- Khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm tạo điều kiện để cây cối phát triển quanh năm, có thể trồng 2-3 vụ/năm. - Đất dễ xói mòn khi có mưa bão. - Sâu bệnh dễ phát triển thành dịch. - Khí hậu[r]
Trang 1Bài 7: CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN VÀ PHÂN BỐ
NÔNG NGHIỆP
I Mục tiêu
Sau bài học, HS cần:
1 Kiến thức:
-Phân tích được các nhân tố tự nhiên, kinh tế-xã hội ảnh hưởng đến
sự phát triển và phân bố nông nghiệp
-Tài nguyên thiên nhiên là tiền đề, điều kiện kinh tế-xã hội là nhân tố quyết định
-Biết được biểu hiện của biến đổi khí hậu: diễn biến thất thường của thời tiết
2 Kĩ năng:
-Rèn luyện kĩ năng tư duy phân tích các nhận đinh địa lí, sơ đồ hóa kiến thức
-Xác định được biểu hiện và hậu quả của biến đổi khí hậu đến sản xuất và đời sống sinh hoạt của con người
3 Thái độ:
- Yêu thiên nhiên, môi trường quanh chúng ta
- Không ủng hộ những hoạt động làm ô nhiễm , suy thoái và suy giảm đất, nước, khí hậu và sinh vật
II Phương pháp và phương tiện
1 Phương pháp:
- Pp đàm thoại
- Pp diễn giảng
- Pp thảo luận
2 Phương tiện:
- GV: giáo án, sgk địa 9, máy chiếu
- HS: sgk địa 9, vở
III Tiến trình dạy học
1 Ổn định:
2 Bài mới:
Nước ta là một quốc gia có kinh nghiệm sản xuất lâu đời trong nông nghiệp Vậy những nhân tố nào ảnh hưởng đến việc phát triển và phân bố nông nghiệp? Để tìm hiểu, chúng ta cùng đi vào bài học hôm nay
Hoạt động của GV và HS Nội dung ghi bảng
Trang 2Hoạt động 1: Tìm hiểu các nhân
tố tự nhiên
-GV: Giới thiệu vai trò của các
nhân tố tự nhiên
Đặc trưng của ngành nông nghiệp
là không thể không dựa vào các
yếu tố tự nhiên Vì vậy, các nhân tố
đất, nước, khí hậu, sinh vật là
những nhân tố quan trọng trong sự
phát triển và phân bố của ngành
này.
*Tài nguyên đất:
Đất đóng vai trò vô cùng quan
trọng, là tư liệu sản xuất không thể
thay thế trong nông nghiệp
Dựa vào kiến thức đã học, các em:
+Nhận xét gì về tài nguyên đất ở
nước ta (đa dạng)? Gồm những loại
đất nào là chủ yếu? (bao gồm 14
nhóm: đất xám, đất phèn, đất
mặn,đất Feralit, đất phù sa,
….Trong đó, hai loại đất chủ yếu là
đất Feralit, đất phù sa.)
+Hoàn thành bảng sau:
Các yếu
tố Tài nguyên đất
Tên đất Phù sa Feralit
Diện
tích 3 triệu ha > 16 triệu ha
Phân bố
chính
Đồng
bằng (đb
sông
Hồng,
đb sông
Cửu
Long)
Trung du
và miền núi(trung
du miền núi Bắc
Bộ, Tây Nguyên) Cây
trồng
thích
Lúa
nước và
nhiều
Cây công nghiệp
I Các nhân tố tự nhiên
1 Tài nguyên đất:
-Tài nguyên đất nước ta khá
đa dạng với 14 nhóm, trong đó chiếm diện tích lớn nhất là đất phù sa và đất feralit
+Đất phù sa: diện tích 3 triệu ha; phân bố chủ yếu ở đồng bằng; thích hợp để trồng lúa
và nhiều loại cây ngắn ngày khác
+Đất feralit: diện tích > 16 triệu ha; phân bố chủ yếu ở trung du và miền núi; thích hợp trồng cây công nghiệp lâu năm, cây ăn quả và một số loại cây ngắn ngày khác
Trang 3hợp loại cây
ngắn
ngày
khác
lâu năm, cây ăn quả và một số loại cây ngắn ngày
-HS: dựa vào nội dung sgk và kiến
thức lớp 8 để trả lời
-GV: Hiện nay diện tích đất nông
nghiệp của nước ta đang dần bị thu
hẹp (chỉ còn > 9 triệu) bởi nhiều
nguyên nhân nhưng chủ yếu nhất
đó là những tác động của của con
người Vậy để bảo vệ tài nguyên
đất, cần có những biện pháp gì? (có
biện pháp canh tác hợp lí, canh tác
phải đi liền với phục hồi và bảo vệ
đất; nhà nước hỗ trợ và tuyên
truyền nâng cao nhận thức cho
người dân tộc thiểu số để giảm tình
trạng du canh du cư; trồng thêm
rừng để hạn chế xói lở đất,….)
-HS: suy nghĩ và trả lời
*Khí hậu:
-GV: Dựa vào kiến thức đã học ở
lớp 8, hãy trình đặc điểm của khí
hậu nước ta? (Khí hậu nhiệt đới ẩm
gió mùa và phân hóa theo chiều
B-N, theo độ cao, theo mùa; có tính
chất thất thường, biến động mạnh:
có năm rét sớm năm rét muộn, năm
mưa nhiều, năm khô hạn, năm ít
bão, năm nhiều bão,…)
-HS: dựa vào kiến thức đã học trả
lời
-GV: Những đặc điểm đó có thuận
lợi và khó khăn gì trong phát triển
2 Tài nguyên khí hậu:
+Thuận lợi:
- Khí hậu nhiệt đới gió mùa
ẩm tạo điều kiện để cây cối phát triển quanh năm, có thể trồng 2-3 vụ/năm
- Khí hậu phân hóa rõ rệt theo chiều Bắc-Nam, theo mùa và theo độ cao, cho phép nước ta cung ứng sản phẩm đa dạng (cả cây ôn đới, cận nhiệt và nhiệt đới), cơ cấu mùa vụ khác nhau giữa các vùng
+Khó khăn:
- Có nhiều thiên tai: bão , lũ, hạn hán , gió phơn ,vvv -Sâu bệnh dễ phát triển thành dịch
- Khí hậu có nhiều diễn biến phức tạp như bão lũ, hạn hán, sương muối,…gây hậu quả lớn trong sản xuất nông nghiệp
Trang 4nông nghiệp?(+ Thuận lợi
- Khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm tạo
điều kiện để cây cối phát triển
quanh năm, có thể trồng 2-3
vụ/năm
- Khí hậu phân hóa rõ rệt theo
chiều Bắc-Nam, theo mùa và theo
độ cao, cho phép nước ta cung ứng
sản phẩm đa dạng (cả cây ôn đới,
cận nhiệt và nhiệt đới), cơ cấu mùa
vụ khác nhau giữa các vùng
+Khó khăn:
- Có nhiều thiên tai: bão , lũ, hạn
hán , gió phơn ,vvv
- Đất dễ xói mòn khi có mưa bão
- Sâu bệnh dễ phát triển thành
dịch
- Khí hậu có nhiều diễn biến phức
tạp như bão lũ, hạn hán, sương
muối,…gây hậu quả lớn trong sản
xuất nông nghiệp.)
-HS: thảo luận theo cặp để trả lời
*Tài nguyên nước:
-GV: Cho HS đọc kênh chữ trong
sgk
+Em có nhận xét gì về tài nguyên
nước nước ta? (nguồn nước phong
phú với mạng lưới sông ngòi, ao hồ
dày đặc, nguồn nước ngầm dồi
dào)
+Tại sao thủy lợi là biện pháp hàng
đầu trong thâm canh công nghiệp ở
nước ta? (chống ngập úng trong
mùa mưa bão, cung cấp nước tưới
mùa khô; cải tạo đất, mở rộng diện
tích canh tác; tăng vụ, thay đổi cơ
cấu mùa vụ và cơ cấu cây trồng)
3.Tài nguyên nước:
-Mạng lưới sông ngòi dày đặc, nguồn nước ngầm dồi dào có giá trị về mặt thủy lợi
-Nguồn nước phân bố không đều trong năm: mùa mưa lũ lụt, mùa khô thiếu nước
4 Tài nguyên sinh vật:
-Tài nguyên sinh vật nước ta
đa dạng về hệ sinh thái, phong phú về thành phần loài
-Là cơ sở để thuần dưỡng, tạo nên các giống cây trồng, vật nuôi
Trang 5*Tài nguyên sinh vật:
-GV: Trong môi trường nhiệt đới
ẩm gió mùa, tài nguyên sinh vật
nước ta có đặc điểm đa dạng về hệ
sinh thái, giàu về thành phần loài
sinh vật,…
+ Tài nguyên sinh vật nước ta có
những thuận lợi gì trong sản xuất
nông nghiệp? (là cơ sở để thuần
dưỡng, tạo ra giống cây trồng, vật
nuôi.)
-HS:…
-GV kết luận: đất, nước, khí hậu và
sinh vật là những tài nguyên đáng
giá và quan trọng để phát triển
nông nghiệp, là tiền đề để con
người phát triển sản xuất Vì vậy
cần sử dụng hợp lí, không làm ô
nhiễm và suy thoái các loại tài
nguyên này.
Hoạt động 2: Các nhân tố kinh
tế-xã hội.
-GV: Có mấy nhân tố kinh tế-xã
hội trong phát triển và phân bố
nông nghiệp? Đó là những nhân tố
nào?
HS: dựa vào sgk trả lời
-GV: chia lớp thành 4 nhóm, thảo
luận để tìm hiểu các nhân tố trên
+ Nhóm 1: nhân tố dân cư và lao
động nông thôn
?Đặc điểm của lao động nông thôn
ở nước ta? (chiếm tỉ lệ cao, khoảng
60% lao động ở nông thôn; cần cù,
nhiều kinh nghiệm trong sản xuất
nông nghiệp.)
+Nhóm 2: cơ sở vật chất kĩ thuật
II.Các nhân tố kinh tế-xã hội.
1.Dân cư và lao động nông thôn
- Số dân ở nông thôn đông (74% năm 2003) và lao động trong lĩnh vực nông nghiệp đông (trên 60% năm 2003)
- Người nông dân giàu kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp, gắn bó với đất đai
2.Cơ sở vật chất kĩ thuật
- Các cơ sở vật chất kĩ thuật phục vụ trồng trọt, chăn nuôi ngày càng được hoàn thiện
- Công nghiệp chế biến nông sản được phát triển và phân bố rộng khắp đã góp phần làm tăng giá trị và khả năng cạnh tranh của hàng nông nghiệp, nâng cao hiệu quả sản xuất, ổn định và phát triển các vùng chuyên canh
3.Chính sách phát triển nông nghiệp
- Những chính sách của Đảng
và Nhà nước là cơ sở để động viên nông dân vươn lên làm giàu, thúc đẩy sự phát triển nông nghiệp
- Một số chính sách cụ thể là:
Trang 6?Kể tên các loại cơ sở vật chất
nông nghiệp? Nhận xét về cơ sở vật
chất kĩ thuật nông nghiệp ở nước
ta?
(-Hệ thống thủy lợi; hệ thống dịch
vụ, trồng trọt, chăn nuôi; các cơ sở
vật chất kĩ thuật khác
-Nhận xét: ngày càng hoàn thiện.)
+Nhóm 3: chính sách phát triển
nông nghiệp
?Nhà nước đã có những chính sách
gì để phát triển nông nghiệp? Tác
dụng?
(-Phát triển kinh tế hộ gia đình,
kinh tế trang trại, nông nghiệp theo
hướng xuất khẩu Hỗ trợ cho nông
dân vay vốn làm ăn với lãi suất
nhỏ,
-Tác dụng: thúc đẩy nông nghiệp
Việt Nam ngày càng phát triển và
đạt được những thành tựu nhất
định)
+Nhóm 4: Thị trường trong và
ngoài nước
? Thị trường có ảnh hưởng gì đến
nông nghiệp?
đẩy sự đa dạng hóa, chuyển đổi cơ
cấu cây trồng, vật nuôi
- Sức mua của thị trường trong
nước hạn chế nên việc chuyển đổi
cơ cấu kinh tế ở nhiều vùng còn
khó khăn
- Biến động của thị trường xuất
khẩu nhiều khi gây ảnh hưởng xấu
tới sự phát triển một số cây trồng
phát triển kinh tế hộ gia đình, kinh tế trang trại, nông nghiệp hướng ra xuất khẩu
4.Thị trường trong và ngoài nước
thúc đẩy sự đa dạng hóa, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi
- Sức mua của thị trường trong nước hạn chế nên việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế ở nhiều vùng còn khó khăn
Trang 7quan trọng như cây cà phê, cao su, rau quả )
-GV kết luận: Như vậy các nhân tố kinh tế xã hội là những nhân tố quyết định tạo nên những thành tựu
to lớn trong nông nghiệp
IV Củng cố và dặn dò
1 Củng cố:
-Vì sao điều kiện kinh tế xã hội là nhân tố quyết định tạo nên những thành tựu to lớn trong phát triển và phân bố nông ngiệp
-GV hướng dẫn học sinh tóm tắt bài học bằng sơ đồ
2 Dặn dò về nhà:
-Học bài cũ, làm bài tập trong sgk
-Chuẩn bị bài mới
Họ và tên:
-Ngô Thị Trâm -Nguyễn Quyền Linh -Nguyễn Phạm Hoàng My
