Mục tiêu cần đạt: giúp hs - biết cách trình bày và diễn đạt một vấn đề bằng miệng trước tập thể lớp thực chÊt lµ rÌn luyÖn kÜ n¨ng nãi - từ những nội dung luyện nói, nắm chắc hơn kiến th[r]
Trang 1Tuần 22, 23
6B: … /… /2012
Tiết 79, 80: QUAN SáT, TƯởNG TƯợNG, SO SáNH và NHậN XéT
TRONG VĂN MIÊU Tả
A Mục tiêu cần đạt: Giúp hs
- Hiểu được vai trò và tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
- Bước đầu hình thành cho hs có kĩ năng quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét khi miêu tả
- HS nhận diện và vận dụng được những thao tác cơ bản trên trong đọc và viết văn miêu tả
B Các bước lên lớp
- ổn định lớp học
- Kiểm tra bài cũ:
? Thế nào là so sánh? Nêu cấu tạo của phép so sánh?( Đáp án tiết 78)
- Tiến trình dạy- học bài mới
Tiết 79
Hđ1: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu các đoạn văn để nhận
biết vai trò của quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét
trong văn miêu tả
Bước1: Gv gọi hs đọc ba đoạn văn trong sgk
Bước 2: Gv cho hs tìm hiểu cách quan sát, tưởng tượng,
so sánh và nhận xét
? Em hãy xác định nội dung miêu tả của các đoạn
văn?
- Hstl-Gvkl và ghi bảng:
- Sau đó gv chia lớp thành ba nhóm học tập để thảo luận
các câu hỏi trong sgk với ba đoạn văn
- Đại diện các mhóm trình bày- Gv cho các nhóm khác
nhận xét và chốt lại các ý đúng- Bổ sung thêm các ý còn
thiếu
? Em có nhận xét gì về năng lực viết của tác giả?
- Hstl-Gvkl:
Trước hết người viết đã chọn được cho mình một vị trí
quan sát tốt, để quan sát được các đối tượng cần miêu tả
Sau đó người viết biết tưởng tượng, so sánh cảnh được
miêu tả đó với các sự vật có nét tương đồng để làm cho
đoạn văn có sức gợi cảm Đồng thời người viết cũng đã
đưa ra được những nhận xét phù hợp với sự vật được
miêu tả
- Gv cho hs đọc đoạn trích trong tác phẩm sông nước
Cà Mau của Đoàn Giỏi đã được lược bớt đi các biện
pháp tu từ
I/ Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.
1 Đọc các đoạn văn.
Ví dụ: SGK
2 Trả lời câu hỏi (SGK)
Đ1: Ngoại hình Dế Choắt
Đ2: Cảnh sông nước Cà Mau
Đ3: Cảnh sắc mùa xuân
Người viết biết quan
sát, sau đó tưởng tượng,
so sánh để làm nổi bật đối tượng được miêu tả
Trang 2? Em hãy so sánh đoạn văn 2 mục 1 và đoạn văn vừa
đọc để chỉ ra sự khác biệt và vai trò của các từ được
lược bớt?
- Hstl-Gvkl:
Những từ bỏ đi đều là hình ảnh so sánh, liên tưởng khá
thú vị Không có những hình ảnh so sánh ấy, đoạn văn
mất đi sự sinh động, hấp dẫn Các từ đó chính là trí
tưởng tượng phong phú của người viết
? Em có nhận xét gì về quan sát, tưởng tượng, so sánh
và nhận xét trong văn miêu tả?
- Gv cho hs dựa vào ghi nhớ sgk để trả lời
- Gvkl và ghi những ý chính, ý cơ bản lên bảng
- Gv tích hợp với phần tiếng việt- so sánh là gì?
Tiết 80
Hđ2: G v hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập trong
sgk
Bài tập1: Gv cho hs điền từ vào chỗ trống bằng hình
thức thực hiện bài tập nhanh
- Gv thu ba bài làm nhanh nhất chấm, sau đó cho hs
nhận xét và gvkl ghi bảng:
? Em có nhận xét gì về cách quan sát và lựa chọn
những hình ảnh của tác giả để miêu tả cảnh Hồ
Gươm?
-Hstl-Gvkl và ghi bảng
? Em có nhận xét gì về những từ vừa điền vào trong
dấu ngoặc đơn?
- Hstl-Gvkl và ghi bảng.
Bài tập 2:
? Em hãy chỉ ra những từ chỉ đặc điểm và tính cách
ương bướng, kiêu căng của Dế Mèn?
? Những hình ảnh đó làm nổi bật điều gì?
- Hstl-Gvkl và ghi bảng.
3 Đoạn văn (SGK)
- Để làm nổi bật đặc điểm của sự vật trong văn miêu tả cần phải biết quan sát
đặc điểm của sự vật, sau
đó tưởng tượng để có cách so sánh
* Ghi nhớ: sgk/ 28.
II/ Luyện tập:
Bài tập 1: Điền từ và
nhận xét (1) gương bầu dục; (2) cong cong; (3) lấp ló; (4)
cổ kính; (5) xanh um
Tác giả đã quan sát và
lựa chọn được những hình
ảnh rất tiêu biểu, đặc sắc Những hình ảnh đó là: mặt hồ sáng long lanh; cầu Thê Húc màu son;
đền Ngọc Sơn; gốc đa già
rễ lá xum xuê; tháp rùa xây trên gò đất giữa hồ
đó là những đặc điểm mà các hồ khác không có
- Những từ ngữ trong dấu
ngoặc đơn đều là những
từ ngữ chỉ tính chất của
Hồ Gươm Nếu thay những từ đó bằng những
từ khác thì không hợp với
đặc điểm của hồ
Bài tập 2: Xác định
những đặc điểm tính chất của Dế Mèn
Trang 3Bài tập 3:
Gv hướng dẫn cho hs thực hiện bài tập 3 bằng cách chỉ
ra những đặc điểm nổi bật của căn phòng đang ở
Bài tập 4: Gv gợi ý cho hs thực hiện theo sgk để liên
tưởng và so sánh các hình ảnh, sự vật
Chẳng hạn:
- Mặt trời như một chiếc mâm lửa
- Bầu trời trong sáng và mát mẻ như khuôn mặt của em
bé sau một giấc ngủ dài
- Những hàng cây như những bức tường thành cao vút
- Rung rinh; bóng mỡ soi gương được
- Nổi từng tảng rất bướng
- Răng đen nhánh; nhai ngoàm ngoạp
- Râu dài; rất đổi hùng dũng
- Trịnh trọng; khoan thai Ngoại hình đẹp, cường tráng, tính tình ương bướng, kiêu căng
Bài tập 3: Tìm đặc điểm
ngôi nhà ( căn phòng) em đang ở
Bài tập 4: Tìm chi tiết
liên tưởng so sánh
C Củng cố: Gv củng cố lại nội dung bài học một cách khái quát.
D Dặn dò: Gv dặn hs học bài và tập quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét.
Chuẩn bị bài bức tranh của em gái tôi.
* Rút kinh nghiêm :
********************************* Ngày dạy: 6A: … /… /2012
6B: … /… /2012
Tiết 81, 82: văn bản BứC TRANH CủA EM GáI TÔI
(Tạ Duy Anh) A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp hs
- Hiểu được những nét sơ lược về tác giả Tạ Duy Anh
- Hiểu được ngôi kể và vai kể trong truyện từ đó hiểu được tác dụng của ngôi kể đó
- Bước đầu hiểu được tình cảm trong sáng của cô em gái và hạn chế của người anh trong tác phẩm
- GDHS thái độ biết trân trọng tài năng và thành công của người khác
B/ Các bước lên lớp
- ổn định lớp học
- Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở soạn bài của hs
- Tiến trình dạy- học bài mới Hoạt động của thầy và trò
Hđ1: Gv giới thiệu vào bài- hs lắng nghe
Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu những nét cơ bản
Nội dung cần đạt
I Tác giả, tác phẩm
( Xem chú thích* sgk)
Trang 4nhất về tác giả và tác phẩm
- Gv gọi hs đọc phần chú thích * Sgk
? Em hãy trình bày những hiểu biết của em về tác
giả Tạ Duy Anh và tác phẩm bức tranh của em gái
tôi?
- Hstl- Gvkl vài nét cơ bản trong sgk
Hđ3: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu văn bản.
- GVhướng dẫn hs cách đọc- Gv đọc mẫu đoạn đầu
- Gv gọi HS đọc tiếp đến hết bài
- Gv cho hs tóm tắt lại toàn bộ nội dung câu truyện
? Theo em nhân vật chính trong truyện là ai?Vì sao
em lại cho đó là nhân vật chính?
- Gv cho hs thảo luận nhóm
Đại diện các nhóm trình bày - Gv cho các nhóm khác
nhận xét
- Gvkl lại các ý cơ bản và ghi bảng
Cả hai nhân vật đều là nhân vật chính vì cả hai nhân
vật đều hiển diện trong truyện Nhưng nếu xét về vai
trò của từng nhân vật đối với việc thể hiện chủ đề của
tác phẩm thì có thể nhân vật người anh có vị trí quan
trọng hơn Rõ ràng truyện không nhằm về việc khẳng
định ca ngợi những nét phẩm chất tốt đẹp của người
em gái mà chủ yếu muốn hướng người đọc tới sự
thức tỉnh của nhân vật người anh qua việc trình bày
những diễn biến tâm trạng của nhân vật này trong
suốt truyện Như vậy nhân vật người anh được coi là
trung tâm Việc xác định nhân vật chính và nhân vật
trung tâm cũng là để nhận thức đúng nội dung, chủ
đề của tác phẩm
? Theo em truyện được kể theo lời của nhân vật
nào? Cách kể như vậy có tác dụng gì?
- Hstl-Gvkl:
Truyện được kể từ ngôi thứ nhất bằng lời của nhân
vật người anh Cách kể này có thể miêu tả tâm trạng
của nhân vật một cách tự nhiên Mặt khác nhân vật
người em cũng được thể hiện ra một cách nhìn và sự
biến đổi thái độ của người anh để đén cuối truyện
mới bộc lộ đầy đủ vẻ đẹp tâm hồn lòng nhân hậu và
tình cảm trong sáng Cách kể từ ngôi thứ nhất còn
giúp cho nhân vật kể chuyện tự soi xét tình cảm, ý
nghĩa của mình để vượt lên, do đó chủ đề tác phẩm
càng có ý nghĩa về sự tự đánh giá, tự nhận thức, một
phẩm chất rất cần thiết trong sự hoàn thiện nhân cách
của mỗi con người
II/ Đọc - hiểu văn bản
1/ Ngôi kể và vai kể
- Cả hai nhân vật đều là nhân vật chính
- Người anh còn là nhân vật trung tâm
- Truyện được kể theo ngôi thứ nhất
Miêu Tả nhân vật một
cách tự nhiên
=> Giúp nhân vật tự soi xét tình cảm, ý nghĩa của mình
Tiết 82
Hoạt động của thầy và trò
Hđ1: Gv tiếp tục hướng dẫn hs tìm hiểu bài học.
? Theo em diễn biến tâm trạng của người anh qua
Nội dung cần đạt II/ Đọc- hiểu văn bản
1/ Diễn biến tâm trạng và
Trang 5các thời điểm được tác giả miêu tả ntn?
- Hstl-Gvkl:
Thoạt đầu khi thấy em gái thích vẽ và mày mò tự
chế tạo màu vẽ, người anh chỉ coi đó là một trò
nghịch ngợm của trẻ em và nhìn bằng cái nhìn kẻ cả,
không cần để ý đến mèo con đã vẽ những gì (Đặt tên
cho em và theo dõi em gái chế màu vẽ)
Khi tài năng hội hoạ của cô em gái được phát hiện
Cả bố, mẹ, chú Tiến Lê đều ngạc nhiên vui sướng thì
riêng người anh lại cảm thấy buồn, cậu ta thất vọng
vì không tìm thấy ở mình một tài năng nào và tự cảm
thấy mình bị cả nhà lãng quên
Từ đó nảy sinh thái độ khó chịu, hay gắt gỏng với em
gái và không thể thân với em gái như trước nữa Với
sự tự ti về bản thân người anh đã lén xem những bức
tranh của em gái và thầm cảm phục về tài năng của
em gái mình
? Em thử giải thích tâm trạng của người anh khi
đứng trước bức tranh trong phòng triển lãm?
- Hstl-Gvkl:
Khi đứng trước bức tranh, người anh rất bất ngờ vì
bức tranh của em gái lại vẽ về chính mình Sau đó
cậu hãnh diện vì cậu thấy mình hiện ra với những nét
đẹp trong bức tranh của em gái và hơn nữa cậu bé
còn thấy xấu hổ khi tự nhân ra những nét yếu kém
của mình, thấy mình không xứng đáng được như
trong bức tranh của cô em gái
? Em có nhận xét gì về cách miêu tả của tác giả?
- Hstl-Gvkl:
tác giả đã miêu tả theo diễn biến tâm lí của nhân vật
? Em có nhận xét gì về người anh của Kiều
Phương?
- Hstl- Gvkl
Từ đó người anh đã hiểu ra rằng, bức chân dung về
mình được vẽ nên bằng tâm hồn và lòng nhân hậu
của cô em gái
? Tác giả đã quan sát và miêu tả cô em gái qua
những phương diện nào?
- Gv gợi ý cho hs chỉ ra được các chi tiét sau:
Tác giả đã tập trung miêu tả ngoại hình( Tập trung tả
nét mặt) cử chỉ và hành động( Sự tò mò và hiếu động,
việc tự chế màu vẽ và say mê vẽ tranh) thái độ quan
hệ với người anh
? Theo em nhân vật kiều phương được tác giả thể
hiện qua những nét tính cách và phẩm chất nào?
- Hstl-gvkl:
Kiều Phương là nhân vật hồn nhiên, hiếu động, có tài
thái độ của người anh
- Lúc đầu cho đó là trò nghịch ngợm của trẻ con và không cần để ý đến
- Khi tài năng hội hoạ của
em gái được phát hiện thì thấy buồn và thất vọng vì bản thân mình không hề có chút tài năng nào
- Nảy sinh thái độ khó chịu, hay gắt gỏng và không thể thân thiện với em được nữa
- khi đứng trước bức tranh người anh mới cảm thấy vừa bất ngờ, hãnh diện và xấu hổ
Miêu tả theo diễn biến
tâm lí nhân vật
=> Người anh hiểu được bức chân dung của mình được vẽ nên bằng tâm hồn và lòng nhân hậu của cô em gái
2/ Nhân vật cô em gái
- Hồn nhiên, hiếu động
- Tài năng hội hoạ
- Tình cảm trong sáng và
Trang 6năng hội hoạ, tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu
mặc dù có tài năng và được đánh giá cao, được mọi
người quan tâm nhưng Kiều Phương vẫn không hề
mất đi sự hồn nhiên trong sáng của tuổi thơ và nhất là
vẫn dành cho anh trai những tình cảm thật tốt đẹp,
thể hiện ở bức tranh "anh trai tôi" Người anh soi vào
bức tranh ấy cũng tức là soi vào tâm hồn trong sáng
và nhân hậu của em gái
? Từ đó em hiểu được ý nghĩa tư tưởng của truyện
là ntn? Từ đó rút ra được bài học và thái độ ứng xử
trước tài năng hay thành công của người khác điều
gì?
- Hstl-Gvkl:
Trước thành công hay tài năng của người khác, mỗi
người cần vượt qua mặc cảm, tự ty để có được sự trân
trọng và niềm vui thực sự chân thành Lòng nhân hậu
và sự độ lượng có thể giúp cho con người tự vượt lên
bản thân mình
Hđ2; Thực hiện tổng kết
- Gv khái quát lại nội dung và nghệ thuật của truyện
- Hs đọc ghi nhớ sgk
Hđ3:Thực hiện phần luyện tập
Gv cho hs kể tóm tắt lại câu truyện
lòng nhân hậu
=> Tâm hồn trong sáng và lòng nhân hậu đã giúp người anh tự nhận ra những hạn chế của bản thân
III/ Tổng kết:
ghi nhớ: sgk/ 35
IV/ Luyện tập:
hs đọc diễn cảm câu chuyện
C Củng cố: Nội dung bài học
D Dặn dò: Hs học bài
Chuẩn bị bài luyện nói quan sát,tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.
* Rút kinh nghiêm :
*********************************
6B: … /… /2012
Và NHậN XéT TRONG VĂN MIÊU Tả
A Mục tiêu cần đạt: giúp hs
- biết cách trình bày và diễn đạt một vấn đề bằng miệng trước tập thể lớp (thực chất là rèn luyện kĩ năng nói)
- từ những nội dung luyện nói, nắm chắc hơn kiến thức đã học về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
- rèn kĩ năng nói trước lớp
B Các bước lên lớp
- ổn định lớp học
Trang 7- Kiểm tra bài cũ:? Truyện bức tranh em gái tôi giúp em hiểu được điều gì?( Đáp án tiết 82)
- Tiến trình dạy- học bài mới
Hoạt động của thầy và trò
Hđ1: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung bài học.
Bước1:
- Gv nêu vai trò, tầm quan trọng, ý nghĩa của việc
luyện nói
- Gv có thể gọi hs nói về một số vấn đề đơn giản để
từ đó nhận xét kĩ năng nói của hs
Bước 2:
- Gv nêu yêu cầu của giờ học chú ý những quy
định của việc luyện nói đã nêu ở trên
Bước 3:
- Gv chia lớp học làm 4 nhóm và cho hs thảo luận
nhóm bài tâp số1
Hđ2: Gv cho hs thực hành luyện nói.
Bước1:
- Gv cho đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo
luận của nhóm mình
- Hs nhận xét bài làm của nhóm bạn
- Gvkl các ý cơ bản và ghi bảng các ý chính của bài
tập
Tiết 84
- Gv tiếp tục cho hs thực hành luyện nói
- Gv cho hs thảo luận bài tập 2:
Kể cho các bạn nghe về anh, chị, em của mình.
- Hs tự kể về người thân của mình
- Gv chú ý cách kể của hs, nhất là cách sử dụng các
phương pháp tưởng tưởng, so sánh và nhận xét về
các đặc điểm của các nhân vật hs tả
- Gv nhắc nhở thêm cho các em về cách tả người
đồng thời cũng cần tôn trọng cách kể của hs
- Gv chuyển bài tập 3:
- Gv cho hs thảo luận nhóm học tập
- Đại diện nhóm trình bày
- Gvkl và ghi bảng
Nội dung cần đạt
Bài tập1:
- Hình ảnh Kiều Phương là một hình ảnh đẹp Các nhận xét và miêu tả về Kiều Phương đã làm sáng lên tài năng và đặc biệt là
vẻ đẹp của một tâm hồn trong sáng, tấm lòng vị tha và nhân hậu
- Người anh trai của Kiều Phương cũng là người có phẩm chất tốt đẹp, biết hối hận và nhận ra được tấm lòng cao đẹp của người em gái
Bài Tập 2: kể về anh, chị, em của mình
Bài Tập 3: lập dàn ý cho một
đêm trăng sáng.
mở bài: giới thiệu chung về
cảnh đêm trăng
thân bài:
- đó là đêm trăng ntn?
- đêm trăng đó có gì đặc sắc, tiêu biểu
- bầu trời ntn? đêm trăng ra sao, vầng trăng, cây cối có gì đáng chú ý, nhà cửa, làng mạc ntn?
- để miêu tả được cảnh đẹp của
Trang 8- Gv cho hs tự thực hiện bài tập 4
(Dùng BT 3)
đêm trăng cần so sánh những hình ảnh ấy ntn?
kết bài: nêu cảm nhận của em
về đêm trăng
Bài tập 4:
C Củng cố: Nội dung bài học
D Dặn dò: Gv dặn hs học bài và tập quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong văn
miêu tả
Chuẩn bị bài vượt thác.
* Rút kinh nghiêm :
*********************************