Bài giảng Tâm lý học giáo dục - ThS. Nguyễn Thị Vân

Chặt chẽ, thống nhất, biện chứng. Con ng ườ i.[r]

TR ƯỜ NG Đ I H C QU C GIA TP HCM Ạ Ọ Ố

Đ I H C KHOA H C XàH I VÀ NHÂN VĂN Ạ Ọ Ọ Ộ

KHOA TÂM LÝ H C Ọ

 Gi ng viên: Ths Nguy n Th  Vân ả ễ ị

 Th i gian: 45 ti t ờ ế

TÀI LI U THAM KH O Ệ Ả

1.  Tâm lý h c l a tu i và tâm lý h c s  ph m. Lê Văn H ng­  ọ ứ ổ ọ ư ạ ồ

2001.

2. Các lý thuy t phát tri n tâm lý ng ế ể ườ i. Phan Tr ng Ng  (ch   ọ ọ ủ

biên), NXB ĐHSP

3. B  câu h i ôn t p và đánh giá k t qu  h c t p môn TLH l a  ộ ỏ ậ ế ả ọ ậ ứ

tu i và TLH s  ph m. Phan Tr ng Ng  (ch  biên). NXB  ổ ư ạ ọ ọ ủ ĐHSPHN, 2005.

4. TLH l a tu i và TLH s  ph m (t p I, II). A.V.Petro Vski  ứ ổ ư ạ ậ

(ch  biên), Đ ng Xuân Hoài d ch. NXB Giáo d c 1982 ủ ặ ị ụ

5.  C  s  tâm lý h c  ng d ng, GS Đ ng Ph ơ ở ọ ứ ụ ặ ươ ng Ki t (ch   ệ ủ

biên), NXB ĐHQG HN

6. TS. Đ  Th  Châu, (2005),Tình hu ng tâm lý h c l a tu i  ỗ ị ố ọ ứ ổ

và tâm lý h c s  ph m, NXBGD ọ ư ạ

7. B.Ph.LoMov, (2000), Nh ng v n đ  v  lý lu n và  ữ ấ ề ề ậ

ph ươ ng pháp lu n tâm lý h c, NXB ĐHQG Hà N i  ậ ọ ộ

(B n d ch t  ti ng Nga).  ả ị ừ ế

Ch ươ ng 2: S  phát tri n tâm lý và vi c d y h c ự ể ệ ạ ọ

Ch ươ ng 3: Nh ng đ c đi m tâm lý c a tu i v ữ ặ ể ủ ổ ườ n 

tr  và tu i m u giáo ẻ ổ ẫ

Ch ươ ng 4: TLH l a tu i h c sinh ti u h c ứ ổ ọ ể ọ

Ch ươ ng 5: TLH l a tu i thi u niên ứ ổ ế

Ch ươ ng 6: TLH l a tu i thanh xuân ứ ổ

Ph n II: M t s  v n đ  c  b n c a tâm lý h c s  ầ ộ ố ấ ề ơ ả ủ ọ ư

ph mạ

 Ch ươ ng 7: B n ch t c a vi c h c và nh ng c  s  tâm  ả ấ ủ ệ ọ ữ ơ ở

lý c a vi c d y h c ủ ệ ạ ọ

 Ch ươ ng 8:  Tâm lý h c v  các ki u h c và d y h c c   ọ ề ể ọ ạ ọ ơ

b n ả

 Ch ươ ng 9: Tâm lý h c giáo d c ọ ụ

 Ch ươ ng 10: Tâm lý h c nhân cách c a ng ọ ủ ườ i giáo viên

Ch ươ ng 1: Nh p môn tâm lý h c l a  ậ ọ ứ

tu i và tâm lý h c s  ph m ổ ọ ư ạ

I. Khái quát v  tâm lý h c l a tu i và tâm lý h c s  ph m ề ọ ứ ổ ọ ư ạ

II. Lý lu n v  s  phát tri n tâm lý tr  em ậ ề ự ể ẻ

III. S  phân chia giai đo n phát tri n tâm lý ự ạ ể

1. Đ i tố ượng nghiên c u c a TLHLT và ứ ủ

TLHSP

TÂM LÝ H C L A TU I Ọ Ứ Ổ

Nghiên  c u  ứ đ ng  l c ộ ự  phát 

tri n  tâm  lý  theo  ể l a  tu i ứ ổ ,  s   ự

phát  tri n  ể cá  thể  c a  các  quá  ủ

trình  tâm  lý  trong  nhân  cách 

con  ng ườ i  đang  đ ượ c  phát 

tri n ể

TÂM LÝ H C S  PH M Ọ Ư Ạ

Nghiên  c u  nh ng  ứ ữ quy  lu t ậ   tâm  lý  c a  vi c  ủ ệ d y  h c ạ ọ  và  giáo d c ụ

Tìm hi u nh ng quy lu t chung c a s  phát ể ữ ậ ủ ự

tri n nhân cách theo l a tu iể ứ ổ

N m b t đắ ắ ược nh ng quy lu t lĩnh h i tri th c, ữ ậ ộ ứ

kĩ năng, kĩ x o trong d y h c và giáo d cả ạ ọ ụ

Hi u để ược nh ng bi n đ i tâm lý c a h c sinh ữ ế ổ ủ ọ

do  nh hả ưởng c a giáo d c và d y h củ ụ ạ ọ

8

2. Nhi m v  c a TLHLT và TLHSP ệ ụ ủ

II. Lý lu n v  s  phát tri n tâm lý  ậ ề ự ể

    Phát tri n tâm lý là do các ể ti m năng sinh v tề ậ  gây ra. M i ọ đ c đi m tâm lýặ ể  chung và cá th  ể

đ u là ti n đ nh và đề ề ị ượ quy t đ nhc  ế ị  b ng con ằ

1.1.2. Thuy t duy  ế

c m ả

S  phát tri n c a tr  ch u s  tác đ ng c a 2 ự ể ủ ẻ ị ự ộ ủ

y u t  môi trế ố ường và di truy n, trong đó di ềtruy n gi  vai trò quy t đ nh và môi trề ữ ế ị ường 

là đi u ki n bi n nh ng đ c đi m tâm lý đã ề ệ ế ữ ặ ể

được đ nh s n thành hi n th c.ị ẵ ệ ự

Chương I.Nhập môn TLHLT và TLHSP 14

1.1.3. Thuy t h i t  hai y u t ế ộ ụ ế ố

HẠN CHẾNh n  xét: ậ T t  c   các  thuy t  trên  đ u  có ấ ả ế ề

nh ng sai l m gi ng nhau b i: ữ ầ ố ở

•Cho  r ng  đ c  đi m  con  ng i  là  b t  bi n, ằ ặ ể ườ ấ ế

ti n  đ nh,  ho c  do  ti m  năng  sinh  v t  di ề ị ặ ề ậtruy n, hay do  nh hề ả ưởng c a môi trủ ường là 

S  phát tri n tâm lý tr  em là quá trình tr  em ự ể ẻ ẻlĩnh h iộ  n n văn hoá xã h i loài ngề ộ ười thông qua tính tích c c ự c a tr  trong ủ ẻ ho t đ ngạ ộ  và giao ti pế  (trong đó d y h c và giáo d c gi  ạ ọ ụ ữ

vai trò ch  đ o)ủ ạ

Chương I.Nhập môn TLHLT và TLHSP 16

Quan đi m duy v t bi n ch ng ể ậ ệ ứ

v  s  phát tri n tâm lý tr  emề ự ể ẻ

1.2

 S  phát tri n tâm lý c a tr  em không tuân theo ự ể ủ ẻquy lu t sinh h c mà tuân theo quy lu t xã h iậ ọ ậ ộ

2 Quy lu t chung c a s  phát tri n tâm lý tr  ậ ủ ự ể ẻem

Tính không đ ng đ uồ ề

Tính m m d o       Tính toàn v nề ẻ ẹ

và kh  năng bù trả ừ

Nh ng ch c năng tâm lý khác nhau thì không phát  ữ ứ

tri n   m c đ  nh  nhau. Có nh ng th i kì t i  u cho  ể ở ứ ộ ư ữ ờ ố ư

s  phát tri n 1 hành đ ng tâm lý nào đó ự ể ộ

2.1. Quy lu t v  tính không đ ng đ u ậ ề ồ ề

2.1. Quy lu t v  tính không đ ng đ u ậ ề ồ ề

c a s  phát tri n tâm lýủ ự ể

c a s  phát tri n tâm lýủ ự ể

 Cùng v i s  phát tri n, tâm lý con ng i ớ ự ể ườ

ngày càng có tính tr n v nọ ẹ , th ng nh tố ấ , b n ề

v ngữ  S  phát tri n th  hi n   vi c chuy n ự ể ể ệ ở ệ ể

d n các ầ tr ng thái tâm lýạ  thành các đ c đi m ặ ểtâm lý cá nhân, thành các nét c a nhân cách.ủ

Chương I.Nhập môn TLHLT và TLHSP 20

2.2. Quy lu t tính toàn v n c a tâm lýậ ẹ ủ

2.2. Quy lu t tính toàn v n c a tâm lýậ ẹ ủ

Chương I.Nhập môn TLHLT và TLHSP 22

Các yếu tố ảnh hưởng tới sự phát triển tâm lý trẻ

3

Phát triển tâm lý trẻ

D

i tr u y

Tập thể

Tập thể

Vai trò

to lớn

Môi trườ Môi ng trườ ng

Vai tròquan tr

ọng

Tự giáo dục

Tự giáo dục

Ý nghĩa đặc biệt

Giáo dục

Giáo dục

Chủ đạo

H o ạ t Đ ộ g C á n h â n

H o ạ t Đ ộ g C á n h â n

Quyế

t địnhtrực t

g h

C ô

g h

Nh ng gì ngữ ườ ới l n làm hôm nay, tr  con s  l p l i vào ngày mai.ẻ ẽ ặ ạ

 Vì v y, hãy c n tr ng v i m i hành vi c a mình. ậ ẩ ọ ớ ỗ ủ  

Chương I.Nhập môn TLHLT và TLHSP 24

4.1. Quan ni m v  giai đo n phát tri n tâm lý ệ ề ạ ể

 Quan ni m sinh h c: kh ng đ nh tính b t bi n, tính  ệ ọ ẳ ị ấ ế

tuy t đ i c a giai đo n l a tu i ệ ố ủ ạ ứ ổ

 Quan ni m khác: ph  nh n khái ni m l a tu i, s  phát  ệ ủ ậ ệ ứ ổ ự tri n tâm lý ch  là tích lu  tri th c, kĩ năng, kĩ x o ể ỉ ỹ ứ ả

 Quan ni m duy v t bi n ch ng (V gôtxki): ệ ậ ệ ứ ư

L a tu i là m t th i kì phát tri n nh t đ nh đóng  ứ ổ ộ ờ ể ấ ị kín m t cách t ộ ươ ng đ i và ý nghĩa c a m i th i kì  ố ủ ỗ ờ

đ ượ c quy đ nh b i v  trí c a nó trong c  quá trình  ị ở ị ủ ả phát tri n ể

S  phân chia giai đo n phát tri n tâm lý ự ạ ể

4

4.2.1. Giai đo n trạ ước tu i h cổ ọ

Chương I.Nhập môn TLHLT và TLHSP 26

Phân chia giai đo n phát tri n tâm lýạ ể

4.2

Giai đo n l a tu i đi h c (tu i h c sinhạ ứ ổ ọ ổ ọ )4.2.2

Giao ti p ế

v i b nớ ạ

Giai đo n đ u thanh niên (16,17 tu i­ 22,23 tu i) v i  ạ ầ ổ ổ ớ

ho t đ ng ch  đ o: đ nh h ạ ộ ủ ạ ị ướ ng ngh  nghi p ề ệ

T  24 tu i tr  điừ ổ ở

Ho t đ ng lao đ ng và ho t đ ng xã h iạ ộ ộ ạ ộ ộ

Giai đo n trạ ưởng thành

4.2.3

Ngh  h u ỉ ư

(50­ 60 tu i tr  đi)ổ ở

Chương I.Nhập môn TLHLT và TLHSP 30

Giai đo n ngạ ười già

4.2.4