+ Thực ra Kiều không đáng bị trách như chính nàng nghĩ, bởi những lẽ sau : mối tình Kim – Kiều là do hai bên tự nguyện; Kiều phải hy sinh tình yêu vì chữ hiếu - là lẽ thường của phận [r]
Trang 1Ngày soạn: 26/3/2015 Ngày dạy: 2/4/2015 Dạy lớp: 10I
Tiết 82 : Đọc văn
TRAO DUYÊN
( Trích Truyện Kiều ) Nguyễn Du
( Tiết 2 )
I MỤC TIÊU :
1 Về kiến thức :
- Giúp học sinh hiểu rõ hơn về nỗi đau tinh thần của nàng Kiều trong nửa cuối đoạn trích "Trao duyên", qua đó thấy được phẩm chất tốt đẹp của nhân vật cũng như tấm lòng nhân ái của đại thi hào dân tộc Nguyễn Du
- Thấy được tài nghệ tuyệt vời của Nguyễn Du trong việc miêu tả diễn biến tâm lý nhân vật
2 Vể kĩ năng : Củng cố và nâng cao kĩ năng phân tích tâm trạng nhân vật trữ tình
3 Về thái độ : Giáo dục cho học sinh những tình cảm tốt đẹp trong cuộc sống và ý thức hướng đến những tình yêu trong sáng, đẹp đẽ
4 Về năng lực : Qua bài học giúp học sinh hình thành những năng lực cơ bản sau :
- Năng lực giải quyết các vấn đề đặt ra trong văn bản
- Năng lực cảm thụ
- Năng lực trình bày những suy nghĩ của mình về văn bản
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Nghiên cứu tài liệu :
+ Sgk, Sgv Ngữ văn 10 Tập 2
+ Dạy học theo chuẩn kiến thức kĩ năng
+ Các tài liệu tham khảo khác
- Soạn giáo án ( word và powerpoint )
2 Chuẩn bị của học sinh
- Học bài cũ
- Nghiên cứu bài mới : đọc tiểu dẫn và văn bản
- Chuẩn bị bài mới theo hướng dẫn học bài SGK
III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY ( Chiếu slide 1 )
A KIỂM TRA BÀI CŨ : ( 3’) ( Chiếu slide 2 )
1 Câu hỏi : Cho câu hỏi kiểm tra trắc nghiệm
Lý giải nào sau đây là hợp lý nhất cho câu thơ “ Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa” ở đoạn 1 của đoạn trích “ Trao duyên ” ( trích Truyện Kiều – Nguyễn Du ) ?
A Kiều lạy Vân vì khi nàng đi xa, Vân sẽ thay nàng gánh vác việc gia đình
B Kiều lạy Vân vì xúc động trước sự hỏi han chân tình của Vân
C Kiều lạy Vân vì Kiều hiểu việc mình nhờ là một việc hết sức quan trọng, cũng hết sức tế nhị và đầy khó khăn với Thúy Vân
D Kiều lạy Vân vì muốn tạo áp lực, khiến Vân không thể từ chối mình
2 Đáp án : C
Trang 2B DẠY Nệ̃I DUNG BÀI MỚI ( 42’)
Đoạn “Trao duyờn” trong “Truyện Kiều”là một khỳc “đoạn trường” trong thiờn “Đoạn trường tõn thanh”.Với con mắt tinh đời, Nguyễn Du đó phỏt hiện thấy trong truyện của Thanh Tõm Tài Nhõn một tỡnh tiết rất cảm động, và bằng nghệ thuật tuyệt vời ,ụng đó dựng lại đoạn“Trao Duyờn” hết sức sõu sắc và độc đỏo Núi như Mộng Liờn Đường
Chủ nhõn : khỳc đoạn trường này như cú mỏu rỏ trờn đầu ngọn bỳt của Nguyễn Du , như cú nước mắt của thi nhõn thấm qua trang giấy Hơn hai trăm năm rồi , những giọt nước mắt nhõn tỡnh ấy vẫn cũn chưa rỏo.
1 Đoạn 1 :
2 Đoạn 2 ( 20’)
? Sau khi thuyết phục em nhận lời trao duyờn, Kiều đó cú hành động gỡ ?
- Kiều trao kỷ vật cho Võn :
GV : Từ xưa đến nay, trai gỏi yờu nhau đều thề non hẹn biển, đều cú những kỷ vật thiờng liờng Thỳy Võn đó khụng vỡ sự ớch kỷ mà chối từ lời nhờ cậy của Thỳy Kiều thỡ Kiều cũng khụng thể vỡ ớch kỷ mà khư khư giữ lấy kỷ vật cho riờng mỡnh
( Chiếu slide 3 )
? Thỳy Kiều trao lại cho Thỳy Võn những kỷ vật gỡ ? Chỳng cú ý nghĩa như thế nào đối với Thỳy Kiều ?
+ Kiều đó trao lại cho Võn những kỉ vật tỡnh yờu đẹp đẽ, đó từng là minh chứng cho tỡnh yờu giữa nàng và Kim Trọng :
/ Chiếc vành: Vật làm quen, kỷ niệm đầu tiờn
/ Tờ mõy: tờ giấy ghi lời thề ước
/ Phớm đàn , mảnh hương nguyền : kỷ niệm trong đờm thề nguyền, hẹn ước
=> Đõy là những kỉ vật hết sức gắn bú, thiờng liờng, đó từng ghi nhận, chứng giỏm cho mối tỡnh đẹp đẽ, nồng nàn của Kim và Kiều
? Em cú nhận xột gỡ về cỏch Thỳy Kiều trao kỷ vật cho em ?
/ Khụng đưa cựng một lỳc tất cả cỏc kỉ vật mà Kiều đưa từng vật một, mỗi vật đều gắn với một sự gửi trao đầy ý nghĩa Người đọc tưởng như Kiều vừa trao vừa ngập ngừng
để ngắm nghớa lại từng kỉ vật.Khi nhìn thấy kỉ vật ấy tức là thấy sự đồng hiện của tình
yêu: chiếc vành (vòng) là tặng vật đầu tiên của Kim Trọng tặng cho Kiều khi nàng nhận lời Tờ mây là tờ giấy hoa tiên, có vẽ vân mây, trên đó Kiều đã ghi lời thề ớc:
Tiên thề cùng thảo 1 chơng
Tóc mây 1 món dao vàng chia đôi
( Chiếu slide 4 )
?Khi trao kỉ vật Kiều đó núi với em điều gỡ ?
+ Khi trao cho em những kỉ vật tỡnh yờu, Kiều đó tha thiết nhắn nhủ em “Duyờn này thỡ
giữ vật này của chung”:
? Em hiểu như thế nào về “ duyờn này”? “ của chung” tức là của những ai?
/ “ Duyờn này” chớnh là tỡnh duyờn mà Thỳy Võn sẽ thay Kiều lấy Kim Trọng để đỏp đền tỡnh cảm của chàng
/ “Của chung” tức là trước là của Kiều , nay là của Võn, nhưng vẫn xỏc định thờm tư cỏch của Kiều trong đú nữa
( Chiếu slide 5 )
Trang 3? Vậy tại sao Thỳy Kiều đó trao duyờn, trao kỉ vật cho em rồi mà vẫn núi đú là “ của chung” ? Điều đú cho em thấy hành động và lời núi, lý trớ và tỡnh cảm của Kiều cú thống nhất khụng?
=> Sở dĩ Kiều khụng núi “của em” mà núi là của chung vỡ tay trao mà lũng nuối tiếc,
trao duyờn nhưng khụng muốn trao tỡnh
+ Núi của chung đó thể hiện sự mõu thuõ̃n trong tõm trạng của Thỳy Kiều khi ấy.
Gv : Hai chữ “của chung”chất chứa bao xút xa.Kỉ vật tỡnh yờu chỉ thiờng liờng khi nú là tớn vật, là nhõn chứng thầm kớn của riờng hai người thụi.Cũn bõy giờ, từ bõy giờ nú
thành của chung, khụng cũn là của riờng Kim - Kiều nữa mà trở thành của chung của cả
ba người
( Chiếu slide 6 )
? Cụ thể, em thấy sự mõu thuẫn ấy được thể hiện như thế nào?
/ Về lí trí Kiều muốn em nên vợ nên chồng
/ Về tình cảm, Kiều vẫn muốn Kim Trọng nhớ đến mỡnh, thương xút đến mỡnh
Những kỉ vật, đối với Thuý Vân chỉ là vật làm tin nhng với Thuý Kiều kỉ vật gắn với kỉ niệm, với những rung động đầu đời, cầm kỉ vật là kỉ niệm sống dậy.Cho nờn, Kiều trao
Chiếc vành với bức tờ mõy nhưng lại núi “ duyờn này thỡ giữ vật này của chung”, trao “ phớm đàn với mảnh hương nguyền ngày xưa” nhưng lại cú phần nớu kộo khi tưởng tượng Kim Trọng “ xút người mệnh bạc ắt lũng chẳng quờn” và “mất người cũn chỳt của tin”
=> Lớ trớ đó quyết định trao duyờn, trao kỉ vật Song tỡnh cảm vẫn như cố trỡ hoón,nớu
giữ.Vỡ thế , mà cỏi động thỏi trao tay kia cứ dựng dằng Kỉ vật lỡa khỏi tay người như cũng vật vó khụng yờn
? Vậy theo em, tại sao lỳc trao kỉ vật, Kiều lại mõu thuẫn, day dứt như vậy ?
+ Trao kỉ vật khụng chỉ là hành động thuần tỳy mà thực chất là Kiều đang phải chia ly, vĩnh biệt với mối tỡnh đầu đẹp đẽ, lóng mạn Đõy là lỳc lũng Kiều đang chất chứa bao đau đớn, giằng xộ, chua chỏt
Gv : Cú lẽ từ giõy phỳt này đõy, nỗi mất mỏt mới thật sự choỏng ngợp tõm hồn nàng Cũn giữ kỉ vật, ớt nhiều người ta vẫn cú cỏi ảo giỏc người yờu hóy cũn là của mỡnh bởi lẽ kỉ vật tỡnh yờu là cỏi hiển nhiờn hiện ra đú, chỉ đến khi tự tay cầm kỉ vật trao đi cho người khỏc, người
ta mới thật sự rơi vào hẫng hụt.Bắt đầu từ giõy phỳt này, cựng với kỉ vật trao đi , chàng Kim đó vĩnh viễn thuộc về người khỏc, khụng cũn
là của nàng nữa
? Sau khi trao những kỉ vật tỡnh yờu ấy cho Võn, Kiều cũn nhắn gửi với Võn điều
gỡ ?
- Kiều dặn dũ em :
+ Kiều dặn em, sau này mỗi khi Kim và Võn “đốt lũ hương ấy, so tơ phớm này” thỡ
nàng sẽ trở về Cú nghĩa là nàng sẽ tỡm về với những kỉ vật thiờng liờng, về với tỡnh yờu của đời mỡnh
? Nhưng theo lời Thỳy Kiều, sự trở về ấy cú gỡ đặc biệt ?
Trang 4/ Đặc biệt là ở chỗ, Kiều nghĩ mỡnh sẽ trở về khụng phải với tư cỏch một con người mà
là một hồn ma “ Trụng ra ngọn cỏ lỏ cõy/ Thấy hiu hiu giú thỡ hay chị về”.
? Kiều tưởng tượng ra một tương lai như thế nào trong đối sỏnh giữa Võn và mỡnh?
+ Dự cảm tương lai :
/ Kim Trọng và Thuý Vân nên vợ nên chồng sống hạnh phỳc bờn nhau
/ Nàng là một oan hồn vật vờ, lạnh lẽo, chết oan, chết hận
( Chiếu slide 7 )
=> Cú một sự ngầm so sỏnh giữa một bờn “ nờn vợ nờn chồng” và một bờn mệnh bạc,
hồn oan Đú là hai mặt mõu thuẫn của một tấm lũng, Kiều rất thực và rất người là ở chỗ
đú Bởi chỉ cú thỏnh mới khụng cảm thấy nỗi đau ngất trời của bản thõn mỡnh.Vẽ nờn những lời thơ ấy, Nguyễn Du như đó nhập thõn vào Kiều
? Tại sao đang sống mà Kiều lại nghĩ đến chuyện mỡnh đó chết ?
+ Lý do : Khi duyờn đó trao cho Thỳy Võn, tức là mất đi tỡnh yờu, mất đi Kim Trọng, Kiều thấy cuộc sống của mỡnh coi như chấm dứt Với Kiều, tỡnh yờu đú là toàn bộ cuộc sống, nờn tỡnh mất, nghĩa là Kiều cũng chết.Nghĩ đến tương lai, Kiều chỉ cũn tưởng đến cỏi chết và tưởng tượng oan hồn của mỡnh sẽ tỡm về theo ngọn giú
? Trong đoạn thơ cú những từ ngữ như : hiu hiu giú, chị về, hồn, dạ đài những từ ngữ ấy cho em cảm giỏc gỡ ?
+ Đoạn thơ mang cho ta cảm giỏc linh thiêng, ma quái, với thời gian mù mịt không xác
định (Mai sau… bao giờ…)và những hình ảnh tởng tợng , khiến ta như đang bước vào
cừi õm, cừi chết, lạnh lẽo, ghờ rợn
Gv: Trong cơn đau đớn như mờ sảng, Kiều tưởng tượng ra viễn cảnh, mỗi khi Kim và
Võn “đốt lũ hương ấy, so tơ phớm này” thỡ Kiều sẽ lại trở về trong ngọn giú “hiu hiu”,
lướt trờn lỏ cõy ngọn cỏ Lỳc ấy Kiều chỉ là một mảnh hồn oan nhưng mảnh hồn oan ấy
cứ vẫn vớt bởi tiếng tơ trờn phớm đàn, bởi mựi hương của mảnh trầm
? Thế nhưng , kể cả khi là hồn ma, Kiều vẫn sẽ mang theo bờn mỡnh điều gỡ?
- Ước nguyện: Hồn cũn mang nặng lời thề / nỏt thõn bồ liễu đền nghỡ trỳc mai
? Em hiểu gỡ về “ lời thề “ của Kiều trong cõu thơ ?
+ Kiều vẫn khỏt khao được trở về, vẫn ước nguyện được đền đỏp lời thề tỡnh yờu với Kim Trọng, dự tấm thõn bồ liễu cú nỏt tan cũng quyết đền õn tỡnh kẻ quõn tử, quả là
“ khối tỡnh mang xuống tuyền đài chưa tan”
? Ước nguyện ấy chứng tỏ Kiều đó hoàn toàn dứt tỡnh với Kim Trọng chưa?
/ Từ đõy ta thấy rừ Kiều vẫn nuối tiếc những hạnh phỳc của mối tỡnh đầu Trong nàng,
cỏi khỏt vọng hạnh phỳc, niềm hy vọng về sự sum họp, hội ngộ vẫn thiết tha, chỏy bỏng Tỡnh cảm, tỡnh yờu mà Thỳy Kiều dành cho Kim Trọng là hết sức sõu sắc
Gv : Nhà thơ Vũ Cao đó một lần nhận xột cõu thơ “Mai sau dự cú bao giờ” nghe thật khụng đõu mà lại chớnh là cõu thơ khú viết.Nghĩ mà xem vỡ sao cõu thơ giản dị ấy lại khú viết đối với một bậc thầy về nghề thơ này.Thỡ ra , đàng sau cỏi giản đơn của cõu chữ lại ẩn chứa một uẩn khỳc, một bi kịch phức tạp của tinh thần Lỳc này, sau khi kỉ vật đó trao, Kiều đang hỡnh dung về mai sau, một cỏi mai sau tất sẽ đến.Đó tất yếu rồi mà lại núi “dự cú”? Lớ trớ nhận thức được điều tất yếu, tỡnh cảm lại khụng muốn chấp
Trang 5nhận cái tất yếu đó.Tình nàng như thầm mong rằng cái tất yếu đó đừng xảy ra Nó cho thấy lòng Kiều đâu có nguôi Tấm tình ấy đâu đã chịu tắt lửa
? Và trong dự cảm về cái chết , Kiều muốn nhắn gửi những người đang sống làm gì cho mình ?
+ Linh hồn Thúy Kiều vẫn mong muốn nhận được sự cảm thông, tưởng nhớ của người thân yêu, của Kim Trọng:
Dạ đài cách mặt khuất lời
Rưới xin giọt nước cho người thác oan.
( Chiếu slide 8 )
Gv : Kiều hình dung mình chết.Và Kiều còn thấy rõ là mình “thác oan”!Hai chữ”thác oan” sao mà đau xót!Theo quan niệm phương Đông, người thác oan, người vẫn còn day dứt vương vấn với cõi trần thì không thể siêu thoát, do vậy, người sống phải “ rưới xin giọt nước” để giúp oan hồn được thanh thản, được siêu linh tịnh độ
? Qua những lời tâm sự trên , em thấy thực ra lúc này Kiều có còn đang đối thoại với Vân nữa không ?
+ Đến đoạn này, lời dặn dò của Kiều đối với em gái thực chất đã quay về hướng vào chính mình Nỗi đau trao duyên đã khiến nàng quên mất người đối thoại với mình để tự mình nói với mình
? Đến đây, em nhận xét như thế nào về nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật của Nguyễn Du ?
=> Việc miêu tả thành công, tinh tế những mâu thuẫn nội tâm phức tạp của nhân vật đã
chứng tỏ tài năng của Nguyễn Du Ở đây nhà thơ không chỉ nhìn ở bề ngoài mà đã đi sâu, phân tích, soi rọi ánh sáng ngòi bút của mình vào tận miền sâu thẳm trong tâm hồn người thiếu nữ, để chúng ta thấy được sự giằng xé, đau đớn quyết liệt của Kiều
Tóm lại : Đoạn thơ thể hiện sự mâu thuẫn cũng như tính chất bi kịch trong việc trao duyên, trao kỉ vật của Thúy Kiều Kiều tột cùng đau thương, song cũng tột cùng chống
trả số mệnh.“Dẫu lìa ngó ý, còn vương tơ lòng” - Kiều chao đảo giữa mất và còn, giữa
trao đi và giữ lại, giữa bị tước đoạt và quyết giữ
3 Đoạn 3 (15’)
? Từ độc thoại với chính mình, đến đây Kiều hướng đến đối thoại với ai ?
- Từ đối diện với chính mình, Kiều chuyển sang đối thoại với Kim Trọng trong tâm tưởng ( Kiều nói với mình bằng chủ quan độc thoại, nói với mình mà như đối thoại với Kim Trọng trong tưởng tượng )
? Nàng đã tâm sự với chàng Kim về điều gì ?
+ Kiều nói về một hiện thực hiến nhiên không thể thay đổi: tình yêu đổ vỡ, thân phận đầy những nỗi bất hạnh của nàng
/ Tình yêu tan vỡ, duyên phận dở dang: “ bây giờ trâm gãy gương tan”; “ tơ duyên ngắn ngủi”
/ Thân phận bạc bẽo, mong manh: phận bạc như vôi, nước chảy hoa trôi cảnh xuân đã
hết, hoa rụng, tuyết tan, nước chảy đưa cánh hoa trôi nổi, Kiều thấy mình cũng như cánh hoa lìa cành, mặc dòng đời trôi dạt, xô đẩy
? Nhà thơ đã sử dụng thủ pháp nghệ thuật gì để làm nổi bật thực tại đau đớn ấy ?
Trang 6+ Nhà thơ đã sử dụng thủ pháp nghệ thuật đối lập tương phản : Một bên là tình yêu tan
vỡ, thân phận mỏng manh , bạc bẽo của hiện tại với một bên là tình yêu mãnh liệt
“muôn vàn ái ân” của quá khứ Kiều tột cùng đau đớn khi ý thức rõ về cái hiện hữu của mình, càng xót xa hơn khi cái hiện hữu của bây giờ ấy được đặt trong đối sánh với
ái ân ngày xưa.
( Chiếu slide 9 )
? Kiều có cách gì thay đổi được thực tại đau đớn ấy không ? Nàng đã nhắn gửi Kim Trọng điều gì ?
- Kiều buộc phải chấp nhận thực tại đau đớn ấy : thôi cũng đành trâm gãy gương tan,
đành tơ duyên ngắn ngủi, đành phận bạc như vôi, đành nước chảy hoa trôi lỡ làng Câu
thơ như lời oán trách , lời cật vấn số phận vô lý nhưng đồng thời là tiếng thở dài chấp nhận “ có ngần ấy thôi”
+ Cho nên, Kiều chỉ còn biết “ trăm nghìn gửi lạy tình quân”
? Em hiểu như thế nào về câu thơ “ trăm nghìn gửi lạy tình quân” ?
/ trăm nghìn : là một khái niệm chỉ số lượng , thực ra nó không cụ thể, không đếm
được, chỉ biết là nó rất lớn, rất nhiều
/ Nó có thể được hiểu là “trăm nghìn lạy”, cũng có thể là rất nhiều tình cảm, ái ân, sự
ân hận, day dứt , dày vò, đau khổ, sự tạ cái tội lỗi ước lỗi thề mà chỉ cần qua một cái
lạy thôi => song dù hiểu theo nghĩa nào, thì hình ảnh thơ này cũng nhằm khắc họa tình cảm tha thiết của Thúy Kiều dành cho Kim Trọng, “trăm nghìn’ ấy chính là sự đền đáp, đền đáp bằng một tình yêu vô hình, vô hạn ẩn chứa bên trong nỗi day dứt khôn nguôi
ấy
? Ở đoạn này, em thấy cách sử dụng ngôn ngữ của nhà thơ có gì đáng chú ý ?Tác dụng của nó ?
+ Đoạn thơ đã chứng tỏ tài năng kiệt xuất của Nguyễn Du trong việc đưa ngôn ngữ dân
gian ( các thành ngữ ) vào “ lâu đài của văn chương bác học” , đoạn thơ có sự kết hợp nhuần nguyễn giữa những lời trang trọng , hoa mĩ của văn chương trung đại vừa có cái giản dị thân thuộc, giàu sức gợi tả của những thành ngữ dân gian
? Đỉnh điểm của tâm trạng bi kịch của Kiều ở đoạn này là gì ?
- Đỉnh điểm của tâm trạng bi kịch : Là tiếng kêu , tiếng khóc xé lòng của Kiều
Ôi Kim lang! Hỡi Kim lang!
Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây.
Câu thơ vừa là tiếng gọi vừa là lời than, thể hiện nỗi đau xót cùng cực của Kiều
? Chỉ ra những dấu hiệu nghệ thuật đáng chú ý của câu thơ « Ôi Kim lang !Hỡi Kim lang » ?
+ Câu thơ có hai thán từ Ôi , Hỡi cùng hướng về một đối tượng – Kim Trọng, nhịp thơ
3/3, hai dấu chấm than ngăn cách hai vế câu thơ và kết thúc câu còn lại
? Thúy Kiều đã gọi Kim Trọng bằng tên gọi nào? Theo em, tại sao Thúy Kiều lại gọi như thế ?
- Tên Kim Trọng được nhắc đến 2 lần mà Kiều lại gọi là “Kim lang” – chồng, gọi đến 2
lần cùng với những thán từ chỉ sự đau đớn, tuyệt vọng
Trang 7+ Đã trao duyên cho em mà vẫn gọi Kim Trọng là chồng vì Kiều vẫn chưa dứt được tình với Kim Trọng, trong tận sâu đáy lòng, nàng vẫn rất yêu chàng và thầm coi chàng là chồng mình
? Ở câu thơ cuối đoạn, em thấy Kiều còn tự nhận mình là người như thế nào ? Em hãy lý giải điều đó ?
- Câu thơ cuối cùng là lời tự trách, tự lên án mình của Kiều, nàng tự nhận mình là
người phụ tình, phụ bạc “ thiếp đã phụ chàng”=> Thôi thôi là tiếng than tiếc rẻ, là dằn
vặt, cũng là tiếng xác nhận sự phụ bạc của mình
+ Đã nhờ Vân trả nghĩa cho Kim Trọng mà Kiều vẫn tự cho mình là kẻ phụ tình, vì nàng hiểu tình chỉ có thể trả bằng tình chứ không trả được bằng nghĩa Nàng đã nhờ em gái thay nàng gá nghĩa với chàng Kim nhưng lại vẫn nợ chàng một chữ Tình – vì người Kim Trọng yêu vốn dĩ là Thúy Kiều chứ không phải Thúy Vân, Kiều có thể trả cho Kim một người vợ chứ không trả được cho chàng tình yêu mà chàng đã dành cho mình
Gv : Thế mới thực sự là giằng xé, là bi kịch Và con mắt tinh đời của Nguyễn Du mới
đúng là “ nhìn thấu sáu cõi”, lòng đau của Nguyễn Du mới đúng là “ nghĩ suốt ngàn đời”
? Thực ra em thấy Kiều có đáng bị trách như chính nàng nghĩ như vậy không?Qua đây em hiểu thêm điều gì về phẩm chất của Thúy Kiều ?
+ Thực ra Kiều không đáng bị trách như chính nàng nghĩ, bởi những lẽ sau : mối tình Kim – Kiều là do hai bên tự nguyện; Kiều phải hy sinh tình yêu vì chữ hiếu - là lẽ thường của phận làm con – chứ không phải nàng bội phản; Kiều cũng đã “trao duyên”
để nhờ Thúy Vân trả nghĩa cho Kim Trọng – sau tất cả những điều ấy, đáng lẽ ra Kiều phải được thanh thản, vậy mà nàng vẫn nghĩ mình là kẻ phụ tình Điều đó cho thấy, Thúy Kiều là cô gái giàu đức hy sinh, vị tha, luôn sống và nghĩ cho hạnh phúc của người khác
( Chiếu slide 10 )
? Vậy qua toàn bộ đoạn trích , em cảm nhận như thế nào về bi kịch “ trao duyên” của nhân vật Thúy Kiều ?
=> Qua toàn bộ đoạn trích, ta có thể thấy được diễn biến tâm lý của Kiều trong bi kịch
“ trao duyên” : đoạn thơ đầu, lý trí lấn át tình cảm, tiếng nói của kiều là tiếng nói lý trí, hợp lý, hợp tình khiến Vân hoàn toàn bị thuyết phục Đến đoạn 2, tình và lý đan xen, mâu thuẫn, lý trí đã quyết rạch ròi nhưng trái tim còn trù trừ, do dự, nuối tiếc Đến đoạn
3, sau khi đã hoàn tất việc trao duyên thì Kiều đau đớn, run rẩy, tất cả tình cảm vốn bị kìm nén đến đây vỡ òa ra, dâng trào, thống thiết
G: Những điều này chứng minh rằng Kiều trao duyên cho Vân nhưng không thể dứt tình với Kim Trọng Tình yêu của nàng dành cho Kim Trọng vẫn sâu sắc, mãnh liệt hơn bao giờ hết
III Tổng kết (3’) : ( Chiếu slide 11 )
1 Nghệ thuật:
? Đoạn trích có những giá trị Nghệ thuật nổi bật nào ?
Trang 8- Nguyễn Du rất thành công trong nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật, tâm trạng Thúy Kiều hiện ra phức tạp, tinh tế mà chân thực
- Ngôn ngữ giản dị mà độc đáo, giàu ý nghĩa biểu đạt, hình ảnh tinh tế giàu sức gợi, sử dụng linh hoạt đối thoại, độc thoại
2 Nội dung:
? Điều sâu sắc nhất mà em cảm nhận được về nội dung của đoạn trích là gì ?
- Đoạn trích đã khắc họa thành công và sâu sắc tình yêu sâu nặng, thủy chung và bi kịch tình yêu tan vỡ của nhân vật Thúy Kiều, qua đây ta cũng thấy được giá trị nhân văn đẹp đẽ của đoạn trích và tấm lòng nhân ái của nhà thơ
- Đoạn trích cũng nhằm khẳng định, ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp của Thúy Kiều : con người có hiếu, có nghĩa, có tình, con người thức tỉnh, biết hi sinh vì người khác mà cũng biết thương mình, con người có khát vọng tình yêu cháy bỏng, vị tha, chung tình
C Củng cố, luyện tập : 3’ ( Chiếu slide 12 )
? Qua đoạn trích, em cảm nhận như thế nào về tình yêu trong quan niệm truyền thống và rút ra cho mình bài học gì về tình yêu chân chính ?
- Đoạn thơ cho ta thấy được quan niệm truyền thống về tình yêu : đó là sự thống nhất
giữa tình và nghĩa, tình luôn gắn liền với nghĩa Trao duyên cho Vân thực chất là cách
Kiều “ trả nghĩa” cho Kim Trọng
- Bài học về tình yêu : Tình yêu chân chính không có chỗ cho cái vị kỉ, nó cần lòng vị tha, đức hy sinh, yêu nghĩa là không chỉ vì mình mà còn phải biết hy sinh cho hạnh phúc của người mình yêu
D Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà : 1’
1 Học bài :
- Học thuộc lòng đoạn trích
- Phân tích được diễn biến tâm trạng nhân vật Thúy Kiều theo bố cục 3 phần của đoạn
2 Học bài :
Chuẩn bị Đọc văn Tiết 83 : Đọc thêm “ Nỗi thương mình” ( Trích “ Truyện Kiều” – Nguyễn Du )
Yêu cầu :
- Đọc kĩ tiểu dẫn và văn bản SGK
- Chuẩn bị bài theo câu hỏi hướng dẫn học bài SGK
( Chiếu slide 13 )