Tìm hiểu Chức năng của môi trường Vai trò của môi trường đối với sự phát triển xã hội loài người.. Mục tiêu Giúp HS hiểu và trình bày được chức năng của môib[r]
Trang 1Chương X MÔI TRƯỜNG VÀ SỰ PHÁT TRIỂN
BỀN VỮNG
Bài 41 MÔI TRƯỜNG VÀ TÀI NGUYÊN THIÊN
NHIÊN
I Mục tiêu
1 Kiến thức : Sau bài học HS cần
- Biết và trình bày các khái niệm về môi trường và tài nguyên thiên nhiên
- Hiểu và trình bày được chức năng của môi trường và vai trò của môi trường đối với sự phát triển xã hội loài người
- Phân biệt được các loại môi trường và các cách phân loại tài nguyên
2 Kỹ năng
- Phân tích được các sơ đồ về : môi trường sống của con người, tài nguyên thiên nhiên
- Phân tích các vấn đề về môi trường và tài nguyên thiên nhiên
3 Thái độ
- Có nhận thức tích cực về vai trò và tác động của môi
trường và tài nguyên thiên nhiên
Người soạn : Trương Thị Kim Loan
Ngày soạn : 25/10/2011
Ngày dạy :
Lớp dạy : 10 CB
Tiết dạy :
Trang 2- Tìm hiểu và vận dụng tích cực vào việc bảo vệ môi trường
và tài nguyên thiên nhiên ở địa phân
II PHƯƠNG TIỆN _ PHƯƠNG PHÁP
1 Phương tiện
- Sơ đồ về : môi trường sống của con người, tài nguyên thiên nhiên
- Bản đồ tự nhiên thế giới
- Các hình ảnh về khai thác tài nguyên, cải tạo và bảo vệ tài nguyên và môi trường
2 Phương pháp
- Đàm thoại gợi mở
- Giảng giải
- Thảo luận nhóm
- Tổ chức trò chơi
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ ( 3 phút )
- Câu hỏi : Trình bày vai trò của ngành thương mại đối với
sự phát triển kinh tế - xã hội đất nước
3 Mở bài
Có bao giờ các em tự hỏi rằng: chúng ta đang sống ở đâu ? Nơi chúng ta đang sống có những gì ? Chúng có vai trò gì
Trang 3đối với sự sống của chúng ta không ? Bài học hôm nay sẽ
giải đáp các vấn đề này của chúng ta ( 2 Phút )
4 Hoạt động dạy – học
Hoạt động 1
Tìm hiểu khái niệm môi trường và các yếu tố hợp thành
môi trường sống của con người
Mục tiêu: Giúp HS biết được khái niệm môi trường, các yếu
tố hợp thành môi trường sống của con người, phân biệt môi
trường tự nhiên và môi trường nhân tạo
Thời gian : 13 Phút
Hoạt động dạy Hoạt động học Nội dung
- Các em hiểu gì về
môi trường ?
- Vậy thì theo các em
môi trường là gì ?
- GV tổng kết và rút ra
khái niệm môi trường
- Trong địa lí học,
người ta gọi đó là môi
trường xung quanh hay
là môi trường địa lí
- Chúng ta đang sống ở
đâu ?
- Chúng ta đang sống
trong môi trường
- Vậy môi trường sống
là gì ?
- GV chia lớp thành 3
HS trả lời theo
sự hiểu biết của mình
HS : trong môi trường
I Môi trường ( MT )
MT là không gian bao quanh Trái Đất , có liên
hệ trực tiếp đến sự tồn tại
và phát triển của xã hội loài người
Trong địa lí học, người ta gọi đó là môi trường xung quanh hay là môi trường địa lí
MT sống của con người
là hoàn cảnh bao quanh
con người.
MT sống của con người
Trang 4nhóm, các nhóm lên
bảng ghi các loại môi
trường GV kẻ bảng
thành 3 phần Trong 2
phút nhóm nào ghi
được nhiều nội dung
nhất thì sẽ thắng
- GV tổng kết ( gọi HS
lên đếm số lượng nội
dung), rút ra kết luận,
GV treo sơ đồ “MT
sống của con người”
- Hãy so sánh MT tự
nhiên Và MT nhân tạo
HS nghiên cứu SKG và lên bảng viết
HS nghiên cứu SKG trả lời
bao gồm : + MT tự nhiên : xuất hiện trên Trái Đất không phụ thuộc vào con người và luôn phát triển theo quy luật tự nhiên: địa hình, địa chất, khí hậu, đất, nước, sinh vật…
+ MT xã hội: các mối quan hệ xã hội : Trong sản xuất, trong phân phối, trong giao tiếp…
+ MT nhân tạo : là kết qur lao động của con người và phụ thuộc vào con người : nhà ở, nhà máy, thành phố…
Chuyển ý :Chúng ta sống trong MT, vậy MT có giúp ích gì cho
chúng ta hay không, và MT tác động như thế nào đến đời sống của
con người, chúng ta sẽ được tìm hiểu rõ hơn trong phần II Chức năng của môi trường Vai trò của môi trường đối với sự phát triển xã hội loài người.
Hoạt động 2
Tìm hiểu Chức năng của môi trường Vai trò của môi
trường đối với sự phát triển xã hội loài người.
Mục tiêu Giúp HS hiểu và trình bày được chức năng của môi
trường và vai trò của môi trường đối với sự phát triển xã hội
loài người
Thời gian: 9 phút
Hoạt động dạy Hoạt động học Nội dung
II CHỨC NĂNG CỦA
Trang 5- Các em hãy nêu các
chức năng chính của
MT
- GV chia lớp thành 3
nhóm thảo luận :( 3
phút)
+ Nhóm 1 : chứng
minh MT là không
gian sống của con
người
+ Nhóm 2 : chứng
minh MT là nguồn
cung cấp TNTN
+ Nhóm 3: chứng
minh MT là nơi chứa
đựng các chất thải do
con người tạo ra
MT có vai trò như thế
nào đối với sự phát
triển xã hội loài
người ?
- GV giảng giải “hoàn
cảnh địa lí quyết định
sự phát triển xã hội
loài người” Là quan
điểm sai lầm VD
HS dựa vào SGK trả lời
HS nghiên cứu SKG trả lời
MT VÀ VAI TRÒ CỦA
MT ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN XÃ HỘI LOÀI NGƯỜI.
1 Chức năng
- MT địa lí có 3 chức năng chính :
+ Là không gian sống của con người
+ là nguồn cung cấp TNTN
+ Là nơi chứa đựng các chất thải do con người tạo ra
2 Vai trò
- MT tự nhiên có vai trò Rất quan trọng nhưng không có vai trò quyết định đối với sự phát triển
xã hội
- Vai trò quyết định đối với sự phát triển xã hội loài người là phương thức sản xuất bao gồm : sức sản xuất và quan hệ sản xuất
Trang 6TNTN của VN trước
kia là “rừng vàng biển
bạc” nhưng do phương
thức sản xuất lúc đó
chưa đạt, nên xã hội
phát triển chưa cao
như bây giờ
- Con người tác động
đến MT như thế nào ?
Cho ví dụ
Con người có thể làm nâng cao chất lượng MT hay làm suy thoái chất lượng MT => ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển
xã hội loài người
Chuyển ý : Trong MT, ngoài con người chúng ta thò còn có những
gì, và chúng có tác động như thế nào đến MT Chúng sẽ tìm hiểu
sang phần III Tài nguyên thiên nhiên
Hoạt động 3
Tìm hiểu về Tài nguyên thiên nhiên
Mục tiêu : Giúp HS Biết và trình bày các khái niệm về tài
nguyên thiên nhiên, phân loại tài nguyên và việc sử dụng hợp
lí các TNTN
Thời gian 15 phút
Hoạt động dạy Hoạt động học Nội dung
- TNTN là gì ?
- Hãy cho ví dụ chứng
minh rằng trong lịch sử
phát triển xã hội loài
HS nghiên cứu SKG trả lời
HS cho ví dụ
III TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
1 Khái niệm
TNTN là các thành phần của tự nhiên mà ở trình
độ nhất định của sự phát triển chúng được ( hoặc
có thể được ) sử dụng làm phương tiện sản
Trang 7người, số lượng các loại
tài nguyên được bổ sung
không ngừng
Có các cách nào để
phân loại TNTN ?
GV yêu cầu HS gấp tập
sách lại và chia lớp
thành 4 nhóm
+ Nhóm 1: Theo thuộc
tính tự nhiên
+ Nhóm 2: theo công
dụng kinh tế ( HS tự
chia lại trong nhóm teo
bàn : CN, NN,DL )
+ Nhóm 3 : TNTN có
thể bị hao kiệt ( HS tự
chia theo khôi phục
được và không khôi
phục được )
+ Nhóm 4 : TNTN
không bị hao kiệt
Mỗi nhóm chuẩn bị 1 tờ
giấy nhỏ, ghi tên nhóm
HS thảo luận ghi tên các
TN vào giấy Sau 2 phút
GV thu lại giấy của các
nhóm
GV đọc tên TN theo
nhóm, HS mở SGK và
nhận xét Nếu đúng GV
ghi lên bảng ( đã kẻ sơ
đồ phân loai TNTN )
xuất và làm đối tượng tiêu dùng
2 Phân loại
- Theo thuộc tính tự nhiên : đất, nước, khí hậu, sinh vật
- Theo công dụng kinh
tế : TNNN, TNCN, TNDL
- Theo khả năng có thể
bị hao kiệt trong quá trình sử dụng của con người
+ TNTN có thể bị hao kiệt : khôi phục được Đất trồng, động – thực vật ) và không khôi phục được ( khoáng sản )
+ TNTN không bị hao kiệt : NLMT, KK, nước
Trang 8GV tổng kết các nhóm,
nội dung trình bài Vỗ
tay chúc mừng nhóm
chiến thắng với tên TN
đúng và nhiều nhất
IV CỦNG CỐ - DẶN DÒ
1 Củng cố ( 3 phút )
Gọi HS trả lời
a Hãy kể tên các loại MT
b Hãy trình bày các chức năng chính của môi trường
c Có các cách phân loại TNTN nào, cho ví dụ
2 Dặn dò ( 1 phút )
Các em về học bài và xem trước bài 42
V PHỤ LỤC
1 Trò chơi :
- Phân loại MT
- Phân loại TN
2 Phiếu học tập
Phần I, II
MÔI TRƯỜNG
Trang 9Khái niệm
Phân loại MT tự nhiên MT xã hội MT nhân tạo
Chức năng
Vai trò
Phần III
TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
Khái
niệm
Phân
loại
Thuộc
tính
tự
nhiên
Công dụng KT
Công dụng KT Khả năng có thể
bị hao kiệt
TN NN
TN CN
TN DL
TN không phục hồi
TN phục hồi được
GV có thể dùng phiếu này thay cho câu hỏi củng cố ( phát
cho HS theo tùng nhóm trả lời )
* Rút kinh nghiệm :