I/ Mục tiêu cần đạt: Gióp HS: - Cảm nhận được vẻ đẹp hào hùng của người anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ trong chiến công đại phá quân Thanh, sự thảm bại của bọn xâm lược và số phận của lũ vu[r]
Trang 1Ngày giảng:
9B…………. CHUYệN Cũ TRONG PHủ CHúA TRịNH
(Trích: Vũ trung tuỳ bút- Phạm Đình Hổ)
I/ Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS:
- Hiểu về cuộc sống xa hoa vô độ của bọn quan lại - vua, chúa 789 thời Lê - Trịnh và thái độ phê phán của tác giả
- 89 đầu nhận biết đặc 8 cơ bản của thể loại văn tuỳ bút đời -8 và đánh giá 18E giá trị nghệ thuật của nhữn dòng ghi chép đầy tính hiện thực này
II/ Chuẩn bị:
1 Đồ dùng dạy học:
HS: +8 tầm 8 liệu lịch sử liên quan đến bài học
2 8C pháp:
Đọc diễn cảm, vấn đáp, liên hệ
III/ Các hoạt động dạy học:
1 Tổ chức:
2.Kiểm tra:
Nêu giá trị nội dung, giá trị nghệ thuật của văn bản Chuyện 8: con gái Nam W8C của Nguyễn Dữ
3 Bài mới:
Hoạt động 1 Đọc, tìm hiểu chung về văn bản
GV: giới thiệu những nét chính về tác giả
- Sinh ra trong một gia đình khoa bảng
- Ông sống vào thời chế độ phong kiến khủng hoảng
trầm trọng nên có thời gian muốn ẩn 86 sáng tác văn
8C 6 khảo cứu về nhiều lĩnh vực
- Thơ văn của ông chủ yếu là ký thác tâm sự bất đắc
chí của một nho sĩ sinh không gặp thời
GV: nêu một số tác phẩm chính của Phạm Đình Hổ
HS: Khảo cứu:
- Bang giao điển lệ, Lê triều hội điển, An Nam chí, Ô
Châu lục
- Đông Dã học ngôn thi tập, Vũ trung tuỳ bút,
Tang 8C ngẫu lực (Đồng tác giả với Nguyễn án)
I Đọc, tìm hiểu chú thích:
1 Tác giả- Tác phẩm (sgk)
Trang 2GV: Em hãy giới thiệu xuất xứ của tác phẩm.
HS: trả lời
GV: 89 dẫn đọc, đọc mẫu
HS: đọc
HS: đọc chú thích
HĐ2:
GV: văn bản thuộc thể loại gì?
HS: trả lời
GV: văn bản có thể chia làm mấy phần? Nội dung
chính của từng phần?
Trịnh Sâm
P2: còn lại: bọn quan lại thừa gió bẻ măng
HS: đọc 589 đoạn 1
GV: thói ăn chơi xa xỉ của chúa Trịnh Sâm 18E t/h
qua những chi tiết, sự việc nào?
HS: trả lời
GV: việc t/g miêu tả việc n18 một cây đa to, cành
lá… 8 cây cổ thụ, phải một cơ binh hàng trăm 8:
mới khiêng nổi, hình núi non bộ trông 8 bể đầu
non…” nhằm mục đích gì?
HS: nhấn mạnh sự ăn chơi xa xỉ, vô độ
GV: em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả của t/g
trong đoạn này?
HS: Bằng cách 18 ra những sự việc cụ thể, %8C
pháp so sánh liệt kê - miêu tả tỉ mỉ sinh động, tác giả
đã khắc hoạ một cách ấn 8E rõ nét cuộc sống ăn
chơi xa hoa vô độ của vua chúa quan lại thời vua Lê,
chúa Trịnh
HS: đọc đoạn “Mỗi đêm bất 8: o
GV: em hiểu ý nghĩa đoạn văn này ntn?
HS: Cảnh thì xa hoa lộng lẫy 8 những âm thanh
lại gợi cảm giác ghê rợn, tang tóc đau 8C 6 báo
89 điềm gở: sự suy vong tất yếu của một triều đại
phong kiến
- Thể hiện thái độ phê phán, không đồng tình với chế
độ phong kiến thời Trịnh - Lê
GV: Ai là kẻ tiếp tay và phục vụ đắc lực nhất cho thói
ăn chơi vô độ của chúa Trịnh? Bọn quan lại, thái giám
trong phủ có những hành động thủ đoạn gì?
HS:…
2 Đọc
3 Chú thích (SGK)
II Tìm hiểu văn bản:
A Cấu trúc văn bản:
1 Thể loại: tuỳ bút
2 Bố cục: 2 phần
B Tìm hiểu nội dung:
1 Thói ăn chơi xa xỉ của chúa Trịnh Sâm
- Xây dựng nhiều cung điện, đền
đài lãng phí, hao tiền tốn của
- Những cuộc dạo chơi diễn ra
8: xuyên, huy động nhiều 8: hầu hạ, bày đặt nhiều trò giải trí hết sức lố lăng tốn kém
- T89% đoạt nhiều của quí trong thiên hạ
2 Thủ đoạn của bọn quan hầu cận
- Ngang nhiên ỷ thế hoành hành, vừa ăn 89% vừa la làng hành
vi ngang 8E6 tham lam, tàn
Trang 3GV: Vì sao bọn quan lại có thể làm những việc tác oai,
tác quái 8 vậy?
HS: thời chúa Trịnh Sâm, bọ hoạn quan hầu cận trong
phủ chúa rất 18E chúa sủng ái bởi chúng có thể giúp
chúa đắc lực hơn trong việc ăn chơi, 8u lạc
chúng ỷ thế hoành hành
GV: 89 những thủ đoạn đó của bọn quan lại, 8:
dân rơi vào tình cảnh 8 thế nào? Tìm những chi tiết
tả lại cảnh đó?
HS: phát hiện, trả lời
GV: t/g kết thúc bài tuỳ bút bằng cách ghi lại một sự
việc có thực xảy ra trong gia đình mình, điều đó có ý
nghĩa gì?
HS: làm tăng sức thuyết phục cho những chi tiết chân
thực mà t/g đã ghi chép ở trên, làm cho cách viết thêm
phong phú, sinh động
GV: Qua cách miêu tả đó t/h thái độ gì của t/g?
HS: thái độ bất bình, phê bình kín đáo
HĐ3:
GV: nêu những thành công về mặt nghệ thuật của văn
bản?
HS:…
GV: Văn bản phản ánh điều gì?
HS:…
bạo, vô lý bất công
- Lấy của dân chậu hoa, cây cảnh, chim quý để dâng chúa
- Doạ dân để lấy tiền
III Tổng kết
1 Về nghệ thuật Thành công với thể loại tuỳ bút:
- Phản ánh con 8: và sự việc
cụ thể, chân thực, sinh động bằng các %8C pháp: liệt kê, miêu tả,
so sánh
- Xây dựng 18E những hình ảnh
đối lập
2 Về nội dung Phản ánh cuộc sống xa hoa vô độ cùng với bản chất tham lam, tàn bạo, vô lý bất công của bọn vua chúa, quan lại phong kiến
4 Củng cố:
GV hệ thống nội dung của bài
5 !89 dẫn:
- Chuẩn bị bài: Hoàng Lê nhất thống chí- Hồi 14
- Xem lại KT lịch sử có liên quan, trả lời câu hỏi sgk
Trang 4Ngày giảng:
9B…………. HOàNG LÊ NHấT THốNG CHí
(Trích Hồi thứ 14- Ngô Gia Văn Phái)
I/ Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS:
- Cảm nhận 18E vẻ đẹp hào hùng của 8: anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ trong chiến công đại phá quân Thanh, sự thảm bại của bọn xâm 58E và số phận của lũ vua quan phản dân hại 89{ qua đó thấy 189 quan điểm ý thức của tác giả
- Hiểu sơ bộ về thể loại và đánh giá giá trị nghệ thuật của lối văn trần thuật kết hợp miêu tả chân thực, sinh động
- Rèn kỹ năng phân tích tác phẩm văn xuôi cổ, học tập trần thuật kết hợp miêu tả
- Giáo dục lòng tự hào về truyền thống chống ngoại xâm kiên 8: của cha ông Tự hào
về 8: anh hùng áo vải Quang Trung
II/ Chuẩn bị:
1 Đồ dùng dạy học:
HS: +8 tầm 8 liệu lịch sử liên quan đến bài học
2 8C pháp:
Đọc diễn cảm, vấn đáp, liên hệ
III/ Các hoạt động dạy học:
1 Tổ chức:
2.Kiểm tra:
Nêu giá trị nội dung, giá trị nghệ thuật của văn bản Chuyện 8: con gái Nam W8C của Nguyễn Dữ
3 Bài mới:
A MụC TIÊU CầN ĐạT
Giúp HS:
B CHUẩN Bị
C HOạT ĐộNG DạY HọC
Hoạt động của giáo viên và học sinh Yêu cầu cần đạt
Hoạt động 1 Đọc, tìm hiểu chung về
văn bản
I Đọc, tìm hiểu chung về văn bản
Trang 5GV yêu cầu HS nêu vài nét về tác
giả
GV yêu cầu HS giới thiệu khái quát
về tác phẩm
HS tìm hiểu 1 số từ khó trong SGK
GV yêu cầu HS cho biết nội dung
chính của tác phẩm (đại ý)
1 Tác giả
Ngô gia văn phái là một nhóm các tác giả dòng họ Ngô Thì ở làng Tả Thanh Oai (Hà Tây) - một dòng họ lớn tuổi vói truyền thống nghiên cứu sáng tác văn 8C ở 89 ta
* Ngô Thì Chí (1753-1788)
- Con của Ngô Thì Sỹ, em ruột của Ngô Thì Nhậm, từng làm tới chức Thiên 8 bình 89 tỉnh sự, thay anh là Ngô Thì Nhậm chăm sóc gia
đình không thích làm quan
- Văn 8C của ông trong sáng, giản dị, tự nhiên mạch lạc
- Viết 7 hồi đầu của Hoàng Lê nhất thống chí cuối năm 1786
* Ngô Thì Du (1772-1840)
- Cháu gọi Ngô Thì Sĩ là bác ruột
- Học rất giỏi, 8 không dự khoa thi nào Năm 1812 vua Gia Long xuống chiếu cầu hiền tài, ông 18E
bổ làm đốc học Hải X8C 6 ít lâu lui
về quê làm ruộng, sáng tác văn
- Là 8: viết tiếp 7 hồi cuối của Hoàng Lê nhất thống chí (trong đó
có hồi 14)
- Tác phẩm có tính chất chỉ ghi chép
sự kiện lịch sử xã hội có thực, nhân vật thực, địa điểm thực
- Là cuốn tiểu thuyết lịch sử - viết bằng chữ Hán theo lối 8C hồi
- Gồm 17 hồi
2 Chú thích (SGK)
3 Tác phẩm
- Tác phẩm là bức tranh hiện thực rộng lớn về xã hội phong kiến Việt Nam khoảng 30 năm cuối thế kỷ XVII và mấy năm đầu thế kỷ XIX, trong đó hiện lên cuộc sống thối nát của bọn vua quan triều Lê - Trịnh
- Chiêu Thống lo cho cái ngai vàng
Trang 6GV: Hồi 14 có thể chia làm mấy
phần? Nội dung từng phần?
HS thảo luận trả lời
Hoạt động 2 Đọc - hiểu văn bản
GV: Nhận 18E tin cáo cấp, Nguyễn
Huệ có thái độ gì?
GV: Qua thái độ và hành động của
Nguyễn Huệ, có thể thấy Nguyễn
Huệ là 8: 8 thế nào 89
những biến cố lớn?
HS thảo luận, trả lời
GV: Trong lời dụ lính, Quang Trung
nhận đinh tình hình thời cuộc, thế
8C quan chiến 58E giữa ta và
địch, đồng thời, còn chỉ cho họ rõ
mục rỗng của mình, cầu viện nhà Thanh kéo quân vào chiếm Thăng Long
- 8: anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ đại phá quân Thanh, lập nên triều đại Tây Sơn rồi mất Tây Sơn
bị diệt, 8C triều Nguyễn bắt đầu (1802)
4.Bố cục Hồi 14 có thể chia làm ba phần:
- Phần một (từ đầu đến “hôm ấy nhằm vào ngày 25 tháng Chạp năm Mậu Thân (1788)”): 8E tin quan Thanh đã chiếm Thăng Long, Bắc Bình 8C lên ngôi hoàng đế và cầm quân dẹp giặc
- Phần hai (từ “Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh” đến “rồi kéo vào thành”): Cuộc hành quân thần tốc và chiến thắng lẫy lừng của vua Quang Trung
- Phần ba (còn lại): Hình ảnh thất bại thảm hại của bọn xâm lăng và lũ
II Đọc - hiểu văn bản
1 Hình 8E 8: anh hùng Nguyễn Huệ
- Tiếp 18E tin báo, Bắc Bình 8C
“giận lắm”
- Họp các 89 sỹ - định thân chinh cầm quân đi ngay; lên ngôi vua để chính danh vị (dẹp giặc xâm 58E trị
kẻ phản quốc)
Ngày 25-12: Làm lẽ xong, tự đốc suất đại binh cả thuỷ lẫn bộ, đến Nghệ An ngày 29-12
- Gặp 8: cống sĩ 8: đỗ cử nhân trong kỳ thi !8C # ở La Sơn
- Mộ thêm quân (3 xuất đinh lấy một 8:#6 18E hơn một vạn quân tinh nhuệ
a) Nguyễn Huệ là 8: bình tĩnh, hành động nhanh, kịp thời, mạnh
Trang 7điều gì?
HS thảo luận, trả lời
GV: Lời dụ lính có tác động 8 thế
nào?
HS thảo luận, trả lời
GV: Qua việc làm đó, em còn cảm
nhận 18E gì về 8: anh hùng
Nguyễn Huệ?
HS thảo luận, trả lời
GV: sau khi duyệt binh biểu 78C
lức 58E và khí thế quân sĩ ở Nghệ
An, Quang Trung kéo quân đến Tam
Điệp (Ninh Binh), Quang Trung đã
phân tích sự việc và xét đoán bề tôi
8 thế nào?
HS thảo luận và trả lời
GV: Tài dùng binh của Nguyễn Huệ
còn 18E thể hiện qua việc tổ chức
các trận đánh, em hãy chứng minh?
HS trả lời
mẽ, quyết đoán 89 những biến cố lớn
b) Trí tuệ sáng suốt, nhạy bén 8 58E
- Khẳng định chủ quyền dân tộc
- Nêu bật chính nghĩa của ta - phi nghĩa của địch và dã tâm xâm 58E của chúng - truyền thống chống ngoại xâm của dân tộc ta
- Kêu gọi đồng tâm hiệp lực, ra kỷ luật nghiêm, thống nhất ý chí để lập công lớn
Lời dụ lính 8 một lời hịch ngắn gọn có sức thuyết phục cao (có tình,
có lý)
- Kích thích lòng yêu 896 truyền thống quật 8: của dân tộc, thu phục quân lính khiến họ một lòng
đồng tâm hiệp lực, không dám ăn ở hai lòng
c) Nguyễn Huệ là 8: luôn sáng suốt, 8 58E trong việc nhận định tình hình, thu phục quân sĩ
- Theo binh pháp “Quân thua chém
- Hiểu 89 sĩ, hiểu 8: tận năng lực của bề tôi, khen chê đúng 8:6
đúng việc
- Sáng suốt 8 58E trong việc xét
- 8 thế oai phong lẫm liệt
quân đánh nhanh thắng nhanh (hơn
100 cây số đi trong 3 ngày)
- Tài quân sự: nắm bắt tình hình
địch và ta, xuất quỷ nhập thần
- Tầm nhìn xa trông rộng - niềm tin tuyệt đối ở chiến thắng, đoán 89 ngày thắng lợi
d) Là bậc kỳ tài trong việc dùng binh: bí mật, thần tốc, bất ngờ
Trận Hà Hồi: vây kín làng, bắc loa
Trang 8GV: Hãy nhận xét nghệ thuật miêu tả
trận đánh của Nguyễn Huệ?
HS thảo luận, trả lời
GV: Quân xâm 58E nhà Thanh 18E
tác giả miêu tả 8 thế nào?
HS theo dõi văn bản, trả lời
GV: Hình ảnh bọn vua tôi phản 896
hại dân 18E thể hiện trong đoạn
trích 8 thế nào?
HS phát hiện, trả lời
Hoạt động 3 Tổng kết
GV 89 dẫn HS tổng kết
truyền gọi, quân lính bốn phía dạ ran, quân địch “rụng rời sợ hãi”, đều xin hàng, không cần phải đánh Trận Ngọc Hồi, cho quân lính lấy ván ghép phủ rơm dấp 89 làm mộc che, khi giáp lá cà thì “quăng ván xuống đất, ai nấy cầm dao chém bừa…” khiến kẻ thù phải khiếp vía, chẳng mấy chốc thu 18E thành Bằng cách khắc hoạ trực tiếp hay gián tiếp, với biện pháp tả thực, hình
8E 8: anh hùng dân tộc hiện lên đẹp đẽ tài giỏi, nhân đức
- Khi miêu tả trận đánh của Nguyễn Huệ, với lập 8: dân tộc và lòng yêu 896 tác giả viết với sự phấn chấn, những trang viết chan thực có màu sắc sử thi
2 Hình ảnh bọn xâm 58E và lũ tay
a) Sự thảm bại của quân 89 nhà Thanh:
- Không đề phòng, không 18E tin cấp báo
- Ngày mồng 4, quân giặc 18E tin Quang Trung đã vào đến Thăng Long:
+ Tôn Sĩ Nghị sợ mất mặt, ngựa không kịp đóng yên, 8: không kịp mặc áo giáp, nhằm 89 bắc
mà chạy
+ Quân sĩ hoảng hồn, tranh nhau qua cầu, xô nhau xuống sông, sông Nhị Hà bị tắc nghẽn
b) Số phận thảm hại của bọn vua tôi phản 896 hại dân:
- Vua Chiêu Thống vội cùng bọn thân tín n18 thái hậu ra ngoài”, chạy bán sống bán chết, 89% cả thuyền của dân để qua sông, “luôn mấy ngày không ăn”
- Đuổi kịp Tôn Sỹ Nghị, vua tôi
“nhìn nhau than thở, oán giận chảy
Trang 989 mắt” đến mức “Tôn Sỹ Nghị cũng lấy làm xấu hổ”
III Tổng kết
1.Về nội dung
Với cảm quan lịch sử và lòng tự hào dân tộc, các tác giả đã tái hiện một cách chân thực, sinh động hình ảnh Nguyễn Huệ và hình ảnh thảm bại của quân xâm 58E cùng bọn vua
2 Về nghệ thuật
- Khắc hoạ một cách rõ nét hình
8E 8: anh hùng Nguyễn Huệ giàu chất sử thi
- Kể sự kiện lịch sử rành mạch chân thực, khách quan, kết hợp với miêu tả sử dụng hình ảnh so sánh độc lập
...Ngô gia văn phái nhóm tác giả dịng họ Ngơ Thì làng Tả Thanh Oai (Hà Tây) - dòng họ lớn tuổi vói truyền thống nghiên cứu sáng tác văn 8C 89 ta
* Ngơ Thì Chí (175 3-1 788)
- Con... trận đánh, em chứng minh?
HS trả lời
mẽ, đoán 89 biến cố lớn
b) Trí tuệ sáng suốt, nhạy bén 8 58E
- Khẳng định chủ quyền dân tộc
- Nêu bật nghĩa ta - phi... bình 89 tỉnh sự, thay anh Ngơ Thì Nhậm chăm sóc gia
đình khơng thích làm quan
- Văn 8C ơng sáng, giản dị, tự nhiên mạch lạc
- Viết hồi đầu Hồng Lê thống chí cuối năm