Èn dô I.Mục tiêu:Giúp HS 1.Kiến thức: Nắm khái niệm ẩn dụ, các kiểu ẩn dụ, tác dụng của ẩn dụ 2.Kĩ năng: Kỹ năng nhận biết, phân tích và sử dụng ẩn dụ khi nói, viết 3.Thái độ: Giáo dục t[r]
Trang 1Giáo án thao giảng
Thứ 5 ngày 24/2/2011
Bài 23 Tiết 95 ẩn dụ
I.Mục tiờu:Giỳp HS
1.Kiến thức: Nắm khỏi niệm ẩn dụ, cỏc kiểu ẩn dụ, tỏc dụng của ẩn dụ
2.Kĩ năng: Kỹ năng nhận biết, phõn tớch và sử dụng ẩn dụ khi núi, viết
3.Thỏi độ: Giỏo dục tỡnh cảm yờu quý tiếng mẹ để, yờu thớch mụn học
II.Chuẩn bị:
1.Giỏo viờn: Soạn và lấy nhiều vớ dụ, tỡm tài liệu liờn quan Tớch hợp phần Văn ở
bài “Sụng nước Cà Mau” Bảng nhúm Giỏo ỏn điện tử
2 Học sinh: Soạn và chuẩn bị bài ở nhà
III.Tiến trỡnh bài dạy:
1.Ổn định lớp:
2.Kiểm tra bài cũ: Nhõn hoỏ là gỡ? Cú mấy kiểu nhõn hoỏ? Cho VD và phõn tớch
tỏc dụng của nhõn hoỏ
3 Bài mới: : - Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh.
- Phương pháp: Thuyết trình
* Giới thiệu bài: Bài học trước cỏc em đó học nhõn hoỏ Bài học này ta tỡm hiểu
một phộp tu từ ẩn dụ ?
Hoạt động của GV & HS Nội dung kiến thức
Hđ 1: - Mục tiêu: HS ẩn dụ là gỡ?
- Phương pháp: Nêu vấn đề, vấn đáp,
giải thích và minh họa
* Xét ví dụ: sgk
? Trong khổ thơ trên, cụm từ Người Cha
dùng để chỉ ai?
? Căn cứ vào đâu?
? Vì sao có thể ví nh vậy?
Gv chiếu sơ đồ
? Giải thích nghĩa của từ “ẩn dụ” được
ghi trong từ điển?
? Trong 3 cách diễn đạt dưới đây, cách
diễn đạt nào hay hơn cả? Vì sao?
(Gv dùng đèn chiếu)
I ẩn dụ là gì?
- Cụm từ Người Cha dùng để chỉ Bác Hồ
- Căn cứ vào ngữ cảnh của khổ thơ và cả bài thơ
- Vì Bác và Người Cha có những phẩm chất giống nhau nh:Sự thơng yêu, chăm sóc chu đáo với các con
Cách 1: Diễn đạt bình thờng, miêu tả
trực tiếp, có tác dụng nhận thức lý tính
Cách 2: Sử dụng so sánh có tác dụng
tạo cho câu nói có tính hình tợng biểu cảm
Cách 3: Sử dụng ẩn dụ có tác dụng tạo
cho câu nói có tính hình tợng biểu cảm, tính hàm súc cao hơn ( Vừa miêu tả hình
Trang 2Hđ2:-Mục tiêu:HS hiểu Cỏc kiểu ẩn dụ?
- Phương pháp: Vấn đáp, nêu vấn đề,
giải thích, minh họa
(Gv dùng đèn chiếu và gọi hs đọc)
? Các từ “thắp”, “lửa hồng” trong câu
thơ trên được dùng để chỉ những sự vật,
hiện tượng nào? Vì sao có thể ví nh vậy?
Đọc kĩ câu văn sau của Nguyễn Tuân:
(Gv dùng đèn chiếu và gọi hs đọc)
? Trong cuộc sống, từ “giòn tan” thường
dùng chỉ đặc điểm cụ thể của những vật
nào?
? Theo em cụm từ “nắng giòn tan” có gì
đặc biệt so với cách nói thông thường?
? Từ những ví dụ đã phân tích trên, em
hãy rút ra các kiểu ẩn dụ thường gặp ?
Hđ3: - Mục tiêu: giúp HS khắc sâu kiến
thức về ẩn dụ?
- Phương pháp: Vấn đáp, giải thích và
tổng hợp.
Bài 1: Hình ảnh mặt trời trong câu thơ
nào dưới đây được dùng theo lối ẩn dụ:
(Gv dùng đèn chiếu và gọi hs đọc)
Bài 2: Câu thơ sau thuộc kiểu ẩn dụ nào?
Một tiếng chim kêu sáng cả rừng
Bài tập: Tìm nhanh (Gv dùng đèn chiếu
và gọi hs đọc)
ảnh Bác Hồ, vừa bộc lộ tình cảm và tấm lòng của Bác đối với chiến sĩ, tấm lòng của anh đội viên đối với Bác.)
* Ghi nhớ 1: Hs đọc
II Các kiểu ẩn dụ:
- Thắp => chỉ sự nở hoa
- Lửa hồng => chỉ màu đỏ của hoa râm bụt
Vì: - Hai sự vật này giống nhau về cách
thức thực hiện
- Hai sự vật này có hình thức giống nhau
=>- ẩn dụ cách thức
- ẩn dụ hình thức.
- Dùng chỉ đặc điểm của những vật cứng
cụ thể khi bị gãy, vỡ nh bánh, gỗ, kính chứ không dùng để chỉ hiện tợng
tự nhiên nh “nắng”
- Đây là một ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
của nhà văn Nguyễn Tuân (Từ vị giác, thính giác sang thị giác)
* Ghi nhớ 2:
Có bốn kiểu ẩn dụ thường gặp là:
- ẩn dụ hình thức
- ẩn dụ cách thức
- ẩn dụ phẩm chất
- ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
III Luyện tập:
Bài 1:
C Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lý chói qua tim
Bài 2:
D ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
Trang 3Bài tập 2/ SGK trang 70
( Gv dùng đèn chiếu và gọi hs đọc)
? Tìm các ẩn dụ hình tượng trong những
ví dụ dưới đây Nêu lên nét tương đồng
giữa các sự vật, hiện tượng được so sánh
ngầm với nhau?
Bài tập 2/ SGK trang 70
ẩn dụ hình tượng Nét tương đồng
a ăn quả => Chỉ việc hưởng thụ thành quả
Kẻ trồng cây => Chỉ người đã tạo ra thành quả đó
b Mực Đen => Chỉ cái xấu Đèn
Sáng => Chỉ cái tốt, cái tiến bộ
c Thuyền => Chỉ ngời đi xa Bến => Chỉ ngời ở lại
d Mặt trời => Chỉ Bác Hồ
4 Hướng dẫn – dặn dò:
1 Học thuộc ghi nhớ và lam bài tập còn lại
2 Sưu tầm những câu ca dao, thơ có sử dụng ẩn dụ, ghi vào sổ tay văn học
3 Tìm trong giao tiếp hàng ngày ít nhất 3 ví dụ có sử dụng ẩn dụ
4 Chuẩn bị bài Luyện nói về văn miêu tả
- Đọc kĩ các bài tập trong bài Luyện nói
- Tập nói ở nhà bài 1, bài 2 – trang 71
- Lập dàn ý cho bài 3 – trang 71
