Giáo án Ngữ văn 7 tuần 2 - Trường THCS Hiệp Thạnh

- Các phần, các đoạn, các câu tronh văn bản được nối tiếp theo 1 trình tự rõ ràng,hợp lí, trước sau hô ứng nhau nhằm làm cho chủ đề liền mạch và gợi được nhiều hứng thú cho người đọc ngư[r]

Trang 1

Bài 2

CON BÚP BÊ ( Theo : Khánh Hoài

Tuyển tập thơ – văn được giải thưởng

cuộc thi về quyền trẻ em năm 1992 )

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Giúp HS :

- Thấy được những tình cảm chân thành , sâu nặng của hai anh em trong câu chuyện Cảm nhận được nỗi đau đớn xót

xa của những bạn nhỏ chẳng may rơi vào hoàn cảnh gia đình bất hạnh Biết thông cảm và chia sẻ với những người bạn ấy

-Thấy được cái hay của truyện chính là lối kể rất chân thật và cảm động

B CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên : Nghiên cứu tài liệu soạn giáo án.

2 Học sinh : Đọc văn bản , soạn các câu hỏi tìm hiểu văn bản SGK.

C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG:

Nội dung hoạt động Hoạt động thầy Hoạt động trò

HOẠT ĐỘNG 1 : KHỞI ĐỘNG: (6’)

Aûnh : Minh họa

HOẠT ĐỘNG 2 : ĐỌC HIỂU VĂN

BẢN (74’)

I- TÌM HIỂU CHUNG:

1) Tóm tắt:

2) Đọc : Phân biệt rõ lời kể , lời

đối thoại , diễn biến tâm lý

3) Tìm hiểu chú thích:

SGK.

* Ổn định : (1’)

Kiểm diện, trật tự

* Kiểm tra : (4’)

(?) Em hãy chọn đọc một đoạn trong thư của bố

Enricô thể hiện vai trò lớn lao của người mẹ đ/v người con

(?) Văn bản “ Mẹ tôi ” gợi cho em những suy nghĩ

gì về mẹ ?

* Giới thiệu bài: (1’) Trẻ em cần được sống đầy đủ về vật chất , hoàn thiện về đời sống tinh thần Trẻ có thể thiếu thốn về vật chất nhưng tinh thần thì không thể Nếu chẳng may rơi vào hoàn cảnh bất hạnh các em cũng biết đau đớn, xót xa nhất là khi chia tay với những người thân yêu để bước qua 1 cuộc sống khác Để hiểu rõ những éo le ngang trái của cuộc đời tác động đến trẻ

như thế nào chúng ta cùng tìm hiểu văn bản ……

(?) Em hãy tóm tắt cốt truyện ?

* GV đọc mẫu đoạn :+ Hai anh em chia đồ chơi : “ Đồ chơi… ứa ra”

* Hướng dẫn HS đọc tiếp những đoạn hay

(?) Trong truyện, có những từ khó nào ?

(?) Em hiểu gì về xuất xứ của truyện ngắn này ? (?) Truyện viết về ai ? Về việc gì ? Ai là nhân vật

-Lớp trưởng báo cáo

-Hai HS lên trả bài

-Nghe và ghi tựa bài vào tập

-HS tóm tắt

-Nghe -Đọc tiếp đoạn :Thuỷ đến trường chia tay cô-bạn :

“Gần trưa…Cảnh vật”

-Đoạn : hai anh em chia tay :

“Cuộc chia tay…hết”

- Đọc thầm chú thích

- HS đọc chú thích (1)

- Cá nhân : Cuộc chia tay đầy cảm động của 2 anh em Thành và

Trang 2

II- TÌM HIỂU VĂN BẢN :

1) Cuộc chia tay của Thành và

Thuỷ

Thật cảm động trước tình yêu

thương, sự quan tâm của cô giáo

với bất hạnh của Thuỷ: Gia đình

đỗ vỡ , không được đi học

chính ?

(?) Câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy ? Việc

lựa chọn ngôi kể này có tác dụng gì ?

- Yêu cầu : HS thảo luận nhóm

- Yêu cầu : Đại diện nhóm trình bày

(?) Tại sao tên truyện lại là : “ Cuộc chia tay của những con búp bê” ? Tên truyện có liên quan đến

ý nghĩa của truyện không ?

* Câu hỏi gợi mở : (?) Những con búp bê gợi cho em suy nghĩ gì ?

Chúng đã mắc lỗi gì ? Chúng có chia tay thật không ?

(?) Vì sao chúng phải chia tay ? (?) Như vậy tên truyện có liên quan gì đến ND ( ý

nghĩa ) chủ đề của truyện ?

(?) Hãy tìm những chi tiết để thấy 2 anh em Thành

– Thuỷ rất mực thương nhau ?

(?) Trong đoạn này chi ,tiết nào làm em cảm động

nhất ? Vì sao ?

(?) Hãy giải thích vì sao khi dắt tay Thuỷ ra khỏi

cổng trường Thành lại có tâm trạng kinh ngạc khi thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật ?

(?) Hãy nhận xét về cách kể chuyện của tác giả ?

Cách kể này có tác dụng gì trong việc làm nổi rõ

tư tưởng của truyện ?

(?) Qua câu chuyện này, tác giả muốn nhắn gởi

đến mọi người điều gì ?

Thủy

- Ngôi 1: Tôi :Thành

- Thể hiện được suy nghĩ ,tình cảm và tâm trạng sâu sắc + tăng tính chân thật , sức thuyết phục cao hơn

* Thảo luận nhóm

- Đại diện nhóm trình bày -Sự ngộ nghĩnh , trong sáng ngây thơ vô tội như 2 anh em Thành – Thuỷ Thế mà đành chia tay -Vì cha mẹ chúng ly hôn -Tên truyện thể hiện được ý đồ,

tư tưởng của người viết muốn thể hiện ( Ngợi ca tình cảm nhân hậu trong sáng , vị tha của hai đứa trẻ Miêu tả nỗi đau xót, tủi hờn của những em bé bất hạnh )

-* Cá nhân phát hiện, nhận xét :

+ Thuỷ mang kim ra tận sân vận kim ra tận sân vận động vá áo cho anh

+ Chiều nào Thành cũng đón em, dạy em học, nhường hết đồ chơi cho em

+ Thuỷ nhường anh con Vệ Sĩ để gát đêm cho anh ngủ…

* Cá nhân : Tình cảm chân thành sâu nặng

- Đau đớn, xót xa

* Thảo luận-Trả lời : Mặt giận giữ >< lại rất thương anh, không muốn nhận hết 2 con nên bối rối sau khi đã “ tru tréo lên giận giữ”

* Gia đình đoàn tụ

* Thảo luận nhóm: Thuỷ để Em Nhỏ ở lại cạnh Vệ Sĩ để chúng không xa nhau

Thương cảm Thuỷ giàu lòng vị tha, vừa thương anh thương cả búp bê Thà mình chiệu chia lìa chiệu thiệt thòi chứ không để búp bê chia tay,cho anh có Vệ Sĩ gác đêm Cuộc chia tay của 2 em là vô lí, không nên có

-Thuỷ không được đi học nữa, phải ra chợ bán hoa quả

- Bất ngờ vì học trò mình không

Trang 3

III- TỔNG KẾT :

Ghi nhớ SGK/ Tr 28

HOẠT ĐỘNG 3 (10’)

- Củng cố

- Dặn dò :

(?) Trong đoạn này chi ,tiết nào làm em cảm động

nhất ? Vì sao ?

(?) Hãy giải thích vì sao khi dắt tay Thuỷ ra khỏi

cổng trường Thành lại có tâm trạng kinh ngạc khi thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật ?

(?) Hãy nhận xét về cách kể chuyện của tác giả ?

Cách kể này có tác dụng gì trong việc làm nổi rõ

tư tưởng của truyện ?

(?) Qua câu chuyện này, tác giả muốn nhắn gởi

đến mọi người điều gì ?

* Đọc truyện đọc thêm : “Trách nhiệm của bố mẹ”

-Học bài ghi, học thuộc lòng ghi nhớ

-Xem trước bài : Bố cục và mạch lạc trong văn bản.( soạn các câu hỏi có trong bài)

chỉ bất hạnh dogia đình tan tát mà còn không được đi học

* Cá nhân : + Cô giáo Tâm tặng vỡ và bút

+ Cô giáo tái mặt và nước mắt giàn giụa khi biết Thuỷ không được đ học

* Thảo luận nhóm:

_ Thành đang ngạc nhiên vì trong tâm hồn mình đang nổi dông nổi bão, thế mà mọi vật lại rất bình thường ( cảnh vật đẹp, cuộc đời bình yên )

Tăng thêm nỗi buồn sâu thẳm, trạng thái thất vọng , bơ vơ Kể bằng con mắt ,suy nghĩ của người trong cuộc

-Lời kể chân thành, giản dị phù hợp tâm trạng nhân vật Có sức truyền cảm

* Thảo luận trả lời:

* Đọc to ghi nhớ SGK T28

- HS đọc

* Nghe và ghi nhớ

Trang 5

Tuần : 03 Ngày soạn : 15– 08 – 2010

BỐ CỤC TRONG VĂN BẢN

I MỤC TIÊU

- Hiểu tầm quan trọng và yêu cầu của bố cục trong văn bản ; trên cơ sở đĩ , cĩ ý thức xây dựng bố cục khi tạo lập văn bản

- Bước đầu xây dựng được bố cục rành mạch, hợp lí cho các bài làm

II KIẾN THỨC CHUẨN

1 Kiến thức :

- Tác dụng của việc xây dựng bố cục

2 Kỹ năng :

- Nhận biết, phân tích bố cục trong văn bản

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc – hiểu văn bản Xây dựng bố cục cho một văn bản nĩi ( viết )

cụ thể

III HƯỚNG DẪN – THỰC HIỆN

- Ổn định : Kiểm diện, trật tự.

- Kiểm tra bài cũ

(?) Em hiểu thế nào là liên kết trong văn

bản ?

(?) Muốn cho văn bản có tính liên kết thì

chúng ta phải sử dụng những phương tiện

liên kết nào ? Cho ví dụ minh hoạ

- Bài mới

* Giới thiệu : Giáo viên dẫn dắt học sinh

vào bài

- HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

Yêu cầu : HS đọc mục 1 SGK

(?) Em phải viết 1 lá đơn xin phép nghỉ

học Hãy cho biết trong lá đơn ấy , em

phải ghi những nội dung gì ?

(?) Những nội dung trên được sắp xếp

theo trật tự như thế nào ?

(?) Em có thể tuỳ thích ghi nội dung nào

trước cũng được không ? Ví dụ có thể viết

lí do viết đơn xin nghỉ trước rồi mới khai

tên em là gì ?

(?) Từ đó , em thấy bố cục của văn bản

cần đạt những yêu cầu gì để người đọc có

- Nội dung : Họ tên , địa chỉ , lí do gửi đơn , yêu cầu nguyện vọng , lời hứa …

- Trước – sau 1 cách hợp

lí, chặt chẽ , rõ ràng

I BỐ CỤC VÀ NHỮNG YÊU CẦU VỀ BỐ CỤC

1) Bố cục của văn bản :

Trang 6

thể hiểu được văn bản ?

GV chốt : Sự sắp xếp nội dung các phần ,

các đoạn theo một trình tự hớp lý gọi là bố

cục

(?) Vì sao khi xây dựng văn bản phải

quan tâm đến bố cục ?

* Cho HS áp dụng làm bài tập 1/ Tr 30

* Treo bảng phụ : Ví dụ : truyện : “ Dê

đen , dê trắng”

( Sách học tốt NV7 – T19 )

Yêu cầu : HS đọc mục 2 SGK

(?) Mỗi Văn bản trong VD có mấy đoạn

văn ?

(?) Theo em cách cách kể chuyện như thế

bất hợp lý ở chổ nào ?

(?) Các câu trong mỗi đoạn có tập trung

quanh một ý chung thống nhất không ? Ý

của đoạn này và đoạn kia có được phân

biệt với nhau không ?

(?) Theo em , để dễ dàng tiếp nhận ta nên

làm gì ?

GV chốt : Sắp xếp hợp lý về nội dung lẫn

hình thức

(?) Để bố cục rõ ràng về nội dung ta phải

làm như thế nào ?

(?) Để bố cục rõ ràng về hình thức ta phải

làm gì ?

* Cho HS áp dụng làm bài tập 3/ Tr

30,31

- GV treo bảng phụ : Bài tập 3

(?) Bố cục trên đã rành mạch hợp lý chưa ?

V2 sao ? Theo em , cĩ thể bổ sung thêm

điều gì ?

(?) Hãy nêu nhiệm vụ 3 phần : MB , TB ,

KB trong văn bản miêu tả và văn bản tự

sự ?

-Bố cục : Rành mạch , rõ

từ phần , từng khoản cho dễ hiểu

- 2 đoạn

- Lộn xộn , khó tiếp nhận

- Sắp xếp lại bố cục

Bài tập 3 :

Bố cục của văn bản báo cáo chưa thật rành mạch , hợp lí :

- Các ý : 1,2,3(TB) chỉ kể việc học tốt chứ chưa nêu kinh nghiệm học tốt

- Ý 4 : Không nói về học tập mà lại nói về thành tích

+ Văn bản miêu tả :

MB : Giới thiệu đối tượng TB : Miêu tả đối tượng KB : Cảm nghĩ về đối

- Văn bản được viết phải có bố cục rõ rà Bố cục là sự bố trí , sắp xếp các phần , các đoạn theo một trình tự , một hệ thống rành mạch và hợp lí

2) Những yêu cầu về bố cục trong văn bản

- Nội dung các phần các đoạn trong văn bản phải thống nhất chặt chẽ với nhau ; đồng thời , giữa chúng lại có sự phân biệt rành mạch

- Trình tự xếp đặt các phần , các đoạn phải logic và làm rõ ý

đồ của người viết

3) Các phần của bố cục

Trang 7

(?) Có cần phân biệt rõ ràng nhiệm vụ

của mỗi phần không ? Vì sao ?

(?) Có bạn cho rằng : MB chỉ là tóm tắt ,

rút gọn phần TB , còn KB chỉ là sự lặp lại

của MB lần nữa Đúng không ? Vì sao ?

(?) Có bạn cho rằng : Nội dung chính

của việc miêu tả, tự sự dồn cả vào TB

nên MB và KB không cần thiết lắm Em

có đồng ý không ?

Chốt : Vậy bố cục văn bản gồm mấy phần ,

đĩ là những phần nào ?

Yêu cầu : HS đọc lại ghi nhớ

tượng

+ Văn bản tự sự :

MB : Giới thiệu sự việc TB : Diễn biến của sự việc

KB : Cảm nghĩ về sự việc

* Cần phân biệt rõ ràng vì : Mỗi phần có một nội dung riêng biệt

* Không đúng vì : + MB: Giới thiệu đối tượng , sụ việc

+ KB : Bộc lộ cảm xúc về đối tượng sự việc

* Cá nhân : + MB : Ngoài việc giới thiệu còn nhằm gây hứng + KB : Không chỉ là nêu cảm nghĩ , hứa hẹn mà còn làm cho văn bản để lại ấn tượng tốt trong lòng người đọc

- Bố cục văn bản gồm ba phần :

Mở bài , thân bài, kết bài

Yêu cầu : HS đọc và làm bài tập 2 trang 30

(?) Hãy ghi lại bố cục của truyện : “ cuộc

chia tay của những con búp bê ” Bố cục

ấy , theo em , đã rành mạch và hợp lí

chưa ? Có thể kể lại theo một bố cục khác

được không ?

- Yêu cầu : HS thảo luận nhóm

- Yêu cầu : Đại diện nhóm trình bày

II LUYỆN TẬP Bài tập 2 : Bố cục

-Mẹ bắt hai con phải chia đồ chơi

- Thành – Thuỷ rất thương nhau

- Chuyện về hai con búp bê

- Thành đưa em đến lớp chào cô và bạn

- Hai anh em chia tay

- Thuỷ để lại 2 con búp bê cho Thành

* Rành mạch , hợp lí Nhưng vẫn có thể có bố cục khác

Trang 8

- Củng cố

- Thế nào là bố cục trong văn bản ?

- Dặn dò

- Học thuộc bài ghi

- Soạn bài : “Mạch lạc trong văn bản”

(trả lời các câu hỏi vào vở soạn)

MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN

A MỤC TIÊU :

Giúp HS :

- Có những hiểu biết bước đầu về mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết phải làm cho văn bản có mạch lạc , không đứt đoạn hoặc quẩn quanh

- Qua đó , góp phần làm cho bài viết của các em trở nên mạch lạc hơn

B CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên : Bảng phụ

2 Học sinh : Soạn các câu hỏi

C Tiến trình tổ chức các hoạt động:

Hoạt động thầy Hoạt động

ø Nội dung hoạt động

* Ổn định : (1’)

Kiểm diện, trật tự

* Kiểm tra : (4’)

(?) Qua tiết học trước , em rút ra bài học gì về bố cục

trong văn bản ?

(?)Một bố cục ntn được coi là rành mạch và hợp lí ? Cho

ví dụ

* Giới thiệu bài: (1’)

Ta thấy dù là kiểu văn bản nào nó cũng đòi

hỏi phải có một bố cục chặt chẽ , rành mạch và hợp lí

Ngoài bố cục ra , văn bản cũng cần có sự mạch lạc để người

đọc , người nghe thấy dễ

hiểu và hứng thú Tiết học hôm nay thầy sẽ hướng dẫn

các em tìm hiểu mạch lạc trong văn bản

- Yêu cầu : HS đọc SGK

(?) Khái niệm mạch lạc trong văn bản có được dùng theo

nghĩa đen không ?

(?) Tuy nhiên, nội dung của khái niệm mạch lạc có xa rời

với nghĩa đen không ?

(?) Dựa vào hiểu biết trên, em hãy xác đinh mạch lạc

trong văn bản có những tính chất gì trong số các tính chất

được kể ?

-Hai HS lên trả bài

-Nghe và ghi tựa bài vào tập

- Đọc mục 1a

* Không

* Giống như mạch máu làm cho các phần của văn bản thống nhất lại gọi là mạch lạc

* Mạch lạc trong văn bản có tất cả 3 tính chất 1a : -Trôi chảy thành dòng,

HOẠT ĐỘNG 1 KHỞI ĐỘNG: (6’)

Aûnh : Minh họa

HOẠT ĐỘNG 2 HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (20’) 1) Khái niệm mạch lạc trong văn bản:

-Làm cho các phần trong văn bản thống nhất lại

Trang 9

(?) Có người cho rằng : Trong văn bản , mạch lạc là sự

nối tiếp của các câu , các ý theo một trình tự hợp lí Em

có tán thành ý kiến đó không ? Vì sao ?

- Yêu cầu : HS đọc SGK

* GV cho HS thảo luận theo tổ

- Yều cầu : Đại diện tổ trình bày

(?) Văn bản : “Cuộc chia tay của những con búp bê” Có

nhiều sự việc khác nhau nhưng có vì thế mà thiếu mạch

lạc không ?

(?) Hãy cho biết toàn bộ sự việc xoay quanh ý chính nào?

(?) Thuỷ và Thành có vai trò gì trong truyện ?

(?) Theo em , đó có phải là chủ đề liên kết các sự việc

nêu trên thành một thể thống nhất không ? Đó có phải là

mạch lạc trong văn bản không ?

(?) Hãy cho biết các đoạn truyện được viết theo mối liên

hệ nào trong các liên hệ được nêu ?

(?) Các liên hệ ấy có tự nhiên , hợp lí không ?

(?)Tìm hiểu tính mạch lạc của văn bản “ Mẹ tôi”.

(?) Chủ đề chung xuyên suốtcủa văn bản là gì ?

(?) Trình tự tiếp nối của các phần, các đoạn, các câu

trong văn bản có giúp cho sự thể hiện của chủ đề được

liên tục thông suốt và hấp dẫn không ?

(?) Trong truyện : “ Cuộc chia tay của những con búp bê”

, tác giả đã không thuật lại tỉ mỉ nguyên nhân dẫn đến sự

chia tay của hai người lớn Theo em như vậy có làm cho

văn bản thiếu mạch lạc không ?

thành mạch

- Tuần tự đi qua khắp các phần, các đoạn trong văn bản

- Thông suốt , liên tục , không đứt đoạn

* Định nghĩa 1b là hoàn toàn chính xác

- Đọc mục 2a

* Thảo luận tổ

- Đại diện tổ trình bày

- Các ý mạch lạc

- Ý chính (chủ đề) : “Sự chia tay” và “những con búp bê”

- Nhân vật chính : Thành – Thuỷ

- Đọc mục 2b , thảo luận : Các sự việc trên đã liên kết quanh một chủ đề thống nhất Đó là sự mạch lạc trong văn bản

- Đọc mục 2c , thảo luận : Các đoạn truyện được nối tiếp trong 4 mối liên hệ : Thời gian , không gian , tâm lí (nhớ lại) , ý nghĩa (tương đồng , tương phản) _ Tự nhiên , hợp lí

* Đọc muc 2 ghi nhớ và tự ghi bài,

-Đọc toàn bộ ghi nhớ

* Thảo luận,trình bày

* Tổ khác nhận xét

-Đọc mục 1b (2), Thảo luận

- Mạch lạc trong văn bản là sự nối tiếp của các câu , các ý theo một trình tự hợp lí

2) Các điều kiện để văn bản có tính mạch lạc

- Các phần, các đoạn các câu trong văn bản đều nói vế đề tài,biểu hiện 1 chù đề chung xuyên suốt

- Các phần, các đoạn, các câu tronh văn bản được nối tiếp theo 1 trình tự rõ ràng,hợp lí, trước sau hô ứng nhau nhằm làm cho chủ đề liền mạch và gợi được nhiều hứng thú cho người đọc (người nghe)

HOẠT ĐỘNG 3 : LUYỆN

TẬP (15’)

3) Luyện tập :

BT 1a :

- Ý chính: Ca ngợi lòng

yêu thương và sự hi sinh của mẹ đ/v con

+ Bố đau lòng vì con thiếu lễ độ với mẹ

+ Bố nói về mẹ: Lo lắng, sẵn sàng hi sinh ; Ngày buồn nhất : Mất mẹ; Lớn khôn sẽ bơ vơ, hối hận + Bố khuyên con xin lỗi mẹ 1 cách chân thành Thể hiện ý chính 1 cách liên tục Mạch lạc

BT1b (2) Chủ đề : Sắc

vàng trù phú, đầm ấm của làng quê vào mùa đông , giữa ngày mùa

Trang 10

(?) Thế nào là mạch lạc trong văn bản ?

(?) Cho ví dụ minh hoạ tính mạch lạc trong văn bản

- Học thuộc lòng ghi nhớ SGK

- Làm tiếp BT1(b1)

Soạn bài và sưu tầm các bài ca dao có nội dung về tình

cảm gia đình

* Đọc BT2 /Tr 34

* Thảo luận, trả lời

- Cá nhân trả lời

- Nghe và ghi nhớ về học soạn bài

_ Các ý trong bài hợp lí, hợp nhận thức người đọc : + câu đầu :Giới thiệu bao quát về sắc vàng trong không gian và thời gian + Sau đó :Tác giả nêu những biều hiện của sắc vàng trong thời gian,không gian đó

+ 2 câu cuối: Nhận xét, cảm xúc về màu vàng

3 phần nhất quán rõ

ràng làm cho mặch văn thông suốt, bố cục trở nên mạch lạc

BT2 :

Việc thuật tỉ mỉ nguyện nhân chia tay của hai người lớn làm ý chủ đạo

bị phân tán không giữ được sự thống nhất  Làm mất sự mạch lạc

HOẠT ĐỘNG 4 (4’)

- Củng cố

- Dặn dò

Hiệp Thạnh , ngày 20 tháng 08 năm 2010

Duyệt của tổ

TT Nguyễn Thị Kim Loan

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	303,44 KB