Nâng cao hiệu quả thanh toán không dùng tiền mặt tại NHNo&PTNT huyện Hoài Đức tỉnh Hà Tây.doc

Nâng cao hiệu quả thanh toán không dùng tiền mặt tại NHNo&PTNT huyện Hoài Đức tỉnh Hà Tây

LỜI MỞ ĐẦU

Thanh toán không dùng tiền mặt tại NHNo&PTNT huyện Hoài Đức đãthu hút được khách hàng ngày càng nhiều đến mở tài khoản tiền gửi thanhtoán, công tác thanh toán luôn đảm bảo kịp thời về vốn để đáp ứng nhu cầuchi trả thường xuyên của khách hàng

Tính đến 31/12/2007 đạt:531.112triệu đồng, tăng 153.781 triệu so vớiđầu năm.tốc độ tăng trưởng 40,75%, nguồn vốn tăng vững chắc, đáp ứngđược nhu cầu vốn phát triển kinh tế xã hội của huyện

Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt thực sự là một lĩnh vựcquan trọng không thể thiếu được trong nền kinh tế nói chung và ngành ngânhàng nói riêng Với vai trò là trung gian thanh toán thì ngân hàng thực sự làcầu nối giữa các thành phần kinh tế và cá nhân trong thanh toán

Song đối tượng thanh toán qua ngân hàng còn hẹp, chủ yếu là kinh tếquốc doanh, các cơ quan, đoàn thể nhà nước và một phần kinh tế ngoài quốcdoanh.Hầu hết kinh tế ngoài quốc doanh chưa mở tài khoản tại ngân hàng vàthanh toán qua ngân hàng, do vậy ngân hàng không thể huy động triệt để cácnguồn nhàn rỗi trong nền kinh tế.Thủ tục thanh toán còn phức tạp chưa thuậntiện Việc thanh toán giữa các khách hàng có tài khoản tại ngân hàng khác hệthống, khác địa phương còn phức tạp, chậm trễ, luân chuyển chứng từ phảiqua nhiều Ngân hàng.Các thể thức thanh toán còn hạn chế, chưa đa dạng đểphù hợp với nền kinh tế thị trường

Từ thực tế trên và trước yêu cầu đổi mới của hệ thống ngân hàng trong

xu thế hội nhập kinh tế quốc tế thì việc hoàn thiện và phát triển hơn nữa cáchình thức thanh toán không dùng tiền mặt là một yêu cầu cấp thiết đối với cácngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay Từ luận điểm này tôi đã nghiêncứu đề tài :

“Nâng cao hiệu quả thanh toán không dùng tiền mặt tại NHNo&PTNT huyện Hoài Đức tỉnh Hà Tây”

Kết cấu chuyên đề gồm 3 chương chính:

Chương 1:Tổng quan chung về hoạt động thanh toán không dùng tiền

mặt

Chương 2:Tổng quan về chi nhánh NHNo&PTNT huyện Hoài Đức

tỉnh Hà Tây

Chương 3:Giải pháp phát triển hoạt động TTKDTM tại NHNo&PTNT

huyện Hoài Đức tỉnh Hà Tây

Tôi đã hết sức nghiên cứu, sưu tầm tài liệu nhưng do thời gian có hạn,kiến thức còn hạn chế nên khó tránh thiếu sót Rất mong nhận được sự góp ýcủa thầy cô giáo, cán bộ ngân hang để bài viết được hoàn thiên hơn

Em xin chân thành cảm ơn cô Cao Ý Nhi cùng các thầy cô giáo khoaNgân hang-tài chính và cán bộ công nhân viên NHNo&PTNT đã tận tình chỉbảo hướng dẫn em hoàn thành chuyên đề tốt nghiệp

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN

KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT1.1 NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1.1 Khái niệm

Ngân hàng thương mại (NHTM) là ngân hàng được thực hiện toàn bộhoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mụctiêu lợi nhuận, góp phần thực hiện các mục tiêu kinh tế của Nhà nước

Ngân hàng thương mại nhà nước: là ngân hàng thương mại do nhànước đầu tư vốn, thành lập và tổ chức hoạt động kinh doanh, góp phần thựchiện mục tiêu kinh tế của nhà nước

Ngân hàng thương mại cổ phần: là ngân hàng thương mại được thànhlập dưới hình thức công ty cổ phần, trong đó các doanh nghiệp nhà nước, tổchức tín dụng, tổ chức khác và cá nhân cùng góp vốn theo quy định của ngânhàng nhà nước

1.1.2 Hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại

- Nhận tiền gửi: là hình thức huy động vốn chủ yếu của các ngân hàngthương mại bao gồm:

+ Nhận tiền gửi không kì hạn của các tổ chức

+ Nhận tiền gửi không kì hạn của các cá nhân

+ Nhận tiền gửi có kì hạn (tiền gửi tiết kiệm) của các cá nhân, tổ chứcđoàn thể xã hội

+ Nhận tiền gửi của các tổ chức tín dụng khác

- Phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và giấy tờ có giá khác để huyđộng vốn của tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước khi được Thống đốcNgân hàng Nhà nước chấp thuận

- Các hình thức huy động vốn khác như: vay vốn ở các ngân hàngthương mại khác, vay tại ngân hàng nhà nước…

1.1.2.2 Hoạt động tín dụng

Là hoạt động cơ bản, có ý nghĩa lớn đối với nền kinh tế xã hội vì thôngqua hoạt động này mà hệ thống ngân hàng thương mại cung cấp một khốilượng vốn tín dụng rất lớn cho nền kinh tế, nhờ khối lượng vốn này mà nềnkinh tế sẽ phát triển nhanh hơn, bền vững hơn Ngân hàng thương mại đượccấp tín dụng cho tổ chức, cá nhân dưới các hình thức:

- Cho vay: Ngân hàng thương mại được cho các tổ chức, cá nhân vayvốn dưới các hình thức:

+ Cho vay ngắn hạn nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất, kinhdoanh, dịch vụ, đời sống

+ Cho vay trung hạn, dài hạn để thực hiện các dự án đầu tư phát triểnsản xuất, kinh doanh, dịch vụ, đời sống

- Bảo lãnh: Ngân hàng thương mại được bảo lãnh vay, bảo lãnh thanhtoán, bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh dự thầu và các hình thức bảo lãnhngân hàng khác bằng uy tín và bằng khả năng tài chính của mình đối vớingười nhận bảo lãnh theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Mức bảo lãnhđối với một khách hàng và tổng mức bảo lãnh của một ngân hàng thương mạikhông được vượt quá tỷ lệ so với vốn tự có của ngân hàng thương mại doNgân hàng Nhà nước quy định Chỉ các ngân hàng thương mại được phépthực hiện thanh toán quốc tế mới được thực hiện bảo lãnh vay, bảo lãnh thanhtoán và các hình thức bảo lãnh ngân hàng khác mà người nhận bảo lãnh là tổchức, cá nhân nước ngoài

- Chiết khấu: Chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạnkhác đối với các tổ chức, cá nhân Tái chiết khấu thương phiếu và các giấy

tờ có giá ngắn hạn khác đối với các tổ chức tín dụng khác

- Cho thuê tài chính: Ngân hàng thương mại được hoạt động cho thuêtài chính nhưng phải thành lập công ty cho thuê tài chính Việc thành lập, tổchức và hoạt động của công ty cho thuê tài chính thực hiện theo Nghị địnhcủa Chính phủ về tổ chức và hoạt động của công ty cho thuê tài chính

- Bao thanh toán

- Tài trợ xuất, nhập khẩu

1.1.2.3 Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ:

Là hoạt động quan trọng và có tính đặc thù của ngân hàng thương mại,nhờ hoạt động này mà các giao dịch thanh toán của toàn bộ nền kinh tế đượcthực hiện thông suốt và thuận lợi, đồng thời qua hoạt động này mà góp phầnlàm giảm lượng tiền mặt lưu hành trong nền kinh tế Hoạt động dịch vụ thanhtoán và ngân quỹ gồm:

- Mở tài khoản giao dịch cho các khách hàng là pháp nhân hoặc thếnhân trong và ngoài nước

- Cung ứng các phương tiện thanh toán

- Thực hiện các dịch vụ thanh toán trong nước cho khách hàng

- Thực hiện dịch vụ thu hộ và chi hộ

- Thực hiện các dịch vụ thanh toán khác theo quy định của Ngân hàngNhà nước

- Thực hiện dịch vụ thanh toán quốc tế khi được Ngân hàng Nhà nướccho phép

- Thực hiện dịch vụ thu và phát tiền mặt cho khách hàng

- Tổ chức hệ thống thanh toán nội bộ và tham gia hệ thống thanh toánliên ngân hàng trong nước.Việc tham gia các hệ thống thanh toán quốc tế phảiđược Ngân hàng Nhà nước cho phép

1.1.2.4 Các hoạt động khác

Ngoài 3 mặt hoạt động trên các ngân hàng thương mại còn được thựchiện các hoạt động khác phù hợp với chức năng nhiệm vụ của mình đồng thờikhông bị luật pháp nghiêm cấm Bao gồm:

- Góp vốn và mua cổ phần: Ngân hàng thương mại được dùng vốn điều

lệ và quỹ dự trữ để góp vốn, mua cổ phần của doanh nghiệp và của các tổ chứctín dụng khác trong nước theo quy định của pháp luật Mức góp vốn, mua cổphần của ngân hàng thương mại trong một doanh nghiệp, tổng mức góp vốn,mua cổ phần của ngân hàng thương mại trong tất cả các doanh nghiệp khôngđược vượt quá mức tối đa theo quy định của Ngân hàng Nhà nước

- Ngân hàng thương mại được tham gia thị trường tiền tệ theo quy địnhcủa Ngân hàng Nhà nước

- Khi được Ngân hàng Nhà nước cho phép, ngân hàng thương mại đượctrực tiếp kinh doanh hoặc thành lập công ty trực thuộc có tư cách pháp nhân,hạch toán độc lập bằng vốn tự có (sau đây gọi tắt là công ty trực thuộc) đểkinh doanh ngoại hối và vàng trên thị trường trong nước và thị trường quốc tế

- Ngân hàng thương mại được quyền ủy thác, nhận ủy thác, làm đại lýtrong các lĩnh vực liên quan đến hoạt động ngân hàng, kể cả việc quản lý tàisản, vốn đầu tư của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước theo hợp đồng ủythác, đại lý

- Ngân hàng thương mại được cung ứng dịch vụ bảo hiểm; được thànhlập công ty trực thuộc hoặc liên doanh để kinh doanh bảo hiểm theo quy địnhcủa pháp luật

- Ngân hàng thương mại được cung ứng các dịch vụ:

+ Tư vấn tài chính, tiền tệ cho khách hàng dưới hình thức trực tiếp tư vấncho khách hàng hoặc thành lập công ty trực thuộc theo quy định của pháp luật

+ Bảo quản hiện vật quý, giấy tờ có giá, cho thuê tủ két, cầm đồ và cácdịch vụ khác theo quy định của pháp luật

- Ngân hàng thương mại không được trực tiếp kinh doanh bất động sản

- Ngân hàng thương mại được trực tiếp kinh doanh hoặc thành lập công

ty trực thuộc để thực hiện kinh doanh khác có liên quan đến hoạt động ngânhàng theo quy định của pháp luật

1.1.3 Các dịch vụ ngân hàng

Ngân hàng là một doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cho công chúng vàdoanh nghiệp.Thành công của ngân hàng phụ thuộc vào năng lực xác định cácdịch vụ tài chính mà xã hội có nhu cầu, thực hiện các dịch vụ đó một cách cóhiệu quả

* Mua bán ngoại tệ

Đây là 1 trong những dịch vụ ngân hàng đầu tiên được thực hiện.Muabán ngoại tệ tức là một ngân hàng đứng ra mua bán một loại tiền này lấy mộtloại tiền khác và hưởng phí dịch vụ.Những giao dịch mua bán ngoại tệ cómức độ rủi ro cao, đồng thời yêu cầu phải có trình độ chuyên môn

* Nhận tiền gửi

Cho vay được coi là hoạt động sinh lời cao, do đó các ngân hàng đã tìmmọi cách để huy động được tiền.Một trong những nguồn quan trọng là nhậntiền gửi.Ngân hàng mở dịch vụ nhận tiền gửi để bảo quản hộ người có tiềnvới cam kết hoàn trả đúng hạn

* Bảo quản vật có giá

Các ngân hàng thực hiện việc lưu giữ vàng và các vật có giá khác chokhách hàng trong kho bảo quản.Ngân hàng giữ vàng giao cho khách tờ biênnhận (giấy chứng nhận do ngân hàng phát hành) Do khả năng chi trả bất cứlúc nào cho giấy chứng nhận, nên giấy chứng nhận đã được sử dụng như tiền-dùng để thanh toán các khoản nợ trong phạm vi ảnh hưởng của ngân hàngphát hành.Lợi ích của việc sử dụng phương tiện thanh toán bằng giấy thaycho bằng kim loại đã khuyến khích khách hàng gửi tiền vào ngân hàng để đổilấy giấy chứng nhận của ngân hàng Đó là hình thức đầu tiên của giấy bạcngân hàng.Ngày nay, vật có giá được tách khỏi tiền gửi và khách hàng phảitrả phí bảo quản

* Cung cấp các tài khoản giao dịch và thực hiện thanh toán

Khi các doanh nhân gửi tiền vào ngân hàng, họ nhận thấy ngân hàngkhông chỉ bảo quản mà còn thực hiện các lệnh chi trả cho khách hàng củahọ.Thanh toán qua ngân hàng đã mở đầu cho thanh toán không dùng tiền mặt,tức là người gửi tiền không cần phải đến ngân hàng để lấy tiền mà chỉ cần viếtgiấy chi trả cho khách (còn được gọi là séc), khách hàng mang giấy đến ngânhàng sẽ nhận được tiền Các tiện ích của thanh toán không dùng tiền mặt (antoàn, nhanh chóng, chính xác, tiết kiệm chi phí) đã góp phần rút ngắn thờigian kinh doanh và nâng cao thu nhập cho các doanh nhân.Khi ngân hàng mởchi nhánh, thanh toán qua ngân hàng được mở rộng phạm vi, càng tạo nhiềutiện ích cho các doanh nhân.Như vậy, một dịch vụ mới, quan trọng nhất đượcphát triển đó là tài khoản tiền gửi giao dịch cho phép người gửi tiền viết sécthanh toán cho việc mua hàng hoá và dịch vụ Cùng với sự phát triển của côngnghệ thông tin, nhiều thể thức thanh toán được phát triển như Uỷ nhiệm chi,nhờ thu, L/C, thanh toán bằng điện, thẻ…

* Quản lí ngân quĩ

Các ngân hàng thường mở tài khoản và giữ tiền của phần lớn các doanhnghiệp và nhiều cá nhân Nhờ đó , ngân hàng thường có mối liên hệ chặt chẽvới nhiều khách hàng Do có kinh nghiệm trong quản lí ngân quĩ và khả năngtrong việc thu ngân, nhiều ngân hàng đã cung cấp cho khách dịch vụ quản língân quĩ, trong đó ngân hàng đồng ý quản lí việc thu và chi cho một công tykinh doanh và tiến hành đầu tư phần thặng dư tiền mặt tạm thời vào cácchứng khoán sinh lợi và tín dụng ngắn hạn cho đến khi khách hàng cần tiềnmặt để thanh toán

* Tài trợ các hoạt động của Chính Phủ

Do nhu cầu chi tiêu lớn và thường là cấp bách trong khi thu không đủ.Chính phủ các nước đều muốn tiếp cận với các khoản cho vay của ngân hàng.Trong điều kiện các ngân hàng tư nhân không muốn tài trợ cho Chính phủ vì

rủi ro cao, Chính phủ thường dùng một số đặc quyền trao đổi lấy các khoảnvay của những ngân hàng lớn.

* Bảo lãnh

Do khả năng thanh toán của ngân hàng cho một khách hàng rất lớn và

do ngân hàng nắm giữ tiền gửi của các khách hàng, nên ngân hàng có uy tíntrong bảo lãnh cho khách hàng Trong những năm gần đây, nghiệp vụ bảolãnh ngày càng đa dạng và phát triển mạnh Ngân hàng thường bảo lãnh chokhách hàng của mình mua chịu hàng hoá và trang thiết bị, phát hành chứngkhoán, vay vốn của tổ chức tín dụng khác…

* Cho thuê thiết bị trung và dài hạn

Rất nhiều ngân hàng tích cực cho khách hàng kinh doanh quyền lựachọn thuê các thiết bị, máy móc cần thiết thông qua hợp đồng thuê mua, trong

đó ngân hàng mua thiết bị và cho khách hàng thuê Hợp đồng cho thuê thườngphải đảm bảo yêu cầu khách hàng phải trả tới hơn 2/3 giá trị của tài sản chothuê Do vậy, cho thuê của ngân hàng cũng có nhiều điểm giống như cho vay,

và được xếp vào tín dụng trung và dài hạn

* Cung cấp dịch vụ uỷ thác và tư vấn

Hoạt động trong lĩnh vực tài chính các ngân hàng có rất nhiều chuyêngia về quản lí tài chính Vì vậy, nhiều cá nhân và doanh nghiệp đã nhờ ngânhàng quản lí tài sản và quản lí hoạt động tài chính hộ.Dịch vụ uỷ thác pháttriển sang cả uỷ thác vay hộ, uỷ thác cho vay hộ, uỷ thác phát hành, uỷ thácđầu tư…

* Cung cấp dịch vụ môi giới đầu tư chứng khoán

Đây là một trong những lí do chính khiến các ngân hàng bắt đầu báncác dịch vụ môi giới chứng khoán, cung cấp cho khách hàng cơ hội mua cổphiếu, trái phiếu và các chứng khoán khác mà không phải nhờ đến người kinhdoanh chứng khoán.Một số trường hợp, các ngân hàng tổ chức ra công tychứng khoán hoặc công ty môi giới chứng khoán

* Cung cấp các dịch vụ đại lí

Nhiều ngân hàng (thường ngân hàng lớn) cung cấp dịch vụ ngân hàngđại lí cho các ngân hàng khác như thanh toán hộ, phát hành hộ các chứng chỉtiền gửi, làm ngân hàng đầu mối trong đồng tài trợ…

1.2 HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT

1.2.1 Khái niệm

Thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) là chỉ các nghiệp vụ chitrả hàng,dịch vụ và các khoản thanh toán khác trong nền kinh tế quốc dânđược thực hiện bằng cách trích chuyển tài khoản trong hệ thống tín dụng hoặc

bù trừ công nợ mà không sử dụng đến tiền mặt

Xét về bản chất, TTKDTM phản ánh sự vận động của vật tư hàng hoá,dịch vụ trong lưu thông Sự phát triển rộng khắp của của TTKDTM trong nềnkinh tế thị trường hiện đại là yêu cầu tất yếu của sự phát triển vượt bậc củanền kinh tế hàng hoá Do kinh tế hàng hoá phát triển mạnh, khối lượng hànghoá, dịch vụ trao đổi trong nước cũng như nước ngoài tăng nhanh, tất yếuphải có cách thức trả tiền thuận tiện, an toàn và tiết kiệm

Mặt khác, TTKDTM còn gắn với sự phát triển của hệ thống tài tín dụng, đặc biệt là sự phát triển của hệ thống ngân hàng Sự tồn tại và pháttriển của hệ thống này tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, cơ quan nhà nước,các tổ chức xã hội và các cá nhân mở tài khoản tiền gửi và thanh toán tiềnhàng dịch vụ thông qua việc trích chuyển tài khoản trong hệ thống này

chính-1.2.2 Đặc điểm

Với những ưu thế hơn hẳn phương thức thanh toán bằng tiền mặt thìTTKDTM có những đặc trưng:

- Thanh toán không dùng tiền mặt sử dụng tiền chuyển khoản (còn gọi

là tiền ghi sổ, bút tệ) Đây là đặc điểm cơ bản nhất của TTKDTM, việc thanhtoán được thực hiện bằng cách trích tiền chuyển vào tài khoản của người thụhưởng tại ngân hàng, Kho bạc Nhà nước trên cơ sở các chứng từ hợp lệ haybằng cách bù trừ lẫn nhau

- Trong TTKDTM, mỗi khoản thanh toán ít nhất có 3 bên tham gia, đólà: Người trả tiền, người thụ hưởng và các trung gian thanh toán.

Người trả tiền: có thể là người mua hàng, nhận dịch vụ, người nộpthuế, trả nợ hoặc là người chuyển nhượng một khoản tiền nào đó cho ngườikhác do thiện chí hay do luật định Người trả tiền đóng vai trò quyết địnhtrong quá trình thanh toán đã được người thụ hưởng khởi xướng trước Ngườitrả tiền có nhiệm vụ phải trả đúng hạn số tiền phải trả và phải tôn trọng nhữngthủ tục cần thiết như lập và nộp chứng từ theo mẫu quy định và theo nhữngthời hạn quy định hoặc được thoả thuận trước Người trả tiền có quyền từ chốithanh toán nếu các chủ thể khác vi phạm những cam kết hay những quy định

đã thủa thuận giữa hai bên

Người thụ hưởng: là người được hưởng một khoản tiền nào đó do đãgiao hàng, cung ứng dịch vụ hay do luật định hoặc do thiện chí của người khác

Đối với người thụ hưởng là người bán hàng hay cung ứng dịch vụ thì

cơ sở để nhận tiền là các chứng từ hay hoá đơn giao hàng Trong trường hợpngười thụ hưởng với tư cách là các tổ chức tài chính, cơ sở nhận tiền là nhữngquy định, lệnh điều chuyển của cấp trên Trường hợp người thụ hưởng là chủ

nợ thì cơ sở để nhận tiền là các hợp đồng hay khế ước vay nợ

Các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán: Là các tổ chức tín dụng vàcác tổ chức khác được Ngân hàng trung ương cho phép

- Chứng từ thanh toán: Là các phương tiện chuyển tải những điều kiệnthanh toán và được sử dụng làm căn cứ thực hiện việc chi trả Chứng từ thanhtoán gồm các lệnh thu, lệnh chi do chính người thụ hưởng hay người trả tiềnlập ra Tuỳ theo từng hình thức thanh toán cụ thể mà các chứng từ thanh toán

có những mức độ phức tạp khác nhau Những nội dung cơ bản trên chứng từthường là: tên, địa chỉ người trả tiền và người thụ hưởng, số tiền trả, lý do trảtiền, chữ kí và dấu của chủ tài khoản và kế toán trưởng hay người thừa hànhtrực tiếp lập chứng từ

1.2.3 Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt

Tuỳ trình độ phát triển kinh tế của mỗi nước, ở mỗi thời kì và tùy theothói quen của dân cư mà mỗi nước có thể sử dụng các hình thức TTKDTMkhác nhau cho phù hợp

Hiện nay các nước đã sử dụnh các hình thức TTKDTM:

- Thanh toán bằng séc

- Thanh toán bằng lệnh chi hoặc uỷ nhiệm chi

- Thanh toán bằng nhờ thu hoặc uỷ nhiệm thu

- Thanh toán bằng thư tín dụng

- Thanh toán bằng thẻ ngân hang

- Các dịch vụ thanh toán hiện đại khác:

+ Dịch vụ ngân hang trực tuyến (online banking services)

+ Dịch vụ trả lương tự động

+Dịch vụ trả gốc và lãi vay tự động

Từ sau 1986 nước ta xoá bỏ nền kinh tế tập trung bao cấp chuyển sangnền kinh tế thị trường có sự quản lí của nhà nước, đã nhiều lần thay đổi cácvăn bản quy định về hình thức TTKDTM Thời kì bắt đầu đổi mới hệ thốngngân hàng những năm 1990-1991, hình thức TTKDTM được thực hiện bởiquy định số 101/QĐ ngày 31/07/1991 bao gồm 4 hình thức thanh toán: Thanhtoán bằng Séc, uỷ nhiệm thu, uỷ nhiệm chi, thư tín dụng

Sau 1 quá trình thực hiện quy định trên, NHNN nhận thấy 4 hình thứcTTKDTM chưa đáp ứng được hết nhu cầu của khách hàng Vì thế năm 2001theo Nghị định số 64/2001/NĐ-CP của chính phủ ngày 20/9/2001 về hoạtđộng thanh toán qua các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, Quyết định số226/2002/QĐ-NHNN của Ngân hàng nhà nước ngày 26/3/2002 về ban hànhquy chế hoạt động thanh toán qua các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán,hiện nay thanh toán qua ngân hàng có các hình thức sau:

- Thanh toán bằng séc

- Thanh toán bằng lệnh chi hoặc ủy nhiệm chi

- Thanh toán bằng nhờ thu hoặc ủy nhiệm thu.

- Thanh toán bằng thư tín dụng

- Thanh toán bằng thẻ ngân hàng

1.2.3.1 Thanh toán bằng séc

* Khái niệm: Séc là phương tiện thanh toán do người kí phát lập dướihình thức chứng từ theo mẫu in sẵn, lệnh cho người thực hiện thanh toán trảkhông điều kiện một số tiền nhất định cho người thụ hưởng có tên trên séchay cho chính người cầm tờ séc

- Nguòi kí phát, nguòi được trả tiền, nguòi thụ hưởng

+ Người kí phát: Là người lập và kí tên trên séc để ra lệnh cho người

thực hiện thanh toán thay mặt mình trả số tiền ghi trên séc

+ Người được trả tiền là người mà người kí phát chỉ định có quyềnhưởng hoặc chuyển nhượng quyền hưởng đối với số tiền ghi trên tờ séc

+ Người thụ hưởng là người cầm tờ séc mà tờ séc đó có tên ngườiđược hưởng tiền là chính mình, hoặc ghi cụm từ “Trả cho người cầm séc”;hoặc đã được chuyển nhượng bằng kí hậu cho mình thông qua dãy chữ kíchuyển nhượng liên tục

Ở Việt Nam văn bản pháp lý cao nhất chi phối thanh toán séc là Nghịđịnh 159/2003/NĐ-CP của Chính phủ ngày 10-12-2003 về “Quy chế pháthành và sử dụng séc”

 Cách thanh toán: Khi lĩnh tiền, người lĩnh tiền phải nộp tờ séc lĩnhtiền mặt vào ngân hàng nơi người phát hành séc mở tài khoản Khi nhận được

tờ séc lĩnh tiền mặt và giấy ủy quyền lĩnh tiền mặt (nếu có), cán bộ ngân hànglàm thủ tục chi tiền theo chế độ hiện hành.

- Séc trả vào tài khoản.

Séc trả tiền vào tài khoản là loại séc chỉ được thanh toán bằng cáchtrích chuyển tài khoản giữa các chủ thể thanh toán mà không được dùng đểrút tiền mặt tại ngân hàng

 Phạm vi áp dụng:

Séc trả tiền vào tài khoản dùng để thanh toàn giữa các khách hàng mởtài khoản chi nhánh ngân hàng Nếu khách hàng dùng séc thanh toán khác chinhánh ngân hàng thì các chi nhánh đó phải tham gia thanh toán bù trừ trên địabàn tỉnh, thành phố

 Quy trình thanh toán:

Trường hợp các khách hàng mở tài khoản tại cùng một chi nhánhngân hàng

(1) Người trả tiền phát hành séc và giao cho người thụ hưởng

(2) Người thụ hưởng tiếp nhận séc, sau đó lập 3 liên bảng kê, nộpséc vào ngân hàng

(3) Ngân hàng kiểm tra tờ séc và số dư tài khoản của người trả tiền,ghi có vào tài khoản và báo có cho người thụ hưởng

 Trường hợp các khách hàng mở tài khoản tại 2 chi nhánh ngânhàng.:

(4) (2) (6)

(3)Ngân hàng thực hiện

thanh toán

Ngân hàng thu hộ

(5)Chú thích:

(1) Người trả tiền phát hành séc giao cho người thụ hưởng

(2) Người thụ hưởng nộp séc và bảng kê nộp séc vào ngân hàng phục

- Séc được ngân hàng đảm bảo chi trả (gọi tắt là séc bảo chi)

Séc bảo chi là loại séc thanh toán được ngân hàng đảm bảo chi trả bằngcách trích trước số tiền trên tờ séc từ tài khoản tiền của người trả tiền sang tàikhoản đảm bảo khả năng thanh toán séc

 Phạm vi áp dung:

 Thanh toán giữa các khách hàng có mở tài khoản tại cùng một chinhánh ngân hàng hoặc khác ngân hàng có tham gia thanh toán bù trừ trên địabàn tỉnh, thành phố

 Thanh toán giữa các khách hàng có mở tài khoản tại các chi nhánhngân hàng cùng hệ thống trong phạm vi cả nước.

 Quy trình thanh toán

 Trường hợp các khách hàng mở TK tại cùng một chi nhánh ngânhàng:

(1)Người trả tiền làm thủ tục bảo chi séc

1a- người trả tiền lập 2 liên giấy “yêu cầu bảo chi séc” kèm tờ séc đãghi đầy đủ các yếu tố nộp vào ngân hàng để xin bảo chi séc

1b- Ngân hàng đối chiếu giấy “yêu cầu bảo chi séc” và tờ séc, số dư tàikhoản của người phát hành, nếu đủ điều kiện thì tiến hành trích tiền từ tàikhoản gửi tiền chuyển vào tài khoản đảm bảo thanh toán séc Sau đó đóng dấu

“bảo chi” lên tờ séc và giao séc cho khách hàng

(2) Người trả tiền giao séc cho người thụ hưởng để nhận hàng hóa, dịch vụ.(3)Người thụ hưởng lập bảng kê nộp séc kèm các tờ séc nộp vào ngânhàng xin thanh toán

(4)Ngân hàng thu hộ kiểm tra kí hiệu mật trên séc và các yếu tố cầnthiết khác sau đó ghi Có vào tài khoản tiền gửi và báo Có cho người thụhưởng

(5)Ngân hàng tất toán tài khoản đảm bảo thanh toán séc

Trường hợp các khách hàng mở tài khoản tại 2 chi nhánh ngân hàng:

(2)

(1) (5) (3)

Ngân hàng thực hiện

(4) Chú thích:

(1) Người trả tiền làm thủ tục bảo chi séc:

(2) Người trả tiền giao séc cho người thụ hưởng để nhận hàng hóa dịch vụ

(3) Khi nhận tờ séc bảo chi, người thụ hưởng phải kiểm tra các yếu tố,

đặc biệt yếu tố bảo chi séc, tiến hành lập bảng kê kèm tờ séc nộp vào ngân

hàng phục vụ mình nhờ thu hộ tiền

(4) Ngân hàng kiểm tra các yếu tố cần thiết, tiến hành ghi Có vào tài

khoản gửi thanh toán số tiền trên séc và báo Có cho người thụ hưởng, đồng

thời chuyển các chứng từ sang ngân hàng thực hiện thanh toán

(5) Ngân hàng thực hiện thanh toán tất toán tài khoản “đảm bảo thanh

toán séc”

1.2.3.2 Thanh toán bằng uỷ nhiệm chi-chuyển tiền

* Khái niệm: Uỷ nhiệm chi (UNC) là lệnh chi tiền của chủ tài khoản

được lập theo mẫu in sẵn của Ngân hàng, Kho bạc Nhà nước yêu cầu Ngân

hàng, Kho bạc Nhà nước phục vụ mình (nơi mở tài khoản tiền gửi) trích tài

khoản của mình để trả cho người thụ hưởng Uỷ nhiệm chi được dùng để

thanh toán các khoản trả tiền hàng, dịch vụ hoặc chuyển tiền trong cùng hệ

thống và khác hệ thống Ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước

* Phạm vi áp dụng:

Ủy nhiệm chi hoặc lệnh chi được áp dụng trong thanh toán tiền hàng

hóa, dịch vụ nộp thuế, trả nợ hoặc chuyển tiền của người sử dụng dịch vụ

thanh toán tại một chi nhánh ngân hàng hoặc giữa các chi nhánh ngân hàng,

cùng hoặc khác hệ thống trong phạm vi cả nước

* Qui trình thanh toán:

- Trường hợp các khách hàng mở tài khoản tại cùng một chi nhánh ngân hàng.

- Trường hợp các khách hàng mở tài khoản tại hai chi nhánh ngân hàng:

(3) Nhận được chứng từ thanh toán do ngân hàng phục vụ người trảtiền gửi đến, ngân hàng phục vụ người thụ hưởng ghi Có vào tài khoản tiềngửi và báo Có cho người thụ hưởng.

- Trường hợp người thụ hưởng chưa mở tài khoản tiền gửi thanh toántại ngân hàng nào đó, thì ngân hàng phục vụ người thụ hưởng ghi có vào tàikhoản phải trả khách hàng và báo cho người thụ hưởng đến nhận tiền

Ủy nhiệm chi hoặc lệnh chi có ưu điểm là rất đơn giản, tiết kiệm chiphí, thuận tiện cho các khách hàng sử dụng và thuận tiện trong việc ứng dụngcông nghệ thanh toán hiện đại, nên tốc độ thanh toán nhanh, phạm vi ứngdụng rộng rãi Nhờ có những ưu điểm đó mà ở Việt Nam hiện nay hình thứcthanh toán ủy nhiệm chi hoặc lệnh thu được sử dụng nhiều trong các giao dịch

về hàng hóa, dịch vụ và các hoạt động khác Đây là hình thức thanh toánchiếm tỉ trọng lớn nhất trong tổng doanh số thanh toán qua ngân hàng

1.2.3.3 Thanh toán bằng uỷ nhiệm thu

* Khái niệm: Ủy nhiệm thu (nhờ thu) (UNT) là giấy ủy nhiệm dongười thụ hưởng lập nhờ ngân hàng thu hộ tiền trên cơ sở khối lượng hànghóa đã giao, dịch vụ đã cung ứng

Uỷ nhiệm thu được áp dụng thanh toán giữa khách hàng mở tài khoảntrong một chi nhánh Ngân hàng hoặc các chi nhánh Ngân hàng, Kho bạc Nhànước cùng hệ thống hoặc khác hệ thống Uỷ nhiệm thu do người thụ hưởnglập gửi vào Ngân hàng, Kho bạc Nhà nước phục vụ mình để thu tiền hàng đãgiao, hoặc dịch vụ đã cung ứng Khách hàng mua và bán phải thống nhất thoảthuận dùng hình thức thanh toán uỷ nhiệm thu với những điều kiện thanh toán

cụ thể đã ghi trong hợp đồng kinh tế đồng thời phải thông báo bằng văn bảncho Ngân hàng, Kho bạc Nhà nước phục vụ người thụ hưởng biết để làm căn

cứ thực hiện các uỷ nhiệm thu

* Phạm vi áp dụng: Thanh toán hàng hóa, dịch vụ giữa các chủ thể mởtài khoản tại cùng một ngân hàng hoặc các chi nhánh ngân hàng cùng hệ

thống hoặc khác hệ thống, trên cơ sở có thỏa thuận hoặc hợp đồng về các điềukiện thu hộ giữa bên trả tiền và bên thụ hưởng.

* Qui trình thanh toán:

- Trường hợp các khách hàng mở tài khoản tại cùng một chi nhánhngân hàng

Giao hàng

Ngân hàng

(1) Sau khi giao hàng , cung ứng dịch vụ, người thụ hưởng lập và nộp

4 liên ủy nhiệm thu kèm chứng từ giao hàng, cung ứng dịch vụ vào ngân hàngnhờ thu hộ tiền

(2a) Ngân hàng kiểm tra các chứng từ thanh toán, căn cứ vào hợp đồngkinh tế (đơn đặt hàng) và bộ chứng từ để ghi nợ TKTG và báo Nợ cho ngườitrả tiền

(2b) Ngân hàng ghi Có và tài khoản tiền gửi và báo Có cho người thụhưởng

- Trường hợp các khách hàng mở tài khoản ở 2 chi nhánh trong cùng hệthống ngân hàng hoặc khác hệ thống ngân hàng

Giao hàng

(5) (1) (3)

(2) Ngân hàng phục vụ

người thụ hưởng

Ngân hàng phục vụngười trả tiền

(4)

(1) Người thụ hưởng sau khi cung cấp hàng hóa, dịch vụ lập ủy nhiệmthu kèm theo hóa đơn, chứng từ giao hàng, cung ứng dịch vụ nộp vào ngânhàng phục vụ mình (Người thụ hưởng có thể nộp trực tiếp ủy nhiệm thu vàongân hàng phục vụ người trả tiền nhờ thu tiền)

(2) Sau khi kiểm tra các yếu tố trên chứng từ, ngân hàng ghi ngày thángnhận chứng từ, kí tên đóng dấu trên ủy nhiệm thu, vào sổ theo dõi ủy nhiệmthu và gửi bộ chứng từ sang ngân hàng phục vụ người trả tiền

(3) Ngân hàng phục vụ người trả tiền kiểm tra các yếu tố cần thiết trên

ủy nhiệm thu, kiểm tra khả năng thanh toán của người trả tiền, nếu đủ điềukiện thì ghi nợ tài khoản tiền gửi thanh toán và báo nợ cho người trả tiền

(4) Ngân hàng phục vụ người trả tiền chuyển tiền đã thu được sangngân hàng phục vụ người thụ hưởng (hoặc báo chưa thu được tiền)

(5) Ngân hàng phục vụ người thụ hưởng ghi Có tài khoản tiền gửithanh toán và báo Có cho người thụ hưởng

Ủy nhiệm thu (hoặc nhờ thu) có ưu điểm là tương đối đơn giản, rấtthuận tiện đối với các doanh nghiệp cung ứng dịch vụ như: Điện, nước, điệnthoại, thuê nhà… các chủ thể trong thanh toán tin tưởng lẫn nhau Các kháchhàng muốn thanh toán bằng ủy nhiệm thu chỉ cần thỏa thuận những điều kiệnthanh toán cụ thể phù hợp với quy định của Ngân hàng nhà nước được ghivào hợp đồng mua bán hoặc đơn đặt hàng Ngoài ra khách hàng còn có thểnhờ thu thương phiếu qua ngân hàng Tuy nhiên hình thức thanh toán này cóhạn chế là đến hạn thanh toán, trên tài khoản người trả tiền không có đủ số dư

để thanh toán, sẽ dẫn đến chậm trả tiền cho người thụ hưởng Trường hợp nàyngười trả tiền sẽ bị phạt

1.2.3.4 Thanh toán bằng thư tín dụng

* Khái niệm: Thư tín dụng (L/C) là một cam kết của ngân hàng chongười xuất khẩu nếu như họ xuất trình được một bộ chứng từ thanh toán phùhợp với các điều khoản và điều kiện của L/C

- Thư tín dụng xác nhận: Là loại thư tín dụng không thể huỷ ngang,được một ngân hàng khác xác nhận, điều đó có nghĩa là ngoài cam kết thanhtoán của ngân hàng phát hành L/C còn có thêm sự cam kết thanh toán củangân hàng xác nhận

- L/C trả ngay: Là loại L/C không thể huỷ ngang và phải thanh toánngay khi hối phiếu được xuất trình

- L/C trả chậm: Là loại L/C trong đó ngân hàng cam kết phát hành camkết thanh toán cho người hưởng lợi số tiền của thư tín dụng một số ngày saukhi bộ chứng từ hoàn hảo được xuất trình hoặc sau ngày giao hàng

- L/C chấp nhận: Là loại L/C trong đó ngân hàng phát hành L/C thựchiện chấp nhận hối phiếu hoặc chỉ định bên thứ ba chấp nhận hối phiếu, vớiđiều kiện người thụ hưởng xuất trình bộ chứng từ theo qui định của L/C

- L/C trực tiếp: Là loại L/C trong đó nghĩa vụ thanh toán của ngân hàngphát hành L/C chỉ giới hạn duy nhất đối với người thụ hưởng của L/C

- L/C cho phép chiết khấu: Là loại L/C trong đó ngân hàng phát hànhL/C uỷ quyền cho một ngân hàng nhất định hoặc cho phép bất kì ngân hàngnào mua lại bộ chứng từ hoàn hảo do người thụ hưởng xuất trình

- L/C điều khoản đỏ: Là loại L/C trong đó có một điều khoản ghi rõđiều khoản đặc biệt ngân hàng phát hành sẽ chuyển tiền hoặc uỷ quyền chongân hàng thông báo (hay ngân hàng xác nhận, ngân hàng chiết khấu) để thực

hiện ứng trước cho người hưởng một số tiền nhất định trước khi giao hàng,thông thường số tiền ứng trước tính theo tỷ lệ phần trăm với giá trị L/C vàphải xuất trình chứng từ tại ngân hàng mà mà họ nhận tiền ứng trước và phảibồi hoàn lại số tiền này nếu không xuất trình đủ chứng từ hợp lệ trong thì hạnqui định

- L/c tuần hoàn: Là loại L/C không thể huỷ ngang mà sau khi sử dụngxong hoặc sau khi hết hạn hiệu lực L/C thì sẽ tự động khôi phục lại giá trị như

cũ mà không cần mở L/C mới

* Các thành viên tham gia

- Người yêu cầu mở L/C: Là người mua, người nhập khẩu hàng hoáhoặc là người do người mua uỷ thác

- Ngân hàng phát hành L/C: Là ngân hàng đại diện và cung cấp tíndụng cho nhà nhập khẩu Ngân hàng nhận đơn của nhà nhập khẩu và căn cứvào yêu cầu trong đơn để mở L/C, sau đó chịu trách nhiệm thông báo cho nhàxuất khẩu biết

- Ngân hàng thông báo: Là ngân hàng báo tín dụng chứng từ cho ngườihưởng lợi một cách trực tiếp hoặc thông báo cho một ngân hàng khác

- Người hưởng lợi: Là người bán hàng nhà xuất khẩu và là bên đượchưởng lợi tín dụng chứng từ

Ngoài 4 thành viên trên, trong 1số trường hợp đặc biệt, còn có thànhviên sau:Ngân hàng xác nhận, ngân hàng chiết khấu, Ngân hàng trả tiền

1.2.3.5 Thanh toán bằng thẻ ngân hàng.

Thẻ ngân hàng là công cụ thanh toán do ngân hàng phát hành và báncho khách hàng sử dụng để trả tiền hàng hóa, dịch vụ, các khoản thanh toánkhác hoặc rút tiền mặt tại các máy rút tiền tự động

* Các loại thẻ

- Thẻ ghi nợ: là loại thẻ gắn liền với tài khoản tiền gửi thanh toán haytài khoản séc của khách hàng Khách hàng sử dụng loại thẻ này thì giá trị giaodịch được khấu trừ ngay vào tài khoản của khách hàng, đồng thời có ngay vàotài khoản cảu người thụ hưởng.

- Thẻ tín dụng: là loại thẻ được sử dụng phổ biến, ngân hàng cho phépchủ thẻ sử dụng một hạn mức nhất định Đối với những khách hàng có quan

hệ thường xuyên với ngân hàng, có tình hình tài chính tốt, luôn đảm bảo khảnăng thanh toán thì ngân hàng cho phép sử dụng thẻ tín dụng

- Thẻ rút tiền mặt

Với chức năng chuyên biệt chỉ để rút tiền mặt, nên chủ thẻ phải kí quỹmột số tiền bằng một số tiền bằng số tiền trên thẻ Hiện nay thẻ ATM dùng đểrút tiền tại các máy ATM, chủ thẻ có thể thực hiện giao dịch thanh toán cácphí như điện, nước, điện thoại…

a Quy trình thanh toán thẻ

(1a) Khách hàng lập và gửi tiền đến ngân hàng phát hành thẻ giấy đềnghị phát hành thẻ thanh toán (nếu là thẻ kí quỹ thanh toán, khách hàng nộpthêm ủy nhiệm chi trích tài khoản tiền gửi của mình hoặc nộp tiền mặt để lưu

kí tiền vào tài khoản thẻ thanh toán tại ngân hàng phát hành thẻ)

(1b) Căn cứ giấy đề nghị phát hành thẻ của khách hàng, sau khi kiểmtra thủ tục và các điều kiện sử dụng thẻ của khách hàng, nếu đủ điều kiện

ngân hàng phát thẻ làm thủ tục để cấp thẻ cho khách hàng và hướng dẫnkhách hàng sử dụng thẻ khi thanh toán.

Ngân hàng phát hành thẻ phải quản lý và giữ bí mật tuyệt đối về mật

mã sử dụng thẻ của khách hàng

(2) Chủ sở hữu thẻ giao thẻ cho cơ sở chấp nhận thanh toán thẻ đểkiệm tra, đưa thẻ vào máy thanh toán thẻ, máy tự động ghi số tiền thanh toán

và in biên lai thanh toán (gồm 3 liên)

(3) Cơ sở tiếp nhận thẻ giao thẻ và 1 liên biên lai thanh toán cho chủ

(6) Ngân hàng đại lý thanh toán thẻ thanh toán với ngân hàng pháthành thẻ (qua thủ tục thanh toán giữa các ngân hàng)

1.2.3.6 Các dịch vụ thanh toán hiện đại khác

* Dịch vụ ngân hàng trực tuyến (Online banking services)

Thực hiện kinh doanh tổng hợp, đa năng, đặc biệt là triển khai các hoạtđộng ngân hàng bán lẻ, gần đây các NHTM đã ứng dụng công nghệ tin họctrong việc thực hiện cung cấp các dịch vụ thanh toán ngân hàng trực tuyếnnhư: Thanh toán cước phí điện thoại, phí bảo hiểm, phí Internet, tiền điện,tiềnnước, hoặc trả các hoá đơn mua hàng tại các siêu thị, các cửa hàng hoặcchuyển tiền điện tử Những sản phẩm này đang được các NHTM đưa ra ngàycàng nhiều trên thị trường, có tính tiện ích cao và tính cạnh tranh mạnh mẽ Khi một NHTM mở hoạt động thanh toán trực tuyến thì ngân hàng đãthay mặt khách hàng trả cho các nhà cung cấp dịch vụ (bưu điện, công ty bảohiểm, nhà cung cấp nước, cung cấp dịch vụ Internet, các siêu thị…) một

khoản tiền liên quan đến các dịch vụ mà họ đã cung cấp cho khách hàng củaNHTM Dịch vụ ngân hàng trực tuyến được tiến hành nhờ kênh nối trực tiếpnày nên NHTM thực hiện được theo yêu cầu của khách hàng.

*Dịch vụ trả lương tự động

Hình thức trả lương này gắn liền với việc sử dụng tài khoản các nhântại các NHTM và sử dụng công cụ thanh toán hiện đại là thẻ thanh toán cùngvới sự hỗ trợ của hệ thống mày rút tiền tự động ATM

Có thể mô tả khái quát việc trả lương tự động của NHTM nư sau:

- Chủ doanh ngiệp (chủ tài koản) thoả thuận với NHTM các nội dung về tổchức trả lương trực tiếp theo định kì vào tài koản của người lao động

-Người lao động được NHTM trả lương trực tiếp phải mở tài khoản cánhân tại NHTM và sử dụng dịch vụ Atm của ngân hàng

- Định kì (đến thời điểm trả lương) chủ doanh nghiệp phải gửi bản sao

kê thanh toán cho cán bộ công nhân viên của đơn vị mình cho ngân hàng Đây

là cơ sở cho ngân hàng thực hiện trả lương từ tài khoản của doanh nghiệp vàocác tài khoản cá nhân sử dụng dịch vụ ATM của ngân hàng

-Dựa vào bản sao kê thanh toán lương cùng với giấy uỷ nhiệm chi,NHTM trích tài khoản của chủ doanh nghiệp để chuyển tiền vào các tài khoản

cá nhân của người lao động

Ý nghĩa của việc trả lương tự động cho người lao động:

- Việc trả lương tự động cho người lao động do ngân hàng thực hiệntheo sự uỷ nhiệm của chủ doanh nghiệp, giúp cho doanh nghiệp tiết kiệmđược chi phí thời gian và công sức cho việc tổ chức, thanh toán lương định kìcho người lao động

- Góp phần thúc đẩy hoạt động TTKDTM trong nền kinh tế quốc dân,tiết kiệm chi phí lưu thông cho xã hội

- Tạo điều kiện cho dân cư tiếp cận đến các dịch vụ của ngân hàng, gópphần nâng cao trình độ dân trí trong điều kiện nền kinh tế tri thức, mở rộngcác mối quan hệ giữa ngân hàng với khách hàng

* Dịch vụ trả gốc và lãi vay tự động

Hiện nay ở một số NHTM đã áp dụng phần mềm tự động tính toán và tu

nợ gốc và lãi vay tự động đối với các khoản vay của khách hàng Việc thựchiện trả nợ gốc và lãi vay tự động được tực hiện như sau:

Sau khi hợp đồng tín dụng được kí kết, ngân hàng và khách hàng xácnhân kế hoạch trình tự trả nợ gốc và lãi trên cơ sở đã tín toán nghĩa vụ trả nợcủa người đi vay ở từng kì của thời kì trả nợ

Đến thời điểm trả nợ đã thoả thuận (nếu không có điều chỉnh kế hoạchtrả nợ) tì NHTM căn cứ vào kế hoạch trả nợ (gốc, lãi) ở kì đó, tự động tríchtài khoản của khách hàng số tiền bằng nghĩa vụ trả nợ của người đi vay ở kì

đó để thu nợ, sau đó lập và gửi thông báo cho người đi vay biết

Nếu đến thời điểm trả nợ qui định mà trên tài khoản của người đi vaykhông đủ khả năng thanh toán thì NHTM xử lí theo một trong những phương

án sau:

+Xét cho gia hạn nợ

+Chuyển sang nợ quá hạn

+Cho vay thấu chi (nếu 2bên thoả thuận)

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DUNG TIỀN MẶT TẠI CÁC NGÂN HANG THƯƠNG MẠI

1.3.1 Môi trường kinh tế

Sự phát triển của nền sản xuất lưu thông hàng hoá đã dẫn đến sự ra đời

và phát triển hoạt động TTKDTM Khi nền kinh tế càng phát triển thì cácgiao dịch hàng hoá càng tăng, việc thanh toán bằng tiền mặt không thể đápứng nhu cầu thanh toán mà đòi hỏi phải có nhiều hình thức thanh toán khácnhau Ngược lại nền kinh tế lạc hậu, sản xuất lưu thông trì trệ thì các hìnhthức TTKDTM có đa dạng phong phú đến đâu cũng khó phát triển

Đối với ngân hàng thì nghiệp vụ TTKDTM đem lại thu nhập cho ngânhàng thông qua việc ngân hàng thu phí từ các khách hàng sử dụng hình thứcthanh toán tại ngân hàng Chính vì vậy khi tiến hành thanh toán nếu không thực

sự đem lại lợi ích cho ngân hàng thì hình thức thanh toán đó cũng không đượcphát triển Hiện nay có những hình thức thanh toán hiện đại nhưng do chi phívận hành lớn nên ngân hàng cần phải cân nhắc trước khi đưa vào sử dụng.

Trong nền kinh tế thị trường để tồn tại và phát triển các doanh nghiệpđều cố gắng giảm thiểu chi phí Các hình thức TTKDTM đa dạng có thể giúpcác doanh ngiệp có thể lựa chọn hình thức nào còn tuỳ thuộc vào mức phíphải trả khi sử dụng Ở những nước có nền kinh tế chậm phát triển, thu nhậpcủa dân cư thấp thì một số hình thức TTKDTM như thẻ thanh toán là rất ít

1.3.2 Môi trường pháp lí

Ngân hàng là một tổ chức kinh tế hoạt động trong môi trường pháp luậtchặt chẽ và bị quản lí khắt khe do vai trò của ngân hàng trong nền kinh tế vàđặc điểm kinh doanh của ngân hàng, TTKDTM vốn là dịch vụ của ngân hàngcung cấp cho khách hàng Ngân hàng thực hiện thanh toán hộ khách hàng nênngân hàng phải đảm bảo an toàn, chính xác, kịp thời Do đó công tácTTKDTM phải tuân theo các chế độ, qui định, thể lệ đặt ra trong thanh toán

1.3.3 Khoa học công nghệ

Một nước mà có trình độ khoa học công nghệ còn lạc hậu thì sẽ chưathực sự thúc đẩy công tác TTKDTM phát triển.Với việc đưa vào sử dụng rộngrãi mạng máy tính và thanh toán thẻ sẽ tạo ra bộ mặt mới cho hoạt độngTTKDTM Ở một số nước chưa phát triển hệ thống TTKDTM thì chưa thật

sự xuất hiện tiền điện tử đến điểm bán mà chỉ luân chuyển thanh toán trong hệthống ngân hàng

Khoa học công nghệ là một nhân tố ảnh hưởng rất lớn tới sự phát triểncủa công tác TTKDTM Với một nền kinh tế mở giao dịch thanh toán trong

và ngoài nước ngày càng tăng với khối lượng hang hoá lớn, đòi hỏi toàn hệthống ngân hàng trong giai đoạn hiện nay là tiếp tục hoàn thiện công nghệngân hàng nói chung và công nghệ thanh toán qua ngân hàng nói riêng tiếntới một hệ thống thanh toán điện tử hiện đại

1.3.4 Trình độ dân trí

Khi trình độ dân trí của một nước lạc hậu thấp kém, người dân sẽ khónắm bắt được các lợi ích của TTKDTM, họ chỉ thanh toán bằng tiền mặt làchủ yếu Với các hình thức thanh toán hiện đại, phức tạp với trình độ thấpkhông có người hướng dẫn tận tình thì khách hàng sợ sai sót, nhầm lẫn rồimất tiền Ở nước ta nền kinh tế còn nghèo nàn, đời sống khó khăn nên côngtác TTKDTM đa số chỉ áp dụng giữa các tổ chức kinh tế, các doanh nghiệp

mà chưa phổ biến trong dân cư

1.3.5 Yếu tố tâm lí

Tâm lý của người dân từ trước đến nay vẫn quen thanh toán bằng tiềnmặt làm hạn chế đáng kể đến hoạt động TTKDTM Qua những năm dài baocấp, kinh tế trì trệ, lạm phát cao đồng tiền mất giá nhanh nên người dân cótâm lí giữ tiền mặt, hoặc có gửi ngân hàng thì gửi ngắn hạn gây khó khăn choviệc tận dụng tiền gửi thanh toán để đầu tư dài hạn

Vì vậy mà ngân hàng luôn phải nâng cao chất lượng cán bộ về mọi mặt,thực hiện tuyên truyền quảng cáo các tiện ích của TTKDTM cho người dân,

có như vậy mới xoá dần tâm lí ưa chuộng tiền mặt và thúc đẩy hoạt độngTTKDTM

CHƯƠNG II TỔNG QUAN VỀ CHI NHÁNH NHNO&PTNT

HUYỆN HOÀI ĐỨC TỈNH HÀ TÂY

2.1.TỔNG QUAN VỀ NHNO&PTNT HUYỆN HOÀI ĐỨC TỈNH HÀ TÂY

2.1.1.Quá trình hình thành và phát triển của NHNo&PTNT huyện Hoài Đức tỉnh Hà Tây

Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Hoài Đức (viếttắt là NHNo&PTNT) là chi nhánh của NHNo&PTNT tỉnh Hà Tây thuộc hệthống NHNo&PTNT Việt Nam

Trụ sở chính tại thị trấn Trạm Trôi huyện Hoài Đức tỉnh Hà Tây

Trước năm 1988 là chi nhánh ngân hàng Nhà nước huyện Hoài Đứcthành phố Hà Nội, đến năm 1988 theo nghị định số 53 của Chính Phủ chuyểnthành NHNo&PTNT huyện Hoài Đức thành phố Hà Nội, từ năm 1991 đếnnay là NHNo&PTNT huyện Hoài Đức tỉnh Hà Tây

Cơ cấu tổ chức có 3 phòng và 3 chi nhánh NH cấp 3 đó là:

- Đại học: 40 người chiếm tỉ trọng 72,73%

- Cao đẳng, trung cấp: 14 người chiếm tỉ trọng 25,45%

- Lái xe: 01 người chiếm tỉ trọng 1,82%

Tổ chức Đảng: Là chi bộ Đảng trực thuộc Huyện uỷ, gồm 21 Đảngviên chiếm tỉ lệ 38,2% tổng số cán bộ công nhân viên

Công đoàn cơ sở thành viên NHNo&PTNT huyện Hoài Đức là mộtthành viên trực thuộc công đoàn cơ sở NHNo&PTNT tỉnh Hà Tây, gồm có 55công đoàn viên đạt tỉ lệ 100% tổng số cán bộ nhân viên.

Địa bàn hoạt động là huyện Hoài Đức gồm có 22 xã, thị trấn

Hoài Đức là huyện nông nghiệp gồm có 22 xã, thị trấn, đến nay còn 20

xã thị trấn (đã tách 2 xã về thành phố Hà Đông), có 11 làng nghề nằm liền kềphía Tây Thủ đô Hà Nội và tiếp giáp Thành phố Hà Đông, hiện nay đangtrong quá trình Công nghiệp hoá- Đô thị hoá.Do đó trên địa bàn có nhiều tổchức tín dụng hoạt động như Ngân hàng Công Thương, Ngân hàng Đầu Tư,Ngân hàng nhà Đồng Bằng sông cửu long, các ngân hàng thương mại cổ phần

ở Hà Nội và Hà Đông và 9 quỹ tín dụng nhân dân trong huyện cho nên kinhdoanh ngân hàng có sự cạnh tranh rất gay gắt

Là một đơn vị nhiều năm liền và liên tục dẫn đầu về các mặt: năng suất,chất lượng, hiệu quả kinh tế - xã hội, đóng góp vào sự phát triển kinh tế xãhội của địa phương, ngành và đất nước

Dẫn đầu trong công tác đổi mới công nghệ, có nhiều thành tích trongviệc ứng dụng tiến bộ KHKT, công nghệ mới trong phong trào phát huy sángkiến, cải tiến kĩ thuật và bảo vệ môi trường sinh thái

Mở rộng mạng lưới: Nắm bắt nhu cầu của người dân và đồng thờinhằm nâng cao chất lượng phục vụ cũng như nâng cao hiệu quả kinh doanhngân hàng Tập thể cán bộ nhân viên đã có sáng kiến phát triển mạng lưới cácphòng giao dịch, chi nhánh cấp 3 có tính đặc thù, mang lại hiều quả: Năm

1997 toàn huyện có 01 trụ sở chính và 01 phòng giao dịch Ngãi Cầu (sau đổithành ngân hàng cấp 3 Ngãi cầu) đến nay mở rộng và xây dựng thêm 2 chinhánh: Ngân hàng cấp 3 Cát Quế, Ngân hàng cấp 3 Sơn Đồng Bình quân cứ

5 xã có 1 điểm giao dịch đảm bảo gần dân thuận tiện cho việc đáp ứng cácnhu cầu về ngân hàng cho nhân dân và phát huy nguồn lực tại chỗ để xâydựng phát triển kinh tế địa phương

Là một đơn vị đi đầu trong NHNo&PTNT tỉnh Hà Tây về ứng dụngcông nghệ tin học vào hoạt động ngân hàng từ những năm 1991 đã được ngânhàng tỉnh trang bị máy vi tính, máy fax, 100% cán bộ nhân viên có trình độ vitính từ cơ bản trở lên, đã khai thác có hiệu quả các phần mềm ứng dụng, thựchiện giao dịch trực tiếp với khách hàng, thực hiện chuyển tiền điện tử lập báocáo và gửi bằng file, bằng giấy đảm bảo nhanh chóng, chính xác và an toàn.

Tháng 5/2005 được trang bị máy ATM, đã có 100% cán bộ công nhânviên sử dụng thẻ và thực hiện trả lương qua tài khoản thẻ Đồng thời tích cựcvận động cán bộ nhân dân sử dụng thẻ ATm đến nay đã phát hành 1.875 thẻ

Nhiều chương trình điện toán mới của ngân hàng nông nghiệp ViệtNam và ngân hàng nông nghiệp Tỉnh được thử nghiệm và ứng dụng tạiNHNo&PTNT huyện Hoài Đức

2.1.2.Hoạt động kinh doanh của chi nhánh

2.1.2.1 Nguồn vốn

Với một địa bàn nông thôn, việc huy động nguồn vốn để phục vụ hoạtđộng kinh doanh là vô cùng khó khăn Nhưng chính bằng cách làm và sự tâmhuyết của những cán bộ Ngân hàng nguồn vốn của chi nhánh không ngừngtăng trưởng với tốc độ cao và cho kết quả tốt Đến 31/12/2007 tổng nguồn

vốn huy động là 531.112 triệu đồng đạt kế hoạch 110,4% tăng gấp 13,7 lần sovới năm 1997

Tổng nguồn vốn đến 31/12/2007 đạt: 531.112 triệu đồng, tăng 153.781triệu so với đầu năm, tốc độ tăng trưởng 40,75% đạt 100,2% kế hoạch tỉnhgiao bình quân 01cán bộ = 9.656 triệu đồng, tăng 2.669 triệu đồng/cán bộ sovới năm 2006

*Cơ cấu nguồn vốn nội ngoại tệ năm 2007

-Phân theo thời gian:

+TG dưới 12 tháng = 138.181 triệu chiếm tỉ lệ 16,62%/tổng nguồn vốn+TG trên 12 tháng = 392.931 triệu chiếm tỉ lệ 83,38%/tổng nguồn vốn-Phân theo loại tiền:

+TG nội tệ = 480.722 triệu chiếm tỉ lệ 90,51%/tổng nguồn vốn

+TG ngoại tệ = 50.390 triệu chiếm tỉ lệ 9,49%/tổng nguồn vốn

-Phân theo thành phần kinh tế:

+TG các đơn vị TCKT: 109.772 triệu chiếm tỉ lệ 20,67%/tổng n.vốn+TG dân cư: 421.340 triệu chiếm tỷ lệ 79,33%/tổng nguồn vốn

Nguồn tiền gửi dài hạn, nguồn tiền gửi dân cư chiếm tỉ lệ cao thể hiệnđược nguồn vốn ổn định, vững chắc đảm bảo cho sự phát triển kinh tế

2.1.2.2 Sử dụng vốn

Kết quả đầu tư tín dụng trong 3 năm đạt kết quả đáng khích lệ tốc độtăng trưởng tín dụng cao, chất lượng tín dụng ngày càng được nâng cao và ổnđịnh ở tất cả các chi nhánh NH cấp 3 và các cán bộ nhận khoán đều tăngtrưởng tín dụng khá, chất lượng được nâng cao và ổn định Công tác đầu tư vàcho vay tín chấp qua tổ nhóm phát triển mạnh trong những tháng cuối năm.Điển hình về tăng trưởng tín dụng là ngân hàng cấp 3 Ngãi cầu, trung tâmngân hàng nông nghiệp huyện và chất lượng tín dụng tốt

(Nguồn;Phòng tín dụng NHNo&PTNT huyện Hoài Đức)

Doanh số cho vay:8.647 khách hàng với số tiền là 717.137 triệu đồng

so với năm 2005 Doanh số cho vay tăng 901 khách hàng số tiền tăng 246.933triệu đồng

Tổng dư nợ đến 31/12/2006 là 6.278 khách hàng, tổng dư nợ 429.898triệu đồng

Bình quân dư nợ cho 1 cán bộ là: 7.961 triệu đồng, tăng so với năm

2005 là: 1.979 triệu đồng/cán bộ

So với kế hoạch của ngân hàng tỉnh giao đầu năm thì dư nợ đạt 111,6%

So với đầu năm tăng số tuyệt đối là 106.898 triệu đồng Tốc độ tăngtrưởng đạt 33% năm (toàn tỉnh tăng bình quân 24,8%)

Dư nợ đến 31/12/2007: 570.312 triệu tăng 140.414 triệu so với năm

2006, tốc độ tăng 32,66% đạt 100% kế hoạch, bình quân 1cán bộ = 10.369triệu tăng bình quân 01 cán bộ tăng 2.408triệu so với năm 2006