Một số vấn đề về: Vận dụng phương pháp tích hợp trong môn ngữ văn

Cùng với một số bài tập về văn học như trước đây, ngoài những tri thức và kĩ năng có tính chuyên ngành, chúng ta phải đánh giá chặt chẽ hơn về thao tác làm các kiểu bài, về cách vận dụng[r]

Một số vấn đề về:

“Vận dụng phương pháp tích hợp

trong môn ngữ văn”

I lời mở đầu

Giáo dục là Quốc sách hàng đầu Ngày 02 tháng 09 năm 1945 Bác Hồ đọc Bản

tuyên ngôn độc lập Thì ngay sau đó một tuần Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kí sắc lệnh

thành lập cơ quan Bình dân học vụ và kêu gọi toàn dân tham gia phong trào xóa nạn

mù chữ và nâng cao trình độ văn hóa cho nhân dân lao động Các cấp học phát triển

viên thật đáng tự hào

I.Đặt vấn đề:

cho học sinh Môn Ngữ Văn còn là một môn học thuộc nhóm công cụ Điều đó nói lên mối quan hệ giữa Ngữ Văn và các môn khác Học môn Ngữ Văn sẽ có tác động tích cực đến kết quả học tập các môn khác và các môn khác cũng góp phần giúp học giảm lý thuyết gắn với đời sống

ngữ văn: Môn Ngữ Văn có vị trí đặc biệt trong việc thực hiện mục tiêu chung của phổ thông cơ sở, chuẩn bị cho họ tiếp tục học lên bậc học cao hơn Đó là những con

lòng nhân ái, tinh thần tôn trọng lẽ phải sự công bằng, lòng căm ghét cái xấu, cái

–Tập làm văn thì hiện nay theo quan điểm tích hợp triệt để ranh giới giữa ba phân môn ấy sẽ còn nữa mà thực sự sáp nhập là một Cho nên việc giảng dạy theo quan

điểm tích hợp không phủ định việc dạy các tri thức, kỹ năng riêng của từng phân môn.Vấn đề là làm thế nào phối hợp các tri thức, kĩ năng thuộc từng phân môn thật nhuần nhuyễn nhằm đạt tới mục tiêu chung của môn Ngữ Văn Ngoài ra môn Ngữ văn ở THCS còn có thể tích hợp ngang đối với các môn học khác, đồng thời còn giáo chấp hành luật an toàn giao thông, phòng chống ma túy, mại dâm, HIV/AIDS

II giải quyết vấn đề

6>A hết về kiến thức yêu cầu học sinh nắm >B những đặc điểm hình thức và ngữ nghĩa của các loại đơn vị tiêu biểu của từng bộ phận cấu thành tiếng Việt, những tri thức về ngữ cảnh, về ý định, về mục đích, hiệu quả giao tiếp, nắm >/ quy tắc chi

Còn đối với văn bản phải nắm >B đặc điểm về văn bản tự sự, văn bản miêu tả, văn bản biểu cảm, văn bản nhật dụng… đồng thời nắm >B những tri thức thuộc cách thức hình hội và tạo lập các kiểu văn bản đó

năng nghe, nói, đọc, viết tiếng Việt khá thành thạo theo các kiểu văn bản và có kỹ năng sơ giản về phân tích tác phẩm văn học, @>A đầu có năng lực cảm nhận và bình giá văn học, đồng thơì nâng cao ý thức giữ gìn sự giàu đẹp của Tiếng Việt và tinh thần yêu quý các thành tựu của văn học dân tộc và văn học thế giới, xây dựng hứng thú và thái độ nghiêm túc, khoa học trong việc học tập tiếng Việt và văn học, có

ý thức và biết cách ứng xử, giao tiếp trong gia đình, trong trừơng học và ngoài xã hội một cách có văn hoá ;yêu quý những giá trị chân thiện mĩ và khinh ghét những cái xấu xa, độc ác, giả dối >B phản ánh trong các văn bàn đã học và đã đọc

tiêu của bộ môn Ngữ văn nói chung để tìm ra những yếu tố đồng quy giữa ba phân môn thích hợp trong từng thời điểm, theo từng vấn đề

Tích hợp trong từng thời điểm (một tiết học, một bài học ) là tích hợp ngang

khoa Ngữ Văn 6 tập hai giáo viên cần triệt để khai thác mối liên hệ mật thiết giữa văn bản và hai vấn đề đang dạy ở phần tiếng Việt và phần Tập làm văn là phép so

Giáo viên có thể đặt câu hỏi qua chi tiết miêu tả cảnh thiên nhiên em có nhận xét về nghệ thật miêu tả cảnh của tác giả ?

Em chỉ ra nghệ thuật nhân hoá và so soánh ?

Em hiểu thế nào là ‘cổ thụ ’’, ‘ mãnh liệt ’’

- Từ Hán Việt

Qua cách miêu tả của nhà văn em cảm nhận gì về hình ảnh cây cổ thụ?

Nêu nhận xét của em về bức tranh thiên nhiên đó > vậy với hệ thống câu hỏi đó học sinh hiểu bài sâu và thấy >B trong bài đó nhà văn Võ Quảng tả cảnh rất hay và

phải cho học sinh tìm hiểu kĩ phần chú thích để thấy >B cách giải thích từ Hán Việt trong bài dĩ nhiên không thể áp dụng một cách máy móc ở bộ phận văn học dân gian và văn học dịch

Tích hợp theo từng vấn đề

Ví dụ phần Tiếng Việt đang dạy phép so sánh thì ở phần văn học có cần phân tích

không phải bao giờ cũng cần và cũng có thể phân tích toàn bộ phép tu từ >B sử dụng trong một tác phẩm song những chỗ cần đề cập để làm rõ giá trị nghệ thuật thì không thể bỏ qua, còn phần Tiếng Việt trên cơ sở đó mở rộng, đi sâu hơn

- Tìm phép so sánh trong câu văn trên? sự vật nào >B so sánh với sự vật nào?

- Tác giả sử dụng phép so sánh đó nhằm mục đích gì?

> vậy tích hợp theo từng vấn đề lại còn bao hàm cả tích hợp dọc Nội dung

đang giảng dạy ở một phân môn còn có liên hệ đến các nội dung khác đã học ở hai phân môn kia hoặc ở phân môn đó

Đối với kiến thức đã dạy cần lợi dụng cơ hội này để củng cố ôn tập, đồng thời qua đó rèn luyện cho học sinh ý thức và kĩ năng vận dụng mọi kiến thức đã học để

Đối với kiến thức dạy có thể giới thiệu ở chừng mực cần thiết cho sự hiểu biết tối thiểu về khía cạnh đang đề cập, đồng thời qua đó khơi gợi trí tò mò, tinh thần ham hiểu biết của thế hệ trẻ và đặt cơ sở thuận lợi cho việc trình bày kiến thức sẽ học ở sau

Quan điểm tích hợp phải quán triệt trong mọi khâu, kể cả khâu đánh giá Có thể

có những bài tập riêng cho từng phân môn song chúng ta cần đánh giá cao những học sinh biết sử dụng kiến thức của phân môn này để giải quyết vấn đề của phân môn khác

năng có tính chuyên ngành, chúng ta phải đánh giá chặt chẽ hơn về thao tác làm các kiểu bài, về cách vận dụng lý thuyết và quy tắc của Tiếng Việt trong việc đặt câu, dùng từ đặc biệt về trình độ tiếp cận và vận dụng các vấn đề của Tiếng Việt và tập viên còn phải phát huy tính tích cực của học sinh, tính sáng tạo, chủ thể học tập ở

Đối với phân môn văn học cần làm cho học sinh chủ động tiếp cận tác phẩm theo

trả lời >B không những câu hỏi đặt ra ở những cấp độ khác nhau Mức thấp nhất là chỉ cần sử dụng những thông tin đã có ngay trong văn bản Đó là những câu hỏi đã

có sẵn trong bài

- Em tìm những chi tiết miêu tả về chàng Dế Mèn ?

Học sinh sẽ tự phát hiện ngay trong văn bản

Còn ở mức cao hơn là buộc học sinh phải suy nghĩ và sử dụng những thông tin trong

Cao hơn nữa là yêu cầu khái quát, liên hệ giữa những cái mà học sinh đã học với thế giới bên ngoài bài học

Ví dụ: Qua cách đối xử của Dế Mèn với Dế Choắt thì Dế Mèn đã rút ra bài học gì trong cuộc sống?

Học sinh tự rút ra bài học gì cho bản thân.

Sau một loạt hệ thống câu hỏi cuối bài phần luyện tập hoặc ngay trong phần đọc hiểu giáo viên có thể rút ra câu hỏi cho tổ, nhóm khác nêu nhận xét ý kiến của mình Cuối cùng giáo viên kết luận cho điểm tổ, nhóm, cá nhân…

đoạn trích xem hãy viết một đoạn văn diễn tả lại tâm trạng của Dế Mèn khi chôn cất

Dế Choắt?

Giáo viên cho học sinh thảo luận viết một đoạn văn sau đó cử đại diện nhóm

văn bản mà còn liên hệ >B một cách sinh động, tự nhiên việc học văn với những vấn đề cuộc sống

Bên cạnh các văn bản >B giảng tại lớp, có một số văn bản, tuy cũng >B chú

thể nhấn mạnh một vài trọng điểm để gợi ý thêm Cần nhắc học sinh có thể nằm trong phạm vi nội dung của các đề kiểm tra và đề thi, kể cả các đề thi cuối cấp

Đối với việc dạy Tiếng Việt và Tập làm văn, việc phân tích mẫu và học theo mẫu

cho mẫu chọn tốt đến mấy cũng không bao giờ phản ánh hết thực tiễn phong phú và

đa dạng Cần cho học sinh tham gia tối đa vào quá trình > tầm, tập hợp để xử lý thông tin rút ra các kết luận, quy tắc định nghĩa Cần biết cận trọng trong việc sử dụng phép quy nạp và chỉ cho học sinh biết giới hạn của nó, cần tránh lối kết luận giản đơn và khái quát hoá cực đoan trong việc sử dụng phép qui nạp và biết dùng

học sinh đều >B hoạt động , >B bộc lộ mình và >B phát triển Hoạt động

đầu tiên là phân tích mẫu, mẫu là ngữ liệu điển hình (từ, câu, đoạn văn) >B trích chủ yếu từ các văn bản học sinh đã học ở phân môn Văn học Các mẫu này

Giáo viên có thể tổ chức việc phân tích mẫu theo trình tự các câu hỏi trong sách giáo khoa

Ví dụ: Khi dạy về danh từ sau khi cho học sinh đọc bài tập (Ví dụ) giáo viên đặt câu hỏi : Em hãy nhớ lại kiển thức bậc tiểu học tìm danh từ trong câu văn, đoạn văn, … trên thì học sinh dễ nhận ra.

Sau khi phân tích mẫu, giáo viên giúp các em suy ra những kết luận cơ bản nhất nêu trong phần ghi trên Cũng có khi, giáo viên không cần chờ học sinh trả lời xong tất cả các câu hỏi hoặc thực hiện xong tất cả các lệnh >B rút ra kết luận,

hiện một lệnh nhất định

Ví dụ: Sau khi chỉ ra >B các danh từ trong câu văn, đoạn văn Giáo viên tự cho học sinh rút ra khái niệm về danh từ luôn

- Qua đó em cho biết thế nào là danh từ?

- Học sinh tự rút ra >B

Hoạt động thứ hai là hoạt động thực hành nhận diện hoặc phân tích giá trị biểu

đoạn, chữa lỗi về từ, câu và đoạn văn

Ví dụ: Bài về danh từ yêu cầu học sinh:

-với mỗi danh từ đó

học sinh thảo luận và thực hiện hoạt động này theo quan hệ thầy – trò, trò – thầy, trò – trò; Khắc phục tình trạng suốt giờ học chỉ có thầy hỏi, trò trả lời đơn

điệu và thiếu dân chủ

Ví dụ: Giáo viên viết ví dụ vào bảng phụ yêu cầu học sinh đọc sau đó đặt câu hỏi cho học sinh thảo luận theo nhóm tổ, nhóm, theo lớp Gọi đại diện nhóm trình bày,

đại diện nhóm khác nhận xét, nêu ý kiến Cuối cùng giáo viên tổng hợp lại cho

điểm

kê, phân tích ngữ liệu cụ thể giáo viên nên để mỗi học sinh làm việc độc lập, còn khi gặp những câu hỏi có tính khái quát, tổng hợp thì nên tổ chức hoạt động theo

thú cho các em nâng các em lên một lần nhận thức mới

Còn đối với phân môn Tập làm văn đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp tri thức cơ bản về các kiểu văn bản hình thành kỹ năng nói (kể chuyện, tóm

động tích hợp, tích hợp tri thức văn bản đọc hiểu và tiếng Việt vào việc tạo lập văn bản mới Học sinh không chỉ biết phân tích mà còn phải biết học theo mẫu Đừng nghĩ học theo mẫu là không phát huy >B tính tích cực Phải động não mới thấy

>B cái hay của mẫu, mới nắm >B quy cách, thể thức cần rút ra từ các mẫu, rồi từ đó mới có thể học theo mẫu một cách sáng tạo Cũng cần đặt học sinh vào tình huống để học sinh hứng thú học tập, có dịp tự giác trình bày ý kiến, tình cảm một cách chân thật, song những tình huống đó phải là tình huống có ý nghĩa không phải cái cớ hoặc thủ thuật để dẫn dắt học sinh học tập

Ví dụ khi tím hiểu về bản tự sự giáo viên phải rèn luyên kỹ nang kể lại bằng ngôn ngữ của mình

- Em hãy kể lại câu chuyện Thánh Gióng bằng ngôn ngữ của em?

Trên cơ sở giáo viên phải cung cấp kiến thức về nhân vật, việc bố cục, lời văn, đoạn thức đó là điều kiện cho học sinh năm >B nhiều khả năng biến hoá tự sự, mặt

bài yêu cầu tổng hợp: Lập ý, dàn bài, sửa lỗi ngữ pháp, dùng từ vàchính tả

Về vấn đề kiểm tra - đánh giá giáo viên có thể kiểm tra đánh giá hàng ngày, kiểm tra bài cũ, kiểm tra đánh giá kết quả làm việc trên lớp

Kiểm tra đánh giá học kỳ, cuối năm học

Kiểm tra đánh giá của thầy đối với trò

Hoạt động tự kiểm tra, đánh giá của học sinh

Việc kiểm tra đánh giá cuối học kỳ, cuối năm học giáo viên căn cứ vào yêu cầu cụ thể của công việc mà định hình thức kiểm tra

Ví dụ: Yêu cầu của môn Ngữ văn là tích hợp thì khi ra đề giáo viên cũng

Phải ra đề tích hợp ba phân môn Văn – Tiếng Việt – Tập làm văn theo hình thức

trình sách Ngữ văn 6

huy tác dụng của kênh hình qua phần minh hoạ trong sách giáo khoa, qua bộ tranh

dân ca hoặc tổ chức vẽ theo những đề tài gắn với những tác phẩm văn học

Ví dụ: Vẽ một bức tranh minh hoạ cho truyện Thạch Sanh, em chọn chi tiết nào

và đặt tên cho bức tranh minh hoạ ấy?

Ngoài ra giáo viên còn có thể dùng máy chiếu, hoặc bảng phụ để ghi ví dụ Học sinh theo dõi trả lời các câu hỏi do giáo viên dẫn dắt gợi mở

III kết thúc vấn đề:

tinh thần tôn trọng lẽ phải sự công bằng, lòng căm ghét cái xấu, cái ác Đó là những

giao tiếp đối với các môn khác, vấn đề tên gọi tên môn học có lẽ không cần đặt ra,

hiện nay theo quan điểm tích hợp triệt để ranh giới giữa ba phân môn ấy sẽ còn nữa

mà thực sự sáp nhập là một Cho nên việc giảng dạy theo quan điểm tích hợp không phủ định việc dạy các tri thức, kỹ năng riêng của từng phân môn.Vấn đề là làm thế nào phối hợp các tri thức, kĩ năng thuộc từng phân môn thật nhuần nhuyễn nhằm đạt tới mục tiêu chung của môn Ngữ Văn

mong nhận >B sự đóng góp ý kiến của các bạn bè đồng nghiệp để bản sáng kiến kinh nghiệm của tôi >B hoàn thiện hơn nữa

Giao Hà, ngày 10 tháng 3 năm 2008

Người viết

Nguyễn thị lan anh