ë trªn Th¹ch Lam nãi “cã nh÷ng kÎ giÇu v« học có biết đâu mà thưởng thức được những về cao quý ,kín đáo nhũn nhặn của món quà cốm” tiếp đến phần này nhà văn đã khẳng định “ cốm không phả[r]
Trang 1Ngày soạn:7/12/2007 Ngày giảng: Lớp 7 tiết /12/2007
7 tiết /12/2007
7 tiết /12/2007
A.Phần chuẩn bị
I Mục tiêu bài học: giúp học sinh
- Hiểu được thế nào là điệp ngữ và giá trị của điệp ngữ
- Biết sử dụng điệp ngữ khi cần thiết
- Giáo dục HS có ý thức yêu mến vốn từ và biện pháp tu từ TV
II Chuẩn bị.
1 Thầy : nghiên cứu SGK,SGV ,soạn giáo án
2 Trò : học bài cũ ,chuẩn bị bài mới
B Phần thể hiện trên lớp
* ổn định tổ chức : 7C
7D
7E
I Kiểm tra bài cũ ( 5phút)
1 Câu hỏi: thế nào là thành ngữ? trong những dòng sau đây ,dòng nào
không phải là thành ngữ?
a, vắt cổ chày ra nước
b, cho ăn đá gà ăn sỏi
c, Nhất nước, nhì phân ,tam cần từ giống
d, Lanh tranh như hành không muối
2 Đáp án, biểu điểm:
- Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định và biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.(5đ)
- câu c, không phải là thành ngữ(5đ)
II.Bài mới
Giới thiệu bài( 1phút) Trong khi nói và viết người ta có thể lặp lại một từ, một câu để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh cách lặp ý như vậy người ta gọi là biện pháp tu từ nào? bài học hôm nay chúng ta cùng đi tìm hiểu
GV Treo bảng phụ -gọi HS đọc
Trên đường hành quân xa
I Điệp ngữ và tác dụng của điệp ngữ (14 phút)
1 ví dụ.
Trang 2?TB
?KH
?TB
Dừng chân bên xóm nhỏ[ ]
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bànchân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
[ ]Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
ổ trứng hồng tuổi thơ
Trong hai khổ thơ trên có từ ngữ nào được
lặp đi lặp lại?
Khổ thơ đầu: “nghe”
khổ cuối: “vì”
Từ nghe lặp lại như vậy có tác dụng gì?
làm nổi bật cảm xúc của tác giả khi nghe tiếng
gà nhảy ổ Tiếng gà bình dị thân thương không
chỉ được người chiến sĩ cảm nhận bằng thính
giác mà cả bằng tâm hồn Tiếng gà trưa như
ngưng lại làm xao động lòng người, làm dịu
bớt cái nắng trưa gay gắt xua tan những mệt
mỏi của người chiến sĩ và đánh thức cả những
kỉ niệm tuổi thơ, hồn nhiên tươi đẹp
Từ vì cũng được lặp lại nhằm mục đích gì?
Bộc lộ ý chí chiến đấu mạnh mẽ của người
chiễn sĩ : chiến đấu vì tổ quốc vì xóm làng, vì
người bà kính yêu chính tinh cảm gia đình đã
làm sâu sắc thêm tình yêu đất nước của người
chiến sĩ
Ngoài hai khổ thơ đó ra trong bài thơ còn
có câu thơ nào được lặp đi lặp lại ? lặp lại
như vậy có tác dụng gì?
câu thơ tiếng gà trưa lặp lại 4 lần ở đầu các
khổ thơ đem lại một hiệu quả nghệ thuật lớn :
mỗi lần nhắc lại ,câu thơ này được gợi ra một
hình ảnh trong kỉ niệm tuổi thơ ấu nó vừa như
một sợi dây liên kết các hình ảnh ấy lại như
vừa điểm nhịp cho dòng cảm xúc của nhân vật
Trang 3?TB
GV
?
GV
trữ tình “tiếng gà trưa” gọi người chiến sĩ về
với tuổi thơ và cũng mở ra trong anh những
tình cảm mới mẻ trong cuộc chiến đấu hôm
nay
Những từ ngữ được lặp lại như vậy gọi là điệp
ngữ
Em hiểu thế nào là điệp ngữ?
Điệp ngữ dùng nhiều trong thơ ca văn xuôi
nghệ thuật, văn chính luận
Tìm điệp ngữ trong đoạn trích sau đây( bài
tập 1) và cho biết tác giả muốn nhấn mạnh
điều gì?
Một dân tộc đã gan góc( 2lần) ; Dân tộc đó
phải được (lặp 2 lần) ;năm này(lặp 2 lần)
các từ ngữ “một dân tộc đã gan góc”được lặp
lại để làm nổi bật bản chất kiên cường của DT
trong sự nghiệp chiến đấu chống giặc ngoại
xâm, chống phát xít
- các từ ngữ “DT đó phải được”lặp lại để
khẳng định một cách hùng hồn quyền được
hưởng tự do và độc lập của DT ta
=> biện pháp điệp ngữ trên đây đã tạo nên tính
cân đối, nhịp nhàng và truyền cảm cho lời văn
Treo bảng phụ gọi HS đọc
a, Anh đã tìm em rất lâu rất lâu
Cô gái ở Thạch Kim,Thạch Nhọn
Khăn xanh, khăn xanh phơi đầy làn sớm
Sách giấy mở tung trắng cả rừng chiều
[ ]
Chuyện kể từ nỗi nhớ sâu xa
Thương em ,thương em , thương em biết mấy
b, Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy
2.Bài học
Khi nói hoặc viết người
ta có thể dùng biện pháp lặp lại từ ngữ(hoặc cả một câu) để làm nổi bật
ý gây cảm xúc mạnh Cách lặp đi lặp lại như vậy gọi là phép điệp ngữ:
Từ ngữ được lặp lại gọi
là điệp ngữ
* Ghi nhớ: SGK trang 152
II Các dạng điệp ngữ.(9 phút)
1 ví dụ
Trang 4?TB
?TB
GV
?TB
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu
Ngàn dâu xanh ngắt một màu
Lòng chàng ý thiếp ai sâu hơn ai?
Xác định phép điệp ngữ trong mỗi đoạn thơ
trên?
GV gạch chân
so sánh điệp ngữ trong khổ thơ đầu của bài
tiếng gà trưa với điệp ngữ trong ví dụ (a ) Tìm
điểm chung của mỗi dạng?
- Điệp ngữ trong khổ thơ đầu là từ nghe
Từ nghe 1 cách nghe 2 bằng 4 tiếng
Nghe 2 cách nghe 3 bằng 4 tiếng
=> Gọi là điệp ngữ cách quãng
- Điệp ngữ trong ví dụ a
Khăn xanh, khăn xanh
Thương em, thương em, thương em
Không cách quãng gọi là điệp ngữ nối tiếp
Điệp ngữ trong ví dụ b có đặc điểm gì?
Từ thấy ở cuối dòng thơ thứ nhất được lặp
lại ở đầu dòng thơ thứ hai
Từ ngàn dâu ở cuối dòng thơ thứ ba được
lặp lại ở đầu dòng thơ thứ tư => lặp lại từ
ngữ cuối trước và đầu câu sau gọi là điệp
ngữ vòng
Từ các ví dụ trên em thấy có mấy dạng
điệp ngữ? là những dạng nào?
Điệp ngữ có tác dụng làm nổi bật ý, gây cảm
xúc mạnh ở người nghe, người đọc Nói như
Cú Đình Tú thì “điệp ngữ có cơ sở tâm lí: cái
kích thích nếu xuất hiện nhiều lần sẽ có khả
năng gây sự chú ý Điệp từ ngữ không phải là
sự trùng lặp vô ích mà là sự trùng lặp có giá trị
tăng tiến về nội dung biểu hiện ”
2 Bài học.
Điệp ngữ có nhiều dạng Điệp ngữ cách quãng ,
điệp ngữ nối tiếp, điệp ngữ chuyển tiếp
* Ghi nhớ: SGK trang 152
Trang 5?
Tìm điệp ngữ trong các đoạn trích và cho
biết tác giả muốn nhấn mạnh điều gì?
b, Điệp ngữ “đi cấy” điệp lại 2 lần
điệp từ “trông” điệp lại 9 lần
=> có tác dụng diễn tả nỗi lo lắng nhiều mặt,
triền miên của người ND thời xưa hay nói cách
khác là nhấn mạnh nỗi khổ vất vả gian truân
của người ND để làm ra hạt gạo phải dựa vào
thời tiết
c, Dành cho HS khá
Con kiến mà leo cành đa
Leo phải càch cụt, leo ra leo vào
Con kiến mà leo cành đào
Leo phải cành cụt,leo ra leo vào
(Ca dao)
-Điệp ngữ: Leo phải cành cụt, leo vào, leo ra,
cành, con kiến
=> Thương cảm con kiến phải loay hoay tìm
một lối thoát cho CS luẩn quẩn,bế tắc
Tìm điệp ngữ trong ĐV sau và nói rõ đầy là
những dạng điệp ngữ nào?
- Vậy mà giờ đây, anh em tôi sắp phải xa
nhau Có thể sẽ xa nhau mãi mãi Lạy trời đây chỉ là giấc mơ Một giấc mơ
thôi
Câu 1 và câu 2: là điệpngữ cách quãng( xa
nhau, xa nhau)
câu 3,4: Một giấc mơ là điệp ngữ nỗi tiếp (điệp
ngữ vòng)
Hãy viết một đoạn văn ngắn có sử dụng
điệp ngữ?
HS tự viết sau đó trao đổi bài viết với các bạn
trong tổ Nêu nhận xét về cách dùng điệp ngữ
trong bài viết của bạn
Đoc yêu cầu bài tập 4
Việc lặp lại một số từ ngữ trong ĐV không có
III Luyện tập (15 phút) Bài tập 1( SGKtrang 153)
Bài tập 2(SGK trang 153)
Bài tập 3 (SGK trang 153)
Bài tập 4( SGk trang 153)
Trang 6tác dụng biểu cảm mà chỉ làm cho cách diễn
đạt rườm rà, không trong sáng
Cần lưu ý phân biệt điệp ngữ mang giá trị chân
chính là một biện pháp tu từ với sự lặp lại tự
ngữ không cần thiết làm cho câu văn rườm rà
không mang một giá trị nào cả
Em hãy chữa lại câu trên cho tốt hơn.
“Phía sau nhà em có một mảnh vườn Em
trồng trên đấy rất nhiều loại hoa Nào là hoa
hồng, hoa cúc, nào là thược dược ,đồng tiền và
cả lay ơn nữa Trong ngày quốc tế phụ nữ , em
hái hoa tặng mẹ, tặng chị ”
III Hướng dẫn học bài và làm bài ở nhà(1
phút)
- Học thuộc ghi nhớ
- Nắm chắc các dạng điệp ngữ
- Làm bài tập 4
- Chuẩn bị: Bài luyện nói phát biểu cảm
nghĩ về tác phẩm văn học
Trang 7Ngày soạn : 10/12/2007 Ngày giảng: Lớp 7 tiết /12/2007
7 tiết /12/2007
7 tiết /12/2007
Tiết 56 Tập làm văn:
Luyện nói : Phát biểu cảm nghĩ về tác
phẩm văn học
A.Phần chuẩn bị
I Mục tiêu bài học: giúp học sinh
- Củng cố kiến thức về cách làm bài phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học
- Luyện tập phát biểu miệng trước tập thể
II Chuẩn bị.
3 Thầy : nghiên cứu SGK,SGV ,soạn giáo án
4 Trò : học bài cũ ,chuẩn bị bài mới
B Phần thể hiện trên lớp
* ổn định tổ chức : 7C
7D
7E
I Kiểm tra bài cũ ( 5phút)
- Kiểm tra vở bài tập của HS về việc lập dàn ý
II.Bài mới
Giới thiệu bài( 1phút) Để củng cố kiến thức về cách làm bài phát biểu cảm nghĩ
về tác phẩm văn học ,luyện kĩ năng nói rõ ràng ,mạch lạc trước tập thể, tiết học này chúng ta cùng luyện nói
GV
?TB
Ghi đề lên bảng
Đọc bài thơ em hình dung
,tưởng tượng khung cảnh thiên
nhiên và tình cảm của tác giả
HCM như thế nào?
I Chuẩn bị (12phút)
Đề bài: Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ
“cảnh khuya”của Chủ Tịch Hồ Chí Minh
1.Tìm hiểu đề và tìm ý
- Hình dung ,tưởng tượng khung cảnh thiên nhiên của núi rừng Việt Bắc rất
đẹp và nên thơ
Trang 8?KH
?TB
GV
?TB
Chi tiết nào làm em chú ý? vì
sao?
HS trình bày chi tiết, câu thơ gây
sự chú ý và hứng thú song phải
giải thích vì sao?
Qua bài thơ em hiểu tác giả
HCM là người như thế nào?
Em dự đinh phần mở bài nêu
những ý cơ bản nào?
+ cảnh khuya là một bài thơ
hay cảnh khuya được bác Hồ
sáng tác vào thời kì
Đọc bài thơ em thấy một bức
tranh thiên nhiên hiện ra trong
tâm trí em
Trong những bài thơ Bác Hồ làm
ở chiến khu VB thời kì kháng
chiến chống pháp Bài cảnh khuya
là bài thơ gây cho em ấn tượng
hơn cả Càng đọc bài thơ, em càng
thấy Bác là người yêu thiên
nhiên, có tâm hồn nghệ sĩ và Bác
cũng là người chiến sĩ cách mạng
luôn lo lắng cho vận mệnh đất
nước
Em hãy nêu nhiệm vụ của phần
thân bài?
- Tâm trạng lo lắng cho vân mệnh nước nhà của tác giả
- Bài thơ giúp ta hiểu tác giả HCM là người yêu thiên nhiên và có tâm hồn nhạy cảm lòng yêu nước sâu nặng và phong thái ung dung lạc quan
2 Lập dàn bài.
a, Mở bài.
Giới thiệu sơ lược về bài thơ và những cảm nhận chung
- Giới thiệu ấn tượng cảm xúc của mình
b, Thân bài
- Nêu cảm nhận chung về hình
ảnh trong bài , tâm trạng của tác giả
- cảm xúc và suy nghĩ về câu
Trang 9GV
Có thể kết bài theo những cách
khác nhau( tham khảo cách kết
bài trong SGK trang 155)
Yêu cầu:Phát biểu mạch lạc ,rõ
ràng, giọng nói có cảm xúc tự
nhiên
lưu ý: về nội dung: bài phát biểu
miệng chứ không phải là bài viết
(bài nói phải nêu được cảm xúc
,suy nghĩ đối với cảnh, đối với
người , đối với hình ảnh độc
đáo,câu chữ hay trong bài thơ
Vận dụng linh hoạt các cách lập
ý để bài nói có sự mạch lạc
Về hình thức : cần có sự thưa gửi
trước khi nói, không nhất thiết sử
dụng câu dài, sử dụng ánh mắt cử
chỉ, giọng nói để biểu hiện cảm
xúc, tình cảm và lôi cuốn người
nghe
Khi HS nói GV phải chú ý nghe
để sửa chữa các câu cụt, sai ngữ
pháp ,dùng từ chưa cảm xúc để
giúp HS phát biểu trọn câu trọn ý,
khắc phục lỗi nói ngọng ,lắp và
biểu hiện không đẹp khi nói của
HS
III Hướng dẫn học bài và làm
bài ở nhà (1phút)
- Về làm hoàn chỉnh đề bài
trên
- Làm dàn ý cho bài phát
biểu cảm nghĩ về bài “Rằm tháng giêng”
thơ
- cảm xúc, suy nghĩ về tiết tấu, nhịp điệu, các biện pháp tu từ
- Cảm nghĩ về giá trị nội dung và nghệ thuật của cả bài
c, Kết bài.
Tình cảm của người viết , dự cảm về sức sống của bài thơ
II Thực hành trên lớp.(26phút)
1 Học sinh phát biểu trong nhóm
2 Một số học sinh phát biểu trước lớp, giáo viên nhận xét,
đánh giá
Trang 10- Soạn bài: Một thứ quà của
lúa non: Cốm
Ngữ văn Bài 13,14
Kết quả cần đạt
Cảm nhận được phong vị đặc sắc ,nét đẹp văn hoá trong một thứ quà
độc đáo và giản dị của dân tộc
Bước đầu biết thể văn tuỳ bút, thấy được sự tinh tế, nhẹ nhàng mà sâu
sắc trong tuỳ bút của Thạch Lam
Nắm được khái niệm chơi chữ, bước đầu cảm thụ được cái hay cái đẹp cuả chơi chữ
Hiểu được luật thơ lục bát và biết làm thể thơ lục bát đúng luật
Ngày soạn : 12/12/2007 Ngày giảng: Lớp 7 tiết /12/2007
7 tiết /12/2007
7 tiết /12/2007
Tiết 57 Văn bản:
A.Phần chuẩn bị
I Mục tiêu bài dạy: giúp học sinh
- Cảm nhận được phong vị đặc sắc , nét đẹp văn hoá trong một thứ quà độc
đáo và giản dị của dân tộc
- Thấy và chỉ ra được sự tinh tế và nhẹ nhàng mà sâu sắc cuả bài tuỳ bút
- Giáo dục HS lòng tự hào về nét đẹp của văn hoá dân tộc
II Chuẩn bị.
1.Thầy : nghiên cứu SGK,SGV ,soạn giáo án
2.Trò : học bài cũ ,chuẩn bị bài mới
B Phần thể hiện trên lớp
* ổn định tổ chức : 7C
7D
7E
Trang 11I Kiểm tra bài cũ ( 5phút)
Kiểm tra vở soạn
II.Bài mới
Giới thiệu bài( 1phút) Cốm là sản vật được tạo nên bởi những hạt lúa nếp non, một sản vật độc đáo của đồng ruộng VN ,nhưng không đâu làm ra được loại cốm déo thơm, ngon ngọt bằng làng Vòng Để hiểu rõ hơn về thứ quà độc đáo ấy cô cùng các em tìm hiểu bài : Một thứ quà của lúa non: cốm
?TB
GV
?TB
Trình bày hiểu biết của em về nhà văn
Thạch Lam?
Bổ sung: Là cây bút văn xuôi đặc sắc , thành
viên của nhóm Tự Lực Văn Đoàn trước CM
tháng 8- 1945 Quan điểm NT của ông có
nhiều điểm sâu sắc và tiến bộ ,gần với quan
điểm của nhiều nhà văn hiện thực Ông
thường quan tâm đến những người nghèo khổ
trong XH với một tinh thần nhân đạo và sự
cảm thông thấm thía Thạch Lam đặc biệt tinh
tế, nhạy cảm khi nắm bắt và diễn tả những cảm
xúc, cảm giác của con người trước TN, cuộc
sống của chính mình với một lối văn nhẹ
nhàng và trong sáng mà sâu lắng ông là cây
bút sở trường về TN.với một số tác phẩm: gió
lạnh đầu mùa, nắng trong vườn, sợi tóc, Hai
chị em và tuỳ bút: HN băm sáu phố phường
Nêu xuất xứ của văn bản?
Tập tuỳ bút viết về những nét sinh hoạt ,những
rhứ quà bình dị ,một số phố phường, củửa
hàng, biển hiệu.ở HN trước 1945 Thạch Lam
rất khéo khi viết về các thứ quà, những món ăn
hàng ngày quê kiểng, không mấy cao sang
nhưng đậm đà hương vị riêng, thể hiện sự tinh
tế trong bản sắc VH dân tộclâu đời của đất
nước kinh kỳ
- Tập tuỳ bút không chỉ có giá trị về mặt văn
hoá, phong tục mà còn chứa những tình cảm và
I đọc và tìm hiểu chung(8 phút)
1 Giới thiệu tác giả ,tác phẩm.
- Tác giả: Thạch Lam(1910- 1942),ông sinh tại Hn tên khai sinh
là Nguyễn Tường Vinh
Ông là cây bút sở trường
về tuyện ngắn và cũng thành công trong tuỳ bút
- Văn ông nhẹ nhàng, trong sáng mà sâu lắng
- “Một thứ quà của lúa non: cốm”rút từ tập: “Hà Nội băm sáu phố phường” 1943
Trang 12GV
GV
?TB
?TB
?TB
GV
?TB
quan niệm của tác giả rất đáng trân trọng Tập
tuỳ bút cũng chứng tỏ Thạch Lam yêu mến và
am hiểu HN biết bao Ông còn được cọi là nhà
văn của HN
VB này khi đưa vào SGK có rút bớt đoạn cuối
Nhưng thể hiện khá đầy đủ đặc điểm của thể
loại tuỳ bút
Em hiểu như thế nào là tuỳ bút?
Tuỳ bút là thể loại văn , tuy có chỗ gần với các
thể bút kí ,kí sự yếu tố miêu tả ,ghi chép
những hình ảnh sự việc mà nhà văn quan sát
chứng kiến nhưng tuỳ bút thiên về biểu cảm ,
chú
trọng thể hiện cảm xúc ,tình cảm suy nghĩ của
tác giả trước các hiện tượng ,vấn đề của đời
sống Ngôn ngữ tuỳ bút giàu hình ảnh và chất
trữ tình
Nêu yêu cầu đọc: bài tuỳ bút giàu chất trữ tình,
cần đọc một cách truyền cảm ,nhẹ nhang phù
hợp với phong cách NT của Thạch Lam : nhẹ
nhàng đôn hậu, thâm thuý tinh tế
GV đọc mẫu một đoạn -gọi 2HS đọc, nhận xét
Giải nghĩa các từ: thanh nhã, thảo mộc ,,
ngọc lựu, sêu tết, tơ hồng?
HS dựa vào chú thích trả lời
Bài tuỳ bút này nói về cái gì?
Nói về thứ quà để ăn chơi đó là cốm, cốm
được làm từ lúa nếp non
Để viết về cốm tác giả đã sử dụng phương
thức biểu đạt nào? phương thức nào là chủ
yếu?
Phương thức biểu đạt: tự sự, miêu tả, biểu cảm,
bình luận song biểu cảm là chủ yếu
Trong VB nhà văn đã thể hiện trực tiếp cảm
xúc của mình, cảm xúc ấy thấm sâu vào các
chi tiết miêu tả, bình luận nhưng chủ yếu là
phương thức biểu cảm
Bài văn có mấy đoạn? ND chính của mỗi
2 Đọc