- Thấy được một cách định tính thế năng hấp dẫn của vật phụ thuộc vào độ cao của vật so với mặt đất và động năng của vật phụ thuộc vào khối lượng và vận tốc của vật.. Tìm được ví dụ minh[r]
Trang 1Tiết 20
Ngày dạy: 16 /01 / 2009
1 Mục tiêu:
a/ Kiến thức:
- Tìm đợc ví dụ minh hoạ cho các khái niệm cơ năng, thế năng, động năng
-minh hoạ
b/ Kỹ năng:
-năng
c/ Thái độ:
- Hứng thú học tập bộ môn
- Có thói quen quan sát các hiện trong thực tế vận dụng kiến thức đã học giải thích các hiện đơn giản
2 Chuẩn bị của GV và HS:
* Cả lớp:
- Tranh phóng to mô tả thí nghiệm (hình 16.1a và 16.1b SGK)
- Tranh phóng to hình 16.4 (SGK)
- 2 quả cầu có khối - khác nhau
- 1 máng nghiêng
- 1 miếng gỗ
* Mỗi nhóm:
1 miếng gỗ nhỏ
- 1 bao diêm
3 Phương pháp dạy học :
- / pháp quan sát
- / pháp thực nghiệm
- / pháp nêu vấn đề
CƠ NĂNG
Trang 24 Tiến trình tiết dạy :
4.1 ổ n định tổ chức :
4.2 Kiểm tra bài cũ:
GV gọi HS lên bảng trả lời câu hỏi sau:
- Viết công thức tính công suất, giải
thích ký hiệu và ghi rõ đơn vị của từng
đại - trong công thức
- Bài tập 15.1 và yêu cầu giải thích lí do
chọn " án
4.3 Bài mới :
Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học
tập:
- Nhớ lại kiến thức cũ: Cho biết khi nào
có công cơ học ?
- GV thông báo khi một vật có khả năng
thực hiện công cơ học, ta nói vật đó có
cơ năng Cơ năng là dạng năng -
đơn giản nhất Chúng ta sẽ đi tìm hiểu
các dạng cơ năng trong bài học hôm
nay
- GV ghi đề bài mới lên bảng
Hoạt động 2: Hình thành khái niệm cơ
năng
- Yêu cầu HS đọc phần thông báo của
mục I Trả lời lại câu hỏi:
+ Khi nào một vật có cơ năng ?
+ Đơn vị đo cơ năng
5’
1’
5’
- 1 HS lên bảng trả lời câu hỏi của GV
- HS cả lớp theo dõi, nhận xét phần trình bày của bạn
- HS nhớ lại kiến thức cũ: Có công cơ học khi có lực tác dụng vào vật và làm vật chuyển dời
- HS ghi đề bài vào vở
CƠ NĂNG I- Cơ năng
- Đọc phần thông báo của mục I
- Ghi vở:
Khi một vật có khả năng thực hiện công cơ học,
ta nói vật đó có cơ năng
Cơ năng được đo bằng đơn vị jun.
Trang 3Hoạt động 3: Hình thành khái niệm thế năng
- GV treo tranh hình 16.1 phóng ta
lên bảng Thông báo ở hình 16.1a,
quả nặng A nằm trên mặt đất, không
có khả năng sinh công
- Yêu cầu HS quan sát hình 16.1b,
nêu câu hỏi C1
- 5* dẫn HS thảo luận câu hỏi
- GV thông báo cơ năng của vật
trong =V hợp này gọi là thế
năng
- Nếu quả nặng A đợc đa lên càng
cao thì công sinh ra kéo thỏi gỗ B
chuyển động càng lớn hay nhỏ? Vì
sao?
- GV thông báo vật có khả năng
thực hiện công càng lớn nghĩa là thế
năng của nó càng lớn 2 vậy vật ở
vị trí càng cao thì thế năng của vật
càng lớn
- Thế năng của vật A vừa nói tới
với trái đất gọi là thế năng hấp dẫn
Khi vật nằm trên mặt đất thì thế
năng hấp dẫn của vật bằng 0
* Chú ý: Thế năng hấp dẫn phụ
15’ II- Thế năng
1- Thế năng hấp dẫn.
- HS quan sát hình vẽ 16.1
- HS thảo luận nhóm, trả lời câu hỏi C1 Yêu
Nếu % quả nặng lên một độ cao nào đó hình 16.1b, quả nặng A chuyển động xuống
dây làm thỏi gỗ B chuyển động, tức là thực hiện công 2 vậy khi % quả nặng lên độ cao, nó có khả năng thực hiện công cơ học, do
đó nó có cơ năng
càng cao thì công của lực kéo thỏi gỗ B càng lớn vì B chuyển dịch quãng g dài hơn
- HS ghi nhớ các thông báo của GV
Trang 4thuộc vào:
+ Mốc tính độ cao
+ Khối - của vật
- GV gợi ý để HS có thể lấy ví dụ
thực tế minh hoạ cho chú ý
bằng sợi len Nêu câu hỏi:
+ Lúc này lò xo có cơ năng không ?
+ Bằng cách nào để biết lò xo có cơ
năng ?
- GV thông báo cơ năng của lò xo
trong =V hợp này cũng gọi là thế
năng Muốn thế năng của lò xo tăng
ta làm thế nào ? Vì sao ?
- 2 vậy thế năng này phụ thuộc
vào độ biến dạng đàn hồi của vật,
- GV lấy ví dụ nhấn mạnh khái niệm
thế năng đàn hồi: Khi ta ấn tay vào
cục đất nặn, cục đất biến dạng Cục
đất nặn này có thế năng đàn hồi
không ?
Vì sao ?
- Qua phần II, các em hãy cho biết
các dạng thế năng Các dạng thế
năng đó phụ thuộc vào yếu tố nào ?
- Yêu cầu HS ghi vở kết luận
2- Thế năng đàn hồi.
+ Lò xo có cơ năng vì nó có khả năng sinh công cơ học
+ Cách nhận biết: Đặt miếng gỗ lên trên lò xo
và dùng diêm đốt cháy sợi dây len (hoặc dùng kéo cắt đứt sợi dây) Khi sợi dây len đứt, lò xo
đẩy miếng gỗ lên cao tức là thực hiện công Lò
xo có cơ năng
- HS các nhóm làm thí nghiệm kiểm tra
" án để nhận thấy lực đàn hồi của lò xo
có khả năng sinh công
- Lò xo càng bị nén nhiều thì công do lò xo sinh ra càng lớn, nghĩa là thế năng của lò xo càng lớn
- Cục đất nặn không có thế năng đàn hồi vì nó không biến dạng đàn hồi, không có khả năng sinh công
năng là thế năng hấp dẫn và thế năng đàn hồi + Thế năng hấp dẫn phụ thuộc vào vị trí của vật so với mốc tính thế năng và phụ thuộc vào khối - của vật
+ Thế năng đàn hồi phụ thuộc vào độ biến dạng đàn hồi của vật
- HS ghi vở kết luận trên
Trang 5Hoạt động 3: Hình thành khái niệm động năng
- GV giới thiệu thiết bị thí nghiệm
và tiến hành thí nghiệm hình
16.3
- Gọi HS mô tả hiện xảy ra ?
- Yêu cầu trả lời câu hỏi C4, C5
- 5* dẫn HS thảo luận câu hỏi
C4, C5
- GV thông báo: Cơ năng của vật do
động năng
- Theo các em dự đoán động năng
của vật phụ thuộc vào yếu tố nào ?
đó
- Gọi HS nêu dự đoán GV phân tích
tính khả thi của các cách kiểm tra dự
đoán
- 5* HS tìm hiểu sự phụ thuộc
động năng của vật vào các yếu tố
* dẫn SGK Với mỗi yếu tố
GV làm thí nghiệm kiểm chứng tại
lớp
- Qua phần III, cho biết khi nào một
vật có động năng Động năng của
vật phụ thuộc vào yếu tố nào ?
- Yêu cầu HS ghi vở kết luận
15’ III- Động năng
1- Khi nào vật có động năng?
- HS quan sát GV làm thí nghiệm Trả lời câu hỏi C3, C4, C5
- HS tham gia thảo luận trên lớp câu C3 đến
xuống đập vào miếng gỗ B làm miếng gỗ B chuyển động một đoạn
C4: Quả cầu A tác dụng vào thỏi gỗ B một lực làm thỏi gỗ B chuyển động tức là quả cầu A
đang chuyển động có khả năng thực hiện công C5: Một vật chuyển động có khả năng thực hiện công tức là có cơ năng
2- Động năng của vật phụ thuộc những yếu
tố nào ?
- HS nêu dự đoán của mình và cách kiểm tra dự
đoán
- Theo dõi GV tiến hành thí nghiệm kiểm tra
sự phụ thuộc của động năng vào vận tốc và khối - của vật
- HS nêu đợc: Cơ năng của vật do chuyển động mà
có đợc gọi là động năng
Động năng của vật phụ thuộc vào khối -
và vận tốc chuyển động của vật
- HS ghi kết luận trên vào vở
4.4 Vận dụng - Củng cố - Hướng dẫn về nhà
- Yêu cầu HS nêu các dạng cơ năng
vừa học
- Lấy ví dụ một vật có cả động năng
và thế năng
- GV thông báo cơ năng của vật lúc đó
- Hai dạng cơ năng: Thế năng và động năng
- HS lấy ví dụ vật có cả động năng và thế năng C10:
Trang 6bằng tổng động năng và thế năng của
nó
- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi C10
c- Nớc bị ngăn trên đập cao có thế năng
4.5 Hướng dẫn về nhà:
- Học thuộc phần ghi nhớ cuối bài
- Làm bài tập 16 - Cơ năng (SBT)
+ Khi nào vật có động năng
+ khi nào vật có thế năng
5 Rút kinh nghiệm: