- Những biểu hiện của mối quan hệ giữa chủ đề, sự việc trong bài văn tự sự - Bố cục của bài văn tự sự 2.Kó naêng: Tìm chủ đề, lập dàn bài và viết được phần mở bài cho bài văn tự sư III..[r]
Trang 1CHỦ ĐỀ VÀ DÀN BÀI CỦA BÀI VĂN TỰ SƯ
Ï
I MỤC TIÊU: Giúp HS:
- Hiểu được thế nào là chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự
- Hiểu được mối quan hệ giữa sự việc và chủ đề
II KIẾN THỨC CHUẨN:
1 Kiến thức:
- Yêu cầu về sự thống nhất chủ đề trong một văn bản tự sự
- Những biểu hiện của mối quan hệ giữa chủ đề, sự việc trong bài văn tự sự
- Bố cục của bài văn tự sự
2.Kĩ năng:
Tìm chủ đề, lập dàn bài và viết được phần mở bài cho bài văn tự sư
III HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN :
+ Hoạt động 1 : Khởi động –
Giới thiệu ( 5 phút)
1 Ổn định nề nếp – kiểm tra sỉ số.
2.Kiểm tra bài cũ.
Hỏi: Hãy trình bày đặc điểm của sự
việc và nhân vật trong văn tự sự?
- Kiểm tra bài tập về nhà
3.Giới thiệu bài mới.
- GV: Nêu vấn đề về vai trò của
chủ đề, dàn bài của bài văn tự sự ->
Dẫn vào bài -> Ghi tựa
- Báo cáo sỉ số
- Trả lời cá nhân
- Nghe, ghi tựa
+ Hoạt động 2: Tìm hiểu
chủ đề và dàn bài của bài
tự sự
(15 phút)
- Gọi HS đọc bài văn mục 1 SGK
- Nêu câu hỏi2 a SGK-> gọi HS trả
lời
Hỏi :Lòng thương yêu người bệnh
của Tuệ Tĩnh thể hiện ở những sự
việc nào trong phần thân bài?
- Đọc cá nhân SGK
- Suy nghĩ trả lời
(a) Phẩm chất thầy thuốc : lòng thương người Liệt kê 2 sự việc:
+ Từ chối chữa người giàu trước (nhẹ)
+ Chữa ngay cho chú bé (vì nặng)
- HS trả lời cá nhân
I Chủ đề:
VD: bài văn SGK
- Ca ngợi y đức và lòng thương người -> chủ đề
Trang 2chính của bài mà người kể muốn
thể hiện -> chủ đề
- Nêu tiếp câu hỏi 2b SGK -> gọi
HS trả lời cá nhân
Hỏi: Chủ đề của bài văn thể hiện
trực tiếp trong những câu văn nào?
Gạch dưới những câu văn đó
- GV nêu tiếp câu hỏi 2c: Hãy chọn
nhan đề thích hợp SGK và nêu lí
do? Em có thể đặt tên khác cho bài
văn không?
- Cho HS thảo luận
- GV khái quát lại vấn đề, rút ra ý 1
ghi nhớ
Hỏi: Vậy em hiểu như thế nào là
chủ đề?
- Cho HS xem lại bài văn
Hỏi: Dàn bài của bài tự sự trên có
mấy phần? Em hãy nêu nhiệm vụ
từng phần?
- GV nhận xét, sửa chữa
- Bài tập nhanh: Hãy tìm bố cục
truyện Sơn Tinh, Thuỷ Tinh
- GV nhận xét và rút ra ý 2 ghi nhớ
SGK =>
Phải: chủ đề là ca ngợi y đức, lòng thương người
- Đọc thầm Dùng bút gạch dưới câu văn: “hết lòng
………người bệnh”, “con … ân huệ”
- Thảo luận, trả lời: cả ba đều thích hợp nhưng sắc thái khác nhau:
1 Phẩm chất cao đẹp của danh y
2 Nhấn mạnh tình cảm
3 Đạo đức nghề nghiệp
+ Tên 1 số nhan đề:
“Một lòng vì người bệnh”……
- Trả lời ghi nhớ SGK
- Quan sát, đọc thầm
Cá nhân suy nghĩ – trả lời
-> Cá nhân khác bổ sung
- Cá nhân trình bày ý kiến
Ghi nhớ.
Chủ đề là vấn đề chủ yếu mà người viết muốn đặt ra trong văn bản
II Dàn bài:(Bố cục)
Bài văn tự sự thường gồm 3 phần:
+ Mở bài: Giới thiệu chung về nhân vật và sự việc
+ Thân bài: kể diễn biến sự việc
+ Kết bài: kể kết cục của sự việc
+ Hoạt động 3: Hướng dẫn
luyện tập (20 phút)
- Gọi HS đọc văn bản và lần lượt
nêu câu hỏi : 1.a, b, c, d SGK
- Gọi HS lần lượt trả lời cá nhân
Riêng câu 1c cho HS thảo luận
- GV nhận xét, bổ sung
- Đọc + nắm yêu cầu bài tập
- Suy nghĩ trả lời
III/ Luyện tập:
Bài tập 1:
a.Chủ đề: Biểu dương sự thông minh của anh nông dân và chế giễu tên cận thần tham lam
Chủ đề thể hiện ở sự việc:
Trang 3- Gọi HS đọc, nắm yêu cầu bài tập.
- GV nhận xét
- Cho HS tham khảo phần đọc thêm
SGK
- GV cho HS thấy rõ sự giống, khác
nhau giữa hai truyện:
+ Giống : Bố cục 3 phần
+ Khác: Truyện Tuệ Tĩnh:
- Mở bài : nói rõ chủ đề
- Yếu tố bất ngờ ở đầu truyện
Truyện Phần thưởng:
-Mở bài: Giới thiệu tình huống
- Yếu tố bất ngờ ở cuối truyện
- Gọi HS đọc, nắm yêu cầu bài tập
2
- GV nhận xét câu trả lời của HS
- Cho HS tham khảo phần đọc thêm
sgk
- Thảo luận tìm điểm giống và khác nhau của 2 truyện
- Đọc lại mở bài và kết bài của 2 truyện -> Nhận xét
- Nghe
- Cá nhân đọc SGK
ngừoi nông dân xin thưởng
50 roi và đề nghị chia đều
b Dàn bài:
+ + Mở bài: Câu đầu
+ Thân bài: Ông …… roi
+ Kết bài: câu cuối
c Hai truyện:
+ Giống : + Khác:
d Truyện thú vị ở lời cầu xin
Bài tập 2:
+ Mở bài: Sơn Tinh, Thuỷ Tinh :
Nêu tình huống + Mở bài: nêu tình huống nhưng vẫn giải dài
+ Kết bài: Sơn Tinh, Thuỷ Tinh : Nêu sự việc tiếp diễn + Kết bài:Sự tích Hồ Gươm: nêu sự việc kết thúc
+ Hoạt động 4: Củng cố –
dặn dò (5 phút)
4-Củng cố:
- Yêu cầu HS phát hiện chủ đề và
bố cục truyện Con Rồng cháu Tiên
- GV nhấn mạnh lại kiến thức về
chủ đề và dàn bài tự sự
5 Dặn dò:
- Hướng dẫn tự học:
+Nắm được bài văn tự sự cần có chủ
đề thống nhất và bố cục rõ ràng
+ Xác định chủ đề và dàn ý của một
truyện dân gian đã học
-Yêu cầu HS:
+ Chuẩn bị: Tìm hiểu đề và cách
làm bài văn tự sự
+ Trả bài: Chủ đề và dàn bài văn
tự sự
- Đọc
- Cá nhân phát hiện chủ đề, bố cục truyện
- Nghe
- Thực hiện theo yêu cầu GV