Giáo án môn Ngữ văn lớp 6 - Tuần 22, 23

SGK/ 42  Trong đoạn văn đã dẫn, phép so sánh có tác dụng gì đối với việc miêu tả sự vật, sự việc tạo ra hình ảnh cụ thể, sinh động giúp người đọc, người nghe dễ hình dung về sự vật, sự [r]

Bài : 20 Tiết : 81

Tuần dạy : 22

Ngày dạy :

BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI

1 MỤC TIÊU:

1.1.Kiến thức:

- Tình cảm của người em có tài năng đối với người anh

- Những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật và nghệ thuật kể chuyện

- Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện: khơng khơ khan, giáo huấn mà tự nhiên, sâu sắc qua sự tự nhận thức của nhân vật chính

1.2.Kĩ năng:

- Đọc diễn cảm, giọng đọc phù hợp với tâm lí nhân vật

- Đọc – hiểu nội dung văn bản truyện hiện đại cĩ yếu tố tự sự kết hợp với miêu tả tâm

lí nhân vật

- Kể tĩm tắt câu chuyện trong một đoạn văn ngắn

.- Giáo dục kĩ năng sống

1.3.Thái độ: Hình thành thái độ và cách ứng xử đứng đắn, biết thắng được sự ghen tị trước tài năng hay thành công của người khác

2 TRỌNG TÂM:

Đọc – kể tĩm tắt câu chuyện và thảo thảo diễn biến tâm trạng của người anh

3 Chuẩn bị:

3.1.Giáo viên: Bảng phụ, tranh

3.2.Học sinh: Học bài + soạn bài

4 TIẾN TRÌNH:

4.1 Ổn định tổ chức và Kiểm diện

4.2 Kiểm tra miệng:

 Kể tóm tắt truyện

 Qua bài “Sông nước Cà Mau”,

em cảm nhận được gì về vùng Cà

Mau, cực Nam của Tổ quốc

 Kể tĩm tắt nhâ vật Kiều Phương

- Kiểm tra tập, vởû

- Kể đúng ( 4đ )

- Qua bài này, em cảm nhận được vẻ đẹp của vùng sông nước Cà Mau: thiên nhiên thì rộng lớn, hùng vĩ, trù phú đầy sức sống và con người thì có những sinh hoạt thật náo nhiệt, thật đông vui, thật độc đáo (2đ)

- Kể đúng ( 2đ )

- Đủ ( 2đ )

4.3 Bài mới:

Đã bao giờ em ân hận, ăn năn vì thái độ cư xử của mình với người thân trong gia đình chưa? Đã bao giờ em cảm thấy rằng mình rất tồi tệ, xấu xa không xứng đáng với chị, anh của mình chưa? – Có những sự ân hận, hối lỗi làm cho tâm hồn ta trong trẻo

hơn, lắng dịu Truyện ngắn “Bức tranh của em gái tôi” viết về anh em Kiều Phương đã rất thành công trong việc thể hiện chủ đề tế nhị đó

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

Hoạt động 1: GV đọc giọng kể chuyện 1 đoạn

HS đọc tiếp đến hết truyện

Vài HS kể lại truyện (tóm tắt)

 Em hãy nêu vài nét quan trọng về cuộc đời,

sự nghiệp của tác giả, tác phẩm và hướng dẫn

HS giải từ khó

Hoạt động 2: HS thảo luận 5’

 Trong hai anh em, ai là nhân vật chính?

(người anh) Vì sao em lại coi nhân vật ấy là

nhân vật chính? (tác giả đã tập trung miêu tả

sự diễn biến, tâm trạng và thái độ của nhân vật

này qua nhiều sự việc)

 Truyện được kể theo lời và ý nghĩa của nhân

vật nào? (người anh) theo ngôi thứ mấy? (thứ

nhất là thích hợp với chủ đề Sự hối lỗi được

bày tỏ một cách chân thành hơn, đáng tin cậy

hơn

- Thực chất của truyện này là diễn biến tâm

trạng của nhân vật người anh

- Một số nhan dề khác của truyện:

+ Chuyện anh em Kiều Phương

+ Aân hận, ăn năn

+ Tôi muốn khóc quá

I Đọc, hiểu văn bản 1/ Đọc

2/ Kể tóm tắt truyện

3/ Chú thích SGK/ 33

II Phân tích 1/ Kể tóm tắt truyện:

2/ Suy nghĩ và thảo luận:

4.4 Câu hỏi, bài tập củng cố:

 Trong hai anh em, ai là nhân vật chính?

- Người anh

 Vì sao em lại coi nhân vật ấy là nhân vật chính?

- Tác giả đã tập trung miêu tả sự diễn biến, tâm trạng và thái độ của nhân vật này qua nhiều sự việc

4.5 Hướng dẫn học sinh tự học:

- Đối với bài học ở tiết học này :

+ Đọc kĩ truyện, nhớ những sự việc chính, kể tĩm tắt được truyện

+ Hiểu ý nghĩa của truyện

+ Hình dung và tả lại thái dộ của những người xung quanh khi cĩ một ai đĩ đạt thành tích xuất sắc

Vở rèn: Kể tóm tắt truyện

Vở bài tập: 22  26

- Đối với bài học ở tiết học tiếp theo :

Chuẩn bị: “Bức tranh của em gái tôi” (TT) SGK/ 34

Câu hỏi 1  5 SGK/ 34

Luyện tập

5/ RÚT KINH NGHIỆM

Nội dung:

Phương pháp:

Sử dụng đồ dùng, thiết bị dạy học:

Bài : 20 Tiết : 82 Tuần dạy : 22 Ngày dạy :

BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI (TT)

1 MỤC TIÊU:

1.1.Kiến thức:

- Tình cảm của người em có tài năng đối với người anh

- Những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật và nghệ thuật kể chuyện

- Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện: khơng khơ khan, giáo huấn mà tự nhiên, sâu sắc qua sự tự nhận thức của nhân vật chính

1.2.Kĩ năng:

- Đọc diễn cảm, giọng đọc phù hợp với tâm lí nhân vật

- Đọc – hiểu nội dung văn bản truyện hiện đại cĩ yếu tố tự sự kết hợp với miêu tả tâm

lí nhân vật

- Kể tĩm tắt câu chuyện trong một đoạn văn ngắn

.- Giáo dục kĩ năng sống

1.3.Thái độ: Không nên ghen tị trước tài năng hay thành công của người khác

2 TRỌNG TÂM:

Đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật và vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện:

(Tạ Duy Anh)

-

3 Chuẩn bị:

3.1.Giáo viên: Bảng phụ, tranh

3.2.Học sinh: Học bài + soạn bài

4 TIẾN TRÌNH:

4.1 Ổn định tổ chức và Kiểm diện

4.2 Kiểm tra miệng:

 Kể tóm tắt truyện

 Truyện được kể theo lời của

nhân vật nào? Việc lựa chọn vai

kể như vậy đã có tác dụng gì?

 Đứng trước tài năng của người

khác, em có thái độ như thế nào?

Vì sao?

- Kiểm tra tập, vởû

- Kể đúng ( 4đ )

- Người anh – ngôi thứ nhất là thích hợp với chủ đề Sự hối lỗi được bày tỏ một cách chân thành hơn, đáng tin cậy hơn (2đ)

- Ghi nhớ SGK/35 (2đ)

- Đủ ( 2đ )

4.3 Bài mới:

Ở tiết học trước, chúng ta đã hiểu được nội dung truyện, ngôi kể Hôm nay, chúng ta tìm hiểu cụ thể hơn về hai nhân vật trong truyện

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung giáo án

Hoạt động 3:

 Thái độ của người anh đối với em gái như

thế nào từ trước cho đến lúc thấy em tự chế

màu vẽ?

 Em có thể cảm nhận tình cảm của người

anh đối với em ra sao?

Nhưng mọi việc bắt đầu thay đổi từ lúc

nào?

 Thái độ của mọi người trong nhà trước tài

năng của Kiều phương?

 Mức độ người anh tự nhận xét về mình ra

sao? Phân tích tâm trạng đó của người anh

 Vì sao người anh lại thấy mình không thể

đối với Mèo như trước được nữa?

 Đứng trước bức tranh xem trộm của em,

người anh có cảm nhận thế nào về khả năng

hội hoạ của em gái? Thế nhưng khi gặp

những bức tranh của Mèo lại, em thấy thái

độ của người anh có gì thay đổi?

 Khi người em được mời tham gia hội thi

vẽ quốc tế Em hãy nhận xét thái độ của cả

3 Người anh a) Từ trước cho đến lúc thấy em gái chế màu vẽ

Quen gọi nó là mèo

Quyết định bí mật theo dõi em gái

b) Tài năng hội hoạ của em gái được phát hiện

- Người anh cảm thấy mình bất tài nên bị đẩy ra ngoài Những lúc ngồi lên bàn học chỉ muốn gục xuống khóc Tôi Mèo như trước là tôi gắt um lên

c) Khi xem trộm bức tranh của Mèo Tranh vẽ bát múc cám lợn ngộ nghĩnh con mèo hơn con hổ vô cùng dễ mến lén trút dài

 Khi bức tranh của Kiều Phương được trao

giải nhất, em suy nghĩ xem tâm trạng của

người anh ra sao? Cách cư xử với em? Trong

tranh là hình ảnh của ai?

 So sánh hình ảnh chú bé trong tranh và

người anh trong thực tế

 Người anh khi đứng trước bức tranh đã có

những cử chỉ thế nào?

Thảo luận: Thoạt tiên rồi đến Sau

đó ta thấy đây là chuỗi tâm trạng của người

anh Có thể thay đổi trình tự của chuỗi tâm

trạng này không? Nếu không, em hãy phân

tích vì sao?

 Theo em chi tiết nào trong tranh làm

người anh chú ý nhất, tâm trạng của người

anh khi đứng trước bức tranh Em hiểu được

sự chuyển biến trong suy nghĩ của người anh

như thế nào?

Hoạt động 4: Thảo luận

Khi tài năng của em được phát hiện,

người anh chỉ muốn gục xuống khóc Bây

giờ khi đứng trước bức tranh của em thì tôi

muốn khóc quá

Em hãy nhận xét về tâm trạng của người

anh trong cả 2 lần Bên cạnh người anh còn

có nhân vật cô em gái Hình ảnh Kiều

Phương như thế nào?

 Em có nhận xét gì về nghệ thuật xây dựng

chuyện của Tạ Duy Anh?

 Đứng trước tài năng của người khác, em

có thái độ như thế nào? Vì sao?

Mặt Mèo Trước kia : ngộ lem nhem Bây giờ: nó như chọc tức tôi

d) Khi đứng trước bức tranh đạt giải nhất của em: giật sững người, phải bám chặt lấy tay mẹ Thoạt tiên ngỡ ngàng rồi đến hãnh diện Sau đó xấu hổ nhìn như thôi miên “anh trai, tôi!”

4 Kiều Phương

Ghi nhớ SGK/ 35 III Luyện tập

4.4 Câu hỏi, bài tập củng cố:

 Mức độ người anh tự nhận xét về mình ra sao? Phân tích tâm trạng đó của người anh

- Người anh cảm thấy mình bất tài nên bị đẩy ra ngoài Những lúc ngồi lên bàn học chỉ muốn gục xuống khóc

 Theo em chi tiết nào trong tranh làm người anh chú ý nhất, tâm trạng của người anh khi đứng trước bức tranh Em hiểu được sự chuyển biến trong suy nghĩ của người anh như thế nào?

- Khi đứng trước bức tranh đạt giải nhất của em: giật sững người, phải bám chặt lấy tay mẹ Thoạt tiên ngỡ ngàng rồi đến hãnh diện Sau đó xấu hổ nhìn như thôi miên

“anh trai, tôi!”

4.5 Hướng dẫn học sinh tự học:

- Đối với bài học ở tiết học này :

+ Hiểu ý nghĩa của truyện

+ Hình dung và tả lại thái dộ của những người xung quanh khi cĩ một ai đĩ đạt thành tích xuất sắc

Vở rèn: Kiều Phương là người như thế nào?

Vở bài tập: 22  26

- Đối với bài học ở tiết học tiếp theo :

Chuẩn bị: “Vượt thác” SGK/ 37

Đọc, kể và trả lời câu hỏi 1  5 SGK/ 40

5/ RÚT KINH NGHIỆM Nội dung:

Phương pháp:

Sử dụng đồ dùng, thiết bị dạy học:

Bài : 20 Tiết : 83 Tuần dạy : 22 Ngày dạy :

LUYỆN NÓI VỀ QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH

VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ

1 MỤC TIÊU:

1.1.Kiến thức:

- Những yêu cầu đạt đối với việc luyện nĩi

- Những kiến thức đã học về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Những bước cơ bản để lựa chọn các chi tiết hay, đặc sắc khi miêu tả một đối tượng cụ thể

1.2.Kĩ năng:

- Sắp xếp các ý theo một trình tự hợp lí.

- Đưa các hình ảnh cĩ phép tu từ so sánh vào bài nĩi

- Nĩi trước tập thể lớp thật rỏ ràng, mạch lạc, biểu cảm, nĩi đúng nội dung, tác phong tự nhiên

1.3.Thái độ: Từ những nội dung luyện nói, nắm chắc hơn kiến thức đã học về quan sát, tưỡng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

2 TRỌNG TÂM:

Lập dàn ý và luyện nĩi theo dàn ý cho bài văn miêu tả

3 Chuẩn bị:

3.1.Giáo viên: Bảng phụ + tranh

3.2.Học sinh:: Học bài + soạn bài

4 TIẾN TRÌNH:

4.1 Ổn định tổ chức và Kiểm diện

4.2 Kiểm tra miệng:

 Kiểm tra dàn ý ở nhà của HS

 Để làm bài văn miêu tả, ta sẽ vận

dụng những kĩ năng nào? Nhấn mạnh

điều gì?

 Kiểm tra tập, vởû

- Kiểm tra bài làm ở nhà của HS ( 4đ )

- Quan sát thú vị (4đ)

- Đủ ( 2đ )

4.3 Bài mới:

Nói đúng yêu cầu, to rõ, mạch lạc, thay đổi ngữ điệu tự nhiên, biết quan sát lớp

- Bốn nhóm có nhóm trưởng Động viên các em chuẩn bị nói tốt

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu bài

học

- HS nói một vấn đề đơn giản Từ đó,

nhận xét kĩ năng của các em

- Không viết thành văn, nói rõ ràng, mạch

lạc

- Kiểm tra việc chuản bị bài ở nhà của

HS, chia các bài tập cho các nhóm khác

nhau Sau đó yêu cầu mỗi nhóm tự thảo

luận về dàn ý mà nhóm mình sẽ phải phát

biểu miệng

GV ghi đề (2đề: 1, 2 (bảng phụ) Gọi HS

đọc đề 1, chia nhóm luyện nói theo dàn bài

HS nhận xét ưu, khuyết điểm của bạn đề

bài nói sẽ trình bày

I Chuẩn bị í/ Bài tập 1 SGK/ 35 a) Dàn bài:

- Nhân vật Kiều Phương

+ Hình dáng: gầy, thanh mảnh, mặt lọ lem, mắt sáng, miệng rộng, răng khễnh

+ Tính cách: Hồn nhiên, trong sáng, nhân hậu, dộ lượng, tài năng

- Nhận xét về nhân vật người anh: + Hình dáng: Không tả rõ nhưng có thể suy ra từ cô em gái: gầy cao, đẹp trai, sáng sủa

+ Tính cách: ghen tị, nhỏ nhen, mặc cảm, ân hận, ăn năn, hối lỗi

Hình ảnh người anh thực và người anh trong bức tranh, xem kĩ thì không khác nhau Hình ảnh người anh trong bức tranh do cô em gái vẽ thể hiện

Hoạt động 2:

- Chỉ lại kết quả của việc quang sát, tưởng

tượng, so sánh và nhận xét trong việc miêu tả

các đối tượng

+ Một người thân

+ Một nhân vật (trong một tác phẩm) theo

cảm nhận của bản thân

+ Một cảnh vật

+ Lập dàn ý (chuẩn bị cho việc trình bày

trước lớp) một trong các đối tượng trên

- Trình bày trước tập thể Lưu ý

+ Chọn vị trí để trình bày sao cho cĩ thể nhìn

được người nghe

+ Ngơn ngữ nĩi rõ ràng, tự nhiên theo dàn ý

đã chuẩn bị

+ Biết nĩi với âm lượnng đủ nghe, cĩ ngữ

điệu, Biết biểu cảm với đối tượng được miệu

tả

- Nghe và nhận xét phần trình của bạn (cả nội

dung và hình thức) để rút kinh nghiệm

Nói về anh (chị) hoặc em mình.

- Chú ý bằng quan sát, so sánh, liên

tưởng, tưởng tượng và nhận xét làm nổi bật

những đặc điểm chính: trung thực, không tô

vẽ làm dàn ý, không viết thành văn; nói chứ

không đọc

- Mỗi nhóm chọn một đại biểu nói trước

lớp

+ Các đại biểu lần lượt nói bài chuẩn bị

của mình

+ Các bạn và GV nhận xét

bản chất, tính cách của người anh qua cái nhìn trong sáng, nhân hậu của em gái

II/ Luyện tập:

Bài tập 2 SGK/ 36

- Dàn ý

- Nói theo dàn ý đã chuẩn bị

4.4 Câu hỏi, bài tập củng cố:

 Nhận xét Kiều Phương

- Nhân vật Kiều Phương

+ Hình dáng: gầy, thanh mảnh, mặt lọ lem, mắt sáng, miệng rộng, răng khễnh + Tính cách: Hồn nhiên, trong sáng, nhân hậu, dộ lượng, tài năng

4.5 Hướng dẫn học sinh tự học:

- Đối với bài học ở tiết học này :

+ Xác định đối tượng miêu tả cụ thể, nhận xét về đối tượng và làm rõ nhận xét đĩ qua các chi tiết, hình ảnh tiêu biểu

Vở rèn: Lập dàn ý cho đề 2

Vở bài tập: 26 – 29

- Đối với bài học ở tiết học tiếp theo :

Chuẩn bị: “Luyện nói về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả” (TT) SGK/ 27

+ bài tập 3  5 SGK/ 36 - 37

5/ RÚT KINH NGHIỆM Nội dung:

Phương pháp:

Sử dụng đồ dùng, thiết bị dạy học:

Bài :20 Tiết : 84 Tuần dạy : 22 Ngày dạy :

LUYỆN NÓI VỀ QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH

VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ (TT)

1 MỤC TIÊU:

1.1.Kiến thức:

- Những yêu cầu đạt đối với việc luyện nĩi

- Những kiến thức đã học về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Những bước cơ bản để lựa chọn các chi tiết hay, đặc sắc khi miêu tả một đối tượng cụ thể

1.2.Kĩ năng:

- Sắp xếp các ý theo một trình tự hợp lí

- Đưa các hình ảnh cĩ phép tu từ so sánh vào bài nĩi

- Nĩi trước tập thể lớp thật rỏ ràng, mạch lạc, biểu cảm, nĩi đúng nội dung, tác phong tự nhiên

1.3.Thái độ: Từ những nội dung luyện nói, nắm chắc hơn kiến thức đã học về quan sát, tưỡng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

2 TRỌNG TÂM:

Luyện nĩi trước lớp về quan sát, tưỡng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

3 Chuẩn bị:

3.1.Giáo viên: Bảng phụ + tranh

3.2.Học sinh:: Học bài + soạn bài

4 TIẾN TRÌNH:

4.1 Ổn định tổ chức và Kiểm diện

4.2 Kiểm tra miệng:

 Kiểm tra bài làm ở nhà của HS

 Nói phần mở bài của 1, 2 HS ở

bài tập 2

 Kiểm tra tập, vởû

- Kiểm tra dàn ý bài tập 3, 4 ở nhà của HS (4đ)

- Nói rõ, to, mạch lạc, tự nhiên (4đ)

- Đủ ( 2đ )

4.3 Bài mới:

Ở tiết trước, chúng ta luyện nói bài tập 1, 2 Hôm nay, chúng ta tiếp tục bài tập 3, 4

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

Hoạt động 3: Gọi HS đọc bài tập 3 bài

tập 3 yêu cầu các em làm gì?

GV kiểm tra dàn ý HS đã chuẩn bị ở

nhà

GV chia nhóm nói theo dàn bài của

mình

HS nhận xét ưu, khuyết điểm về bài

nói (Dựa vào dàn ý, trình bày bằng lời

nói truyền cảm rong nhóm, trong lớp)

Hoạt động 4: HS đọc bài tập 4

GV ghi đề lên bảng

 Bài tập 4 yêu cầu các em làm gì?

GV kiểm tra dàn ý HS chuẩn bị ở nhà

Chia nhóm nói theo dàn ý của mình

HS nhận xét ưu, khuyết

GV tổng kết

Hoạt động 5:

HS làm ở nhà

Bài tập 3 SGK/ 36

- Lập dàn ý cho bài văn “Tả một đêm trăng nơi em ở”

+ Đó là một đêm trăng như thế nào? Ở đâu? (Đẹp đáng nhớ, không đẹp nhưng không thể nào quên)

+ Đêm trăng có gì đặc sắc?

+ Bầu trời đêm, vầng trăng, cây cối, nhà cửa, đường làng, ngỏ phố, ánh trăng, gió … quan sát

+ Những hình ảnh so sánh, liên tưởng, tưởng tượng

Bài tập 4 SGK/ 36 Lập dàn ý và nói trước lớp về quang cảnh một buổi sáng trên biển (Khi tả, em

so sánh, liên tưởng với các hình ảnh gì?)

- Mặt trời như chui từ dướùi lên

- Bầu trời như đang rộng thêm và cao lên Chân trời đằng đông ửng lên một quầng sáng màu hồng

- Mặt biển tựa ngủ yên trong đêm đang thức dậy và bắt đầu nổi sóng Aùnh nắng hồng lấp lánh như đang đùa nghịch trên đầu sóng

- Bãi cát chuyển dần từ màu xẫm sang màu vàng sáng

- Những con thuyền bắt đầu ra khơi với một vẻ náo nức mừng vui trước một ngày mới tốt đẹp đang bắt đầu

Bài tập 5 SGK/ 37 Miêu tả hình ảnh người dũng sĩ theo