MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : Giúp học sinh: - Cảm nhận được nội dung trữ tình yêu nước trong đoạn thơ trích : nỗi đâu mất nước và ý chí phục thù cứu nước - Tìm hiểu sức hấp dẫn nghệ thuật của ngòi[r]
Trang 1Giáo án Ngữ văn 8 Hoàng Thị Hồng
Ngày soạn : 20-12-2006
Tiết : 65 HƯỚNG DẪN ĐỌC THÊM :
HAI CHỮ NƯỚC NHÀ
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : Giúp học sinh:
- Cảm nhận được nội dung trữ tình yêu nước trong đoạn thơ trích : nỗi đâu mất
nước và ý chí phục thù cứu nước
- Tìm hiểu sức hấp dẫn nghệ thuật của ngòi bút Trần Tuấn Khải : Cách khai thác
đề tài lịch sử, sự lựa chọn thể thơ thích hợp, tạo dựng không khí, tâm trạng, giọng
điệu thơ thống thiết
B CHUẨN BỊ :
- GV: Soạn bài, hướng dẫn Hs đọc kĩ văn bản và trả lời các cau hỏi Đọc - hiểu
văn bản
- HS: Tìm hiểu văn bản theo hướng dẫn của GV
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định
2 Kiểm tra
Đọc thuộc bài thơ “Muốn làm thằng Cuội”
Phân tích cái ngông của Tản Đà trong ước muốn được làm thằng Cuội?
Nhận xét về giọng điệu bài thơ?
3 Bài mới :
a/ Giới thiệu bài
b/ Tổ chức hoạt động
A.HOẠT ĐỘNG 1 : Giới
thiệu tác giả và tác phẩm
Sở trường của tác giả khi
khai thác đề tài lịch sử
Sức gợi cảm mạnh mẽ của
bài thơ
Sự tiếp nhận nồng nhiệt của
thế hệ thanh niên đương thời
B HOẠT ĐỘNG 2 : Hướng
dẫn tìm hiểu văn bản
-Hướng dẫn đọc bài thơ
-Gọi HS đọc bài thơ, đọc chú
thích
I.Tìm hiểu về tác giả
-Đọc phần chú thích về tác giả -Nêu ý chính theo SGK
II Tìm hiểu văn bản
-Đọc bài thơ, đọc chú thích
- Đây là lời trăng trối của người cha với con trước giờ vĩnh biệt trong bối cảnh đau thương nước
I Đọc-Tìm hiểu chú thích.
1/ Tác giả:
Trần Tuấn Khải-
Á Nam (1895-1983) Thơ ông theo thể loại cổ truyền mượn đề tài lịch sử để bộc
lộ nỗi đau mất nước
II Đọc - Hiểu
TUẦN 17
Tiết 65 : Hướng dẫn đọc thêm Hai chữ nước nhà Tiết 66 : Ông đồ
Tiết 67-68 : Kiểm tra tổng hợp HKI
Trang 2Giáo án Ngữ văn 8 Hoàng Thị Hồng
-Cho HS đọc phần giới thiệu
bài thơ ở phần chú thích SGK
-Hãy cho biết ý chính và cảm
xúc bao trùm đoạn thơ?
-Nêu thể thơ của bài thơ và
đặc điểm của thể thơ đó ?
-Em hãy nhận xét gì về giọng
điệu của đoạn thơ này?
-Thể thơ song thất lục bát góp
phần thể hiện giọng điệu đó
như thế nào ?
-Đoạn thơ có thể chia làm ba
phần : 8 câu + 20 câu + 8 câu,
em hãy tìm ý nghĩa chính từng
phần ?
-Cho HS đọc 8 câu thơ đầu
-Em hãy tìm chi tiết và phân
tích những chi tiết nghệ thuật
biểu hiệu bối cảnh không gian
của đoạn thơ ?
-Cho HS đọc 4 câu thơ (trong
8 câu)
-Tìm chi tiết biểu hiện được
hoàn cảnh và tâm trạng nhân
vật ?
-Những cụm từ “hạt máu
nóng, hồn nước, thân tàn lần
bước dặm khơi, tầm tả chân
trời là cách nói gì ? Nó có tác
dụng gì ? Có phù hợp với văn
cảnh này ?
-Em hiểu gì về hoàn cảnh và
tâm trạng ấy ?
-Trong bối cảnh không gian
và tâm trạng ấy, lời khuyên
của người cha có ý nghĩa như
thế nào ?
-Cho HS đọc 20 câu thơ tiếp
-Mạch thơ của đoạn này phát
triển như thế nào ?
mất nhà tan Nó nặng ân tình và cũng tràn đầy nỗi xót xa, đau đớn Thể thơ song thất lục bát (số câu, tiếng, cách hiệp vần)
Cách ngắt nhịp và thanh trắc ở giữa hai câu 7
Thích hợp diễn tả sầu thảm hay ai oán giận dữ => thành công của bài thơ
-Phần 1 : Tâm trạng của người cha trong cảnh ngộ éo le, đau đớn -Phần 2 : Hiện tình đất nước trong cảnh đau thương, tang tác
-Phần 3 : Thế bất lực của người cha
và lời trao gửi cho con
-Cuộc chia ly diễn ra một nơi biên giới ảm đạm heo hút : ải Bắc, mây sầu, gió thảm, hổ thét, chim kêu
Đây làm điểm cuối cùng của quê hương nước Việt trước khi bị đưa sang TQ của Nguyễn Phi Khanh
Tâm trạng nhân vật phủ lên cảnh vật màu tang tóc, thê lương
Từ ngữ cũ ước lệ nhưng tạo không khí chung cho toàn bài, thời
Nguyễn Trãi và thế kỉ 20
-Hoàn cảnh : cha bị giải sang tàu, không hẹn ngày trở lại Con muốn theo phụng dưõng nhưng cha không cho
-Tình nhà nghĩa nước sâu đậm nhưng đau đớn tột cùng xót xa
-Tâm trạng đó làm cho lời khuyên trở thành lời trăn trối
-Cách nói quen thuộc của thơ văn trữ tình phù hợp với văn cảnh nói
về khoảnh khắc lịch sử và gợi không khí trang nghiêm thiêng liêng như lời trối trăng, khiến người nghe xúc động
-Đọc đoạn thơ -Mạch thơ:Tự hào về dân tộc (4 câu) - Tình hình đất nước dưới ách
văn bản:
1 Tìm hiểu chung
a/ Thể thơ : Song thất lục bát
b/ Bố cục : Ba phần
2 Phân tích : 8
câu thơ đầu
-Từ ngữ có tính ước lệ
-Bối cảnh không gian là nơi biên ải diễn ra cuộc chia
ly nên không khí thê lương tang tóc Đó là không khí chung của đất nước thời bấy giờ Hoàn cảnh éo le, tâm trạng đau đớn, lời người cha
có ý nghĩa như một lời trăng trối
2/ 20 câu thơ tiếp -Tự sự xen kẽ
Trang 3Giáo án Ngữ văn 8 Hoàng Thị Hồng
-Những hình ảnh “bốn
phương lửa khói xương rùng
máu sông, thành quách tan vỡ,
bỏ vợ lìa con gợi cho người
đọc điều gì ?
-Những tình cảm đó biểu hiện
điểu gì của tác giả ?
-Tâm trạng của người cha
trước lúc qua biên giớ, nghĩ về
đất nước được miêu tả như thế
nào ?
-Đó còn là tâm trạng của ai?
Trong hoàn cảnh nào ?
-Em hãy tìm hiểu về cách biểu
hiện của tác giả?
-Em hãy nêu sức gợi cảm của
đoạn thơ?
-Cho HS đọc 8 câu thơ cuối
-Trong phần cuối đoạn thơ,
người cha đã nói đến cái thế
bất lực của mình và sự nghiệp
của tổ tông như thế nào ?
-Tại sao tác giả lấy “Hai chữ
nước nhà” làm đầu đề bài thơ
? Nó gắn với tư tưởng chung
của đoạn thơ như thế nào?
-Nêu những yếu tố nghệ thuật
đặc sắc và nội dung chính của
đoạn thơ?
-Cho HS đọc phần ghi nhơ
SGK
đô hộ của giặc Minh (8 câu) - Tâm trạng của người cha (8 câu)
-Tình hình đất nước => khơi dậy lòng yêu nước, lòng căm thù giặc
-Tâm sự yêu nước
-Tâm trạng đau đớn dày vò vì nỗi đau mất nước
-Nói nhiều đến mình để thể hiện sự bất lực và trao gởi việc phục thù cứu nước
-Lời trao gởi cuối cùng
-Tác giả nhập vai vào người trong cuộc cho nên cảm xúc chân thành, nỗi đau da diết
-Dòng tự sự kết hợp lời cảm thán Giọng điệu lâm ly thống thiết Giọng thơ tâm huyết đầy bi phẫn Thế bất lực : tuổi già sức yếu, lỡ
sa cơ, đành chịu bó tay, thân lươn
Sự nghiệp tổ tông : bờ cõi đất nước, nền độc lập tự do dân tộc
-Hai khái niệm riêng nhưng có mối quan hệ chặt chẽ
-Trả lời
-Đọc phần ghi nhớ
biểu cảm, cảm xúc chân thành, giọng thơ thống thiết đầy bi phẫn
-Tâm sự yêu nước thể hiện qua nỗi đau mất nước trước hiện tình đất nước và tội ác của quân xâm lược
III Tồng kết
* Ghi nhớ / SGK
C HOẠT ĐỘNG 3 :
4 Củng cố : Đọc diễn cảm bài thơ
5 Dặn dò : Học bài
Soạn bài Ông đồ.
Trang 4Giáo án Ngữ văn 8 Hoàng Thị Hồng
Ngày soạn : 22-12-2006
Tiết : 66 ÔNG ĐỒ
Vũ Đình Liên
A.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS :
- Cảm nhận được tình cảnh của nhân vật ông đồ, qua đó thấy được niềm cảm
thương và nỗi nhớ tiếc ngậm ngùi của tác giả đối với cảnh cũ người xưa gắn liền
với một nét đẹp văn hoá cổ truyền
- Thấy được sức truyền cảm nghệ thuật đặc sắc của bài thơ
B.CHUẨN BỊ:
- GV: Soạn bài, tư liệu về Vũ Đình Liên và bài thơ ông đồ
- HS: Đọc kĩ bài thơ, trả lời câu hỏi đọc - hiểu văn bản
C.TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG:
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ: Nêu cảm nhận của em về tình yêu nước của Trần Tuấn
Khải qua bài thơ Hai chữ nước nhà ?
A.HOẠT ĐỘNG 1:.Đọc và tìm
hiểu chú thích.
-Hướng dẫn HS đọc bài thơ
-Dựa vào chú thích, cho HS hiểu
về tác giả và nói thêm về hoàn
cảnh sáng tác bài thơ của Vũ đình
Liên
-Hãy nêu bố cục của bài thơ?
B.HOẠT ĐỘNG 2: Tìm hiểu bài
thơ.
-Đọc 2 khổ thơ đầu em chú ý đến
những hình ảnh nào?
-Em có cảm nhận gì về hình ảnh
hoa đào-ông đồ già-mực tàu-giấy
đỏ-phố đông?
-Em cảm nhận như thế nào về
hùnh ảnh ông đồ trong bức tranh
xuân này?
-GV nói thêm: Dù phải bước ra
ngoài lề của cuộc sống, ông đồ
vẫn góp phần đem lại niềm vui
cho đời, góp phần gìn giữ nét đẹp
truyền thống của văn hoá dân tộc
Đó là thú chơi câu đối vào những
I.Đọc và tìm hiểu chú thích:
-Đọc bài thơ
-Đọc chú thích về tác giả
-Bố cục:
+Hai khổ thơ đầu:Hình ảnh ông đồ thời đắc ý
+Hai khổ thơ giữa:Hình ảnh ông đồ trong thời tàn
+Khổ thơ cuối: Nỗi nhớ tiếc ngậm ngùi của nhà thơ
II.Tìm hiểu bài thơ.
-Đọc 2 khổ thơ đầu
-Những hình ảnh: Hoa đào-ông đồ già-mực tàu-giấy đỏ-phố đông là biểu hiện của bức tranh xuân tươi thắm, đông vui với nét đẹp văn hoá cổ truyền của dân tộc ta
-Ông đồ tài hoa đã thu hút bao người thuê ông viết chữ,
ngưỡng mộ và thưởng thức
I.Đọc và tìm hiểu chú thích:
1.Tác giả: Vũ
(SGK)
ba đoạn
II.Tìm hiểu bài thơ:
1.Hình ảnh ông
đồ thời đắc ý:
-Hình ảnh tiêu
biểu, thân quen của mùa xuân đông vui
-Dù phải bước
ra ngoài lề của cuộc sống, ông
đồ vẫn góp phần đem lại niềm vui cho đời, góp phần gìn giữ nét đẹp truyền thống
Trang 5Giáo án Ngữ văn 8 Hoàng Thị Hồng
ngày tết Nguyên đán
-Đọc 2 khổ thơ giữa và cho biết
phép nhân hoá đã có tác dụng như
thế nào trong các hình ảnh thơ:
Giấy đỏ buồn không thắm -Mực
đọng trong nghiên sầu ?
-Theo em, vì sao ông đồ vẫn ngồi
đấy mà người đời không ai hay ?
-GV chốt: Ông đồ vẫn ngồi đấy
cố bám lấy cuộc sống nhưng lẻ
loi, đơn độc vì cuộc sống xã hội
đã có nhiều đổi thay: Tây học
thay thế Nho học, thú chơi câu
đối ngày xuân không còn được ưa
chuộng nữa
-Hình ảnh Lá vàng rơi trên giấy -
Ngoài trời mưa bụi bay gợi trong
lòng người đọc cảm giác như thế
nào?
-Đây có phải là những câu thơ
thuần tả cảnh không?
GV: Ông đồ là cái di tích tiều tụy
của Nho học thời tàn (Vũ Đình
Liên)
-Gọi HS đọc lại khổ thơ đầu và
khổ thơ cuối bài thơ
-Em có nhận xét gì về kết cấu bài
thơ?
-Lối kết cấu này có tác dụng gì
trong việc thể hiện nội dung bài
thơ?
-Câu hỏi ở khổ thơ cuối bài thuộc
kiểu câu gì?
-Câu hỏi này cho ta hiểu tâm tư
của tác giả như thế nào khi chứng
kiến sự tàn lụi của ông đồ và thú
chơi câu đối?
-GV: Từ sự vắng bóng ông đồ và
thú chơi câu đối khi Tết đến, nhà
thơ bâng khuâng, xót xa nghĩ tới
lớp người theo Nho học và Nho
học thời tàn kéo nét đẹp văn học
truyền thống của dân tộc bị mai
một Câu hỏi gieo vào lòng người
tài viết chữ đẹp của ông
-Đọc 2 khổ thơ giữa
-Nêu tác dụng:Nỗi buồn tủi của ông đồ như lan toả sang cả những vật vô tri như giấy, mực
-Thảo luận nhóm 4 HS
-Đại diện 2 nhóm trả lời
-Trời đất cũng ảm đạm như chính bi kịch về số phận của ông đồ Qua cảnh vật, ta hiểu được tâm trạng ông đồ
-Tác giả tả cảnh để tả tình cảnh của ông đồ
-Đọc 2 khổ thơ
-Kết cấu đầu cuối tương ứng chặt chẽ làm nổi bật chủ đề, sự tương phản về hình ảnh ông đồ viết câu ngày xuân
-Câu hỏi tu từ
-Sự bâng khuâng, tiếc nuối pha lẫn xót xa.khi vắng bóng ông đồ và thú chơi câu đối trong cuộc sống hồi bấy giờ
của văn hoá dân tộc
2 Hình ảnh ông
đồ trong thời tàn:
hoá,tả cảnh ngụ tình đặc sắc diễn
tả một cách thấm thía nỗi sầu tủi bẽ bàng
và bi kịch của số phận của ông đồ hay của chính Nho học thời tàn
3.Tâm tư của nhà thơ:
-Câu hỏi tu từ
thành và sự tiêc nuối về một đẹp truyền thống văn hoá của dân tộc
bị mai một
Trang 6Giáo án Ngữ văn 8 Hoàng Thị Hồng
đọc nỗi cảm thương, tiếc nuối
không dứt
C.HOẠT ĐỘNG 3: Tổng kết
-Theo em, bài thơ có những nét
đặc sắc nào về nghệ thuật?
-Thể thơ ngũ ngôn có tác dụng gì
trong việc thể hiện nội dung?
-GV chốt
-Gọi HS đọc ghi nhớ
III.Tổng kết
-Kết cấu chặt chẽ, ngôn ngữ bình dị, phép nhân hoá đặc sắc, tả cảnh ngụ tình, câu hỏi tu từ
-Đọc ghi nhớ
III.Tổng kết.
* Ghi nhớ/SGK
D.HOẠT ĐỘNG 4:
4 Củng cố: - Đọc diễn cảm bài thơ
- Bài thơ gợi cho em cảm nghĩ gì về than phận ông đồ trong thời Nho học suy tàn?
- Hiện nay thư pháp đang được các bạn trẻ quan tâm Em có
thích thú chơi đậm nét văn hoá này không?
5 Dặn dò: - Học thuộc bài thơ và nặm rõ nội dung và đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ
- Ôn kĩ cả ba phân môn để làm bài kiểm tra HKI cho tốt
Trang 7Giáo án Ngữ văn 8 Hoàng Thị Hồng Tiết : 67,68 Ngày soạn Môn : Ngày giảng
Kiểm Tra Tổng Hợp HKỳ I
A/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
*Giúp học sinh nhằm đánh giá :
Khả năng vận dụng linh hoạt theo hướng tích hợp các kiến thức
và kĩ năng ở cả ba phần Văn, Tiếng Việt và Tập làm văn của môn học Ngữ Văn trong một bài kiểm tra
Năng lực vận dụng phương pháp thuyết minh hoặc phương thức
tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm trong một bài viết và các kĩ năng Tập làm văn nói chung để viết được một bài văn
B/ CHUẨN BỊ
Ôn tập theo đề cương
Tập làm dàn ý các đề TLV ở SGK
C/ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1/ ỔN ĐỊNH
2/ KIỂM TRA
3/ BÀI MỚI
a/ Giới thiệu bài mới
b/ Tổ chức hoạt động