đều hướng về làm nổi bật chủ đề cụ thể : -nêu những biểu hiện về sự trung thực của tấm gương -2VD về Mạc Đĩnh Chi , Trương Tri -một người đ¸ng trọng , một người đáng thương nhưng gương [r]
Trang 1Tuần 6 Tiết 23:
đặc điểm văn bản biểu cảm
I/ Mục tiêu:
-Giỳp học sinh nắm được những đạc trưng cụ thể của văn biểu cảm ,biết đỏnh giỏ và biết làm loại văn bản này
- Cỏc em phõn biệt được đặc điểm của văn biểu cảm khỏc với ợăc điểm của văn miờu tả
- Rốn kỹ năng nhận diện đặc điểm của văn biểu cảm để từ đú cỏc em phõn biệt rừ hơn với cỏc loại văn bản khỏc
-Giỏo dục ý thức biẻu lộ tỡnh cảm ,cảm xỳc khi viết văn
II/Chuẩn bị :
Thầy : Nghiờn cứu sgk ,sgv,soạn giỏo ỏn đọc thờm sỏch tham khảo
Bảng phụ ghi cỏc vớ dụ
Trũ : Tỡm hiểu trước bài học
III/ Tiến trình lên lớp :
A / ổn dịnh tổ chức (1’)
B Kiểm tra : (5’) ?Nờu đặc điểm của từ Hỏn Việt ?
? Khi nào ta cần sử dụng từ Hỏn Việt trong tiếng Việt chỳng ta cần chỳ ý điều gỡ khi sử dụng từ Hỏn Việt ?
HS trả lời ,gv nhận xột –cho điểm
Bài mới
*Giới thiệu bài :Ở lớp 6,cỏc em đó được làm quen với hai loại văn bản tự sự và văn bản miờu tả ,dể cỏc em cú thể làm quen với một loại văn bản nữa ,giờ học hụm nay cụ cựng cỏc
em tỡm hiểu tiờp một loại văn bản nữa đú là văn bản biểu cảm
GV>Gọi hs đọc văn bản “tấm gương “ SGKtr 84
?Nờu nội dung của văn bản ?
Viết về phẩm chõt của chiếc gương :trung thực ,khỏch
quan ,ghột thúi xu nịnh ,dối trỏ ,giỳp con người nhỡn thấy
sự thật về chõn dung của mỡnh (dự là đỏng buồn , đắng
cay)
?Giới thiệu phẩm chất của gương ,văn bản nhằm mục
đớch gỡ ?
Để biểu đạt được vấn đề này ,người viết đó làm thế nào ?
- Mượn hỡnh ảnh tấm gương làm điểm tựa vỡ tấm gương luụn phản chiếu Trung thành mọi vật xung quanh ,khụng bao giũ xu nịnh hoặc lừa đối ai GV;Núi với gương ,ca ngợi gương là cỏch giỏn tiếp ngợi
ca đức tớnh trung thực của con người ?
?Như vậy VB đó sử dụng cỏch núi nghệ thuật nào ?
-Dựng nghệ thuật ẩn dụ ,tượng trưng ,nhõn hoỏ để
giỏn tiếp ca ngợi phẩm chất đỏng quý của con người
?nhỡn khỏi quỏt toàn bộ văn bản ,em thấy văn bản cú bố
cục mấy phần ?
Mở bài :đoạn đầu
Thõn bài :cỏc đoan tiếp theo
I Tỡm hiểu dặc điểm của văn biểu cảm (15’)
Vớ dụ :Văn bản “Tấm gương “
Mục đớch :Ca ngợi đức tớnh trung thực của con người
Trang 2Kết bài ;Đoạn cuối
Phần mở bài và kết bài có quan hệ với nhau như thế nào
?
Mở bài :giới thiệu phẩm chất của tấm gương ;kết bài
khảng định lại phẩm chất của tấm gương một lần nữa
?Phần thân bài của văn bản nêu những ý gì ?
Y1 :Nói về những đức tính của tấm gương
Y2 ?Các phàn này có liên quan đến chủ đề của văn bản
như thế nào ? (đều hướng về làm nổi bật chủ đề )
cụ thể : -nêu những biểu hiện về sự trung thực của
tấm gương
-2VD về Mạc Đĩnh Chi , Trương Tri -một
người đ¸ng trọng , một người đáng thương nhưng gương
vẫn trung thực không vì tình cảm mà nói sai sự thật
GV ở đây tác giả đã chộn dối tượng tiểu biểu để biểu
cảm là tấm gương ,cách nêu của tác giả có những nét
tương đồng với bản chất con người ,từ đó mà bày tỏ cảm
xúc của mình với con người
?Em có nhận xét gì về tình cảm của tác giả trong bài văn
?
Tình cảm rõ ràng ,chân thực ,không thể bác bỏ
GV chính cái rõ ràng chân thực ấy đã tạo ra giá trị đích
thực của bài văn
?Tình cảm của tác giả trong bài văn được bộc lộ một
cách trực tiếp hay gián tiếp ? (gián tiếp )
?Qua vd cho biết để biểu cảm về một vấn đề ,ta có thể
làm như thế nào ?
-có thể chọn mượn 1đôí tượng là sự vật hay cảnh vật có
nét tương đồng với phẩm chất con người để bày tỏ tinh
cảm thái độ của người viết người nói với đối tượng biểu
cảm
GV cách biểu cảm như ở vd này gọi là biểu cảm gián
tiếp
Gọi HS đọc văn bản
?Đoạn văn này thể hiện nội dung gì ?
?Đôi tượng mà đoạn văn biểu cảm là đối tượng nào ?
- Cảm xúc tâm trạng của nhân vật co
?Em có nhận xét gì về cách biểu hiện tình cảm trong bài
văn ?
-Tình cảm được bày tỏ trực tiếp
?Dựa vàođâu mà em biết ?
-Thông qua lời than ,câu hỏi câu cảm thán ,
?Như vậy khi viết văn biểu cảm ,muốn biểu cảm trực
tiếp người ta làm thế nào ?
-Thông qua những từ ngữ trực tiếp bộc lộ cảm
Ví dụ 2 Nội dung :thể hiện tâm sự cô đơn cầu mong sự giúp đỡ
Trang 3xúc ,những lời than lời gọi
?Qua 2VD cho biêt khi bộc lộ cảm xúc trong văn biểu
cẩm ta có thể có mấy cách ?
Từ những VD trên ,em thấy văn biểu cảm có những đặc
điểm gì ?
Trong các văn bản mà em học từ đầu năm đến nay
những văn bản nào thuộc văn bản biểu cảm ?Văn bản nào
bộc lộ tình cảm trực tiếp ?
VB bộc lộ tình cảm trực tiếp :Cổng trường mở ra ,mẹ
tôi ,cuộc chia tay của những con búp bê,sông núi nước
Nam ,Phò giá về kinh
VB bộc lộ tình cảm gián tiếp :Những câu hát về tình
cảm gia đình ,tình yêu quê hương đất nước những câu hát
châm biếm những câu hát than thân
Nhắclại thế nào là văn bản miêu tả em đã học ở lớp 6 ?
-Là văn bản gúp người đọc người nghe hình dung
những đặc điểm ,tính chât nổi bật của sự vật ,sự việc ,con
người phong cảnh ,làm cho chúng như hiện lên trước mắt
người đọc người nghe
-Là loại văn bản thể hiện rõ năng lực quan sát ,tưởng
tượng của người viêt ,người nói
?Văn biểu cảm có điểm nào khác văn miêu tả ?
-Văn biẻu cảm biểu hiện trược tiếp ý nghĩ tình cảm cảm
xúc , Đồng th ời còn biểu hiện gián tiếp cảm xúc thông
qua miêu tả ,kể chuỵện
GV Và do vậy yếu tố miêu tả kể chuyện chỉ được dùng
như một phương tiện để người viét bộc lộ tình cảm còn
yếu tố cảm xúc là chủ yếu
-Nói cách khác ,văn miêu tả dùng để dựng lại chân
dung của đối tượng còn văn biểu cảm dùng để truyền
cảm xúc tình cảm và sự đánh giá nhận xét của người nói
người viêt tới người nghe để họ cùng đồng cảm Do vậy
chúng ta cần phân biệt rạch ròi 2 kiểu VB này để có cách
xây dựng văn bản tốt
HSđọc văn bản
AVăn bản diễn tả tình cảm gì ?
-Bày tỏ nỗi buồn nhớ khi phải xa trường ,xa bạn
?Việc tác giả miêu tả hoa phượng đóng vai trò gì trong
bài văn biểu cảm ?-Mượn hoa phượng để nói đến những
cuộc chia li
Vì sao tác giả gọi hoa phượng là hoa học trò ?
-Hoa phượng là một loài hoa nở vào mùa hè ,báo iệu
một năm học đã kết thúc ởđây hoa phượng được sử
dụng là biểu tượng của sự chia lyngày hè với học sinh
*Có 2cách bộc lộ cảm xúc :
- Bộc lộ cảm xúc trực tiếp
- Bộc lộ cảm xúc gián tiếp
*Lưu ý (3’)Cần phân biệt văn
miêu tả và văn biểu cảm
III Luyện tập : (15’ ) Bài tập
Văn bản ‘’Hoa học trò ‘’
Trang 4-Thông qua hoa phượng, đoạn văn bộc lộ tâm trang
bâng khuâng của học trò khi xa thầy xa bạn
GV Hoa phượng đỏ còn là biểu tượng thể hiện khát
vọng sống hoà nhập với bạn bè ,thoát khỏi nỗi cô dơn
trống vắng khi hè tới
B hãy tìm mạch ý cho bài văn ?
HS trả lời
?Theo em bài văn này biểu cảm trực tiếp hay gián tiếp ?
-gián tiếp
D Củng cố (5’)
Qua bài văn em thấy bố cục VB biểu cảm được tổ chức như thế nào ?
tổ chức theo dòng mạch tình cảm suy nghĩ của người sáng tác
Hãy nêu những nét cơ bản về đặc điểm của văn biểu cảm ?
văn bản biểu cảm có gì khác văn bản miêu tả và văn bản tự sự ?
GV: Khi cảm nhận hoặc khi sáng tạo một văn bản biểu cảm hay một văn bản miêu tả ,chúng ta cần chú ý những điểm khác biệt này để tránh những sai lầm
E.Hướng dẫn về nhà (1’)
-Học nắm vững nội dung tiết học
-Làm BT2,3 sách bài tập ngữ văn,
GVvề nhà các emtìm hiểu trước ‘’đề văn biểu cảm và cách làm bài văn biểu cảm ?