Lần lượt các nhóm báo cáo ®iÓm sè cña nhãm m×nh Trở lại ví dụ 1:Ta đã có được hai nhËn xÐt: Nhiệt độ T có phụ thuộc vào sự thay đổi của thời gian t - Với mỗi giá trị của đại lượng thời g[r]
Trang 1Ngày soạn: 21/11/2009
Ngày dạy: 28/11/2009
Tên bài dạy : Bài 5 Hàm số Tiết 29
I/ Mục tiêu
Học sinh nắm vững khái niệm hàm số
cách cho
Máy chiếu
+8 thẳng
Bảng phụ
III/ Tiến trình bài giảng
1/ Kiểm tra bài cũ
2.Khi nào thì 2 đại -+ợng y và x tỉ lệ nghịch với nhau ?
áp dụng:
1) y = 2x
2) y =
x
5
3) y = 2x – 3
Gọi một học sinh lên bảng trả lời, các học sinh còn lại làm ra nháp và theo dõi bài làm của bạn trên bảng
Trả lời
tỉ lệ thuận với x theo hệ số tỉ lệ k
x a
thì ta nói y tỉ lệ nghịch với x theo hệ số tỉ lệ a
Trong công thức 1, y tỉ lệ thuận với x
Trong công thức 2, y tỉ lệ nghịch với x
Trong công thức 3, y không tỉ lệ thuận với x, cũng không tỉ lệ nghịch với x
Gọi một học sinh nhận xét bài làm của bạn
GV; Nhận xét đánh giá bài làm của học sinh
Trong ba công thức trên , ở công thức thứ nhất y tỉ lệ thuận với x, ở công thức thứ hai y tỉ
lệ nghịch với x, ở công thức thứ ba y không tỉ lệ thuận với x cũng khôngtỉ lệ nghịch với x
ta cùng vào bài hôm nay
2 Bài mới
Hoạt động 1: Một số ví dụ về hàm số
Trong thực tế và trong toán
1 Một số ví dụ về hàm số
Trang 2vào sự thay đổi của các đại
2+8 tiên cô trò ta cùng xét
ví dụ 1
Chiếu Ví dụ 1
Nhiệt độ T(0C) tại các thời
điểm t (giờ) trong cùng một
ngày *+, cho bởi bảng
1) Con hãy cho biết nhiệt
độ tại từng thời điểm *+,
cho trong bảng?
2) Nhiệt độ T có phụ thuộc
vào thời gian t không?
Ta có nhận xét thứ nhất
3) Với mỗi giá trị của đại
định *+, mấy giá trị tương
ứng của nhiệt độ?
+ vậy trong ví dụ 1, ta đã
rút ra *+, hai nhận xét ta
cùng xét tiếp ví dụ 2
HS đọc chậm để GV ghi bảng:
1) Nhiệt độ tại thời điểm 0 giờ là 200C Nhiệt độ tại thời điểm 4 giờ là 180C Nhiệt độ tại thời điểm 8 giờ là 220C Nhiệt độ tại thời điểm 12 giờ là 260C Nhiệt độ tại thời điểm 16 giờ là 240C Nhiệt độ tại thời điểm 20 giờ là 210C
2) Nhiệt độ T có phụ thuộc vào sự thay
đổi của thời gian t
gian t ta luôn xác định *+, chỉ 1 giá
trị tương ứng của nhiệt độ
* Ví dụ 1: SGK-T62
t(giờ) 0 4 8 12 16 20 T( 0 C
) 20 18 22 26 24 21
Nhận xét:
-Nhiệt độ T có phụ thuộc vào sự thay đổi của thời gian t
- Với mỗi giá trị của đại
ứng của nhiệt độ
Ví dụ 2:
1) Hãy đọc ví dụ 2 cùng ?1
nào?
3) Khi biết giá trị của thể tích
nào?
4) Con hãy làm ?1
Cô mời 1 con lên bảng, các
HS khác làm bài vào vở nháp
Con hãy nhận xét bài làm
của bạn?
1) Con đọc trên màn chiếu
V theo công thức m = 7,8V 3) Con thay giá trị của V vào công thức
4) HS lên bảng:
Khi V = 1 thì m = 7,8.1=7,8 Khi V = 2 thì m = 7,8.2=15,6 Khi V = 3 thì m = 7,8.3=23,4 Khi V = 4 thì m = 7,8.4=31,2
HS nhận xét bài làm của bạn?
*Ví dụ 2: SGK-T63
m = 7,8V
Trang 3Từ ?1 ta có bảng cá giá trị
Chiếu bảng kết quả
dụ 3
Chiếu ví dụ 3 cùng ?2
1) Hãy đọc ví dụ 3 cùng ?2
2) Ví dụ 3 cho ta biết điều gì?
3) ?2 yêu cầu ta làm gì?
4) Con hãy thực hiện nhanh
yêu cầu đó và điền kết quả
vào bảng sau?
Chiếu bảng kết quả
Con hãy nhận xét câu trả
lờicủa bạn
Từ ?1 và ?2 ta có bảng tổng
hợp kết quả sau
Chiếu bảng tổng hợp kết quả
sau
1) Con đọc trên màn chiếu 2) Ví dụ 3 cho biết thời gian t tỉ lệ nghịch với vận tốc v theo công thức t =
v
50
3) ?2 yêu cầu tính và lập bảng các giá
4)HS đứng tại chỗ trả lời:
Khi v = 5 thì t = =10
5 50
Khi v = 10 thì t = =5
10 50
Khi v = 25 thì t = =2
25 50
Khi v = 50 thì t = =1
50 50
Hs nhận xét
Ví dụ 3:
t =
v
50
? + vậy khi thể tích V thay
đổi và vận tốc v thay đổi thì
thay đổi theo không
Con hãy vận dụng làm bài tập
sau:
khi thể tích V và vận tốc v thay đổi thì
đổi theo
Phiếu học tập
Nhóm số : …
Dùng các cụm từ: phụ thuộc, thay dổi, mỗi giá trị, một giá trị, t ương ứng, hàm số để hoàn thành các nhận xét sau:
Trong ví dụ 2:
+ Khối -+ợng m (1) vào sự (2) của thể tích V
+ Mỗi giá trị của V xác định đ+, một giá trị (3) của m
Trang 4Trong ví dụ 3:
+ Thời gian t phụ thuộc vào sự thay đổi của vận tốc V
ứng của t
Bài tập này các con hoạt động
nhóm
Cô chia lớp làm 4 nhóm, mỗi
bàn là 1 nhóm
GV phát phiếu học tập
Các con làm bài trong 5 phút
Thời gian bắt đầu
Hết thời gian, các con dừng
bút
Hai nhóm cạnh nhau đổi chéo
bài cho nhau
GV chiếu đáp án
GV thông báo biểu điểm
Con hãy chấm bài cho nhóm
bạn?
Lần -+, các nhóm báo cáo
điểm số của nhóm mình
Trở lại ví dụ 1:Ta đã có *+,
hai nhận xét:
Nhiệt độ T có phụ thuộc vào
sự thay đổi của thời gian t
thời gian t ta luôn xác định
của nhiệt độ
Khi đó ta nói T là hám số
của t
có là hàm số của thể tích V
không? Vì sao?
? Trong ví dụ 3, thời gian t là
sao?
HS hoạt động nhóm
Hai nhóm cạnh nhau đổi chéo bài cho nhau
HS đọc đáp án
HS chấm bài cho nhóm bạn
HS báo cáo
là hàm số của thể tích V vì:
+ Khối -+ợng m phụ thuộc vào
sự thay đổi của thể tích V + Mỗi giá trị của V xác định
đ-của m Trong ví dụ 3, thời gian t là hàm
+ Thời gian t phụ thuộc vào sự thay đổi của vận tốc v
+ Với mỗi giá trị của v ta luôn xác định *+ợc chỉ một giá trị
Trong ví dụ 1, ta nói T là hàm
số của t
m là hàm số của V
t là hàm số của v
Trang 5là y thì y là hàm số của x khi
nào
Đây chính là nội dung chính
của khái niệm hàm số
Ta sang phần 2
y *+, gọi là hàm số của x, nếu
trị của x ta luôn xác định *+,
Hoạt động 2: Khái niệm hàm số
Chiếu khái niệm hàm số
GV nhấn mạnh khái niệm
? Để y là hàm số của x cần
mấy điều kiện, là những điều
kiện nào?
? Trở lại phần kiểm tra bài
cũ, trong cả 3 công thức trên y
có là hàm số của x không? Vì
sao?
Ta đã biết trong công thức thứ
nhất y tỉ lệ thuận với x, trong
công thức thứ hai y tỉ lệ
nghịch với x, trong công thức
thứ ba y không tỉ lệ thuận với
x, cũng không tỉ lệ nghịch với
thức này, y là hàm số của x
Cô -+ ý các con: ở công thức
thứ hai cần có thêm điều kiện
x ≠ 0 để hàm số này có nghĩa
các con sẽ *+, biết
- Nếu y là hàm số của x thì khi
x thay đổi y cũng thay đổi
theo ở đây cả x và y cùng thay
đổi Ta nói chúng là hai đại
HS đọc khái niệm
Để y là hàm số của x cần 2 điều kiện:
+ với mỗi giá trị của x luôn xác của y
trong cả 3 công thức trên y có là hàm số của x Vì:
+ với mỗi giá trị của x luôn xác của y
2) Khái niệm hàm số:
SGK-T63
y là hàm số của x nếu:
+ với mỗi giá trị của x luôn xác ứng của y
Trang 6số là mối liên quan giữa hai
? Vận dụng con hãy làm bài
tập sau:
Chiếu bài 1
Bài 1 y có phải là hàm số của x không? nếu các giá trị +ơng ứng của hai đại -+ợng *+ợc cho
trong bảng sau:
a)
b)
c)
Bảng a) y là hàm số của x Vì:
y không là hàm số của x
Bảng c) y không là hàm số của x vì y không phụ thuộc vào x
Bảng c) y là hàm số của x vì
? Con hãy đọc yêu cầu của
bài tập này
Bài tập này các con thảo
luận nhóm trong 2 phút
Thời gian bắt đầu
Hết thời gian
? Mời đại diện 1 nhóm trình
bày kết quả thảo luận của
nhóm mình
? Mời các nhóm khác nhận
xét và bổ xung cho ý kiến
của nhóm bạn
GV chốt:
Bảng a) y là hàm số của x
Vì:
đổi x
+ với mỗi giá trị của
x luôn xác định *+, chỉ 1
Bảng b) ta thấy với 1 giá trị
HS đọc yêu cầu của bài tập
HS thảo luận nhóm trong 2 phút
Nhóm thứ nhất trình bày kết quả
thảo luận Nhóm khác nhận xét, bổ sung
Khi x=3 thì y=2.3+3=9
Để tính f(3) ta thay x=3 vào công thức rồi tính
Trang 7x = - 2 ta xác định *+, 2
15 và 15 Vậy y không là
hàm số của x
Bảng c) y có là hàm số của
x vì:
với mỗi giá trị của x luôn
xác định *+, chỉ 1 giá trị
đặc biệt Khi x thay đổi thì
y luôn nhận 1 giá trị không
đổi Khi đó ta nói y là hàm
hằng
Đây chính là nội dung của
chú ý thứ nhất
- Chiếu chú ý thứ nhất
Trở lại 3 ví dụ về hàm số:
? Con hãy cho biết hàm số
có thể *+, cho bằng những
cách nào
Một -+ ý nữa về hàm số
- GV chiếu chú ý thứ 3
Khi y là hàm số của x ta
viết y = f(x), y = g(x),….ở
đây x là biến số, còn y là
hàm số f ta có thể thay
bằng bất kì chữ cái nào
khác, có thể là k, l, m….
Chẳng hạn, hàm số *+,
cho bởi công thức y = 2x +3
ta viết y = f(x) = 2x +3
? Khi x=3 con hãy tính
y
? Vậy khi x=3 thì giá trị
có thể nói ngắn gọn là: khi
x=3 thì y=9 Thay cho câu
nói này ta viết f(3) = 9
? Vậy để tính f(3) ta làm
thế nào
Vận dụng con hãy làm bài
tập
HS đọc chú ý thứ nhất Hàm số có thể *+, cho bằng bảng
khi x = 3 thì y = 2.3+3=9
Để tính f(3) ta thay x=3 vào công thức rồi tính
* Chú ý: SGK- T63
Hoạt động 3: Luyện tập
3) Luyện tập
Trang 8Chiếu bài tập
Yêu cầu HS đọc đề bài
Con hãy tóm tắt đề bài
? Con hãy lên bảng làm bài
Nhận xét bài của bạn
thế nào
Từ đầu tiết học đến nay, cô
thấy các con học rất tích
con 1 trò chơi
- Chiếu trò chơi
Cô mời bạn Thu lên điều
khiển trò chơi:
Trò chơi này cần có hai đội
tham gia Cử bạn HIềN làm
Mỗi đội các bạn chọn ra 5
bạn khác tham gia đứng xếp
thành hai hàng
Sau đây là luật chơi
Chiếu luật chơi và đọc
Mời hai đội nhận bút ( phát
bút cho hai đội)
Hai đội chuẩn bị Bắt đầu
Sau đây là đáp án
Chiếu đáp án
Mời đội 1 nhận xét kết quả
của đội 2
Mời đội 2 nhận xét kết quả
của đội 1
+ vậy cả hai đội đều làm
nhanh hơn Vậy đội 1 thắng
cuộc (vỗ tay)
+ vậy, nếu y tỉ lệ thuận
với x, hoặc y tỉ lệ nghịch
với x thì y là hàm số của x
hàm số của x thì +0 chác
y đã tỉ lệ thuận với x, và
+0 chắc y đã tỉ lệ nghịch
với x Hàm số y = 2x+5 là
một ví dụ Hàm số này còn
HS đọc đề bài
1 HS lên bảng làm bài
HS khác làm vào vở
H nhận xét Con thay x=0 vào công thức để tính f(0), x= -1 vào công thức để tính f(-1)
1 HS đọc đề bài
Hai đội tham gia trò chơi
Bài tập: Cho hàm số:
y = 5x+2 f(0) = 5.0+2 = 2 f(-1) = 5 (-1) +2 = -3
Trang 9có tên gọi khác, lên lớp 9
các con sẽ *+, biết
- Bài học hôm nay các con
đã biết khái niệm hàm số,
biết tính giá trị của hàm số
tại giá trị của biến số
Chiếu HDVN
HDVN