Em hay ®êng s¹ch sÏ nêu biện pháp để phòng tránh GV: khi l¨n qu¶ bãng trªn mÆt đất thì sau một khoảng thời gian qu¶ bãng sÏ dõng l¹i, lùc HS tr¶ lêi ngăn cản đó là lực ma sát lăn.. Lùc [r]
Trang 1Ngày soạn :
Ngày giảng:
Tiết 6 : LựC MA SáT
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Nhận biết được một loại lực cơ học nữa đó là lực ma sát Bước đầu phân tích được sự xuất hiện của các loại ma sát trượt, lăn, nghỉ
- Nhận biết được khi nào thì lực ma sat có lợi khi nào lực ma sát có hại
2 Kĩ năng :
Làm được TN để phát hiện ra lực ma sát nghỉ
3 Thái độ:
Tích cực, tập trung trong học tập, làm TN
II Đồ dùng dạy học:
1 Giáo viên: 1 lực kế, 1 miếng gỗ, 1 quả cân phục vụ cho TN
2 Học sinh: 1 lực kế, 1 miếng gỗ, 1 quả cân phục vụ cho TN
III Phương pháp : Thuyết trình, vấn đáp, hoạt động nhóm, trực quan.
IV Tổ chức giờ học
Kiểm tra bài cũ (5 phút ) Hãy nêu đặc điểm của hai lực cân bằng?
Hãy giải thích vì sao khi ngồi trên xe khách, khi xe cua phải thì người ta sẽ ngã về trái?
Khởi động ( 1 phút)
- Mục tiêu : Gây hứng thú cho HS khi vào bài mới
- Cách tiến hành : GV vào bài mới như SGK -> Qua bài này sẽ giúp các em phần nào hiểu
được ý nghĩa của việc phát minh ra ổ bi
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng
HĐ1: Tìm hiểu khi nào có lực ma sát
- Mục tiêu : Nhận biết được một loại lực cơ học nữa đó là lực ma sát
- Thời gian: 20’
- ĐDDH: 1 lực kế, 1 miếng gỗ, 1 quả cân phục vụ cho TN
- Cách tiến hành :
GV: cho HS đọc phần 1 SGK
GV: Lực ma sát do má phanh
ép vào vành bánh xe là lực ma
HS: Thực hiện đọc
HS: ma sát trượt
I/ Khi nào có lực ma sát:
1.Lực ma sát trượt: C1:
Ma sát giữa
bố thắng và vành bánh
Trang 2sát gì?
GV: Lực ma sát trượt xuất
hiện khi nào?
GV: Hãy lấy VD về lực ma sát
trượt trong đời sống?
+ Nếu đường nhiều bùn đất, xe
đi trên đường có thể bị trượt dễ
gây ra tai nạn, đặc biệt khi trời
mưa và lốp xe bị mòn Em hay
nêu biện pháp để phòng tránh
GV: khi lăn quả bóng trên mặt
đất thì sau một khoảng thời
gian quả bóng sẽ dừng lại, lực
ngăn cản đó là lực ma sát lăn
Vậy lực ma sát lăn là gì?
GV: hãy quan sát hình 6.1 SGK
và hãy cho biết ở trường hợp
nào có lực ma sát lăn, trường
hợp nào có lực ma sát trượt?
GV: Cho HS quan sát hình 6.2
SGK
Làm TN như hình 6.2
GV: Tại sao tác dụng lực kéo
lên vật nhưng vật vẫn đứng
yên?
GV: Hãy tìm vài VD về lực
ma sát nghỉ trong đời sống, kỉ
thuật?
HS: Vật này trượt lên vật kia
HS: Đẩy cái tủ trên mặt sàn nhà, chuyển động của bít tông trong xi lanh
+ Cần thường xuyên kiểm tra chất lượng xe và vệ sinh mặt
đường sạch sẽ
HS trả lời
HS trả lời
HS: Quan sát số chỉ của lực
kế lúc vật chưa chuyển động HS: Vì lực kéo chưa đủ lớn
HS: - Ma sát giữa các bao xi măng với dây chuyền trong nhà máy sản xuất xi măng nhờ vậy mà bao xi măng có thể chuyển từ hệ thống này sang
hệ thống khác
Nhờ lực ma sát nghỉ mà ta đi
xe
Ma sát giữa trục quạt với
ổ trục
2 Lực ma sát lăn:
Lực này sinh ra khi một vật lăn trên bề mặt vật kia
C2: - Bánh xe và mặt
đường
- Các viên bi với trục
3 Lực ma sát nghỉ:
C4: Vì lực kéo chưa đủ lớn để làm vật chuyển
động
Lực cân bằng với lực kéo ở TN trên gọi là lực
ma sát nghỉ
Trang 3lại được
HĐ2: Tìm hiểu lực ma sát trong đời sống và kỉ thuật
- Mục tiêu : Nhận biết được khi nào thì lực ma sat có lợi khi nào lực ma sát có hại
- Thời gian: 10’
- Cách tiến hành:
GV: Lực ma sát có lợi hay có
hại?
GV: Hãy nêu một số ví dụ về
lực ma sát có hại?
GV: Các biện pháp làm giảm
lực ma sát?
GV: Hãy nêu một số lực ma
sát có ích?
GV: nếu không có lực ma sát
thì sẽ như thế nào?
GVTB: quá trình lưu thông của
các phương tiện giao thông
đường bộ, ma sát giữa bánh xe
và mặt đường, giữa các bộ phận
cơ khí với nhau, ma sát giữa
phanh xe và vành bánh xe làm
phát sinh các bụi cao su, bụi
khí và bụi kim loại Các bụi khí
này gây ra tác hại to lớn đối với
môi trường: ảnh hưởng đến sự
hô hấp của cơ thể người, sự
sống của sinh vật và sự quang
hợp của cây xanh
HS: Có lợi và có hại
HS: Ma sát làm mòn giày ta
đi, ma sát làm mòn sên và líp của xe đạp …
HS: Bôi trơn bằng dầu, mỡ
HS: Vặn ốc, mài dao, viết bảng …
+ Để giảm thiểu tác hại này cần giảm số phương tiện lưu thông trên đường và cấm các phương tiện đã cũ nát, không
đảm bảo chất lượng Các phương tiện tham gia giao thông cần đảm bảo các tiêu chuẩn về khí thải và an toàn
đối với môi trường
II Lực ma sát trong đời sống và kỉ thuật:
1 sát có thể có hại:
2 Lực ma sát có ích
HĐ3: Vận dụng (8 phút)
- Mục tiêu: HS giải thích được câu C9
- Thời gian: 8’
- Cách tiến hành :
GV: Hướng dẫn HS giải thích HS: Thực hiện III Vận dụng:
Trang 4câu C8
GV: Cho HS ghi những ý vừa
giải thích được
GV: ổ bi có tác dụng gì?
GV: tại sao phát minh ra ổ bi
có ý nghĩa hết sức quan trọng
trong sự phát triển kỉ thuật,
công nghệ?
HS: Chống ma sát
HS: vì nó làm giảm được cản trở chuyển động, góp phần phát triển ngành động cơ học
C9: ổ bi có tác dụng
giảm lực ma sát Nhờ sử dụng ổ bi nên nó làm giảm được lực ma sát khiến cho các máy móc họat động dễ dàng
Tổng kết và hướng dẫn về nhà (1 phút )
- Tổng kết : Bài học hôm nay ta đa được biết các lực ma sat và lực ma sát có thể có lợi
hoặc không chấp nhận
- Hướng dẫn về nhà
+học thuộc ghi nhớ
+ BTVN : Làm BT 6.2; 6.3; 6.4
+ Bài sắp học: áp suất