* Khởi động Các em đã biết sự việc và nhân vật là 2 yếu tố cơ bản làm nên một tác phẩm tự sự qua các sự việc và nhân vật ta hiểu được chủ đề mà các tác giả phản ánh.. và các sự việc tron[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày giảng:
Ngữ văn - Bài 4 - Tiết 15
Chủ đề và dàn bài của văn tự sự
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức;
Hiểu yêu cầu về sự thống nhất của chủ đề trong văn tự sự
Những biểu hiện của mối quan hệ giữa chủ đề, sự việc trongn bài văn tự sự
Bố cục của bài văn tự sự
2 Kĩ năng:
Biết tìm chủ đề và lập dàn bài ; kĩ năng viết phần mở bài của bài văn tự sự
3 Thái độ:
Có ý thức, thói quen tìm chủ đề và lập dàn ý trước khi làm bài văn
II Chuẩn bị
+ GV Bảng phụ
+ Học sinh : soạn bài trước ở nhà
III Phương pháp:
Thuyết trình , thảo luận nhóm, vấn đáp
IV Tiến trình tổ chức giờ học.
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra:
Thế nào là sự việc và nhân vật trong văn tự sự?
3 Tiến trình lên lớp
* Khởi động
Các em đã biết sự việc và nhân vật là 2 yếu tố cơ bản làm nên một tác phẩm tự sự qua
các sự việc và nhân vật ta hiểu được chủ đề mà các tác giả phản ánh và các sự việc trong tác phẩm tự sự cũng phải được sắp xếp theo một bố cục ( dàn ý ) hợp lý vậy chủ đề là gì ? làm thế nào để xây dựng được chủ đề và dàn ý của một tác phẩm tự sự ? Bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu
* Hoạt động 1: Chủ đề và dàn bài của bài
văn tự sự
* Mục tiêu: Hiểu được chủ đề và dàn bài
của bài văn tự sự, mối quan hệ giữa chủ đề
và sự việc trong 1 tác phẩm tự sự
HS đọc bài tập.
H: Tìm nội dung chính của bài văn?
- Ca ngợi thầy Tuệ Tĩnh qua thái độ hết
20p I Tìm hiểu chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự
1 Chủ đề:
a Bài tập :
b Nhận xét
- Ca ngợi tấm lòng của danh y
Trang 2lòng cứu giúp người nghèo của ông.
H: Chủ đề của bài văn được thể hiện trực
tiếp trong những câu văn nào?
- Tuệ Tĩnh … người bệnh
H: Sự việc tiếp theo thể hiện vấn đề chính
như thế nào?
- Đặt Tuệ Tĩnh vào một tình hưống phải lựa
chọn chữa bệnh cho nhà giàu trước hay
chữa cho chú bé con nhà nghèo trước?
không chần chừ ông chọn chữa cho đứa bé
bệnh nặng con nhà nghèo trước
-> Sự việc tiếp theo thể hiện vấn đề chính
đã nêu ở câu đầu
HS: Đọc các nhan đề trong SGK ( T - 45)
H: Hãy chọn nhan đề cho thích hợp và nêu
lí do?
- Tuệ Tinh và 2 người bệnh
- Tấm lòng thầy Tuệ Tĩnh
- Y đức Tuệ Tĩnh
-> Cả ba tên truyện đều thích hợp nhưng
sắc thái khác nhau Tấm lòng nhấn mạnh
tới khía cạnh tình cảm của Tuệ Tĩnh, còn y
đức là đạo đức nghề y, nói tới đạo đức nghề
nghiệp của Tuệ Tĩnh Nhan đề 1 nêu lên
tình huống buộc phải lựa chọn, qua đó bộc
lộ phẩm chất cao đẹp của Tuệ Tĩnh
H: Em có thể đặt tên nhan đề khác cho bài
văn trên?
- Một lòng vì người bệnh
- Ai có bệnh nguy hiểm hơn thì chữa trước
cho người đó
H: Việc lựa chọn nhan đề nên như thế nào
cho có hiệu quả?
- Nhan đề nhắc đến nhân vật chính của
truyện
- Khái quát phong cách của nhân vật chủ
chốt
H: ý chính, vấn đề chính trong văn bản tự
sự thường ở vị trí nào?
Tuệ Tĩnh với người bệnh
- Chủ đề của bài văn được thể hiện ở câu đầu : Tuệ Tĩnh
…người bệnh
- ý chính, vấn đề chính có thể ở phần đầu, phần cuối hoặc phần giữa, hoặc toát ra từ nội dung truyện
Trang 3H: Chủ đề là gì ? muốn xác định chủ đề ta
phải làm gì?
HS đọc BT
H: Chỉ ra dàn ý của bài văn? Các phần trên
đã thực hiện những yêu cầu gì của bài văn
tự sự?
Ta có thể bỏ phần nào trong bố cục 3 phần,
vì sao?
- Không thể bỏ phần nào vì mỗi phần có
nhiệm vụ riêng, làm nên một tác phẩm tự
sự hoàn chỉnh
H: Trước khi làm bài văn tự sự ta có cần
lập dàn ý không? Vì sao?
Thảo luận 3p
Báo cáo nhận xét
GV kết luận
- Sự cần thiết phải lập dàn ý trước khi làm
bài văn Vì dàn ý là cái sườn, là các ý lớn
,ý nhỏ được sắp xếp theo một trình tự nhất
định …
H: Thế nào là chủ đề? Dàn ý của bài văn tự
sự gồm mấy phần, nhiệm vụ của từng
phần?
HS: Đọc ghi nhớ.
GV: Khắc sâu kiến thức.
Hoạt động 2 : Luyện tập
* Mục tiêu : Làm được bài tập củng cố lý
thuyết
HS: Đọc và xác định yêu cầu bài tập 1:
HS: Thảo luận nhóm.
TG: 5’
HS: Cử đại diện nhóm trả lời và nhận xét
cho nhau
GV: Nhận xét, kết luận.
H: Chủ đề của truyện nhằm biểu dương và
chế giễu gì?
Thể hiện tập trung ở việc người nông
dân xin được thưởng 50 roi và đề nghị chia
15p
-> Chủ đề là ý chính, vấn đề chính
2 Dàn bài văn tự sự :
a Bài tập :
Có 3 phần
- Mở bài : giới thiệu nhân vật ;
sự việc (Đ1)
- Thân bài: kể diễn biến sự việc (Đ 2,3)
- Kết bài :Kể kết thúc (Đ4)
b Nhận xét:
- Dàn ý là cái sườn, là các ý lớn ,ý nhỏ được sắp xếp theo một trình tự nhất định …
- Lập dàn ý giúp người làm bài sắp xếp ý một cách liền mạch , lô gích , tránh bỏ sót ý
3 Ghi nhớ : (SGK T45)
II Luyện tập:
1 Bài tập 1(45)
a Chủ đề:
Biểu dương lòng trung thành với vua và sự khôn khéo của người nông dân; chế diễu tên quan tham lam
Trang 4đôi phần thưởng đó.
H: Chỉ ra 3 phần : mở bài ; thân bài; kết
bài
H: Truyện này với truyện Tuệ Tĩnh có gì
giống và khác nhau?
Thảo luận 4p
Báo cáo nhận xét
GV kết luận
- Chủ đề khác nhau: phần mở bài trong
truyện Tuệ Tĩnh đã bộc lộ được chủ đề , ở
truyện phần thưởng chủ đề không bộc lộ rõ
mà ẩn hiện trong các sự việc …
b Dàn bài : 3 phần.
Mở bài: Từ đầu-> dâng tiến nhà vua
Thân bài: Tiếp -> 25 roi
Kết bài: Phần con lại
c Sự giống và khác nhau:
Tuệ tĩnh Phần thưởng
*MB: Nêu rõ chủ đề
* KB: gợi ra 1 cuộc chữa bệnh
*MB:Nêu tình huống
KB: Nêu kết thúc sự việc
- Giống nhau: Bố cục 3 phần
- Khác nhau: Vị trí bộc lộ chủ
đề
+ Tuệ tĩnh: Chủ đề nằm ở đầu vb
+ Phần thưởng :Người đọc tự
đoán từ nội dung câu truyện
d Điều bất ngờ thú vị : Xin vua thưởng cho 50 roi - Phần thưởng lạ lùng
4 Tổng kết và hướng dẫn học bài
Thế nào là chủ đề, nhiệm vụ của từng phần trong bố cục dàn bài ra sao?
GV: Khái quát kiến thức
Hướng dẫn học bài
+ Bài cũ: Nắm chắc chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự
Làm bài tập 2 ( SGK)
Đọc phần: Những cách mở bài trong văn tự sự
Bài mới: Chuẩn bị bài: Tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự