Gióp häc sinh: * KiÕn thøc - Hiểu được nội dung và ý nghĩa của truyện: Tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu của người em gái có tài năng đã giúp cho người anh nhận ra phần hạn chế ở chín[r]
Trang 1Ngày dạy: 17/01/2010
(Tạ Duy Anh)
A Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
* Kiến thức
- Hiểu được nội dung và ý nghĩa của truyện: Tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu của người em gái có tài năng đã giúp cho người anh nhận ra phần hạn chế ở chính mình và vượt lên lòng tự ái tư đó hình thành thái độ và cách ứng xửđúng đắ, biết thắng được sự ghen tỵ trước tài năng hay thành công của người khác
- Nắm được nghệ thuật kể chuyện và miêu tả
* Kỹ năng.
- Rèn luyện kỹ năng đọc diễn cảm truyện, kỹ năng miêu tả thông qua tác phẩm, kỹ năng ứng xử với người khác
* Giáo dục.
- Giáo dục cho học sinh tình cảm anh em, bạn bè Tình thương yêu, biết nhường nhịn, tinh thần
độ lượng biết nhận ra lỗi lầm và sửa chữa
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: + Soạn bài, chuẩn bị bảng phụ (hoặc đèn chiếu)
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn
- Học sinh: + Soạn bài, trả lời các câu hỏi trong SGK
C Các bước lên lớp:
1 ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ: 1- Qua đoạn trích Sông nước Cà Mau, em cảm nhận được gì về vùng đất
này?
2- Qua văn bản này, em học tập được tác giả điều gì khi viết văn miêu tả?
3 Bài mới
* Giới thiệu bài Cuộc đời ai cũng có những lỗi lầm khiến ta ân hận Song sự ân hận và hối lỗi đó lại làm tâm hồn ta trong trẻo hơn, lắng dịu hơn truyện Bức
tranh của em gái tôi, viết về anh em Kiều Phương rất thành công trong việc thể hiện chủ đề tế nhị đó.
* Bài mới
Hoạt động 1:
Hướng dẫn HS đọc và tìm hiểu chung i Đọc - tìm hiểu chung:
? Nêu hiểu biết của em về tác giả,
tác phẩm?
* GV Bổ sung: Tạ Duy Anh là hội
viên hội nhà văn VN; hiện công tác
tại nhà xuất bản Hội Nhà văn Ông
đã từng nhận giải thưởng tuyện ngắn
nông thôn do báo Văn nghệ, báo
Nông nghiệp và Đài tiếng nói VN tổ
chức; giải thưởng truyện ngắn của
tạp chí Văn nghệ quân đội
- GV nêu yêu cầu đọc, đọc mẫu 1
đoạn
- Gọi HS đọc 4 chú thích trong SGK
* GV: Yêu cầu HS kể tóm tắt theo
bố cục :
- Chuyện về hai anh em Mèo - Kiều
Phương anh trai bực vì em nghịch.
- Mèo bí mật học vẽ, tài năng hội
- HS trả lời
- HS nghe
- Nghe GV hướng dẫn đọc
- 2 HS mỗi em
đọc 1 đoạn
- HS đọc
- HS kể tóm tắt
1 Tác giả, tác phẩm:
- Tạ Duy Anh sinh 9/9/1959 quê Hà Tây là cây bút trẻ nổi lên trong thời kì
đổi mới văn học những năm 1980
- Truyện ngắn Bức tranh của em gái tôi đạt giải nhì trong cuộc thi thiếu nhi năm 1998
2 Đọc và giải nghĩa từ khó:
- Yêu cầu đọc: Phân biệt rõ giữa lời
kể, các đối thoại diễn biến tâm lí của nhân vật người anh
- Giải nghĩa từ khó: Các chú thích: 4
chú thích trong SGK
3 Kể tóm tắt:
Trang 2hoạ bất ngờ được phát hiện.
- Tâm trạng và thái độ của người
anh trước sự việc ấy.
- Em gái thành công, cả nhà mừng
vui.
- Người anh hối hận vô cùng.
? Theo em truyện được kể theo ngôi
thứ mấy?
? Nhân vật chính trong truyện là ai?
vì sao em cho đó là nhân vật chính?
? Việc tác giả chọn ngôi kể như vậy
có thích hợp không?
? Có thể đặt lại nhan đề của truyện
như thế nào?
- HS trả lời
- HS rao đổi nhóm trong 1 phút
- HS suy nghĩ trả lời
- Ngôi kể: ngôi thứ nhất, người anh xưng tôi
- Nhân vật chính trong truyện là người anh và Kiều Phương vì chủ đề sâu sắc của truyện là lòng nhân hậu và thói
đố kị, trong đó nhân vật trung tâm là người anh, mang chủ đề chính của truyện: sự thất bại của lòng đố kị
- Ngôi kể rất thích hợp với chủ đề, hơn nữa để cho sự hối lỗi được bày tỏ một cách chân thành hơn, đáng tin cậy hơn
- Đặt nhan đề khác:
+ Chuyện anh em Kiều Phương + Ân hận, ăn năn
+ Tôi muốn khóc quá!
Hoạt động 2:
? Nhân vật người anh được miêu tả
chủ yếu ở đời sống tâm trạng em
thấy tâm trạng người anh diễn biến
trong các thời điểm nào?
- HS: Tìm hiểu, trao đổi và trả
lời, nhận xét và
bổ sung
1 Nhân vật người anh:
Diễn biến qua các thời điểm:
+ Thái độ thường ngày đối với em + Khi mọi người thấy em có tài vẽ và
được giải + khi nhận ra hình ảnh của mình trong bức tranh của cô em gái
? Khi phát hiện em gái chế thuốc vẽ
từ nhọ nồi, người anh nghi gì? - Suy nghĩ và trả lời ? - “Trời ạ!, thì ra nó chế thuốc vẽ”
? ý nghĩ ấy đã nói lên thái độ gì của
người anh đối với em? Thái độ ấy đã
biểu hiện tâm trạng nào của người
anh trong lúc này?
- Trao đổi, suy nghĩ và Trả lời
- Thái độ ngạc nhiên, xem thường
=Thái độ vui vẻ
? Khi mọi người phát hiện ra tài
năng vẽ của Kiều Phương như: “Một
thiên tài hội hoạ” thì người anh có ý
nghĩ và hành động gì?
- Thảo luận và trả lời, nhận xét,
bổ sung
- Người anh cảm thấy:
+ Mình bất tài
+ Lén xem tranh của em gái
+ Thở dài
+ Hay gắt gỏn với em
? Tai sao sao Nguyễnười anh lại
“Lén trút ra một tiếng thở dài” sau
khi xem tranh của em gái?
- Tìm hiểu và trả
lời - Anh thấy em có tài thật, còm mình thì kém cỏi so với em
? Khi em gái bộc lộ tình cảm chi vui
với Người anh vì được giải thưởng
tranh, Người anh đã có cử chỉ gì?
- Suy nghĩ và trả
? Tại soa người anh lại có cử chỉ
không thân thiện đó? - Trao đổi và trả lời - Vì không chịu được sự thành đạt của người em, thấy mình thua kém em
? Đằng sau cái cử chỉ và thái độ
không bình thường ấy là tâm trạng gì
của người anh?
- Tìm kiếm, suy nghĩ và trả lời - Người anh tức tối, ghen tị với người hơn mình
? Nếu cần có lời khuyên, thì em nói
gì với người anh lúc này? - Trả lời - Ghen tị là thói xấu làm người ta nhỏ bé đi
Trang 3Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
- Ghen tị sẽ chia rẽ tình cảm tốt đẹp của con người Ghen tị với người em
sẽ không còn tư cách làm anh
? Người anh đã “Muốn khóc” Khi
nào?
- Tìm kiếm, suy nghĩ và trả lời - Muốn khóc khi thấy mình hoàn hoả quá trong bức tranh của em gái
? Theo em, người anh muốn khóc vì
lí do gì?
? Có ngạc nhiên không?
? Có Hãnh diện không?
Có hay xấu hổ không?
- Trả lời - Muốn khóc vì nhiều lý do:
+ Có ngạc nhiên: Không ngờ mình hoàn hảo thế, em taìo thế.
+ Hãnh diện: Vì cả hai anh em đều hoàn hảo.
+ Xấu hổ: Vì mình đã xa lánh và ghen
tị với em gái, tầm thường với em gái.
? Cuối truyện, người anh muốn nói
với mẹ: Không phải con đâu, đấy là
tâm hồn và lòng nhân hậu của em
con đấy?
Câu nói đó gợi cho em những suy
nghĩ gì về nhân vật người anh?
- Thảo luận, trao
đổi và trả lời
Các em khác nhận xét và bổ sung
- Người anh đã nhận ra thói xấu của mình Nhận ra tình cảm trong sáng nhân hậu của em gái Biết xấu hổ, người anh có thể thành người tốt như bức tranh của cô em gái…
? Tại sao bức tranh chứ không phải
vật nào khác lại có sức cảm hoá
người anh đến thế?
* Bức tranh là nghệ thuật, sức mạnh
của nghệ thuật là tìm kiếm cái đẹp
làm đẹp cho con người, nâng con
người lên bậc thang cao nhất của cái
đẹp, đó là chân – thiện – mỹ
- Trao đổi, trả
lời
- Nghe giáo viên bình
2 Nhân vật người em
? Trong truyện này, nhân vật người
em gái hiện lên với những nét đáng
yêu, đáng quý nào về tính tình và tài
năng?
- Tìm kiếm, suy nghĩ và trả lời - Tính tình hồn nhiên, trong sáng, độ lượng và nhân hậu
- Tài năng: Vẽ sự vật có hồn, vẽ những gì yêu quý nhất, vẽ đẹp những điều mình yêu mến nhất như com mèo, người anh trai
? Theo em, tài năng hay tấm lòng
của cô em gái đã cảm hoá được
người anh?
- Trao đổi và trả
lời
- Cả tài năng và tấm lòng
- Nhiều hơn là ở tấm lòng trong sáng, hồn nhiên, độ lượng dành cho anh trai
? ở nhân vật này, điều gì khiến em
cảm mến nhất? - Trả lời, nhận xét và bổ sung - Tấm lòng trong sáng, đẹp đẽ dành cho người thân và nghệ thuật
? Tại sao, tác giả lại để người em vẽ
bức tranh người anh hoàn thiện đến
thế?
* Cái gốc của nghệ thuật là ở tấm
lòng đẹp, của con người dành cho
con người Xứ mệnh của nghệ thuật
làn hoàn thiện vẻ đẹp của con người
đây là một ý tưởng nghệ thuật sâu
sắc mà tác giả gửi gắm và tác phẩm
này
- Trao đổi, suy nghĩ và trả lời, nhận xét và bổ sung
- Nghe
- Bức tranh là tình cảm tốt đẹp của em dành cho anh mình Em muốn anh của mình thật tốt đẹp
Hoạt động 3:
? Tôi không trả lời mẹ vì tôi muốn - Sự chiến thắng của tình cảm trong
Trang 4khóc quá Bời vì nếu nói được với
mẹ, tôi sẽ nói rằng: Không phải coln
đâu, đấy là tâm hồn và tấm lòng
nhân hậu của em nó đấy
Đoạn kết đã hé mở ý nghĩa của
truyện Bức tranh của em gái tôi.
Theo em đó là các ý nghĩ nào?
- Trao đổi, suy nghĩ và trả lời
sáng, nhân hậu đối với tình cảm ghen ghét, đố kị
- Tình cảm trong sáng, nhân hậu bao giờ cũng lớn hơn, cao đẹp hơn tình cảm ghen ghét, đố kị
? Ngoài ý nghĩa xã hội, truyện này
còn có một ý nghĩa khác về nghệ
thuật, em hiểu biết gì về ý nghĩa
này?
Truyện còn đề cao sức mạnh của
nghệ thuật là góp phần hoàn thiện
con người, nâng cao con người lên
tầm cao của chân – thiện – mỹ.
- Suy nghĩ, Trả
lời
- Nghe
? Văn bản này cho em hiểu gì về
nghệ thuật kể chuyện và miêu tả
trong truyện hiện đại?
- Trả lời dựa vào ghi nhớ - Kể chuyện bằng ngôi thứ nhất Dễ kể, hồn nhiên, chân thực
- Miêu tả chân thực diễn biến tâm lý của nhân vật
Thiện cảm của em dành cho nhân vật
nào trong truyện Bức tranh của em
gái tôi?
- GV gọi 1 HS đọc phần ghi nhớ
- HS thể hiện tình cảm của mình
- Dành cho em gái vì lòng nhân hậu
- Dành cho anh trai vì nhận ra lỗi lầm
- Dành cho cả hai vì hoj đều là người tốt
* Ghi nhớ - SGK tr35 Hoạt động 4:
1 Tả nhân vật người anh theo tưởng
tượng của em?
2 Viết đoạn văn thuật lại tâm trạng
của người anhtrong truyện khi đứng
trước bức tranh được giải nhất của
em gái?
- HS làm bài
4 Củng cố.
? Em học tập được những tình cảm nào sau khi học văn bản?
5 Hướng dẫn học ở nhà
- Học bài, thuộc ghi nhớ
- Hoàn thiện phần luyện tập
- Soạn: luyện nói về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
-***** -Ngày dạy: 19/01/2011
và nhận xét trong văn miêu tả
A Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
* Kiến thức
- Củng cố kiến thức về văn miêu tả cho học sinh
* Kỹ năng
- Rèn kĩ năng nói trước tập thể (lớp) qua đó nắm vững hơn kĩ năng quan sát, tưởng tượng, so sánh
và nhận xét trong văn miêu tả
- Luyện kĩ năng nhận xét cách nói của bạn
* Thái độ.
- Có thái độ đúng đắn trong quá trình miêu tả và nói trước lớp
B Chuẩn bị:
Trang 5- Giáo viên: + Soạn bài
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn
C Các bước lên lớp:
1 ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới
* Giới thiệu bài.
* Bài mới
Tiết 1:
Hoạt động 1:
Nêu yêu cầu của tiết luyện nói i yêu cầu của tiết luyện nói:
- GV nêu yêu cầu về bài học
- Yêu cầu về quy trình thực hiện
trong khi thực hành
-Tác phong: đàng hoàng, chững chạc,
tự tin
- Cách nói: rõ ràng, mạch lạc, không
ấp úng
- Nội dung: đảm bảo theo yêu cầu của
đề
Hoạt động 2
- Lập dàn ý câu hỏi
a Theo em Kiều Phương là người
như thế nào? từ các chi tiết về nhân
vật này hãy miêu tả Kiều Phương
theo tưởng tượng của em?
b Hình ảnh người anh như thế
nào? hình ảnh người anh trong bức
tranh với hình ảnh người anh thực
của Kiều Phương có khác không?
- HS trao đổi dàn
ý trong 5 phút
- Tự sửa dàn ý của mình
- Tìm ý, trao đổi
và lập thành dàn
ý để nói
Bài tập 1.
a Nhân vật Kiều Phương:
- Hình dáng: gầy, thanh mảnh, mặt lọ
lem, mắt sáng, miệng rộng, răng khểnh
- Tính cách: hồn nhiên, trong sáng,
nhân hậu, độ lượng tài năng
b Nhân vật người anh:
- Hình dáng: không tả rõ nhưng có
thể suy ra từ cô em gái, chẳng hạn: gầy, cao, đẹp trai, sáng sủa
- Tính cách: ghen tị, nhỏ nhen, mặc
cảm, ân hận, ăn năn, hối lỗi
- Hình ảnh người anh thực và người anh trong bức tranh, xem kĩ thì không khác nhau Hình ảnh người anh trai trong bức tranh thể hiện bản chất và tính cách của người anh qua cái nhiàn trong sáng, nhân hậu của người em
Hoạt động 3 Hướng dẫn học sinh làm bài tập 2 Bài tập 2
1 đại biểu nói trước lớp, lớp nhận xét
- Nói về anh (chị) hoặc em mình?
- Chú ý quan sát, so sánh, liên tưởng, tưởng tượng và nhận xét làm nổi bật những điểm chính trung thực, không tô vẽ
Tiết 2: Hoạt động 4 Hướng dẫn học sinh làm bài tập 3 Bài tập 3
- Gv gợi ý cho HS theo các câu hỏi
- Gọi HS trình bày trước lớp - HS tự sửa- Trình bày trước
nhóm trong 10 phút, sau đó trình
Lập dàn ý cho bài văn: tả một đêm trăng nơi em ở
- Đó là một đêm trăng như thế nào? ở
đâu? (đẹp, đáng nhớ )
Trang 6bày trước lớp - Đêm trăng có đặc sắc:
+ Bầu trời đêm, vầng trăng, cây cối, nhà cửa, đường làng, ngõ phố, ánh trăng, gió (quan sát)
+ Những hình ảnh so sánh, liên tưởng, tưởng tượng
+ VD: Một đêm trăng kì diệu: Một
đêm trăng mà tất cả đất trời, con người, vạn vật như đang tắm gội bởi
ánh trăng
Hoạt động 4 Hướng dẫn học sinh làm bài tập 3 Bài tập 4
- GV gợi ý để HS tự sửa bài của
mình
- Gợi ý để HS về nhà viết bài tập 5
- HS tự sửa
- Trình bày trước
tổ trong 10 phút sau đó trình bày trước lớp
- HS lắng nghe
- Lập dàn ý và nói trước lớp: Tả quang cảnh một buổi sáng trên biển
- Yêu cầu: Lập dàn ý tả cảnh biển buổi sáng, chú ý một số hình ảnh những liên tưởng tưởng tượng:
+ Bình minh: Cầu lửa + Bầu trời: Trong veo, rực lửa + Mặt biển: Phẳng lì như tấm lụa mênh mông
+ Bải cát: Min màng, mát rượi + Những con thuyền: Mật mỏi, uể oải, nằm nghếch đầu lên bãi cát
Bài tập 5
- Trong thế giới những câu chuyện cổ tích, người dũng sỹ xuất hiện khá nhiều Họ đều là những nhân vật đẹp, nhân hậu và đặc biệt là khoẻ mạnh, dũng cảm
- Các em đã được học và đọc nhiều truyện cổ, vì thế bài này yêu cầu miêu tả nhân vật theo chí tưởng tượng của mình Nội dung tuỳ thuộc bvào khả năng tưởng tượng và liên tưởng của mỗi học sinh
4 Củng cố
- GV nhấn mạnh những đặc điểm của bài văn miêu tả
5 Hướng dẫn học tập:
- Học bài, thuộc ghi nhớ
- Viết hoàn chỉnh bài tập 4, 5
- Chuẩn bị trước bài: Vượt thác
-***** -Ngày dạy: 24/01/2011
(Trích Quê Nội - Võ Quảng)
A Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
* Kiến thức.
- Cảm nhận được vẽ đẹp phong phú, hùng vĩ của thiên nhiên trên sông Thu Bồn và vẻ đẹp của người lao động được miêu tả trong bài
- Nắm được nghệ thuật phối hợp miêu tả khung cảnh thiên nhiên hoạt động của con người
* Kỹ năng.
Trang 7- Rèn luyện kỹ năng đọc văn bản, cảm thụ tác phẩm, kỹ năng miêu tả.
- Tích hợp với Tiếng Việt về biện pháp so sánh phân phối tả cảnh thiên nhiên và hoạt cảnh của con người
* Thái độ.
- Bồi dưỡng cho học sinh tình yêu lao động, tình yêu quý thiên nhiên, quê hương đất nước, con người
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: + Soạn bài
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn
- Học sinh: + Soạn bài
+ Bảng phụ trao đổi nhóm
C Các bước lên lớp:
1 ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ: 1 Nêu diễn biến tâm trạng của người anh trong truyện: Bức tranh của em
gái tôi? Theo em, nhân vật này có gì đáng trách, đáng cảm thông, đáng
quí?
2 Nhân vật Kiều Phương để lại trong em những cảm nhận gì?
3 Qua bài Bức tranh của em gái tôi, em tự rút ra cho mình bài học gì?
3 Bài mới
* Giới thiệu bài Nếu như trong truyện Sông nước Cà Mau, Đoàn Giỏi đã đưa người đọc tham quan cảnh sắc phong phú, tươi đẹp của vùng dất cực Nam Tổ
Quốc ta, thì Vượt Thác trích trong truyện Quê Nội của nhà văn Võ Quảng lại dẫn chúng ta ngược dòng sông Thu Bồn, thuộc miền Trung Trung bộ
đến tận thượng nguồn lấy gỗ Bức tranh phong cảnh sông nước và đôi bờ miền Trung này cũng không kém phần lí thú.
* Bài mới
Hoạt động 1:
Đọc và tìm hiểu chung i đọc và tìm hiểu chung:
- Hãy nêu những hiểu biết của
em về tác giả, tác phẩm?
- GV giới thiệu cách đọc
- Cách đọc:
+ Đoạn 1: đọc giọng chậm, êm
+ Đoan 2:đọc nhanh hơn, giọng
hồi hộp, chờ đợi
+ Đoạn 3: dọc với giọng nhanh,
mạnhnhấn các động, tính từ chỉ
hoạt động
+ Đoạn 4: đọc giọng chậm lại,
thanh thản
- GV đọc mẫu 1 đoạn
- Dựa vào nội dung em hãy chia
bố cục của bài
- GV cho HS đọc phần chú thích
- Chú ý một số các thành ngữ
? Đoạn trích viết theo thể loại
- HS trả lời
- HS lắng nghe
- HS đọc
- HS trả lời
- HS đọc
1 Tác giả - tác phẩm:
- Võ Quảng: sinh 1920 quê ở tỉnh Quảng Nam, là nhà văn chuyên viết cho thiếu nhi
- Tác phẩm: Quê Nội sáng tác vào năm
1974, đoạn trích Vượt thác ở chương XI của tác phẩm
2 Đọc và tìm hiểu bố cục:
a Đọc văn bản.
b Bố cục.
- Bố cục: 3 phần + Từ đầu dến "Vượt nhiều thác nước”.
Cảnh dòng sông và hai bên bờ trước khi thuyền vượt thác
+ Đoạn 2: tiếp đến "Thác cổ cò"Cuộc vượt
thác của Dượng Hương Thư
+ Đoạn 3: Còn lại cảnh dòng sông và hai
bên bờ sau khi thuyền vượt thác
3 Giải nghĩa từ khó:
- Thành ngữ: Chảy đứt đuôi rắn: nhanh,
mạnh, từ trên cao xuống, dòng nước như bị ngắt ra
- Nhanh như cắt: Rất nhanh và dứt khoát.
- Hiệp sĩ: người có sức mạnh và lòng hào
hiệp, hay bênh vực và giúp người bị nạn
- Thể loại: đoạn trích là sự phối hợp giữa tả
Trang 8- Xác định vị trí để quan sát của
tác giả? Vị trí quan sát ấy có
thích hợp không? vì sao? - HS trả lời
cảnh thiên nhiên và hoạt động của con ngưồi
- Vị trí quan sát: trên con thuyền di động và
vượt thác Vị trí ấy thích hợp vì phạm vi cảnh rộng, thay đổi, cần điểm nhìn trực tiếp và di
động
Hoạt động 2:
? GV: Gọi HS đọc đoạn đầu
? Có mấy phạm vi cảnh thiên
nhiên được miêu tả trong văn
bản này?
? Cảnh dòng sông được miêu tả
bằng những chi tiết nào?
? Tại sao tác giả miêu tả sông
chỉ bằng hoạt động của con
thuyền?
? Cảnh bờ bãi ven sông được
miêu tả bằng những chi tiết nào?
? Nhận xét của em về nghệ thuật
miêu tả trên hai phương diện:
Dùng từ và biện pháp tu từ?
? Sự miêu tả của tác giả đã làm
hiện lên một thiên nhiên như thế
nào?
? Theo em có được cảnh tượng
thiên nhiên như thế là do cảnh
vốn như thế hay người tả ra như
thế?
Bình: Võ quảng là nhà văn của
quê hương Quảng Nam Những
kỉ nệm sâu sắc về dòng sông Thu
Bồnđã khiến văn bản tả cảnh
của ông sinh động, đầy sức sống
Từ đây sẽ thấy: muốn tả cảnh
sinh động, ngoài tài quan sát
tưởng tượng phải có tình với
cảnh.
? Người lao động được miêu tả
trong văn bản này là Dượng
Hưong Thư Lao động của
Dượng Hưong Thư diễn ra trong
hoàn cảnh nào?
? Em nghĩ gì về hoàn cảnh lao
động của Dượng Hưong Thư?
? Hình ảnh Dượng Hưong Thư
lái thuyền vượt thác được tập
- HS đọc
- HS suy nghĩ trả lời
- Trao đổi và trả lời, nhận xét và bổ xung
_ HS trao đổi cặp trong 1 phút
- HS: Phần
do cảnh,
người tả có khả năng quan sát, tưởng tượng,
có sự am hiểu và có tình cảm yêu mến cảnh vật quê hương
- HS lắng nghe
- Tìm kiếm
và trả lời
Các em káhc
bổ sung
1 Cảnh thiên nhiên:
* Hai phạm vi: Cảnh dòng sông và cảnh hai
bên bờ
- Cảnh dòng sông: dòng sông chảy chầm
chậm, êm ả, gió nồm thổi, cánh buồm nhỏ căng phồng, rẽ sóng lướt bon bon chở đầy sản vật
Con thuyền là sự sống của sông; miêu tả con thuyền cũng là miêu tả sông
- Hai bên bờ:
+ Bãi dâu trải bạt ngàn
+ Những chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứng trầm ngâm lặng nhìn xuoóng nước
+ Những dãy núi cao sừng sững;
+ Những cây to mọc giữa những bụi lúp xúp nom xa như những cụ già vung tay hô đám con cháu tiến về phía trước
Dùng nhiều từ láy gợi hình (trầm ngâm, sừng sững, lúp xúp)
Phép nhân hoá (những chòm cổ thụ ); Phép
so sánh (những cây to mọc giữa những bụi )
Điều đó khiến cảnh trở nên rõ nét, sinh động Cảnh thiên nhiên đa dạng phong phú, giàu sức sống Thiên nhiên vưèa tươi đẹp, vừa nguyên sơ, cổ kính
GV: Cảnh núi còn báo hiệu đoạn sông lắm
thác nhiều ghềnh đang đợi đón
2 Cuộc vượt thác của Dượng Hương Thư.
- Hoàn cảnh: lái thuyền vượt thác giữa mùa
nước to Nước từ trên cao phónh giữa hai vách
đá dựng đứng Thuyền vùng vằng cứ chực tụt xuống
Đầy khó khăn nguy hiểm, cần tới sự dũng cảm của con người
Trang 9Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
trung miêu tả trong đoạn văn
nào?
? Theo em nét nghệ thuật nổi bật
được miêu tả ở đoạn văn này là
gì?
? Các so sánh đó gợi tả một con
người như thế nào? ( Chú ý 3
hình ảnh so sánh)
* Việc so sánh Dượng Hưong
Thư như hiệp sĩ còn gợi ra hình
ảnh huyền thoại anh hùng xưa
với tầm vóc và sức mạnh phi
thường của Đam San, Xinh Nhã
bằng xương bằng thịt đang hiển
hiện trước mắt người đọc.
So sánh thứ ba như đối lập với
hình ảnh Dượng Hưong Thư khi
đang làm việc Ta thấy ở đây
còn có sự thống nhất trong con
người thể hiện phẩm chất đáng
quí cảu người lao động lhiêm
tốn, nhu mì đến nhút nhát trong
cuộc sống đời thường nhưng lại
dũng mãnh nhanh nhẹn quyết
liệt trong công việc trong khó
khăn thử thách.
- Các hình ảnh so sánh đó có ý
nghĩa gì trong việc phản ánh
người lao động và biểu hiện tình
cảm của tác giả?
- HS suy nghĩ trả lời
- HS trao đổi nhóm trong 3 phút
- HS nghe
- Hình ảnh Dượng Hưong Thư: Như một
pho tượmg đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn ghì trên ngọ sào giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ
Nghệ thuật so sánh, gợi tả một con người rắn chắc, bền bỉ, quả cảm, có khả năng thể chất và tinh thần vượt lên gian khó
Nghệ thuật so sánh còn có ý nghĩa đề cao sức mạnh của mgười lao động trêm sông nước Biểu hiện tình cảm quí trọng đối với người lao động trên quê hương
Hoạt động 3.
- NT đặc sắc của đoạn trích là
gì?
- Bài văn tả cảnh gì? Ca ngợi cái
gì? Ca ngợi ai?
- Miêu tả cảnh vượt thác, tác giả
muốn thể hiện tình cảm nào đối
với quê hương?
+ Tình yêu thiên nhiên?
+ Tình yêu người lao động gian
khổ mà hào hùmg?
+ Hay tình yêu đất nước dân
tộc?
- HS trả lời
- HS : Có tất cả các tình
nhưng rõ nhât là tùnh yêu cảnh vật
và ng
Ghi nhớ – sgk - tr40
* GV nhấn mạnh: Bài văn tả cảnh, tả người
toát lên tình cảm yêu quí của tác giả đối với cảnh vật quê hương, nhất là tình cảm trân trọng dành cho người lao động Bài văn là bài ca lao
động của con người Từ đó đã kín đáo biểu hiện tình yêu đát nước, tình yêu dân tộc của tánhà văn
Hoạt động 4
- GV hướng dẫn học sinh làm
bài tập trong SGK - HS làm bài Bài tập1: SGKBài 2: Em học tập được gì về nghệ thuật miêu
tả của tác giả?
- Chọn điểm nhìn thuận lợi cho quan sát
- Có trí tưởng tượng
- Có cảm xúc đối với đối tuiượng miêu tả
4 Củng cố Giáo viên nhấn mạnh nội dung chính của bài học.
Trang 10- Học bài, thuộc ghi nhớ.
- Hoàn thiện bài tập
- Soạn bài: So sánh
(Tiếp theo)
A Mục tiêu bài học.
Giúp học sinh nắm được:
- So sánh là gì?
- Cấu tạo của phép so sánh Biết vận dụng phép so sánh khi viết văn
B Chuẩn bị.
- Giáo viên: + Soạn bài Đọc sách giáo viên và sách bài soạn
+ Bảng phụ viết VD
- Học sinh: + xem lại bài trước, chuẩn bị bài mới
C Các bước lên lớp.
1 ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ: 1 Thế nào là so sánh? Phân tích cấu tạo của phép so sánh trong VD sau:
Đây ta như cây giữa rừng
Ai lay chẳng nhuyển, ai rung chẳng rời
3 Bài mới * Giới thiệu bài
* Tổ chức các hoạt động.
Hoạt động 1:
Tìm hiểu về các kiểu so sánh i Các kiểu so sánh:
* GV treo bảng phụ đã viết
VD
? Nhắc lại các từ so sánh đã
học ở tiết trước?
? Trong khổ thơ có sử dụng
lại các từ so sánh ấy không?
? Vậy những từ so sánh ở
khổ thơ này là gì?
? Từ ngữ chỉ ý so sánh trong
hai phép so sánh trên có gì
khác nhau?
? Tìm VD có từ so sánh
tương tự:
- Em hãy cho biết có mấy
kiểu so sánh?
- HS đọc VD
- Quan sát bảng phụ
- HS trả lời
- So sánh tìm
ra sự khác nhau và trả
lời
- Tìm kiếm và trả lời
- HS rút ra kết luận
1 Tìm hiểu VD: ( SGK)
* Các từ so sánh đã học: như, như là, bằng, tựa, hơn, tưởng
* Trong khổ thơ này không có các từ so sánh trên
- Trong VD có hai phép so sánh:
+ Phép 1:
Vế A: Những ngôi sao
Vế B: Mẹ đã thức
Từ so sánh: Chẳng bằng
+ Phép 2:
Vế A: Mẹ Vế B: Ngọn gió
Từ so sánh: Là
- Từ so sánh "chẳng bằng" ở vế A không ngang bằng vế B
- Từ so sánh "là" vế A ngang bằng vế B
* VD:
- Gió thổi là chổi trời
- Nước mưa là cưa trời (Tục ngữ)
- Thà rằng ăn bát cơm rau Còn hơn thịt cá nói nhau nặng lời (Ca dao)
2 Ghi nhớ: (SGK - Tr 42)
