Hôm nay, học bài văn này, chúng ta sẽ hiểu thêm được trong đêm trước ngày khai trường của con những người mẹ đã làm những gì và nghĩ gì!. Hoạt động của thầy và trò - GV đọc - HS đọc - NX[r]
Trang 1Ngày soạn:19/08/2007
Ngày giảng: 20/08/2007
Tiết 1: Văn bản: Cổng trường mở ra
A/ Mục tiêu:
1/ Kiến thức: Giúp h/s:
- Cảm nhận được những tình cảm đẹp đẽ của người mẹ dành cho con nhân ngày khai trường, từ đó có lòng thương yêu mẹ và kính trọng mẹ
- Đồng thời thấy được vai trò của nhà trường đối với xã hội và đối với mỗi con người 2/ Tư tưởng:
Thương yêu kính trọng mẹ, biết ơn và quan tâm đến mẹ nhiều hơn
Hiểu rõ về vai trò của nhà trường đối với sự nghiệp giáo dục
3/ Kĩ năng:
Cảm nhận và hiểu về văn bản nhật dụng
Kĩ năng khai thác nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm trạng của nhân vật
B/ Phương tiện dạy học:
Giáo án – SGK – SGV – Tranh(nếu có)
C/ Tiến trình dạy và học:
1 ổn định:
2 Kiểm tra sự chuẩn bị của h/s
3 Bài mới:
Trong ngày khai trường đầu tiên của em, ai đưa em đến trường? Em còn nhớ đêm
hôm trước ngày khai trường mẹ em đã làm gì?
Hôm nay, học bài văn này, chúng ta sẽ hiểu thêm được trong đêm trước ngày khai trường của con những người mẹ đã làm những gì và nghĩ gì!
- GV đọc
- HS đọc
- NXét đọc
?- NV chính trong VBản là ai ? ( Người mẹ )
?- Tâm tư của mẹ được biểu hiện NTN qua Vbản ?
- Nỗi lòng yêu thương của mẹ
- Cảm nghĩ của mẹ về vai trò của XH và nhà trường trong
GD trẻ
?- Tâm trạng của người mẹ trong đêm trước ngày khai
trường của con NTN ?
- HS trả lời
- Nhận xét :
I Đọc – tìm hiểu chung
1 Đọc văn bản
2 Giải thích từ khó
II Tìm hiểu văn bản
1 Nỗi lòng người mẹ
a Tâm trạng của mẹ vào đêm
Trang 2?- Còn tâm trạng của con NTN ?
- Đó là háo hức vui sướng
?- Tìm những chi tiết diễn tả niềm vui sướng của con ?
- Giấc ngủ đến với con dễ dàng ….đôi môi hé mở…
?- Theo em vì sao người mẹ trằn trọc không ngủ được ?
? Trong đêm không ngủ được mẹ đã làm gì cho con?
-Đắp mền, buông mùng, lượm đồ chơi, nhìn con ngủ, xem
lại những thứ đã chuẩn bị cho con…
chuyển ý:
Trong đêm thao thức, trằn trọc lòng mẹ hiện lên cái ấn
tượng về ngày đầu tiên đi học của mẹ
? ấn tượng của mẹ về ngày đầu tiên đi học có gì đặc
biệt?
? Từ cảm xúc ấy, em hiểu tình cảm sâu nặng nào đang
diễn ra trong lòng mẹ?
- Nhớ bà ngoại, nhớ mái trường xưa
? Qua những chi tiết này em hình dung về một người mẹ
ntn?
? Mẹ nghĩ đến trách nhiệm của xã hội đối với ngày khai
trường ntn?
? Em thấy ngày khai trường ở trường ta diễn ra ntn?
HS: liên hệ thực tế ở trường…
? Câu tục ngữ “sai một li đi một dặm” gắn với sự nghiệp
giáo dục có ý nghĩa gì?
trước ngày khai trường, của con vào lớp 1
- Hồi hộp vui sướng, bâng khuâng , trăn trở
- Mừng vì con đã lớn – hy vọng những điêù tốt đẹp sẽ đến với con
b Tâm trạng của mẹ khi nhớ lại ngày đầu tiên mẹ đi học.
- Nhớ bà ngoại dắt mẹ vào lớp một
- Nhớ tâm trạng hồi hộp trước cổng trường
=>Mẹ là người luôn yêu quý người thân, biết ơn trường học sẵn sàng hi sinh vì sự tiến bộ của con
2 Cảm nghĩ của mẹ về giáo dục trong nhà trường.
- Ngày khai trường là một ngày hội lớn, toàn xã hội rất quan tâm
- Không được sai lầm trong
Trang 3Chia nhóm thảo luận:
? Câu nói của mẹ “ Bước qua cánh cổng trường là một
thế giới kì diệu sẽ mở ra” Em hiểu câu nói đó ntn?
- Đại diện nhóm trả lời
- Nhóm khác n/xét- bổ sung
- GV: n/xét- Kết luận
? Qua văn bản em cảm nhận được điều gì?
? Phương thức biểu đạt chủ yếu trong văn bản là gì?
HS: đọc sgk – T9
HS: đọc yêu cầu bài tập 1- sgk
- HS trao đổi ý kiến – vì sao ngày khai trường vào lớp 1
lại có dấu ấn sâu đậm
giáo dục vì giáo dục quyết định tương lai của một đất nước
=>Khẳng định vai trò to lớn của nhà trường đối với con người
Tin tưởng ở sự nghiệp giáo dục Khích lệ con em đến trường học tập
III/ Tổng kết:
1/ Nội dung:
-Tấm long yêu thương, tình cảm sâu nặng của người mẹ đối với con
- ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người
2/ Nghệ thuật:
Lời văn độc thoại(người mẹ tự tâm sự với chính\mình) nên việc thể hiện nội tâm n/v chân thực hơn
*/ Ghi nhớ: SGK- T9
IV/ Luyện tập:
Bài tập 1 – sgk
4: củng cố:
- kể về một kỉ niệm đáng nhớ trong ngày khai trường đầu tiên của em?
- Đọc thêm văn bản trường học, suy nghĩ xem bài đọc thêm đã giúp em hăng say học tập ntn?
Trang 4
5: dặn dò:
- Học bài cũ – Làm bài tập ở nhà.(bài 2 –sgk –T9)
- Đọc và soạn trước bài Mẹ Tôi
Ngày soạn:20/08/2007 Ngày giảng:21/08/2007
Tiết 2: văn bản: Mẹ tôi
A/ Mục tiêu:
1/ Kiến thức:Giúp h/s hiểu được:
Tác dụng lời khuyên của bố về lỗi lầm của con đối với mẹ, thấm thía những tình cảm thiêng liêng sâu nặng của cha mẹ đối với con cái
2/ Tư tưởng:
Kính trọng, yêu thương cha mẹ Biết ơn công lao nuôi dưỡng, giáo dục của cha mẹ
3/ Kĩ năng:
Đọc diễn cảm Phân tích nghệ thuật của một bức thư mang tính văn học có sự thuyết phục cao
B/ Thiết bị dạy và học:
GV: giáo án- sgk- sgv…
HS: sgk- bài soạn- vở ghi…
C/ Tiến trình dạy – học:
1/ ổn định lớp:
2/ Kiểm tra bài cũ:
? Tâm trạng của người mẹ và đứa con trong đêm trước ngày khai giảng giống và khác nhau ntn? Vì sao?
3/ Bài mới: GV giới thiệu bài:
Trong cuộc đời của mỗi chúng ta, người mẹ có một vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao, thiêng liêng và cao cả Nhưng không phải lúc nào ta cũng ý thức hết được điều đó Chỉ đến khi mắc những lỗi lầm, ta mới nhận ra tất cả Bài văn Mẹ Tôi sẽ cho chúng ta bài học như thế
? Tác phẩm được thể hiện dưới hình thức nào?
I/ Đọc tìm hiểu chung
1/ Tác giả- tác phẩm:
a/ Tác giả: sgk- T11 b/ Tác phẩm:
Là một bức thư của người bố gửi cho con
2/ Đọc văn bản:
Trang 5GV: đọc 1 đoạn.
HS: đọc
n/xét đọc
HS: đọc chú thích sgk- T11
? Tâm trạng của người cha được thể hiện ntn trong
văn bản?
- Tâm trạng của người cha có:
? Em xúc động nhất khi đọc đoạn văn nào? vì sao?
- HS: tự bộc lộ
? Tìm những chi tiết viết về người mẹ trong đoạn
văn?
- Thức suốt đêm….trong chừng hơi thở hổn hển của
con…lo sợ mất con…Sẵn sàng bỏ 1 năm hạnh phúc để
cứu sống con…
? Qua những chi tiết này em cảm nhận được phẩm
chất cao quý nào ở người mẹ?
? Phẩm chất đó được biểu hiện ntn ở mẹ em?
HS: liên hệ với mẹ mình.
?Với những lời của cha, em cảm nhận được những
cảm xúc nào ở người cha?
? Theo em, vì sao người cha cảm thấy: sự hỗn láo
của con như một nhát dao đâm vào trái tim bố.?
- Cha yêu quý mẹ và càng yêu quý con nên cha đã thất
vọng vô cùng khi con phản lại tình thương yêu của mẹ
? Nếu là bạn của En-ri-cô em sẽ nói gì với ban?
HS: tự bộc lộ
3/ Giải thích từ khó:
4/ Bố cục:
- Hình ảnh người mẹ.(đầu->ngày con mất mẹ)
- Những lời nhắn nhủ dành cho con ( tiếp->trà đạp lên tình thương yêu đó)
- Thái độ dứt khoát của cha trước lỗi lầm của con (còn lại)
II/ Tìm hiểu chi tiết
1/ Hình ảnh người mẹ.
- Mẹ dành hết tình thương cho con, quên mình vì con
- Cha hết sức đau lòng trước sự thiếu lễ độ của đứa con
Là người hết mực yêu quý, thương cảm người mẹ
2/ Những lời nhắn nhủ của người cha.
Trang 6? Tìm những lời khuyên của cha đối với con?
HS: Trả lời sgk
? Em hiểu thế nào về tình cảm thiêng liêng trong lời
nhắn nhủ của cha?
? Em hiểu thế nào về xấu hổ, nhục nhã trong lời
khuyên của cha?
- Làm việc xấu tự thấy hổ thẹn
- Luôn bị người khác coi thường, lên án
? Từ những lời khuyên này, em hiểu gì về tình cảm
người cha?
? Những lời lẽ nào đáng chú ý trong đoạn văn cuối?
HS:
- không bao giờ con được thốt ra lời nói nặng với
mẹ
- Con phải xin lỗi mẹ
- Hãy cầu xin mẹ hôn con
- Thà rằng bố không có con còn hơn thấy con bội
bạc với mẹ
? Trong những lời lẽ ấy giọng điệu của cha có gì đặc
biệt?
? Tại sao khi thể hiện sự tức giận của mình, người bố
lại gợi đến mẹ?
HS:
Vì mẹ là người hết lòng thương yêu con
? Trong bức thư bố đã nêu ra nỗi đau gì để giáo dục
En-ri-cô?
HS:
Nỗi đau khi mất mẹ
? Qua đó, em hiểu thêm điều gì ở người cha?
- Vì những đứa con hư đốn không thể xứng đáng với hình
ảnh dịu hiền của mẹ
- Trong nhiều tình cảm coa quý, tình yêu thương kính trọng cha
mẹ là thing liêng hơn cả
=>Là người yêu quý, trân trọng tình cảm gia đình
3/ Thái độ của cha trước lỗi lầm của con.
- Vừa dứt khoát như ra lệnh Vừa mềm mại như khuyên nhủ
- Muốn con thành thật xin lỗi
mẹ, vì sự hối hận trong lòng, vì thương mẹ
- La người cha hết lòng thương yêu con, quý trọng tình cảm gia
Trang 7? Theo em, vì sao En-ri-cô xúc động vô cùng khi đọc
thư bố?
HS:
- Thư bố gợi nhớ người mẹ hiền
- Thái độ chân thành và quyết liệt của bố khi bảo
vệ tình cảm gia đình thiêng liêng
- En-ri-cô cảm thấy xấu hổ nhục nhã
? Từ văn bản, em cảm nhận những điều sâu sắc nào
của tình cảm con người?
? Theo em có gì độc đáo trong cách thể hiện văn bản
này?
? Em biết những câu ca dao nào, những bài hát nào
ca ngợi tấm lòng cha mẹ dành cho con cái, con cái
dành cho cha mẹ?
HS:
Tự bộc lộ – có thể hát, đọc thơ…
đình, căm ghét sự bội bạc
III/ Tổng kết:
1/ Nội dung:
Tình cảm cha mẹ dành cho con cái và con cái dành cho cha mẹ
là tình cảm thiêng liêng hơn cả Con cái không có quyền hư đốn, chà đạp lên tình cảm đó
2/ Nghệ thuật:
Dùng hình thức viết thư, người viết có cơ hội bày tỏ trực tiếp cảm xúc và thái độ một cách chân thành
*/ Ghi nhớ: sgk – T12.
4/ Củng cố:
Đọc thêm bài: Thư gửi mẹ.- Vì sao hoa cúc có nhiều cánh nhỏ
- Nêu ý nghĩa giáo dục sau khi học xong văn bản?
- Qua truyện em rút ra được bài học gì cho bản thân?
5/ Dặn dò:
- Học bài cũ – Làm bài tập
- Đọc và soạn trước văn bản: Cuộc chia tay của những con búp bê
Trang 8Ngày soạn: 21/08/2007
Ngày giảng: 23/08/2007
Tiết 3: TV: Từ ghép
A/ Mục tiêu:
1/ Kiến thức: giúp h/s nắm được:
- Các loại từ ghép
- Cấu tạo, ý nghĩa của các loại từ ghép
2/ Tư tưởng:
- Yêu mến, quý trọng vốn từ tiếng việt
- Có ý thức học tập để mở rộng vốn từ
3/ Kĩ năng:
- Phát hiện các từ ghép, hiểu được ý nghĩa của nó
- Sử dụng từ ghép trong khi nói và viết
B/ Thiết bị – Tài liệu dạy và học:
- GV: Giáo án- sgk- sgv- bảng phụ
- HS: sgk- Vở ghi + bài tập
C/ Tiến trình dạy- học:
1 ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ:
Qua văn bản Mẹ tôi em rút ra được bài học gì cho bản thân?
3 Bài mới:
GV; giới thiệu bài
HS: nhắc lại thế nào là từ ghép?
- Là những từ phức được tạo ra bằng cách ghép các
tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa
HS: đọc 2 ví dụ sgk- T13
? Tìm ra các từ ghép trong 2 ví dụ?
? Tiếng nào là tiếng phụ? Tiếng nào là tiếng chính?
GV: phân tích: Bà nội
Bà ngoại – Nghĩa chung là: Bà
I/ Các loại từ ghép
1/ Cấu tạo của từ ghép.
a/ ví dụ 1:
Sgk- T13
- Bà ngoại
- Bà: tiếng chính
- Ngoại: tiếng phụ
b/ Ví dụ 2:
sgk- T13
Trang 9? Tiếng nào bổ sung cho tiếng nào?
? Vậy vị trí của tiếng chính thường đứng ở đâu?
GV: cho ví dụ:
A tặng B bó hoa hồng nhân ngày 8/3
? Tìm từ ghép và phân tích?
? Qua phân tích ví dụ, hãy cho biết chúng thuộc loại
từ ghép nào?
HS: Chính phụ
? ntn được gọi là từ ghép chính phụ?
HS: đọc 2 ví dụ sgk-T 14
? Từ ghép: Trầm bổng- Quần áo có phân ra tiếng
chính, tiếng phụ không?
? Các tiếng này có thể đứng độc lập được không?
? Vậy đây là loại từ ghép gì?
HS: lấy ví dụ về từ ghép chính phụ, đẳng lập
? Qua phân tích ví dụ, cho biết từ ghép chính phụ và
từ ghép đẳng lập là gì?
HS: đọc sgk-T14
? Em hãy so sánh nghĩa của từ bà ngoại với nghĩa
của từ bà?
- Bà ngoại: là người sinh ra mẹ
- Bà: là người sinh ra mẹ hoặc bố
? So sánh nghĩa của từ thơm với nghĩa của từ thơm
- Từ ghép: Thơm phức
Thơm: tiếng chính
Phức : tiếng phụ
- Từ phức bổ sung ý nghĩa cho từ thơm
*/ Từ ghép chính phụ có tiếng
chính và có tiếng phụ, tiếng phụ
bổ sung ý nghĩa cho tiếng chính, tiếng chính đứng trước, tiếng phụ
đứng sau
c/ ví dụ 3-4:
sgk- T14
*/ Từ ghép đẳng lập, các tiếng
không phân ra tiếng chính, tiếng phụ Chúng bình đẳng về mặt ngữ pháp
2/ Ghi nhớ: sgk-T14.
II/ nghĩa của từ ghép
1/ Từ ghép chính phụ:
Trang 10- Thơm phức: mùi thơm bốc lên mạnh, hấp dẫn
- Thơm: có mùi thơm dễ chịu làm cho thích ngửi
=>Như vậy: nghĩa của từ bà ngoại hẹp hơn nghĩa của
từ bà
? Vậy nghĩa của từ ghép chính phụ là gì?
? So sánh nghĩa của từ quần áo với nghĩa của mỗi
tiếng quần-áo?
- Quần áo: là ăn mặc nói chung
- Quần - áo có nghĩa riêng
? Vậy nghĩa của từ ghép đẳng lập là gì?
HS: đọc sgk – T 14
HS: đọc yêu cầu bài tập, suy nghĩ làm độc lập
GV: gọi 2h/s lên bảng làm
10
HS: đọc yêu cầu bài tập
GV: gọi h/s lên bảng làm
HS: nhận xét- bổ sung
HS: đọc yêu cầu bài tập
GV: cho h/s lên bảng làm
HS: n/xét – bổ sung
Nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn nghĩa của tiếng chính Vì từ ghép chính phụ có tính chất phân nghĩa
2/ Từ ghép đẳng lập:
Nghĩa của từ ghép đẳng lập khái quát hơn nghĩa của các tiếng tạo ra nó Vì từ ghép đẳng lập có tính chất hợp nghĩa
*/ Ghi nhớ: sgk – T14.
III/ Luyện tập:
Bài tập 1: phân loại từ ghép:
- Từ ghép chính phụ:
Lâu đời – Xanh ngắt- nhà máy- nhà ăn- cây cỏ- cười nụ
- Từ ghép đẳng lập:
Suy nghĩ – chài lưới – ẩm ướt -
Đầu đuôi
Bài tập 2:
Điền từ để tạo từ ghép chính phụ:
Bút chì - Thước kẻ – Mưa rào – làm quen - Ăn bám – Trắng xoá - Vui tai – Nhát gan
Bài tập 3:
Điền từ để tạo từ ghép đẳng lập:
- Núi Sông – Núi đồi
- Ham mê - Ham thích
- Xinh đẹp – Xinh tươi
- Học tập – Học hỏi
- Tươi non – Tươi đẹp
- Mặt mũi – Mặt mày
Bài tập 4:
Trang 11? Tại sao có thể nói một cuốn sách, một cuốn vở mà
không thể nói một cuốn sách vở?
- Sách, vở: Sự vật tồn tại dưới dạng cá thể, có thể đếm được
- Sách vở: Từ ghép đẳng lập có ý nghĩa khái quát, tổng hợp chỉ chung cả loại nên không thể nói một cuốn sách vở
4/ Củng cố:
- H/S nhắc lại các khái niệm vừa học
- GV hướng dẫn h/s tìm hiểu bài tập 5-6 theo cách tra từ điển
5/ Dặn dò:
- Học bài cũ – làm các bài tập còn lại
- Dọc và chuẩn bi trước bài mới
Ngày soạn:22/08/2007
Ngày giảng: 23/08/2007
Tiết 4: TLV: liên kết trong văn bản
A/ Mục tiêu:
1/ Kiến thức:
Giúp h/s hiểu được: Muốn đạt được mục đích giao tiếp thì phải có tính liên kết,phân biệt được liên kết hình thức ngôn ngữ và liên kết nội dung ý nghĩa
2/ Tư tưởng:
ý thức được tính tích hợp giữa văn bản, tiếng việt vag tập làm văn bước đầu ý thức
được sự cần thiết phải liên kết khi tạo lập văn bản
3/ Kĩ năng:
Nhận biết, sửa chữa đoạn thiếu tính liên kết Bước đầu biết dựng đoạn văn có tính liên kết
B/ Thiết bị-tài liệu dạy và học:
GV: sgk- giáo án – bảng phụ
HS: sgk – vở ghi –vở bài tập
C/ Tiến trình dạy và học:
1 ổn định
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới:
GV: giới thiệu bài:
Trang 12Một trong những tính chất quan trọng của văn bản đó là liên kết Vậy tính liên kết trong văn bản quan trọng ntn? Chúng ta cùng tìm hiểu trong nội dung bài hôm nay
HS: đọc ví dụ 1.a sgk – T17
? Đoạn văn gồm mấy câu?
HS: đọc 1.b sgk- T17.
? Có câu nào sai ngữ pháp không?
Câu nào mơ hồ về ý nghĩa không?
-> Nếu tách từng câu văn ra khỏi đoạn văn thì ta vẫn
hiểu được ý nghĩa Còn ghép các câu thành 1 đoạn thì
trở nên khó hiểu
-> Vấn đề là ở chỗ giữa các câu chưa có sự liên kết
chặt chẽ với nhau
HS: đọc – trả lời 1.c sgk- T17
? Như vậy, theo em đoạn văn thiếu tính gì?
HS:
Đoạn văn thiếu tính liên kết
? Liên kết trong văn bản là gì?
Chia 2 nhóm thảo luận câu hỏi 2.a sgk – T 18
- Đối chiếu với nguyên văn văn bản để thấy
đoạn văn thiếu các ý gì?
- Hãy sửa lại:
Đoạn văn thiếu 1 số câu văn, từ, cụm từ nên khó hiểu
HS: sửa lại cho đầy đủ hơn, có tính mạch lạc, liên
kết
HS: đọc đoạn văn 2.b – sgk-T18
? Đoạn văn có mấy câu?
? So với nguyên văn văn bản thì chép thiếu và sai
từ nào? câu nào?
HS: Câu 2 thiếu cụm từ “còn bây giờ”, Câu 3 chép sai
từ con-> đứa trẻ
? Việc chép sai, thiếu làm cho đoạn văn ra sao?
-> rời rạc- khó hiểu
? Vậy các từ này có vai trò gì trong câu?
I/ Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản
1/ Tính liên kết của văn bản.
Liên kết là một trong những tính chất quan trọng nhất của văn bản vì nhờ nó mà những câu đúng ngữ pháp, ngữ nghĩa được đặt cạnh nhau mới tạo thành văn bản
2/ Phương tiện liên kết trong văn bản.