- Giúp học sinh nắm được kiến thức cơ bản về hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ, về các nhân tố giao tiếp, về hai quá trình trong hoạt động giao tiếp2. Kỹ năng:.[r]
Trang 1Ngày soạn :
Ngày giảng:
TIẾT 3 -4: HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức:
- Giúp học sinh nắm được kiến thức cơ bản về hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ, về các nhân tố giao tiếp, về hai quá trình trong hoạt động giao tiếp
2 Kỹ năng:
- Biết xác định các nhân tố giao tiếp trong một hoạt động giao tiếp, nâng cao năng lực giao
tiếp khi nói, khi viết và năng lực phân tích, lĩnh hội khi giao tiếp
3 Thái độ :
- Hứng thú với bài giảng
II NỘI DUNG TÍCH HỢP KNS:
- Giao tiếp: tìm hiểu và trình bày nội dung về hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ trước tập thể, nhận biết vai trò và đặc điểm của hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ
- Ra quyết định: lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ phù hợp với các tình huống giao tiếp cụ thể
III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1 Hoạt động 1: Khởi động
- Mục tiêu:Tạo hứng thú cho học sinh và học sinh có cái nhìn khái quát về bài học
- Thời gian: 3’
- Phương pháp: Quan sát, vấn đáp
GV cho HS quan sát một số hình ảnh: loài kiến chụm đầu trên đường di chuyển, hình ảnh thuyết trình trước đám đông.
GV yêu cầu HS chỉ ra điểm giống nhau của hai bức tranh HS: kiến trao đổi thông tin, con người đang giao tiếp.
GV dẫn dắt: Nhà văn Tô Hoài trong tác phẩm Dế Mèn phiêu lưu kí có một phát hiện thú vị
về loài kiến Theo ông, loài kiến cũng biết giao tiếp, chúng trao đổi thông tin khi chạm đầu vào nhau trên đường di chuyển Với loài người, hoạt động giao tiếp cũng chính là điều kiện quan trọng
để tồn tại và phát triển Con người có thể giao tiếp bằng nhiều phương tiện khác nhau Nhưng phương tiện giao tiếp quan trọng nhất, hiệu quả nhất, diễn ra thường xuyên của con người trong xã hội ở mọi lúc, mọi nơi là ngôn ngữ (nói và viết) Để thấy được điều đó, hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu về hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ.
2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức.
- Mục tiêu: Tìm hiểu kiến thức cơ bản về hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ: hai quá trình, các nhân
tố giao tiếp
- Pp: Nêu vấn đề, gợi mở, tư duy, thuyết trình
- Tgian: 20’
Hoạt động 2 : Tìm hiểu thế nào là
hoạt động giao tiếp bằng ngôn
ngữ?
- GV: Hoạt động giao tiếp được văn
bản trên ghi lại diễn ra giữa các
nhân vật giao tiếp nào? hai bên có
cương vị và quan hệ với nhau ra
sao?
- HS: đọc văn bản trả lời
- GV: Người nói nhờ ngôn ngữ biểu
đạt nội dung tư tưởng, tình cảm của
I Thế nào là hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ:
1 Ngữ liệu: Ngữ liệu 1 - sgk/14:
- Nhân vật giao tiếp: vua Trần - Các Bô lão
-> vị thế khác nhau -> ngôn ngữ giao tiếp khác nhau:
+ các từ xưng hô( bệ hạ) + Từ thể hiện thái độ( xin, thưa )
- Nhân vât tham gia giao tiếp phải đọc hoặc nghe xem người nói nói gì để giải mã rồi lĩnh hội nội dung đó
Trang 2mình thì người đối thoại làm gì để
lĩnh hội được nội dung đó ? hai bên
đổi vai giao tiếp cho nhau như thế
nào?
- HS: trả lời
- GV: Hoạt động giao tiếp trên diễn
ra trong hoàn cảnh nào ? Nội dung
hoạt động đề cập đến vấn đề gì ?
hoạt động có đạt được mục đích
không?
- HS: Đọc văn bản, tìm hiểu và trả
lời câu hỏi
GV: Qua phân tích ngữ liệu, em
hiểu như thế nào về hoạt động giao
tiếp bằng ngôn ngữ? Hoạt động
giao tiếp bằng ngôn ngữ gồm mấy
quá trình? được chi phối bởi những
nhân tố nào?
HS: trả lời
- Người nói và người nghe có thể đổi vai cho nhau: + vua nói -> bô Lão nghe
+ bô Lão nói -> Vua nghe
- Hoàn cảnh giao tiếp:
+ đất nước đang bị giặc ngoại xâm đe doạ -> địa diểm cụ thể: Điện Diên Hồng
- Nội dung giao tiếp:
+ Hoà hay đánh -> vấn đề hệ trọng còn hay mất của quốc gia dân tộc, mạng sống con người
- Mục đích giao tiếp:
+ Bàn bạc để tìm ra và thống nhất sách lược đối phó với quân giặc
2 Nhận xét
- HĐGT là hoạt động trao đổi thông tin của con người trong xã hội, được tioến hành chủ yếu bằng phương tiện ngôn ngữ ( dạng nói hoặc dạng viết) nhằm thực hiện những mục đích về nhận thức, tình cảm
- Mỗi hoạt động giao tiếp gồm hai quá trình: + Tạo lập văn bản
+ Lĩnh hội văn bản
-> Hai quá trình này diễn ra trong quan hệ tương tác
- Trong hoạt động giao tiếp có sự chi phối của các nhân tố: nhân vật, hoàn cảnh, nội dung, mục đích, phương tiện và cách thức giao tiếp
3 Hoạt động 3: Luyện tập, vận dụng
- MT: Rèn kĩ năng nhận diện các nhân tố của hoạt động giao tiếp, phân tích, lĩnh hội văn bản trong giao tiếp
- PP: Đưa vấn đề, làm việc cá nhân, thuyết minh
- TG: 15’+20’
- GV: giao nhiệm vụ hoàn thiện các
bài tập trong SGK
BT1:
- HS: đọc văn bản, xác định nội
dung chính câu hỏi, dựa văn bản trả
lời?
- HS: Nhận diện nhân vật giao tiếp,
hoàn cảnh giao tiếp, mục đích nội
dung giao tiếp, cách thức giao tiếp
- GV: Nhận xét, chốt ý
BT2:
- HS: đọc văn bản trả lời câu hỏi,
trình bày
- HS:chữa bài tập
II Luyện tập
Bài 1 :
- Nhân vật giao tiếp: chàng trai- cô gái, lứa tuổi 18-20, họ khao khát tình yêu
- Hoàn cảnh giao tiếp: đêm trăng sáng và thanh vắng-> phù hợp với câ chuyện tình của những đôi lứa yêu nhau
- Nội dung và mục đích giao tiếp: “ tre non đủ lá” “đan sàng”-> chàng trai tỏ tình với cô gái-> tính đến chuyện kết duyên
-> cách nói phù hợp với hoàn cảnh, mục đích giao tiếp
Bài 2:
- Các hành động giao tiếp cụ thể: + Chào ( cháu chào ông ạ!)
Trang 3Tiết 2:
BT3:
-HS: Đọc văn bản trả lời câu hỏi?
-GV: nhận xét
+ Chào đáp lại ( A cổ hả?) + Khen ( lớn tướng rồi nhỉ!) + Hỏi (bố cháu )
+ Trả lời(thưa )
- Cả 3 câu của ông già chỉ có một câu hỏi “bố cháu có ” các câu còn lại để chào và khen
- Lời nói các nhân vật bộc lộ tình cảm với nhau Cháu tỏ thái độ kính mến qua các từ: thưa, ạ Còn ông là tình cảm yêu quí trìu mến đối với cháu
Bài 3:
Tìm hiểu bài thơ: “ Bánh trôi nước”
-Qua việc miêu tả, giới thiệu bánh trôi nước Hồ Xuân Hương muốn nói đến thân phận chìm nổi của mình Một người con gái xinh đẹp tài hoa lại gặp nhiều bất hạnh, éo le Song trong bất cứ hoàn cảnh nào vẫn giữ được phẩm chất của mình
- Căn cứ vào cuộc đời của nữ sĩ Hồ Xuân Hương:
là người có tài, có tình nhưng số phận trớ trêu đã dành cho bà sự bất hạnh Hai lần lấy chồng thì cả hai lần “cố đấm ăn xôi ” Điều đáng khâm phục
ở bà là dù trong hoàn cảnh nào vẫn giữ gìn phẩm chất của mình
4 Hoạt động 4: Mở rộng, sáng tạo
- MT: Rèn kĩ năng tạo lập văn bản trong giao tiếp
- PP: Đưa vấn đề, làm việc cá nhân
- TG: 30’
-GV cho HS đọc Bức thư Bác Hồ gửi học sinh
nhân ngày khai giảng năm học đầu tiên của nước
VNDCCH tháng 9 năm 1945 – SGK, tr22
Yêu cầu HS phân tích các nhân tố giao tiếp?
- HS: đọc văn bản suy nghĩ trả lời câu hỏi
-GV: chốt ý
Tích hợp KNS
GV giao BT: Tự tạo một văn bản trong hoạt
động giao tiếp
Bài 4:
- Chọn viết bức thư, thông báo ngắn
5 Hoạt động 5: Củng cố - dặn dò:
- GV củng cố: Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ là gì? Hai quá trình và các nhân tố trong hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ
- Hướng dẫn học bài: Soạn: Khái quát văn học dân gian Việt Nam
+ Đặc trưng
+ Thể loại
+ Những giá trị cơ bản của VHDGVN