- Tính phổ biến và sự hợp lí của dạng bố cục ba phần, nhiệm vụ của mỗi phần trong bố cục, để từ đó có thể làm Mở bài, Thân bài và Kết bài đúng hướng hơn, đạt kết quả hơn.. KN: Rèn kĩ năn[r]
Trang 1Ngữ văn 7 – Thảo Phương 1
Ngày soạn: 16/.8/.2009
Ngày dạy: 19/8/2009
Tiết 7: BỐ CỤC TRONG VĂN BẢN
A.Mục tiêu: Giúp HS:
KT: - Tầm quan trọng của bố cục trong văn bản
- Thế nào là một bố cục rành mạch, hợp lí để bước đầu xây dựng được những bố cục rành mạch, hợp lí cho các bài làm
- Tính phổ biến và sự hợp lí của dạng bố cục ba phần, nhiệm vụ của mỗi phần trong bố cục, để
từ đĩ cĩ thể làm Mở bài, Thân bài và Kết bài đúng hướng hơn, đạt kết quả hơn
KN: Rèn kĩ năng xây dựng bố cục văn bản
TĐ: Ý thức xây dựng bố cục mạch lạc, hợp lí khi tạo lập VB
B.Chuẩn bị: GV : bài soạn, bảng phụ ghi bài tập
HS : SGK, bài soạn
C.Kiểm tra bài cũ:
- Vai trị của tính liên kết trong văn bản? Muốn tạo một VB cĩ tính liên kết, cần phải cĩ điều kiện gì?
D.Tổ chức các hoạt động dạy học:
Nội dung
I Bố cục và những yêu cầu
về bố cục trong VB:
1 Bố cục là gì?
a/ Ví dụ: (SGK/28, 29)
b/ Bài học: Bố cục là sự bố trí
sắp xếp các phần, các đoạn
theo một trình tự, một hệ
thống rành mạch, hợp lí
2.Các điều kiện để bố cục
được rành mạch và hợp lí:
- Nội dung các phần,các
đoạn trong VB phải thống
nhất chặt chẽ với nhau; đồng
thời giữa chúng lại phải có sự
phân biệt rạch ròi
- Trình tự xếp đặt các phần,
các đoạn phải giúp cho người
viết, ngưòi nói dễ dàng đạt
được mục đích giao tiếp đã
đặt ra
Hoạt động của GV
Trong các năm học trước, các em đã làm quen với cách lập dàn bài Dàn bài là hình thức của bố cục Vì sao trước khi làm bài, ta phải lập dàn bài? ( Việc lập dàn bài hết sức cần thiết vì nếu khơng lập dàn bài thì bài viết
sẽ lộn xộn, các ý chồng chéo nhau )…
HĐ1: Hình thành khái niệm bố cục
+ Yêu cầu HS thực hện theo gợi ý ở (a)
? Văn bản sẽ như thế nào nếu các ý trong đĩ khơng được sắp xếp theo trật tự thành hệ thống?
- Sự sắp đặt nội dung các phần trong VB theo một trình tự hợp lí được gọi là bố cục
? Em hãy cho biết: Vì sao khi xây dựng VB, cần phải quan tâm tới bố cục?
Vì để nội dung các phần, các đoạn trong
VB thống nhất chặt chẽ -> bài viết, lời nĩi sẽ
cĩ hiệu quả thuyết phục cao Nếu khơng quan tâm đến bố cục thì VB sẽ lộn xộn, người đọc
sẽ khơng hiểu được ý của người viết
+ Kết luận, ghi nhớ (1) -> ghi bài
HĐ2: Tìm hiểu những yêu cầu về bố cục
trong VB
?: Hai câu chuyện trên đã cĩ bố cục chưa?
?: Bản kể trong Ngữ văn 6 và bản kể trong ví
dụ trên đều cĩ các câu văn về cơ bản là giống nhau Vậy vì sao văn bản này dễ tiếp nhận và gây hứng thú cịn văn bản kia lại khĩ tiếp nhận, khĩ mà hiểu được trong đĩ nĩi về
chuyện gì?
? Qua tìm hiểu ví dụ, hãy nêu những điều kiện để bố cục được rành mạch và hợp lí?
+ Kết luận -> ghi bài (2)
Hoạt động của HS
Đoc ví dụ 1a SGK/28
Thảo luận, trình bày
+ Rút ra kiến thức (1)
+ Đọc và tìm hiểu 2 câu chuyện SGK/ 29
+ Nhận xét ( chưa, cịn lộn xộn, khĩ tiếp nhận)
+ Thảo luận, trình bày
Lop7.net
Trang 2Ngữ văn 7 – Thảo Phương 2
3.Các phần của bố cục:
Bố cục gồm cĩ ba phần: MB,
TB, KB
II Luyện tập:
Bài tập 2:
Bố cục truyện “ Cuộc chia tay
của những con búp bê” đã
rành mạch và hợp lí:
- Hai anh em chia đồ chơi
- Thuỷ đến trường chia tay với
cơ giáo và các bạn học
- Hai anh em phải chia tay
nhau
Bài tập 3:
Bố cục trên chưa rành mạch và
hợp lí Phần thân bài mục
(1),(2),(3) chỉ kể lại việc học
tốt mà chưa trình bày kinh
nghiệm học tốt Mục (4)
khơng nĩi về mặt học tập
* Cần bổ sung:
MB: (giữ nguyên), thêm lời tự
giới thiệu
TB: - Kinh nghiệm học tập
trên lớp -> kết quả tiến bộ
Kinh nghiệm học tập ở nhà
-> kết quả tiến bộ
- Kinh nghiệm học tập ở bạn
bè, tham khảo tài liệu
KB: Muốn được trao đổi, gĩp
ý
Chúc hội nghị thành cơng
HĐ3: Tìm hiểu các phần của bố cục trong
văn bản
GV: Mỗi văn bản thường cĩ bố cục mấy phần? Nêu ví dụ cụ thể
GV hỏi: Hãy nêu nhiệm vụ của từng phần trong VB miêu tả và tự sự?
GV nhắc lại nội dung 3 phần trong VB miêu
tả và tự sự:
GV: Cĩ cần phân biệt rõ ràng nhiệm vụ của mỗi phần khơng? Vì sao?
-Nêu câu hỏi (c)
GV giải thích: Nếu nĩi như trên thì khơng đúng vì: MB khơng chỉ đơn thuần là sự thơng báo đề tài của VB mà cịn phải cố gắng làm cho người đọc, người nghe cĩ thể đi vào đề tài đĩ một cách dễ dàng, tự nhiên, hứng thú
và ít nhiều hình dung được các bước đi của bài KB khơng chỉ cĩ nhiệm vụ nhắc lại đề tài hay đưa ra những lời hứa hẹn, nêu cảm tưởng mà phải làm cho VB để lại ấn tượng tốt cho người nghe, người đọc
-Nêu câu hỏi (d)
GV giải thích: .Khơng đồng ý vì mỗi phần đều làm theo đúng các nhiệm vụ cụ thể, cần thiết -> Như thế VB mới đạt được mục đích giao tiếp
GV: Qua tìm hiểu, cho biết: VB thường được xây dựng theo bố cục gồm mấy phần? Đĩ là những phần nào?,
GV kết luận -> ghi bài (3)
HĐ4: Luyện tập, củng cố.
GV hướng dẫn HS làm bài tập 2, 3 SGK/
30,31
GV củng cố, khắc sâu kiến thức
Trình bày
Nêu nhiệm vụ
Cần phân biệt rõ nhiệm vụ từng phần
để tránh sự lộn xộn, trùng lặp; tạo trình tự hợp lí, rành mạch cho VB
Thảo luận, trình bày
Trình bày
Trình bày
Đọc ghi nhớ
Đọc bài tập2,3 Xác định yêu cầu, thực hiện
Trình bày, nhận xét,
E Hướng dẫn tự học:
1 Bài vừa học: - Nắm vững nội dung bài (học thuộc ghi nhớ)
2 Bài sắp học: Mạch lạc trong VB
- Soạn bài tập tìm hiểu
- Đọc ghi nhớ
- Định hướng phần Luyện tập.
G RKN, bổ sung:
* Lưu ý BT2: Đây khơng phải là cách bố cục duy nhất và khơng phải bao giờ cũng là bố cục 3 phần theo kiểu Tập làm văn
Lop7.net