Nhưng để 1 bài văn giải thích hay ta phải thực hiện đầy đủ các bước như tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý … Bài học hôm nay giúp các em những điều đó.. Hoạt động của Gv.[r]
Trang 1Ngày soạn : 11 /3/2011 Ngày giảng 7A: 14/3/2011
Tuần 29 7D: 15/3/2011
Tiết : 105 : Văn bản: Sèng chÕt mÆc Bay
Phạm Duy Tốn
1 Mục tiêu
a Kiến thức :
- Giúp HS nắm được, hiểu được giá trị thực hiện và nhân đạo trong tác phẩm, những thành công của tác phẩm Một trong những truyện ngắn được coi là mở đầu cho thể loại truyện ngắn hiện đại ở Việt Nam đầu thế kỉ XX
b Rèn kỹ năng :
- Rèn kỹ đánh giá nhận định nhân vật văn học, luyện kĩ năng đọc, tóm tắt truyện
c Tư tưởng: Giáo dục lòng yêu văn văn học nước nhà
2 Chuẩn bị
a.Thầy : SGK, soạn giáo án, Bảng phụ.
b.Trò: Học bài cũ, chuẩn bị bài mới.
3 Tiến trình bài dạy
a)Kiểm tra bài cũ (2')
Câu hỏi: Học xong văn bản "ý nghĩa " em có những cảm nhận thêm gì
về ý nghĩa văn chương ?
Trả lời: Hs trả lời ý kiến riêng
b.Bài mới :
Giới thiệu bài mới :(1') “Sống chết mặt bay” của Phạm Duy Tốn có thể coi
là 1 truyện ngắn hiện đại đầu tiên của VN Là bông hoa đầu mùa về giá trị tư tưởng
và nghệ thuật đặc sắc đặc biệt, là nghệ thuật đối lập, tăng cấp Nhàvăn đã có một sự đóng góp lớn trong việc phản ánh thực trạng XHVN trong những năm đầu thế kỷ Câu chuyện mang một giá trị nhân đạo và phê phán sâu sắc
Em hiểu được những gì
về tác giả Phạm Duy Tốn
?
Gv bổ sung: Thể loại văn
xuôi, truyện ngắn xuất hiện
ở nước ta từ lâu Đó là
- Phạm Duy Tốn (1883 - 1924) Quê ở phố Hàng Dầu
- Hà Nội
- Sống chết mặc bay được
coi là tp’ thành công nhất của ông
I Đọc, tìm hiểu chung: (13’)
1 Tác giả, tác phẩm:
- Phạm Duy Tốn (1883
- 1924) Quê ở phố Hàng Dầu - Hà Nội
- Sống chết mặc bay
được coi là tp’ thành công nhất của ông
Trang 2những truyện ngắn trung đại
mà các em đã học ở chương
trình Ngữ văn lớp 6 Truyện
ngắn hiện đại Việt Nam bắt
đầu hình thành chủ yếu từ
đầu thế kỷ XX
Gv: Chú ý phân biệt các
giọng đọc:
+ Giọng kể - tả của tác
giả
+ Giọng hách dịch của quan
phụ mẫu
+ Giọng sợ sệt, khúm lúm
của thầy đề, dân phu
- Tìm các tình tiết chính
trong truyện?
G/v hướng dẫn một số chú
thích tiêu biểu
- Theo em văn bản này
gồm mấy đoạn ? ý nghĩa
mỗi đoạn ?
- Tác giả đã đặt cảnh đê
sắp vỡ vào thời gian, không
gian, địa điểm nào ?
- Những chi tiết đó có ý
- Học sinh thảo luận, trả lời
- Đ1 Từ đầu -> hỏng mất:
cảnh đê sắp vỡ
- Đ2 Tiếp -> Điếu mày:
Cảnh quan cùng nha lại đánh
tổ tôm trong khi hộ đê
- Đ3 Còn lại: Cảnh đê vỡ, nhân dân lâm vào tình cảnh thảm sầu
- Thời gian: Gần một giờ đêm (khuya khoắt, tăng thêm khó khăn)
- Không gian: Trời mưa tầm
tã, nước sông Nhị Hà lên to (thiên tai dữ dội)
- Địa điểm: Khúc sông làng
X, phủ X (Không phải chỉ
có một nơi cụ thể nào.)
2 Đọc, tóm tắt truyện:
3 Chú thích:
- Hs đọc chú thích, tìm hiểu
4 Bố cục: 3 đoạn.
II Phân tích: (60’)
1, Cảnh đê sắp vỡ:
Trang 3nghĩa gì ?
- Qua đó gợi cảnh tượng
ntn ?
Gv: Tác giả sd NT đối lập
tương phản và tăng cấp
>< Hàng trăm dân phu đói
khát, mệt lử, cố gắng liên
tục từ chiều, ướt như chuột
lột, nhốn nháo, sợ hãi, bất
lực
? Nt đối lập đó có tác
dụng gì?
=> Đêm khuya, mưa gió tầm
tã, nước sông lên cao không ngớt, tình thế cực kỳ khẩn cấp
- Tô đậm sự bất lực của sức người trước sức trời, sự yếu kém của thế đê trước thế nước
=>Cảnh đêm tối, mưa
to không ngớt, nước sông dâng nhanh có nguy cơ làm đê vỡ.
c) Củng cố: (3') Em hãy tóm tắt truyện?
- Cảm nghĩ của em sau khi học xong bài văn này ?
- Quan sát 2 tranh trong SGK rồi cho biết 2 bức tranh minh hoạ cho những cảnh nào trong VB? Hãy miêu tả lại mỗi cảnh bằng lời văn của em?
- Hs: Trình bày ý kiến riêng
d) Hướng dẫn học bài và làm bài ở nhà (1')
- Học ghi nhớ SGK/83
- Học bài học trong vở
- Làm bài tập 2/83
- Chuẩn bị bài “ Sống chết mặc bay " (Tiếp theo)
Trang 4Ngày soạn : 13/3/2011 Ngày giảng 7A:15/3/2011
7D: 16/3/2011
Tiết : 106 : Văn bản: SỐNG CHẾT MẶC BAY
Phạm Duy Tốn
1 Mục tiêu
a Kiến thức :
- Giúp HS nắm được, hiểu được giá trị thực hiện và nhân đạo trong tác phẩm,
những thành công của tác phẩm Một trong những truyện ngắn được coi là mở
đầu cho thể loại truyện ngắn hiện đại ở Việt Nam đầu thế kỉ XX
b Rèn kỹ năng :
- Rèn kỹ đánh giá nhận định nhân vật văn học, luyện kĩ năng đọc, tóm tắt
truyện
c Tư tưởng :
- Giáo dục lòng yêu văn văn học nước nhà
2 Chuẩn bị
a.Thầy : SGK, soạn giáo án, Bảng phụ.
b.Trò: Học bài cũ, chuẩn bị bài mới.
3 Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ (3')
Gv kiểm tra vở soạn của hs
b.Bài mới :
Giới thiệu bài mới :(1')“Sống chết mặt bay” của Phạm Duy Tốn có thể coi là
1 truyện ngắn hiện đại đầu tiên của VN Là bông hoa đầu mùa về giá trị tư tưởng và
nghệ thuật đặc sắc đặc biệt, là nghệ thuật đối lập, tăng cấp Nhà văn đã có một sự
đóng góp lớn trong việc phản ánh thực trạng XHVN trong những năm đầu thế kỷ
Câu chuyện mang một giá trị nhân đạo và phê phán sâu sắc Vào bài
Gv: Phần mở đầu này có vai
trò thắt nút - tạo tình huống
có vấn đề để từ đó các sự việc
kế tiếp sẽ xảy ra
Hỏi: Như trên đã thấy, trên
quãng đê sắp vỡ, cảnh tượng
được miêu tả n/t/n ?
Hỏi: Trong đoạn miêu tả ấy,
t/g đã sử dụng những âm
thanh, ngôn ngữ ntn ?
- Hình ảnh nhốn nháo (kẻ thì thuổng, người thì cuốc,
kẻ đội đất như chuột )
- Âm thanh: hỗn độn (trống đánh liên thanh, ốc thổi vô hồi, tiếng người xao xác )
2, Cảnh trên đê và trong đình trước khi
đê vỡ: ( 30’)
a, Cảnh trên đê:
Trang 5Hỏi: Qua đó t/g dựng lên
cảnh dân đang lo chống chọi
với nước cứu đê n/t/n ?
Gv: cảnh trái ngược ở trong
đình xuất hiện ntn? Chúng ta
chuyển sang phần b
Hỏi: Chuyện gì đang xảy ra ở
trong đình ?
Hỏi: Qua đó gợi không khí
trong đình ntn ?
Hỏi: Trong chuyện quan phủ
được hầu hạ, em hãy tìm
những chi tiết dựng lại chân
dung, hình ảnh quan phủ ?
Hỏi: Các chi tiết đó đã gợi
lên hình ảnh một viên quan
phụ mẫu n/t/n ?
Gv: Đó không phải chỉ là
hình ảnh một viên quan phụ
mẫu mà đó là bản chất chung
của tất cả bọn quan lại, những
kẻ cho mình cái quyền làm
cha mẹ dân trong xã hội
phong kiến thối nát trước kia
Hỏi: Hình ảnh quan phủ chơi
tổ tôm được hiện ntn ?
- Ngôn ngữ: Nhiều từ láy tượng hình (bì bõm, lướt thướt, xao xác, tầm tã )
-> Dân đang lo chống chọi với trời để cứu đê - cảnh
tượng thật thảm hại
- Chuyện quan phủ được hầu hạ, chơi tổ tôm, nghe tin đê vỡ
- Đèn sáng trưng, lính tráng người hầu kẻ hạ
- Chân dung:
+ Uy nghi, chễm chệ ngồi
+ chân phải duỗi thẳng ra
để cho tên người nhà quỳ ở dưới đất mà gãi
- Đồ vật: Bát yến hấp đường phèn, tráp đồi mồi, ống thuốc bạc, đồng hồ vàng
=> Quan béo tốt, nhàn nhã, thích hưởng lạc, hách dịch
=> Không khí, cảnh tượng hộ đê nhốn nháo, căng thẳng, hối hả, thảm hại, thiên tai đang từng lúc giáng xuống đe doạ cuộc sống của nhân dân
b, Cảnh trong đình:
=> Không khí tĩnh mịch, trang nghiêm, nhàn nhã
=> Quan béo tốt, nhàn nhã, thích hưởng lạc, hách dịch
Trang 6Hỏi: Những chi tiết này có
quan hệ n/t/n với cảnh đang
diễn ra ở bên ngoài ?
Hỏi: Đọc đoạn văn này, em
thấy t/g đã sử dụng phương
thức biểu đạt nào ?
Gv: Kết hợp miêu tả, kể
chuyện bằng tương phản với
những lời bình, tg đã làm nổi
rõ tính cách bất nhân của
quan phủ trước tình cảnh thê
thảm của dân và bộc lộ thái
độ mỉa mai phê phán bọn
quan lại
Hỏi: Khi đê vỡ, cảnh tượng
được miêu tả n/t/n ?
Hỏi: T/g đã kết hợp ngôn ngữ
miêu tả với ngôn ngữ biểu
cảm làm nổi bật điều gì ?
Hỏi: ấy vậy mà trong đình
khi nghe tin đê vỡ, quan phụ
mẫu - quan đi hộ đê - có thái
độ ra sao ?
Hỏi: Với ngôn ngữ đối thoại
* Quan phủ chơi tổ tôm:
+ Cử chỉ: Xơi bát yến xong, ngồi khểnh vuốt râu, rung đùi
+ Lời nói: "ừ"; "gắt "mặc kệ"
- Quang cảnh lúc mau, lúc khoan, ung dung, êm ái, khi cười, khi gắt của bàn tổ tôm
>< tiếng kêu vang trời dậy đất ở ngoài đê
- Miêu tả, kể chuyện xen những lời bình luận và biểu cảm
- Khắp mọi nơi nước tràn lênh láng, xoáy thành vực sâu, nhà cửa trôi băng, lúa
má ngập hết
=> Gợi tả cảnh lụt do đê vỡ
và tỏ lòng ai oán cảm thương
- Quan phụ mẫu: Đổ trách nhiệm cho cấp dưới, cho dân,
đe doạ và vẫn say sưa với ván bài sắp được ù to
3, Khi đê vỡ:
Trang 7và nghệ thuật tương phản,
tăng cấp, t/g đã cho chúng ta
thấy rõ điều gì ?
Gv: Mâu thuẫn bị đẩy tới cao
trào, nút truyện được thắt chặt
để mở nút (kết thúc truyện)
càng có ý nghĩa sâu sắc
Hỏi: Em hãy khái quát giá trị
của truyện ngắn ?
Hỏi: Em hãy khái quát lại nội
dung chính của bài?
-> Tố cáo bọn quan lại vô trách nhiệm
- NT tương phản
- Hs dựa vào mục ghi nhớ khái quát lại
- Đọc
=> Tác giả đã tả cảnh lụt lội do đê vỡ và tỏ lòng ai oán cảm thương đối với nhân dân; tố cáo bọn quan lại vô trách nhiệm tới mức táng tận lương tâm
III Tổng kết: (8’) 1/ Nghệ thuật:
Phản ánh hiện thực, có giá trị nhân đạo; Xây dựng nhân vật bằng nhiều hình thức ngôn ngữ nhất là đối thoại; dùng biện pháp tương phản, tăng cấp
2/ Nội dung:
* Ghi nhớ SGK
c Củng cố (2') :
Bài tập: Lập bảng so sánh tương phản giữa cảnh dân hộ đê và cảnh quan
ở trong triều đình.
- Trời mưa tầm tả
- Nước sông dâng to, cuồn cuộn bốc lên.
- Dân phu hàng trăm, nghìn người cố hết sức
hệ đê - Tình cảnh thật là thảm.
- Dân xao xác gọi nhau, tiếng trống, tiếng ốc
thổi vô hồi- lo thay, nguy thay.
- Dân cố hết sức nhưng vô vọng,
sức người không địch nổi sức trời.
- Đê vỡ – Dân rơi và cảnh thảm sầu
Thiên nhiên đang đe dọa cuộc sống người
dân trông thật thảm sầu
- Đình vững chãi, cao ráo cách xa khúc đê sắp vỡ.
- Không khí tĩnh mịch trang nghiêm, đèn sáng trưng.
- Quan uy nghi, chễm chệ, nhàn nhã, đầy đủ nghi thức, đầy đủ tiện nghi.
- Quan : Đam mê tổ tôm “đê vỡ mặc đê … không bằng nước bằng cao thấp
- Quan hù dọa, quát nạt : “ Đê vỡ rồi …) ông cách cổ chúng mày, bỏ tù chúng mày”
- Quan : Ù bài lớn, đắc ý : ngài vừa cười vừa nói
“ Ù! Thông tâm chi chi nảy!”
Tôn nghiêm trật tự, quan uy nghi, đường
bệ, nhàn nhã với niềm vui phi nhân tính
d Hướng dẫn học bài và làm bài ở nhà (1')
- Học bài học trong vởHọc ghi nhớ Làm bài tập
- Chuẩn bị bài: Những trò lố hay là Va ren và Phan Bội Châu
Trang 8Ngày soạn : 13 /3/2011 Ngày giảng 7A: 16/3/2011
7D: 18/3/2011
Tiết : 107 :Tập làm văn
CÁCH LÀM BÀI VĂN GIẢI THÍCH
1 Mục tiêu
a Kiến thức :
- Giúp HS nắm được cách làm cụ thể trong việc làm một bài văn lập luận giải thích
- Biết được nhiều điều cần lưu ý và những lỗi cần tránh khi làm bài văn
b Rèn kỹ năng : Rèn kỹ làm bài của học sinh.
c Tư tưởng: Giáo dục lòng yêu văn giải thích.
2 Chuẩn bị
a.Thầy : SGK, soạn giáo án, Bảng phụ.
b.Trò: Học bài cũ, chuẩn bị bài mới.
3 Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ (4')
Hỏi: Em hiểu thế nào là lập luận giải thích?
Đáp án: Là làm cho người đọc hiểu các tư tưởng đạo lí, phẩm chất quan hệ…
cần được giải thích nhằm nâng cao nhận thức, trí tuệ, bồi dưỡng tư tưởng tình cảm cho con người…
b Bài mới :
Giới thiệu bài mới (1'): Các em hiểu như thế nào thì ta có nhu cầu giải
thích Và để cho người đọc người nghe hiểu rõ hiểu đúng 1 vấn đề nào đó ta có rất nhiều cách để giải thích
Nhưng để 1 bài văn giải thích hay ta phải thực hiện đầy đủ các bước như tìm hiểu
đề, tìm ý, lập dàn ý … Bài học hôm nay giúp các em những điều đó
Yêu cầu: h/s đọc mục (1)
trong SGK
Hỏi: Xác định thể loại của
đề?
Hỏi: Đề yêu cầu giải thích
vấn đề gì ?
- Đọc
- Thể loại: Giải thích
- V/đ cần giải thích: Câu
tục ngữ "Đi khôn".
I các bước làm bài văn lập luận giải thích:
(22’) Cho đề bài: Giải thích
câu tục ngữ: "Đi một ngày đàng, học một sàng khôn"
1 Tìm hiểu đề, tìm ý:
- Thể loại: Giải thích
- V/đ cần giải thích: Câu
tục ngữ "Đi khôn".
Trang 9Hỏi: Em xác định cách giải
thích >< v/đề trên là gì ?
Gv: hướng dẫn Hs lập dàn
bài
Hỏi: Phần MB cần đạt yêu
cầu gì?
Gv: MB mang định hướng
giải thích, phải gợi được
nhu cầu giải thích.
Hỏi: Phần thân bài trong
bài văn lập luận giải thích
phải làm nhiệm vụ gì?
Gv: Phần TB cần giải thích
được nghĩa đen, nghĩa bóng
và nghĩa sâu xa của câu tục
- Cách giải thích:
+ Nêu khái niệm "sàng",
"đàng"
+ Tìm hiểu nghĩa đen của câu tục ngữ
+ Tìm hiểu nghĩa bóng của câu tục ngữ
+ Tìm hiểu lời khuyên ở đây
+ Qua đó thể hịên khát vọng gì của người dân
+ Liên hệ với những câu ca
dao, TN có n/d tương tự
- Hs dựa vào dàn ý sgk lập dàn bài
a, Mở bài: Giới thiệu
chung về tục ngữ n/t/n
- Sau đó giới thiệu vấn đề - câu TN n/t/n
- Đưa vấn đề
- Giải thích: + "Đi một ngày đàng" nghĩa là gì?
"đàng" nghĩa là gì ?
+ "Đi một ngày" là đi đâu ? + "Một sàng khôn" nghĩa
là gì ? "sàng" là đồ vật n/t/n
?
+ Vì sao lại "Đi một " ?
+ Cần phải đi n/t/n ? + Cần phải học những gì ? Học như thế nào ?
H: Lời khuyên của câu TN
là gì ?
- Thể hiện khát vọng của người dân xưa n/t/n ?
2 Lập dàn bài:
a, Mở bài: Giới thiệu
chung về tục ngữ n/t/n
b, Thân bài:
- Giải thích: + "Đi một ngày đàng" nghĩa là gì?
"đàng" nghĩa là gì ?
+ "Đi một ngày" là đi đâu ?
+ "Một sàng khôn"
nghĩa là gì ? "sàng" là đồ vật n/t/n ?
+ Vì sao lại "Đi một " ?
Trang 10Hỏi: Nêu nhiệm vụ của
phần KB?
Gv: KB nêu ý nghĩa của
vấn đề trong đời sống
Yêu cầu: hs đọc các đoạn
mẫu trong SGK
Viết từng đoạn theo nhóm
Nhóm cử đại diện trình
bày
G/v nhận xét, sửa.
Hỏi: Qua bài tập, em thấy
cần ghi nhớ những gì về
cách làm bài LLGT ?
Luyện tập cách viết bài
Đề : đã làm cho sẵn ở đầu
bài
chuyển ý giữa các đoạn của
thân bài
- Liên hệ với những câu CD,
TN khác
- Ý nghĩa của câu TN ><
ngày nay
- Đọc 3 cách MB trong SGK
- Nêu cách MB của mình
- Viết đoạn giải thích nghĩa đen của câu TN
- Viết đoạn giải thích nghĩa bóng, nghĩa sâu xa của câu TN
- Đọc phần KB trong SGK
- Nhận xét về nhiệm vụ của phần KB
- Tổ 1 viết đoạn 1
- Tổ 2 viết đoạn 2
- Tổ 3 viết đoạn 3
- Tổ 4 viết các câu
c, Kết bài: Ý nghĩa của
câu TN >< ngày nay
3 Viết bài:
a Viết phần MB:
b Viết phần TB:
c Viết phần KB:
4 Đọc và sửa bài:
* Ghi nhớ:
II- Luyện tập :(15') 1- Viết đoạn giải thích
nghĩa đen cho đề bài cho sẵn “ Đi 1 ngày đàng học
1 sàng khôn”
2- Viết đoạn giải thích
nghĩa bóng của đề
3- Viết đoạn giải thích
nghĩ sâu của đề
c Củng cố: (2')
Muốn làm tốt 1 bài văn GT ta cần thực hiện những thao tác nào? Yêu
cầu nhiệm vụ của từng thao tác đó?
Hs ý kiến riêng
d Hướng dẫn học sinh học bài và chuẩn bị bài mới(1')
- Nhiệm vụ từng phần trong dàn bài văn GT ?
- Học kỹ bài phần ghi nhớ SGK/86
- Xem kỹ bài ghi “ Các bước làm bài văn GT”
- Chuẩn bị bài mới “ Luyện tập văn GT”