- Thấy được sự rộng lớn của phổ sóng điện từ, do đó thấy được sự cần thiết phải chia phổ ấy thành các miền, theo kĩ thuật sử dụng để nghiên cứu và ứng dụng sóng điện từ trong mỗi miền2. [r]
Trang 1TUẦN 24 NGÀY SOẠN 22/01/2015
TIA X
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Nêu được cách tạo, tính chất và bản chất tia X
- Nhớ được một số ứng dụng quan trọng của tia X
- Thấy được sự rộng lớn của phổ sóng điện từ, do đó thấy được sự cần thiết phải chia phổ ấy thành các miền, theo kĩ thuật sử dụng để nghiên cứu và ứng dụng sóng điện từ trong mỗi miền
2 Kĩ năng:
- Vận dụng kiến thức để giải các bài tập có liên quan
Phương pháp: P2 Trao đổi thông tin: X5, X6
Cá thể: C1, C2
3 Thái độ:
-Nghiêm túc trong học tập, yêu thích môn học, tìm tòi kiến thức trong cuộc sống có liên quan
4.Trọng tâm:
-Tính chất, bản chất, ứng dụng tia X
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên: Vài tấm phim chụp phổi, dạ dày hoặc bất kì bộ phận nào khác của cơ thể.
2 Học sinh: Xem lại vấn đề về sự phóng điện qua khí kém và tia catôt trong SGK Vật lí 11.
III PHƯƠNG PHÁP
Sử dụng phương pháp đặt vấn đề, thuyết trình, vấn đáp
IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 1 (5 phút): Kiểm tra bài cũ.
1 Các tính chất hay tác dụng nào sau đây không phải của tia tử ngoại?
a.Có khả năng gây ra hiện tượng quang điện b.Có tác dụng ion hóa
c.Bị thạch anh hấp thụ mạnh d.Có tác dụng sinh lý
2.phát biểu nào sau đây là đ1ung:
a.Tia hồng ngoại là bức xạ đơn sắc có màu hồng
b.Tia hồng ngoại là bức xạ điện từ có bước sóng nhỏ hơn 0,4 micomet
c.Tia hồng ngoại do các vật có nhiệt độ cao hơn nhiệt độ môi trường xung quanh phát ra
d Tia hồng ngoại bị lệch trong điện trường và từ trường
3.Bức xạ tử ngoại là bức xạ có:
a đơn sắc có màu sẫm
b.không màu, ở ngoải đầu màu tím của dải màu cầu vồng
c.có bước song từ 400nm đến vài nanomet
d.có bước sóng từ 750nm đến 2mm
Hoạt động 2 ( 5phút): Tìm hiểu phát hiện về tia X
Các năng lực thành
P1, X6: Trình bày được
sự phát hiện ra tia X
- Trình bày thí nghiệm phát hiện về tia X của Rơn-ghen năm 1895
- Ghi nhận về thí nghiệm phát hiện tia X của Rơn-ghen
I Phát hiện về tia X
- Mỗi khi một chùm catôt - tức là một chùm êlectron có năng lượng lớn - đập vào một vật rắn thì vật đó phát ra tia X
Trang 2Hoạt động 3 (10 phút): Tìm hiểu về cách tạo tia X
Các năng lực thành
P2, X4: Mô tả được các
thành phần của thí
nghiệm
K1, P2, X2: Nêu được sự
phát hiện ra tia X qua thí
nghiệm
- Vẽ minh hoạ ống Cu-lít-giơ dùng tạo ra tia X
- K có tác dụng làm cho các êlectron phóng ra từ FF’ đều hội tụ vào A
- A được làm lạnh bằng một dòng nước khi ống hoạt động
- FF’ được nung nóng bằng một dòng điện làm cho các êlectron phát ra
- HS ghi nhận cấu tạo của ống Cu-lít-giơ
II Cách tạo tia X
- Dùng ống Cu-lít-giơ là một ống thuỷ tinh bên trong là chất không, có gắn 3 điện cực
+ Dây nung bằng vonfram FF’ làm nguồn êlectron + Catôt K, bằng kim loại, hình chỏm cầu + Anôt A bằng kim loại có khối lượng nguyên tử lớn và điểm nóng chảy cao
- Hiệu điện thế giữa
A và K cỡ vài chục
kV, các êlectron bay
ra từ FF’ chuyển động trong điện trường mạnh giữa A
và K đến đập vào A
và làm cho A phát ra tia X
Hoạt động 4 (10 phút): Tìm hiểu về bản chất và tính chất của tia X
Các năng lực thành
K1, K2: Nêu được bản
chất của tia X Chỉ ra
được vị trí của nó trên
thang sóng điện từ
K1, K2, K4: Nêu được
các tính chất quan trọng
của tia X Từ đó nêu được
các ứng dụng thực tế của
tia X
- Thông báo bản chất của tia X
- Bản chất của tia tử ngoại?
- Y/c đọc Sgk và nêu các tính chất của tia X
+ Dễ dàng đi qua các vật không trong suốt với ánh sáng thông thường: gỗ, giấy, vài … Mô cứng và kim loại thì khó đi qua hơn, kim loại
có nguyên tử lượng càng lớn thì càng khó đi qua: đi qua
- HS ghi nhận bản chất của tia X
- Có bản chất của sóng ánh sáng (sóng điện từ)
- HS nêu các tính chất của tia X
III Bản chất và tính chất của tia X
1 Bản chất
- Tia tử ngoại có sự đồng nhất về bản chất của nó với tia tử ngoại, chỉ khác là tia
X có bước sóng nhỏ hơn rất nhiều
= 10-8m 10-11m
2 Tính chất
- Tính chất nổi bật
và quan trọng nhất là khả năng đâm xuyên
Tia X có bước sóng càng ngắn thì khả năng đâm xuyên
càng lớn (càng
F
’
Nước làm nguội
Tia X
Trang 3lớp nhôm dày vài chục cm nhưng bị chặn bởi 1 tầm chì dày vài mm
- Y/c HS đọc sách, dựa trên các tính chất của tia X để nêu công dụng của tia X
- HS đọc Sgk để nêu công dụng
cứng).
- Làm đen kính ảnh
- Làm phát quang một số chất
- Làm ion hoá không khí
- Có tác dụng sinh lí
3 Công dụng
(Sgk)
Hoạt động 5 (5 phút): Nhìn tổng quả về sóng điện từ
Các năng lực thành
K1, K3 : Nắm được thang
sóng điện từ cơ bản Vận
dụng để giải quyết được
một số bài tập
- Y/c HS đọc sách
- Cho HS quan sát thang sóng điện từ đầy đủ Trình bày cho học sinh cách vận dụng thang sóng điện từ để giải quyết các bài toán
IV Nhìn tổng quát
về sóng điện từ
- Sóng điện từ, tia hồng ngoại, ánh sáng thông thường, tia tử ngoại, tia X và tia gamma, đều có cùng bản chất, cùng là sóng điện từ, chỉ khác nhau về tần số (hay bước sóng) mà thôi
-Toàn bộ phổ sóng điện từ, từ sóng dài nhất (hàng chục km) đến sóng ngắn nhất (cỡ 10-12 10-15m)
đã được khám phá và
sử dụng
Hoạt động 6 (5 phút): Giao nhiệm vụ về nhà.
Các năng lực thành
C2: Có kế hoạch học bài
và chuẩn bị bài mới
- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà
- Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
- Ghi những chuẩn bị cho bài sau
V RÚT KINH NGHIỆM
VI PHỤ LỤC
a.tia hồng ngoại b.tia từ ngoại
c.ánh sáng nhình thấy d.tia X
2.Tính chất nào sau đây không là của tia X
Trang 4a.Tính đâm xuyên b.Xuêyn qua các tấm chì dài vài cm
c.gây ra hiện tượng quang điện d.Tác dụng lên kính ảnh
3.Để chữa bệnh ung thư nông có thể dùng bức xạ nào:
a Tia X b Tia hồng ngoại
c.Tia tử ngoại d Tia âm cực
4 Trong thí nghiệm với khe Iang có a = 1mm, D = 0,5m, i = 0,4mm, bức xạ dùng trong thí nghiệm là:
a.tia X b tia tử ngoại
c.tia hồng ngoại d.ánh sáng khả kiến
=>
1 0, 4
0, 08.10 8.10 500
ia mm mm
m
là bức xạ hồng ngoại
