Giáo án môn Ngữ văn lớp 6 - Tuần lễ 24

thầy chỉ mặc bộ này vào dịp phát thưởng hoặc thanh tra => Trang trọng - Lời nói: + Học Sinh đi trể, không thuộc bài nhưng thầy không quở mắng + Tiếng Pháp là ngôn ngữ đẹp nhất trong sáng[r]

Ngày soạn :24/01/2011 Ngày dạy :25/01/2011 Tuần: 24

Tiết: 89,90 Văn bản: BUỔI HỌC CUỐI CÙNG

(Chuyện của một em bé người An - dát ) An – phông – xơ Đô - đê

I.Mục tiêu:Giúp HS

1.Kiến thức:- Nắm cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật , người kể chuyện, lời đối thoại và

lời độc thoại của truyện

- Ý nghĩa , giá trị của tiếng nói dân tộc

2.Kĩ năng: - Kể tóm tắt truyện.

- Tìm hiểu phân tích nhân vật cậu bé Ph răng và thầy giáo Ha- men qua ngoại hình, ngôn ngữ, cử

chỉ, hành động

- Trình bày được suy nghĩ của bản thân về ngôn ngữ dân tộc chung và ngôn ngữ dân tộc mình nói

riêng

3.Thái độ: Bồi dưỡng tình cảm yêu nước , yêu tiếng nói dân tộc trong HS

II.Chuẩn bị:

1.Giáo viên: Soạn bài Tìm đọc tài liệu liên quan Sưu tầm tranh ảnh của tác giả

2 Học sinh: Soạn và chuẩn bị bài ở nhà Soạn bài theo câu hỏi SGK

III.Tiến trình bài dạy:

1.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số

2.Kiểm tra bài cũ: Văn bản “Vượt thác” em cần ghi nhớ những gì?

3 Bài mới: * Giới thiệu bài: Lòng yêu nước là tình cảm rất thiêng liêng đối với mỗi người và

nó có nhiều cách biểu hiện khác nhau Ở đây, trong tác phẩm “buổi học cuối cùng” đặc biệt này,

lòng yêu nước biểu hiện trong tình yêu tiếng mẹ để của tác giả An – phông Xơ – đô – đê

Hoạt động I: Giới thiệu chung

Gọi HS đọc về tác giả – tác phẩm ở

chú thích SGK

- Hãy nêu ngắn gọn vài nét về tác

giả, tác phẩm?

Dựa vào trình tự đó hãy xác định

nội dung khái quát cảu văn bản?

.Hoạt động II: Đọc – Hiểu văn bản

Hướng dẫn các đọc, chú ý thay đổi

giọng điệu cho phù hợp với nội

dung của từng đoạn Bố cục của

đoạn trích?

? Câu chuyện được kể trong hoàn

cảnh, thời gian nào, không gian

nào?

I.Giới thiệu chung:

1 Tác giả : An – phông - xơ Đô – đê( 1840 –

1897), nhà văn Pháp , tác giả của nhiều tập truyện ngắn nổi tiếng

2.Tác phẩm:

- Nội dung khái quát : Truyện kể về buổi học tiếng Pháp cuối cùng do thầy Hamen dạy tại một trường làng ở vùng Andát

II Đọc – Hiểu văn bản:

1.Đọc – Chú thích:

2.Bố cục: 3 phần

Phần 1: Từ đầu  Vắng mặt con => Quang cảnh trước buổi học

Phần 2: tiếp theo  Cuối cùng này => Diễn biến buổi học cuối cùng

?Em hiểu gì về nhan đề của truyện?

Truyện được kể theo lời của nhân

vật nào? Thuộc ngôi thứ mấy?

Truyện còn có những nhân vật nào?

Trong các nhân vật đó, nhân vật nào

gây cho em ấn tượng nổi bật nhất?

?Diễn biến tâm trạng Phrăng được

chia mấy thời điểm? Thấy trễ giờ

đến lớp Phrăng đã làm gì? Vì sao?

Sau đó Phrăng đã thấy có gì khác lạ

trên đường đến trường? Quang cảnh

ở trường và không khí trong lớp

học?

?Không khí đó như báo hiệu điều

gì? Diễn biến tâm trạng Phrăng

trước buổi học cuối cùng đó như thế

nào? (thái độ việc học tiếng Pháp)

- HS trả lời và nhận xét

=> GV chốt ý

Phần 3: còn lại => Cảnh kết thúc buổi học cuối cùng

3.Phân tích:

a) Nhân vật Phrăng:

 Diễn biến tâm trạng Phrăng trước buổi học

- Do trễ giờ, chưa thuộc bài nên định trón học nhưng cưỡng lại ba chân bốn cẳng chạy đến trường

- Thấy khác lạ: nhiều người xem cáo thị

- Đến lớp: bình lặng, đến trễ nhưng thầy không quở mắng, thầy nói rất dịu dàng

- Ngạc nhiên

=> Những điều khác lạ như báo hiệu trước điều gì

đó rất nghiêm trọng sắp xảy ra

? Đoạn văn “bài học … phải từ giã”

thể hiện rõ tâm trạng gì của Phrăng?

Tâm trạng Phrăng càng ân hận hơn

khi nào? Buổi học cuối cùng ấy

Phrăng đã học như thế nào? Với thái

độ và tình cảm gì?

?Qua những chi tiết trên nhằm bộc

lộ tình cảm gì của Phrăng đối với

việc học Tiếng Pháp?

?Em có nhận xét gì về suy nghĩ, tâm

trạng của Phrăng trong buổi học

cuối cùng tiếng Pháp này?

?Qua đó nó thể hiện tình cảm gì của

Phrăng đối với quê hương đất nước

mình?

Hãy tìm chi tiết trong truyện miêu tả

thấy Hamen qua trang phục như thế

nào?

 Diễn biến tâm trạng Phrăng trong buổi học cuối cùng

- Choáng váng, a quân khốn nạn đó

 Bất ngờ, tức giận hiểu ra tất cả

- Chẳng bao giờ được học nữa ư, phải dừng ở đây ư?

 Hối tiếc, ân hận, đau đớn

- Khi không thuộc bài: lúng túng, lòng rầu rĩ không dám ngẩng đầu lên

 Nỗi ân hận quá lớn và chuyển thành sự xấu hổ

- Khi nghe thầy Ha- men giảng ngữ pháp, kinh ngạc thấy sao mình hiểu đến thế …

- Chưa bao giờ chăm chú nghe đến thế

 Nhận thức, thái độ đã có sự biến đổi sâu sắc Phrăng hiểu ý nghĩa thiêng liêng của việc học tiếng Pháp

=> Yêu đất nước Pháp

b) Thầy Hamen

- Trang phục: mặc bộ trang phục đẹp nhất trước đó

?Thái độ của thầy đối với HS như

thế nào hôm nay Phrăng đi trễ,

không thuộc bài?

Lời nói của thầy đối với việc học

tiếng Pháp như thế nào?

?Thái độ, cử chỉ, hành động của

thầy Hamen có gì khác thường? Vì

sao như vậy?

?Qua những chi tiết, lời nói, cử chỉ

trên diễn tả tâm trạng thầy Hamen

trong buổi học cuối cùng như thế

nào?

?Qua đó em hiểu gì về thầy Hamen

nói “Khi một dân tộc … chốn tù

lao”

?Ngoài 2 nhân vật chính, truyện còn

đề cập đến những nhân vật nào

khác?

?Tìm các chi tiết thể hiện thái độ

hình ảnh nhân vật khác? Gồm

những ai? Các cụ già có thái độ và

hành động, tâm trạng gì?

?Các em nhỏ có thái độ gì? Làm gì?

Họ là những người như thế nào?

Buổi học cuối cùng là một chân lý

quan trọng và phổ biến được khẳng

định trong truyện đó là chân lý nào?

Em có thể khái quát ý nghĩa tư

tưởng của truyện như thế nào?

?Bài học này em cần ghi nhớ nghệ

thuật và nội dung gì? (đọc ghi nhớ)

 Liên hệ đến lịch sử dân tộc Việt

Nam …

thầy chỉ mặc bộ này vào dịp phát thưởng hoặc thanh tra => Trang trọng

- Lời nói:

+ Học Sinh đi trể, không thuộc bài nhưng thầy không quở mắng

+ Tiếng Pháp là ngôn ngữ đẹp nhất trong sáng nhất + Thái độ khi giảng bài

+ Chưa bao giờ nhiệt tình như thế

- Hình ảnh thầy giáo cuối buổi học tái nhợt, không nói được nên lời quay lại bảng viết “nước Pháp muôn năm”

 Tâm trạng đau đớn, xúc động đến tột đỉnh

=> Yêu tiếng Pháp, yêu đất nước Pháp

c) Các nhân vật khác

- Cụ già Hô – de : Đến lớp chăm chú nghe giảng, run run, xúc động

- Người đưa thư, các em nhỏ khác chăm chú nghe giảng

 Họ nhận thức được học tiếng của dân tộc mình là điều cần thiết thiêng liêng

d) Ý nghĩa:

- Tiếng nói là một giá trị văn hóa cao quý của dân tộc, yêu tiếng nói là yêu văn hóa dân tộc Tình yêu tiếng nói dân tộc là một biểu hiện cụ thể của lòng yêu nước Sức mạnh của tiếng nói dân tộc là sức mạnh văn hóa , không một thế lực nào có thể thủ tiêu Tự do của một dân tộc gắn liền với việc giữ gìn

và phát triển tiến nói dân tộc mình

- Văn bản cho thấy tác giả là một người yêu nước, yêu độc lập tự do, am hiểu sâu sắc tiếng mẹ đẻ

III Tổng kết: ghi nhớ SGK

IV Luyện tập: GV hướng dẫn HS làm BT 1 + 2

/SGK; BT 1  4/SBT

4.Củng cố: Nhắc lại ghi nhớ của truyện , đọc kỹ truyện, nhớ những sự việc chính, kể tóm tắt

được truyện

5.Dặn dò: Học và soạn “ Nhân hóa”

IV.Rút kinh nghiệm:

………

………

…………

***************************************************

Tiết: 91 Ngày soạn : / /2011

Ngày dạy : / /2011

Tiếng Việt: NHÂN HÓA I.Mục tiêu: Giúp HS

1.Kiến thức: Nắm được khái niệm nhân hoá, các kiểu nhân hoá Tác dụng của phép nhân hoá

2.Kĩ năng: - Nhận biết và bước đầu phân tích được giá trị của phép tu từ nhân hóa.

- Sử dụng được phép nhân hóa trong khi nói và viết

3.Thái độ: Ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt

II.Chuẩn bị:

1.Giáo viên: Soạn và lấy nhiều ví dụ, tìm tài liệu liên quan Tích hợp phần Văn ở bài “Sông

nước Cà Mau” Bảng nhóm Giáo án điện tử

2 Học sinh: Soạn và chuẩn bị bài ở nhà

III.Tiến trình bài dạy:

1.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số

2.Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra 15 phút

* Đề : So sánh là gì? Cấu tạo của phép so sánh ?Có mấy cách so sánh? Cho Ví dụ? ( 9 điểm)

* Đáp án: So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật , sự việc khác có nét tương đồng

để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt Cấu tạo của phép so sánh gồm: Vế A, phương

diện so sánh, từ ngữ so sánh và vế B

- Có hai kiểu so sánh : so sánh ngang bằng và so sánh không ngang bằng

VD: Con đi trăm núi ngàn khe

Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm

Con đi đánh giặc mười năm

Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi

=> So sánh không ngang bằng Quê hương là chùm khế ngọt Cho con trèo hái mỗi ngày => So sánh ngang bằng

3 Bài mới: * Giới thiệu bài: Ở tiết trước ta học phép tu từ so sánh Hôm nay chúng ta học phép

tu từ nhân hoá Nhân hoá là gì? Có mấy kiểu nhân hoá? Tác dụng của nhân hoá

Hoạt động I: Nhân hoá là gì?

HS đọc to ví dụ SGK tr 56

Nêu các sự vật đề cấp đến trong

I Nhân hoá là gì?

1 Ví dụ (SGK)

2 Nhận xét

Các sự vật này được miêu tả bằng

những từ ngữ nào?

HS đọc ví dụ 2 SGK

So với cách diễn đạt ở ví dụ 2 thì

cách diễn đạt ở ví dụ 1 hay hơn ở

chỗ nào?

Với cách gọi, tả con vật, cây cối

bằng những từ ngữ dụng để gợi

hoặc tả người như ở VD 1 gọi là

cách nhân hố Vậy, nhân hố là

gì?

HS đọc ghi nhớ

Hoạt động II : Các kiểu nhân hố

HS đọc ví dụ SGK tr57

Hãy nêu các sự vật được nhân hố

Dựa vào các từ in đậm hãy cho

biết mỗi sự vât trên được nhân hố

bằng cách nào?

Qua 3 ví dụ trên cho biết cĩ bao

nhiêu kiểu nhân hố? Đĩ là những

kiểu nào?

Cho ví dụ tương tự mỗi loại

Ở nội dung này em cần ghi nhớ

những kiến thức cơ bản gì?

Hoạt động III: Luyện tập

GV hướng dẫn HS làm bài tập

bằng các phiếu học tập

Đọc yêu cầu của bài tập 1 SGK

GV hưỡng dẫn HS thảo luận?

Nhận xet , bổ sung? GV chốt ghi

vở

Đọc đoạn văn SGK

*- Bầu trời : ơng, mặc áo giáp, ra trận

- Cây mía: Múa gươm

- Kiến :Hành quân

=> Nhân hố

*So sánh:

- Nhân hĩa cĩ tính hình ảnh, làm cho sự vật, sự việc được miêu tả gần gũi với con người

*Ghi nhớ SGK

II Các kiểu nhân hố:

1.VD: SGK /57

2 Nhận xét

- Miệng: Lão, tai : bác , mắt : cơ , chân : cậu  Những từ ngữ vốn gọi người để gọi vật

Gậy tre Chông tre





 chống lại

- Tre: Xung phong giữ …

 Dùng những từ vốn chỉ tính chất hoạt động của người để chỉ tính chất, hoạt động của vật

Trâu : ơi  Trị chuyện, xưng hơ với vật như với người

*Ghi nhớ SGK /58

III Luyện tập:

Bài 1/58: Chỉ ra và cho biết tác dụng của phép nhân

hố:

a Nhân hố: Đơng vui, mẹ con, anh em tíu tít, bận rộn

b Tác dụng: Làm cho các sự vật ở bến cảng, tàu, xe trở nên gần gũi và thể hiện hoạt động nhộn nhịp khẩn trương náo nhiệt

Bài 2:/58: Cách diễn đạt ở đoạn văn trên sinh động,

gợi cảm, hay hơn

Bài 3/58: Cách 1 cĩ dùng nhân hố nên sinh động,

gợi cảm, gần gũi hơn Ta nên chọn cho văn bản biểu

Tìm các câu văn có nội dùng phép

so sánh? Sự vật nào được đem ra

so sánh và so sánh trong hoàn

cảnh nào?

Cảm nghĩ gì của em sau khi đọc

xong đoạn văn này?

Nhờ đâu mà em có được cảm nghĩ

ấy?

=> Tác dụng của so sánh trong

đoạn văn ấy là gì? (đọc ghi nhớ

SGK/42)

cảm Cách 2: Diễn tả bình thường chỉ rõ ràng, đầy đủ nên chọn cho văn bản thuyết minh

Bài 4/59

a Núi ơi! – Trò chuyện xưng hô với vật như với người- Tác dụng làm cho sự vật núi trở nên gần gũi,bộc lộ tâm tình tâm sự

b Cua cá tấp nập Cò, sếu, vạc cãi cọ om sòm (Cách 1, 2 )

c Chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứng trầm ngâm lặng nhìn ; thuyền vùng vắng

d Cây bị thương, thân hình, vết thương, cục máu (Cách 2)

Tác dụng: Làm cho sự vật trở nên gần gũi với con người, biểu thị những suy nghĩ, tình cảm của con người

4.Củng cố: Thế nào là nhân hoá? Có mấy kiểu nhân hoá , viết đoạn văn có sử dụng phép

nhân hóa

5.Dặn dò: Học bài và chuẩn bị bài “ PHƯƠNG PHÁP TẢ NGƯỜI ”

IV.Rút kinh nghiệm:

………

………

…………

***********************************************

Ngày soạn : / /2011 Ngày dạy : / /2011 Tiết: 92

Tập làm văn: PHƯƠNG PHÁP TẢ NGƯỜI I.Mục tiêu: Giúp HS

1.Kiến thức: - Nắm được cách làm văn tả người và bố cục hình thức, thứ tự miêu tả ; cách xây

dựng một đoạn văn và lời văn trong bài văn tả người

2.Kĩ năng: - Rèn kĩ năng quan sát, lựa chọn các chi tiết cần thiết cho bài văn miêu tả

- Trình bày những điều quan sát, lụa chọn theo trình tự hợp lý

- Viết một đoạn văn, bài văn miêu tả

- Bước đầu có thể trình bày miệng một đọan hoặc một bài văn tả người trước lớp

3.Thái độ: Ý thức học tập, rèn luyện thể loại tả người

II.Chuẩn bị:

1.Giáo viên: Soạn và lấy nhiều ví dụ, tìm tài liệu liên quan

2 Học sinh: Soạn và chuẩn bị bài ở nhà

III.Tiến trình bài dạy:

1.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số

2.Kiểm tra bài cũ Nhắc lại bố cục một bài văn tả cảnh

3 Bài mới: * Giới thiệu bài: Bài học trước các em biết bố cục bài tả cảnh Hôm nay chúng ta

tìm hiểu phương pháp tả người

Hoạt động I: Phương pháp viết một

đoạn văn, bài văn tả người

* Gọi HS đọc các đoạn văn SGK/59 

61

- HS đọc lại đoạn 1 và nhận xét

? Đoạn văn 1 tả ai? Có đặc điểm gì nổi

bật? Đặc điểm đó được thể hiện ở từ ngữ

và hình ảnh nào?

?Trong các đoạn văn trên đoạn nào tập

trung khắc hoạ chân dung? ?Đoạn nào tả

người gắn với công việc? Yêu cầu lựa

chọn các chi tiết và hình ảnh ở mỗi bài

có khác nhau không?

* Đọc lại đoạn văn 3 Đoạn 3 gần như

một bài văn miêu tả hoàn chỉnh có 3

phần Hãy chỉ ra và nêu nội dung chính

của mỗi phần?

? Nếu phải đặt tên cho bài văn này thì

em sẽ đặt là gì?

? Quan sát lại 3VD và những điều nhận

xét hãy cho biết bài học này cần ghi nhớ

những gì?

* HS đọc ghi nhớ

Hoạt động II : Luyện tập

Đọc yêu cầu Bài tập 1: Các chi tiết tiêu

biểu em lựa chọn khi miêu tả các đối

tượng

Bài 2/62: Dàn bài cơ bản:

Cho HS thảo luận tổ nhóm khoảng 5’

Gọi đại diện các tổ trình bày dàn ý bằng

cách đọc lại  HS bổ sung, GV nhận xét

Bài 3/62 Các từ cần điền vào chỗ trống

 HS bổ sung, GV nhận xét

I.Phương pháp viết một đoạn văn, bài văn tả người

1 VD: Các đoạn văn (SGK/59; 60; 61)

2 Nhận xét

*Đoạn 1: Tả hình ảnh dượng Hương Thư khoẻ

mạnh, rắn rỏi, vững chắc, dũng mãnh, oai hùng đang chống thuyền vượt thác

*Đoạn 2:Tả chân dung cái Tứ (xấu xí, gian giảo)

*Đoạn 3: Gồm 3 phần tả võ sĩ trong keo vật a) Mở bài: Giới thiệu người được tả

b) Thân bài: Miêu tả chi tiết cụ thể người được tả

chi tiết (ngoại hình, cử chỉ, hành động, lời nói …)

c) Kết bài: Nhân xét, cảm nghĩ về nhân vật được tả

Nhan đề của bài “Keo vật thách đấu”

* Ghi nhớ (SGK/61)

II Luyện tập

Bài 1/62: Các chi tiết tiêu biểu em lựa chọn khi

miêu tả các đối tượng a) Em bé (4 – 5 tuổi) Mắt to, sáng, tươi tắn, nhanh nhẹn, mặt bầu bĩnh, nghịch ngợm, miệng luôn cười

… b) Cụ già cao tuổi: Mắt lờ đờ đục, tóc bạc, da nhăn nheo, đi chậm chạp

c) Cô giáo đang say sưa giảng bài trên lớp: ánh mắt hướng về phía HS, miệng không ngớt nói, tay phụ hoạ cho nội dung giảng bài

Bài 2/62:

Bài 3/62 Các từ cần điền vào chỗ trống

Người ông đỏ như đồng (đồng tụ) Nhác trông không khác gì tượng ông thần ở trong đền (tượng 2 ông tướng Đá Rãi)

Ông Cản ngũ chuẩn bị tham dự keo vật

4.Củng cố: Hãy nêu các nước trong phương pháp tả người? Nêu bố cục chung của bài văn tả

người Viết một đoạn văn, bài văn tả người có sử dụng phép so sánh

5.Dặn dò: Học thuộc ghi nhớ Chuẩn bị bài ( Đêm nay Bác không ngủ )

IV.Rút kinh nghiệm:

************************************************