Giáo án Luyện từ và câu Lớp 3 - Tuần 3 - Bài: So sánh - Dấu chấm

V× sao cã thÓ so s¸nh nh­ vËy?v× chúng có những đặc điểm giống nhau - TD: Làm nổi bật được cảm nhận của nhất định người viết, người nói về sự vật được nói - So sánh các sự vật , sự việc [r]

Tuần 20

Ngày dạy: 6A: … /… /2011

6B: … /… /2011

Tiết: 73 - 74: Văn bản: Bài học đường đời đầu tiên

(Trích : Dế Mèn phiêu lưu kí của Tô Hoài)

A.Mục tiêu cần đạt:

- Giúp HS:

+ Hiểu được ND, ý nghĩa: “Bài học đường đời đầu tiên”

+ Nắm được những đặc sắc trong NT MT và kể chuyện của bài văn

+ Tích hợp với TV ở 1 số KN: nhân hoá, so sánh, CT và tác dụng của câu luận, câu tả, câu kể, TLV: ngôi kể 1, tìm hiểu chung về văn MT

+ Rèn luyện kĩ năng đọc truyện đồng thoại , đọc lời đối thoại phù hợp tính cách các nhân vật

B.Chuẩn bị

1 Bảng phụ tranh : Dế mèn phiêu lưu kí

2 Những điều cần lưu ý:

- Là TP nổi tiếng nhất của Tô Hoài về loài vật dành cho trẻ em

- Truyện viết về TG loài vật-> gợi h/a XH con người, thể hiện khát vọng đẹp đẽ của tuổi trẻ

- Nắm được xuất xứ của đoạn trích - ND các phần

C.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy-học :

1 ổn định tổ chức :

2.Kiểm tra bài cũ :

3.Bài mới :

Truyện đồng thoại đầu tay của Tô Hoài: DMPLK (1941) đã và đang được hàng triệu người đọc các lứa tuổi vô cùng yêu thích đén mức các bạn nhỏ gọi ông là ông dế mèn

Nhưng DM là ai? chân dung và tính nết nhân vật độc đáo này ntn? Bài học

đường đời đầu tiên mà anh ta nếm trải ra sao? Đó chính là ND bài học đầu tiên của học kì này

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Hoạt động 1

H: Em hiểu gì về TG Tô Hoài?

Dựa vào những kỉ niệm tuổi thơ ở vùng

I Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

1 Tác giả Tô Hoài: ( sgk).

- Bút danh: kỉ niệm và ghi nhớ quê hương: sông Tô Lịch - Hoài Đức

- Là nhà văn viết nhiều truyện ngắn cho người lớn về đề tài: miền núi và Hà Nội

- Là nhà văn hiện đại VN có số lượng

TP lớn nhất: trên 150 cuốn

2 Tác phẩm : DM PLK

- Nổi tiếng đầu tiên của Tô Hoài - ST

Bưởi - quê hương

- Tên TP : kí nhưng thực chất đây là truyện

-> 1 tiểu thuyết

Hoạt động 2

G: hướng dẫn H đọc và nhận xét

- Hãy tóm tắt ND đoạn trích

H: tìm hiểu 1 số chú thích sgk

H? Tìm 1số từ đồng nghĩa với từ : tự đắc?

(Kiêu ngạo, tự cao)

H? Truyện kể theo ngôi thứ mấy? Tác

dụng?

H? Truyện có mấy đoạn? ND?

- Tìm câu văn có tác dụng liên kết đoạn?

( Chao ôi…lại được)

H: đọc lại doạn văn đầu

H? DM đã tự khoe cái bề người cường tráng

của mình và hành động bằng những chi tiết

nào?

Nhận xét NT miêu tả của t/g? (Tả khá kĩ

các bộ phận chính ngoại hình của DM Vừa

tả vừa tả chi tiết q/t của DM tả ngoại hình

-> diễn tả cử chỉ , h/đ.)

- Từ ngữ? ( Đặc sắc, đặc biệt là t/ từ -> nổi

bật vẻ đẹp cường tráng của DM

- Những tính từ đó có thể thay thế = những

từ đồng nghĩa khác được không?vì sao?

( VD: cường tráng = khoẻ mạnh? Không

được vì: hiệu quả NT giảm đi nhiều

H? qua đó em thấy DM hiện lên ntn?

H? tài năng NT m/t của t/ g còn thể hiện ở

điểm nào?

khi 22 tuổi

- Tiểu thuyết đồng thoại được chuyển thể phim h/ hình múa rối in nhiều lần nhất Được khán giả, độc giả các lứa tuổi trong và ngoài nước hết sức hâm

mộ

II Đọc - hiểu văn bản:

1 Đọc.

2 Tìm hiểu chú thích.

3 Bố cục: 2 phần

- Đ1: Vẻ đẹp cường tráng của DM

- Đ2: câu chuyện bài học đường đời

đầu tiên đối với DM

4 Phân tích:

a) Bức chân dung tự hoạ của DM: (Hình ảnh Dế Mèn)

Ngoại hình Hành động

- càng mẫm bóng

- Vuốt: nhọn hoắt, cứng dần

- Cánh: dài chấm

đuôi

- Răng: đen nhánh

- Râu: dài uốn cong

- Cả người: rung rinh 1 màu nâu bóng mỡ, ưa nhìn

- Đạp phành phạch

- nhai ngoàm ngoạm …lưỡi liềm máy

- Cứ chốc đưa cả 2 chân …vuốt râu

- Lúc đi bách bộ

…

- Tả ngoại hình-> diễn tả cử chỉ h/đ , bộc lộ vẻ đẹp cường tráng của DM

- > Chàng dế TN cường tráng, khoẻ mạnh, đầy sức sống tự tin, trẻ trung

H? Qua đó em hiểu gì về t/c của DM?

G: bình: Đây là đoạn văn hay nhất, đặc sắc

nhất về NT tả vật Tô hoài quả là tài tình

H? Hãy tóm tắt câu chuyện?

G: Đoạn văn kể mối quan hệ giữa dế mèn

và DC

H? Nhận xét TĐ của DM đối với dế Choắt?

( Qua lời lẽ, cách xưng hô , giọng điệu…)

- Chú mày chú mày có lớn mà chẳng có

khôn

- chú mày hôi như cú mèo, thể này ta nào

chịu được

- Đào tổ nông thì cho chết ,

- Nghe chưa hết câu, tôi đã đã…

Khi thấy chị Cốc DM nghĩ ra trò trêu Hãy

nêu diễn biến tâm lí của DM trong việc trêu

chị Cốc dẫn đến cái chết của Choắt?

-Lúc đầu với Choắt?

- Chị Cốc mổ Choắt, TĐ DM ntn?Chị Cốc

bay đi?

?Thấy Choắt thoi thóp tâm trạng DM ntn?vì

sao?( Qua câu nói của DC?)

H? Bài học đường đời đầu tiên mà DM rút

ra được qua câu chuyện ?

H? qua câu chuyện t/g gửi đến người đọc

nhất là các bạn trẻ điều gì?

H? Em có suy nghĩ gì về DM?

H? Nhận xét NT MT và kể chuyện của TG?

- Tả ngoại hình -> bộc lộ t/c , thái độ của nhân vật

- Quá kiêu căng, hợm hĩnh, tự phụ, coi thường người khác , hung hăng xốc nổi

b) Câu chuyện “Bài học đường đời

đầu tiên” của DM.

* Đối với DChoắt:

-> Huyênh hoang, kẻ coi thường, ích

kỉ, tàn nhẫn với bạn láng giềng

* Diễn biến tâm lí:

- lúc đầu: Huyênh hoang -> Hả hơi sung sướng vì trò chơi tinh nghịch của mình( nằm khểnh , thú vị ) -> Khiếp sợ, nằm im thin thít,

- Chị Cốc bay đi-> mon men bò ra -> Bàng hoàng ngẩn ngơ vì hậu quả không lường được-> hốt hoảng lo sợ, bất ngờ vè cái chết và lời khuyên của DC=> Ân hận

* Bài học đường đời đầu tiên:

“ ở đời mà …mang vạ vào mình”

- Tác hại của tính nghịch ranh, ích kỉ, gây cái chết oan-> DC

- Hống hách hão với kẻ yếu, hèn nhát trước kẻ mạnh

* Phê phán thói hung hăng, bát nạt kẻ yếu

- Nên biết mình, biết người, khiêm tốn

* Đáng khen: Biết nhận ra lỗi lầm, nhìn nhận bản thân, thay đổi đối xử với Choắt

* Ghi nhớ: sgk.

- TL: Đồng thoại, tả sinh động từ hình

dáng-> tính nết-> phù hợp tâm lí

- Ngôi kể?( 1 thêm gần gũi-> Bhọc)

Hoạt động 3

H: Đọc lại đoạn cuối

H? Hãy hình dung tam trạng của DM và

viết 1 đoạn văn diễn tả tâm trạng ấy theo lời

DM?

H: viết theo 4 ý trên ( 4 - 6 câu)

III Luyện tập:

1 Bài tập 1:

- Ân hận vì thói ngông cuồng, dại đột của mình-> chết thảm thương

- Tự hứa thay đổi tính nết, từ bỏ thói hung hăng, ngộ nghĩnh kiêu căng

- Xin DC tha thứ: đau lòng do mình gây ra là bài học đường đời đầu tiên

*Hướng dẫn bài tập về nhà :

- Viết 1 đoạn văn( 5-6 câu) nói cảm nghĩ của mình về Choắt?

- Đọc trước bài phó từ

D Rút kinh nghiêm :

********************************* Ngày dạy: 6A: … /… /2011

6B: … /… /2011

Tiết 75: Phó từ

A Mục tiêu cần đạt:

- H: nắm được : KN phó từ

- Hiểu và nhớ được các loại ,ý nghĩa chính của phó từ

- Biết đặt câu có chứa phó từ để thể hiện các ý nghĩ khác nhau

- Tích hợp TLV : quan sát trong văn MT - văn bản DM PLK

B Chuẩn bị

1.GV: Bảng phụ

2 HS: chuẩn bị bài ở nhà

C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy-học :

1,ổn định tổ chức :

2.Kiểm tra bài cũ :

3 Bài mới : G: đưa VD có phó từ -> dẫn dắt vào bài

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Hoạt động 1

G: đưa bảng phụ( VD: a,b)

H? các từ: đã, cũng, vẫn, chưa, thật, được, rất, ra

bổ xung ý nghĩa cho nhữnh từ nào?

I Phó từ là gì?

1 VD:

a Bổ xung ý nghĩa cho các từ:

Đi, ra, thấy, lỗi lạc

b Bổ xung cho các từ:

Soi gương, ưa nhìn, to, bướng

H? những từ được bổ xung ý nghĩa ( đi, ra, thấy,

và soi gương, ưa nhìn, to , bướng)thuộc từ loại

nào?

H? Nêu qui ước các từ: đã, cũng, vẫn…là X và

các từ được bổ xung ý nghia là y Hãy vẽ mô

hình từng trường hợp cụ thể?

Nếu gọi mô hình X+Y là 1 cụm từ, nhận xét vị

trí cũa? VD?

H? NHững từ: đã, cũng, chưa, (X) gọi là phó từ

Em hiểu PT là gì?

H: đọc lại ghi nhớ

H: làm bài tập nhanh:xác định mô hĩnh+Y hoặc:

Y+X trong ngữ cảnh:

- Thế rồi DC tắt thở Tôi thương lắm Vừa

thương vừa ăn năn tội mình.giá tôi không trêu

chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì?

Hoạt động 2

+X+Y: Không trêu

+ Y+X: Thương lắm

H: Đọc VD:a,b

H: Tìm những PT bổ xung cho những DT, TT in

đậm?

H? Hãy điền các DT đã tìm ở phần I và II vào

bảng phân loại:

Các loại phó từ:

PN Đ trước PN sau

- Q/ h thời gian

- Mức độ

- Sự tiếp diễn TT

- Sự phủ định

- Sự cầu khiến

- K/q và hướng

- Chỉ khả năng

- đã đang

- Thật, rất…

- Cũng

- Không

- Đừng

- Vẫn , chưa

lắm

được, ra

H: Nhận xét sau khi đièn

G: đưa VD để H so sánh:

- Thật lỗi lạc, thật tài, đẹp thật = X+Y

- Đi, ra, thấy, soi-> ĐT

- Lỗi lạc, ưa, to , bướng( TT)

* Mô hình:- X+Y: đã đi, cũng ra

- Y+X: soi gương được, tỏ ra

* Nhận xét:

- Vị trí: X có thể đứng trước hoặc sau Y

VD:

 GHi nhớ: sgk.

II Các loại phó từ:

VD: sgk

* Phó từ: lắm, đừng, không, đã,

đang

- Lỗi lạc thật, tài thật, đẹp thật = Y+X

H? Em có nhận xét gì về vị trí của PT mà nó bổ

nghĩa

H? So sánh 2 VD sau:

- Có người nào thật lỗi lạc (chỉ mục dích tương

đối)

Và: Nguyễn Du thật lỗi lạc( MĐ tuyệt đối)

G: lưu ý: ý nghĩa của PT không chỉ được xem

xét trong phạm vi cụm từ mà đôi khi cần đặt nó

trong ỹ nghĩa của cả câu

H? Theo em có mấy loại PT?

Hoạt động 3

H? Hãy tìm DT trong những câu văn và nêu tác

dụng của các PT?

Dựa vào các bổ ngữ của PT liên quan đến H/đ ,

trạng thái, đắc điểm, t/c ở Đ/t TT để xác định

H: Đọc lại đoạn trích việc DM trêu chị Cốc dẫn

đến cái chết của DC và thuật lại bằng đoạn văn

gồm 3 đén 5 câu

( Chú ý sử dụng PT)

G: Chú ý cho H: Chính tả địa phương

* Ghi nhớ: sgk.

III Luyện tập:

1 Bài tập: 1: Tìm PTừ

a - Thế là: …mong ước đã đến(q/h thì gian)

- Trong không khí không còn… +Không: phủ định

+ Còn: tiếp diễn

- Cây hồng bì đã cởi bỏ( t/ gian)

- Các…đều lấm tấm: ( tiếp diễn)

- Những cành…đương lại ra những…(Đương, lại: chỉ t/g; Lại: tiép diễn; Ra chỉ hưỡng)

2 Bài tập 2: Viết đoạn văn:

VD: “Một hôm, thấy chị Cốc đang kiếm mồi DM cất giọng đọc 1 câu thơcạnh khoé rồi chui tọt vào hang Chị Cốc rất bực đi tìm kẻ dám trêu mình Không thấy DM, nhưng chị Cốc trông thấy DC đang loay hoay trong cửa hang Chị Cốc trút cơn giận lên đầu DC.”

3 Bài tập 3:

Viết chính tả: “ Những gã xốc nổi…của mình mà thôi”

*Hướng dẫn bài tập về nhà :

- Làm các BT còn lại và sbt

- Nắm đặc điểm của phó từ

D Rút kinh nghiêm :

*********************************

Tuần 21

Ngày dạy: 6A: … /… /2011

6B: … /… /2011

Tiết 76: Tìm hiểu chung về văn miêu tả

A.Mục tiêu cần đạt:

- Giúp H: Nắm được những hiểu biết về văn MT trước khi đi sâu vào 1 số thao tác chính nhằm tạo lập loại văn bản này

- Nhận diện được những đoạn văn , bài băn MT

- Hiểu được trong tình huống nào thì người ta dùng văn MT

B.Chuẩn bị

1.GV: Bảng phụ

2 HS: chuẩn bị bài ở nhà

C.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy-học :

1,ổn định tổ chức :

2.Kiểm tra bài cũ :

3 Bài mới : G: dẫn dắt từ kiến thức từ tiểu học

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Hoạt động 1

G: dẫn dắt : CS hàng ngày các em vẫn làm

văn MT( VD)

H? Thế nào là văn MT?

H: Đọc tình huống( sgk)và thảo luận

G: nhận xét

H? trong bài học có 2 đoạn văn MT DM và

DC rất sinh động Em hãy chỉ ra 2 đoạn văn?

H? 2 đoạn văn có giúp em hình dung được

đặc điểm nổi bật của 2 chú dế?

- Đ2 cách tả dé Choắt ntn? Những chi tiết nào

giúp em hiểu được điều đó?( Người? cánh?)

- Tả bằng từ ngữ nào? ( gị tả, ) NT? ( so sánh:

như 1 gã nghiện …Cảm nhận qua cách quan

sát: Trông đến xấu,Râu ria gì mà lúc nào

cũng…Tính nết lại ăn xổi…

H: đọc lại đoạn văn H? Đoạn văn thuộc thể

loại văn nào? ND?

H? T/ g MT theo trình tự nào?( KQ: cảnh ao

hồ)-> cụ thể( các loại chim không khí kiếm

ăn của bầy chim)-> tâm trạng suy nghĩ

I Thế nào là văn MT?

1 Bài tập 1:

2 bài tập 2:

- Đ1: “ Bởi tôi…vuốt râu”-> chú DM

TN cường tráng, khẻo mạnh ưa nhìn

- Đ2: “ Cái chàngChoắt ở thì”: DC tả qua cái nhìn khinh khỉnh của DM: 1 chàng dế yếu đuối, xấu xí không có sức sống( gầy gò, dài lêu nghêu)

- NT: + từ ngữ gợi tả

+ so sánh…

+ Quan sát…

3.Bài tập 3:Đoạn văn tả cảnh ao hồ

sau cơn mưa

- Cảnh ao hồ và đầm nước sau cơn mưa qua cái nhìn của DM

- Trình tự tả: KQ-> cụ thể-> tâm trạng

- Cách tả: từ ngữ gợi tả Tả = cảm nhận của DM

H? Để làm bật các hình ảnh đó t/g tả = cách

nào?

H? Muốn tả thàng công cần phải làm gì?(QS

kĩ lưỡng)

H? Qua các bài tập cần ghi nhớ những điểm

nào?

Hoạt động 2

H: Đọc đoạn văn và phân theo nhóm

H? Mỗi đoạn văn MT tái hiện lại điều gì?

EM hãy chỉ ra những đặc điểm nổi bật ở sợ

việc con người và quang cảnh đã được MT

trong3 đoạn văn thơ trên?

H? Hãy chỉ ra những chi tiết cụ thể?

H? Nếu viết 1 đoạn văn tả cảnh mùa đông thì

em sẽ chọn những đặc điểm nào nổi bật?

H? Nếu tả khuôn mặt mẹ thì em chú ý những

đặc điểm nào?

* Ghi nhớ: sgk.

II Luyện tập:

1 Bài tập 1:

- Đ1: Đặc tả DM vào độ tuổi TN

+ Đặc điểm nổi bật: To, khoẻ, mạnh mẽ - Đ2.: Tái hiện h/a chú bé liên lạc ( Lượm) : nhanh nhẹn, vui vẻ ,

- Đ3: Cảnh hồ nước 2 Bài tập 2: a Cảnh mùa đông: - Lạnh lẽo, ẩm ướt, gió bấc, mưa

- Trời âm u sương mù

- Cây cối: khẳng khiu lá rụng… b Khuôn mặt của mẹ:sáng và đẹp. - hiền hậu - nghiêm nghị - Vui vẻ, lo âu, trăn trở

* Hướng dẫn bài tập về nhà : - Quan sát và sưu tầm những đoạn văn hay và thực tế thiên nhiên - Tìm những đoạn văn MT trong Sông nước Cà Mau - Làm bài lá rụng D Rút kinh nghiêm :

********************************* Ngày dạy: 6A: … /… /2011

6B: … /… /2011

Tiết 77: Văn bản Sông nước Cà Mau

A.Mục tiêu cần đạt:

- Giúp H: Cảm nhận được sự phong phú và độc đáo của : TN sông nước vùng

Cà Mau

- Nắm được NT tả cảnh sông nước của t/g

- Tích hợp TLV: ki năng QS, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong văn MT, giải thích, thuyết minh( L7-8) TV: PT

B.Chuẩn bị

1.GV: Bảng phụ

2 HS: chuẩn bị bài ở nhà

C.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy-học :

1,ổn định tổ chức :

2.Kiểm tra bài cũ :

3 Bài mới

H: Đọc đoạn thơ của Xuân Diệu:

Mũi Cà Mau : Mầm đất tươi non , Mũi thuyền ta đó , Mũi cà Mau

G: Đó là vẻ đẹp của vùng đất Cà Mau Để hiểu biết kĩ hơn về miền đất nước tươi đẹp -> Tìm hiểu về sông nước Cà Mau

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Hoạt động 1

H: EM hiểu gì về nhà văn Đoàn Giỏi?

G: g/t thêm về t/g t/p( sgk)

Nêu xuất xứ của doạn trích?

Ra mắt bạn đọc 1957

Hoạt động 2

H: đọc văn bản: chú ý giọng hăm hở, nhấn

mạnh tên riêng

G: Đọc xen kẽ với H

H: tìm hiểu 1số chú giải

H? nêu ND của bài văn?

H? Cảnh được tả theo trình tự nào?

H? Hãy tìm bố cục của bài văn?ND?

H? Nhận xét ngôi kể, vị trí q/s của người

MT?(ngôi 1- chú bé An) trên thuyền xuôi

theo các kênh, rạch vùng Cà Mau)

H? Vị trí đó có thuận lợi gì trong việc q/s

MT( cách tả tự nhiên, hợp lí cho việc tả cảnh

quan 1 vùng rộng lớn theo trình tự)

Hoạt động 3

I Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

1 Tác giả: - Đoàn Giỏi (1925- 1989)

- Quê: Tiền Giang Viết văn-> K/C chống Pháp

2 Tác phẩm:

- Trích trong chương XVII truyện: Đất rừng phương Nam

- Truyện xuất sắc nhất của VH thiếu nhi nước ta In nhiều lần

->dựng thành phim khá thành công(

Đất phương Nam)

II Đọc - tìm hiểu văn bản.

1 Đọc

2 chú thích

3 Bố cục

III Tìm hiểu văn bản:

H: đọc đoạn 1-> xanh đơn điệu.

H? ấn tượng ấy ntn? và được cảm nhận qua

những giác quan nào?

- Sông ngòi bủa vây chi chít

- Trên trời xanh, dưới nước xanh, xung quanh

toàn 1 màu xanh

+ toàn h/a khái quát

Với sông ngòi, kênh rạch … xanh của trời, của

lá rừng…

H? Không gian ấy khi mới tiếp xúc gợi cho ta

1 cảm giác ntn?

H? Để làm nổi bật ấn tượng trên , t/g đã tập

trung Mt khung cảnh TN qua sự cảm nhận

những giác quan nào?

G:Đặc biệt là cảm giác về màu xanh bao

trùm và tiếng sóng rì rào bất tận của rừng

cây, của sóng, gió.Đó là ấn tượng chung nổi

bật vùng đất Cà Mau

H? Đoạn văn sử dụng BP NT gì?(phối hợp

đan xen: kể, tả, dùng điệp từ Đặc biệt TT chỉ

màu sắc và trạng thái cảm giác

G: Đó là những đặc điểm NT sử dụng nhiều

trong văn MT

G: dẫn dắt: Từ những ấn tượng ban đầu …t/g

sử dụng khá nhiều những tên riêng để đặt tên

cho các dòng sông, con kênh vùng Cà Mau:

Chà Là, Cái Keo…

H? EM có nhận xét gì về các địa danh ấy?

Con người sống rất gần với TN nen con người

giản dị, chất phác Đặt tên cho các vùng đất,

con sông không phải = những DT mĩ lệ mà

cứ theo đặc điểm riêng biệt của nó mà gọi

thành tên…

H? Những địa danh này gợi ra đặc điểm

gì?về TN Cà Mau?

H: Đọc tiếp đoạn: Đặc tả dòng sông Năm

Căn

H? Dòng sông và rừng đước ở Năm Căn hiện

lên trong tưởng tượng của em ntn qua các chi

1 ấn tượng chung ban đầu về vùng

Cà Mau.

=> 1 không gian rộng lớn mênh mông của vùng đất này

=> Cảm giác đơn điệu triền miên

- Cảm nhận qua: Thị giác, thính giác( Mắt và tai)

2 Cảnh kênh rạch, sông ngòi và dòng sông Năm Căn.

- Các địa danh: đậm màu dân dã, mang màu sắc địa phương

- Đặt tên: tự nhiên, hoang dã, phong phú

- Dòng sông Năm Căn: