- là người mẹ ai chẳng đặng lòng thương con , mong muốn con nên người , nhưng khó hơn nhiều laø bieát caùch daïy con , giaùo duïc con cho coù hieäu quaû , để biết giáo dục con như thế nà[r]
Trang 1Tuần : 17 Ngày soạn : 20 /11 / 2010 Tiết : 62 Ngày dạy : 30/11/ 2010
I MỤC TIÊU :
- Hiểu nội dung , ý nghĩa của truyện mẹ hiền dạy con
- Hiểu cách viết truyện gần với kí , viết sử ở thời trung đại
II KIẾN THỨC CHUẨN :
1 Kiến thức :
- Những hiểu biết bước đầu về Mạnh Tử.
- Những sự việc chính trong truyện
- Ý nghĩa của truyện
- Cách viết truyện gần với kí ( ghi chép sự việc ) , viết sử ( ghi chép chuyện thật ) ở thời trung đại
2 Kĩ năng :
- Đọc – hiểu văn bản truyện trung đại Mẹ hiền dạy con
- Nắm bắt và phân tích được các sự việc trong truyện
- Kể lại được truyện
III HƯỚNG DẪN – THỰC HIỆN :
+ Hoạt động 1 : Khởi động
- Ổn định lớp
- Kiểm tra bài cũ
- Giới thiệu bài mới
- Ổn định nề nếp – kiểm tra sỉ số
- Hỏi: Hãy kể tóm tắt chuyện giữa bà đỡ Trần với
con hổ; giữa bác tiều với con hổ ?
- Kiểm tra sự chuẩn bị của HS
- là người mẹ ai chẳng đặng lòng thương con ,
mong muốn con nên người , nhưng khó hơn nhiều
là biết cách dạy con , giáo dục con cho có hiệu quả
, để biết giáo dục con như thế nào là có hiệu quả
chúng ta cùng vào tìm hiểu bài “ Mẹ hiền dạy
con”
- Báo cáo sỉ số
- HS trả lời cá nhân
- Nghe , ghi tựa bài
+ Hoạt động 2 : Đọc hiểu văn bản
- Gọi HS đọc chú thích 1 , 2 SGK
* Chốt : “ Luyệt nữ truyện” là truyện về các bậc
liệt nữ ; liệt nữ : người đàn bà có tiết nghĩa hoặc
có khí phách anh hùng của Trung Quốc xưa , được
Ôn Như Nguyễn Văn Ngọc và Tử An Trần Lê
Nhân chọn dịch , in trong sách “ Cổ học tinh hoa “
( Tinh hoa của nền học cổ ) lần đầu năm 1926 ,
được tái bản nhiều lần , cho tới nay vẫn có nhiều
người Việt Nam đón đọc Đây là một truyện nổi
tiếng xưa nay ở Trung Quốc củng như ở nước ta
- HS đọc SGK
- Đọc chú thích
I GIỚI THIỆU
- Truyện “mẹ hiền dạy con”
được tuyển dịch từ sách “ liệt nư truyện ”õ của Trung Quốc
( Truyện trung đại ) Bài 15
Trang 2Mạnh Tử ( 372 ? – 289 ? TCN ) , tên là Mạnh Kha
, người đất Trâu ( nay là huyện Trâu ) – Tỉnh Sơn
Đông – Trung Quốc , học trò của Tử Tư – Cháu
Khổng Tử Mạnh Tử đã cùng học trò viết sách
Mạnh Tử – tác phẩm quan trọng và rất nổi tiếng ,
được coi là một trong 4 tác phẩm kinh điển ( Tứ
thư ) của Nho gia …
- GV hướng dẫn đọc văn bản
- GV đọc văn bản
- Gọi HS đọc văn bản
- Gọi HS đọc chú thích từ khó ( Từ 3 – 9 SGK ) - HS đọc truyện.
+ Hoạt động 3 : Phân tích
- Hỏi : Qua văn bản vừa đọc , em thấy có mấy sự
việc diễn ra ?
- Yêu cầu HS tóm tắt 5 sự việc đã diễn ra giữa mẹ
con thầy Mạnh Tử
- Gọi HS nhận xét bổ sung
- GV nhận xét và treo bảng phụ 5 sự việc vừa tóm
tắt
GV : Chúng ta đi vào phân tích 3 sự việc đầu
- Hỏi: Vì sao cậu bé Mạnh Tử ( lúc nhỏ ) cứ ở đầu
thì bắt chước cảnh sống ở đó ?
Chốt và liên hệ thực tế : Vì tâm hồn trẻ nhỏ ngây
thơ như tờ giấy trắng , trẻ lại có thối quen bắt
chước hay làm theo vì tư duy độc lập chưa phát
tiển nên trẻ chưa phân biệt được tốt , xấu , hay , dỡ
Hỏi: Khi nhà ở gần nghĩa địa thì Mạnh Tử hay bắt
chước điều gì ?
Hỏi: Người mẹ giáo dục con bằng cách nào ?
Hỏi: Khi chuyển nhà đến gần chợ thì Mạnh Tử bắt
chước những gì ?
Hỏi: Người mẹ giáo dục con bằng cách nào ?
Hỏi: Vì sao mẹ Mạnh Tử quyết tâm chuyển nhà
đến hai lần ?
Chốt : Vì thương con muốn lo lắng cho tương lai
của con và sớm hiểu rõ điều nguy hiểm ấy nên
phải chuyễn chổ ở đến hai lần
Hỏi: Lần thứ ba mẹ Mạnh Tử chuyển nhà đến
gần trường học thì Mạnh Tử học được những gì ?
Hỏi: Thái độ của người mẹ ra sao , khi Mạnh Tử
được học lễ phép cấp sách vỡ ?
Chốt : Vì đó là môi trường tốt ( chổ này là chổ con
ta ở được ) vì ở đây trẻ có thể bắt chước học tập lễ
phép , cấp sách vỡ …đúng “ gần mực thì đen , gần
đèn thì sáng” như nhân dân ta vẫn nhắn nhủ con
cháu …
Hỏi: Vậy trong việc dạy con điều quan tâm trước
hết của bà mẹ là gì ?
- HS trả lời : 5 sự việc
- HS tóm tắt
- HS nhận xét bổ sung
- HS quan sát
- HS vì : tâm hồn ngây thơ
- HS chú ý nghe
- HS : Bắt chước cảnh đào chôn , lăn khóc
- HS : Giáo dục bằng cách chuyển chổ ở đến gần chợ
- HS : Bắt chước buôn bán điên đảo
- HS : Giáo dục bằng cách chuyển chổ ở đến gần trường học
- HS suy nghĩ trả lời
- HS chú ý nghe
- HS : Học được lễ phép , cấp sách vỡ
- HS : Người mẹ rất vui lòng
- HS chú ý nghe
- HS trả lời : Môi trường sống của trẻ
II PHÂN TÍCH
1 Nội dung
* Sự việc thứ nhất
- Bắt chước cảnh đào chôn , lăn khóc Người mẹ chuyển chổ ở đến gần chợ
* Sự việc thứ hai
- Bắt chước buôn bán điên đảo Người mẹ chuyển chổ ở đến gần trường học
* Sự việc thứ ba
- Học được lễ phép , cấp sách vỡ Người mẹ rất vui lòng
Trang 3- Treo bảng phụ Yêu cầu HS thảo luận
Câu hỏi thảo luận : Hãy nêu ý nghĩa giáo dục của
3 sự việc trên là như thế nào ? ( 3 phút )
- Yêu cầu đại diện nhóm trình bày
- GV nhận xét tinh thần thảo luận và kết quả
- Treo bảng phụ :
* Ý nghĩa : Phải chọn môi trường sống có lợi nhất
cho việc hình thành nhân cách của trẻ thơ
- GV yêu cầu HS thử tìm 1 số câu tục ngữ nói về
sự ảnh hưởng của môi trường đến nhân cách con
người
Chuyển ý : Đó là nội dung và ý nghĩa của ba sự
việc đầu , còn hai sự việc cuối có ý nghĩa như thế
nào , ta cùng tìm hiểu tiếp phần 2
Hỏi: Ở sự việc thứ tư bà mẹ đã làm gì đối với con?
Hỏi: Nói xong bà mẹ tự nghĩ việc làm của mình
như thế nào ?
Chốt: Bà mẹ của Mạnh Tử cảm thấy việc làm và
hành động của mình như thế là sai lầm về phương
pháp giáo dục con cái -> Một người mẹ gương
mẫu
Hỏi: Bà mẹ sửa lại việc làm sai lầm của mình
bằng cách nào ?
Chốt: “ Lời nói đi đôi với việc làm”
Hỏi: Ý nghĩa của việc làm thứ tư như thế nào
trong việc giáo dục con cái ?
Chốt: Trong việc giáo dục con cái trong gia đình ,
bậc làm cha , làm mẹ không được dạy trẻ nói dối ,
đối với trẻ phải giữ chữ tín như ta hứa mua quà cho
trẻ thì nhất định phải mua … giữ đức tín thành thật
… để trẻ nôi theo …
- GV : Kể cho HS nghe mẫu chuyện về thầy Tăng
Sâm Và diễn giảng về tính trung thực và chữ tín
cho HS nghe
Hỏi: Sau cùng là sự việc gì xảy ra ?
Hỏi: Khi Mạnh Tử bỏ học về nhà thì người mẹ có
biểu hiện gì ?
Hỏi: Qua sự việc thứ 5, em nhận xét thế nào về
thái độ của người mẹ trong việc dạy con ? Theo
em , Mạnh Tử có ngoan không ?
Chốt: Về cách dạy con : thương con nhưng không
nuông chiều, giáo dục con chí học hành
Hỏi: Qua đó cho thấy bà mẹ Mạnh Tử là một
người mẹ như thế nào ?
Hỏi : Về nghệ thuật , truyện có gì đáng lưu ý ?
- HS chia nhóm
- HS thảo luận
- Đại diện nhóm trình bày
- HS quan sát
- HS đọc tục ngữ
- HS chú ý nghe
- HS : Mẹ vô tình nói đùa với con
- HS : Cảm thấy sai lầm về phương pháp dạy con
- HS : Mua thịt về làm cho con ăn
- HS ; Không dạy trẻ nói dối
- HS chú ý nghe
- HS : Mạnh Tử bỏ học về nhà
- HS : Không nuông chiều con
- HS trả lời
- HS chú ý nghe
-HS trả lời theo yêu cầu của GV
=> Ý nghĩa : Phải chọn môi trường sống có lợi nhất cho việc hình thành nhân cách của trẻ thơ
“ gần mực thì đen , gần đèn thì sáng” ( Tục ngữ )
2 Hai sự việc cuối
* Sự việc thứ tư
- Mẹ vô tình nói đùa với con Cảm thấy sai lầm về phương pháp dạy con Mua thịt về làm cho con ăn
- “ Lời nói đi đôi với việc làm”
=> Ý nghĩa : Dạy con tính trung thực , không gian dối
* Sự việc thứ năm
- Mạnh tử bỏ học về nhà
- Người mẹ rất cương quyết , không nuông chiều con -> Giáo dục con có chí học hành
=> Bà mẹ thầy Mạnh Tử – một người mẹ tuyệt vời : yêu con , thông minh , khéo léo , nghiêm khắc trong việc dạy dỗ , giáo dục con thành bậc vĩ nhân
2 Nghệ thuật
- Xây dựng cốt truyện theo mạch thời gian với năm sự việc chính về mẹ con thầy Mạnh Tử
Trang 4Hỏi : Truyện có ý nghĩa như thế nào ?
Chốt liên hệ thực tế : Bà là tấm gương sáng về
tình thương con và cách dạy con nên người Trong
thực tế các bậc cha mẹ phải chọn môi trường sống
tốt đẹp và mang tính giáo dục , lấy chữ tín và lòng
trung thực … để giáo dục con cái trong gia đình nên
người : Dạy con vừa có đạo đức vừa có chí học
hành Không nên nuông chiều con quá mức sẽ
đánh mất phẩm chất của con ….Công lao của cha
mẹ vô cùng to lớn -> vì vậy, phận làm con phải
hiếu thảo
-HS trả lời theo yêu cầu của
GV
- HS chú ý nghe
- Có nhiều chi tiết giàu ý nghĩa , gây xúc động đối với người đọc
2 Ý nghĩa văn bản.
- Truyện nêu cao tác dụng của môi trường sống đối với sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ
- Vai trò của bà mẹ trong việc giáo dục con nên người
+ Hoạt động 4: Luyện tập
- Cho HS đọc bài tập 1 và nêu cảm nghĩ
- GV nhận xét và chốt lại bài tập 1
- GV gọi học sinh đọc bài tập 3 SGK
Hỏi: Có hai yếu tố Hán Việt đồng âm :
- Tử : Chết
- Tử : Con
Hãy cho biết các kết hợp dưới đây được sử dụng
với nghĩa nào ?
+ Tử trận :
+ Bất tử :
+ Hoàng tử :
+ Cảm tử :
- GV nhận xét sửa chữa
- HS đọc và nêu cảm nghĩ về hành động của bà mẹ
- HS theo dõi và ghi nhận
- HS đọc bài tập 3 SGK
- HS lên bảng làm bài tập
- HS theo dõi và ghi nhận
III – Luyện tập
Bài tập 1 : Mạnh Tử bỏ học về
nhà , thói quen của trẻ ham chơi hơn ham học , bà mẹ liền cầm dao cắt đức tấm vải đang dệt trên khung , tạo hành động
so sánh để con tự rút ra bài học Kết quả con học hành chăm chỉ hơn
Bài tập 3
+ Tử trận : Chết ngoài trận mạc + Hoàng tử : Con vua
+ Bất tử : Không chết + Cảm tử : Chết một cách dũng cảm
+ Hoạt động 5 : Củng cố – Dặn dò
- Cho HS tìm câu ca dao hay tục ngữ nói về công
ơn cha mẹ, cách dạy con
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Yêu cầu HS:
+ Nắm nội dung cốt truyện , học thuộc bài
+ Kể được truyện
+ Làm bài tập 2 SGK GV hướng dẫn
- Chuẩn bị: Tính từ và cụm tính từ
- Đọc – trả lời câu hỏi SGK
- HS : “ Công cha như núi Thái sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra” ( ca dao )
- HS nghe và làm theo