(Trong qua trình triển khai các luận điểm, luận cứ, người viết cần thể hiện sự cảm thụ, đánh giá của bản thân về tác phẩm /đoạn trích. Chú ý đi vào cảm nhận về các hình ảnh thơ, ngôn từ,[r]
Trang 1Mến chào các em học sinh khối 9!
Chắc hẳn các em đã trải qua hai tuần học online với nhiều cảm xúc thú vị Sự bỡ ngỡ
ắt hẳn sẽ không còn làm khó các em nữa rồi
Hai tuần qua, các cô nhận thấy ở các em tinh thần học tập chăm chỉ, hăng say Nhiều bạn thường xuyên liên lạc, trao đổi với thầy cô về nội dung bài học và nhờ thầy cô giải đáp những thắc mắc, giảng giải các bài tập khó, những điều chưa hiểu Điều đó cho thấy các em rất có ý thức trách nhiệm đối với việc học và ý thức trách nhiệm với bản thân Đây là một điều rất đáng khen, đáng mừng Đó không chỉ là niềm hạnh phúc của phụ huynh các em mà còn là niềm hạnh phúc lớn, niềm tự hào của các thầy cô về học trò của mình
Các cô nhóm Văn khối 9 tiếp tục gửi đến các em nội dung bài học tuần 24 Các em truy cập vào trang wed của trường để nhận bài và thực hiện nhiệm vụ học tập của mình nhé! Với sự tin tưởng và niềm hi vọng thiết tha, các cô mong các em luôn mạnh khỏe và sẽ tiếp tục phát huy tốt tinh thần học tập đáng khen của mình ở những tuần học tiếp theo!
Nhiệm vụ của các em là:
1 Chép nội dung bài học vào vở ghi và đọc lại, nghiền ngẫm để hiểu nội dung bài Chỗ nào không hiểu, các em sẽ hỏi các bạn hoặc liên hệ trực tiếp với giáo viên dạy các em để được thầy cô giảng kĩ hơn
Cô Chinh ĐT: 0932073155
Cô Tâm ĐT: 0906368487
Cô Linh ĐT: 0938890836
Cô Diệu ĐT: 0352604369
2 Làm các bài tập thầy cô giao vào vở bài tập và gửi nộp cho thầy cô dạy lớp mình theo thời gian qui định
3 Tự nghiên cứu các bài học:
Đối với văn bản:
- Đọc văn bản 4-5 lần để nắm nội dung văn bản
- Đọc phần chú thích sgk 3 lần
- Trả lời câu hỏi phần Đọc - hiểu văn bản vào vở soạn
- Làm bài tập phần Luyện tập
Đối với phần tiếng Việt và Tập làm văn:
- Đọc và trả lời các câu hỏi và bài tập trong sgk vào vở soạn
Ngoài ra, các em cần tự nghiên cứu và học bài trên các trang mạng, các kênh đài truyền hình: Hà Nôi, Thành phố Hồ Chí Minh….để mở rộng hiểu biết của mình nhé
Trang 2Trường THCS Phan Đăng Lưu
Họ và tên:
Lớp:
NỘI DUNG BÀI HỌC TUẦN 24 – NGỮ VĂN LỚP 9
(Từ 27/4 -02/5/ 2020)
Tập làm văn: CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN
(HOẶC ĐOẠN TRÍCH) I/ Đề văn nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)
- Có 2 dạng:
+ Đề mệnh lệnh
Ví dụ: Suy nghĩ về đời sống tình cảm gia đình trong chiến tranh qua truyện ngắn “Chiếc lược
ngà” của Nguyễn Quang Sáng
+ Đề “mở” (không có mệnh lệnh)
Ví dụ: Vẻ đẹp của nhân vật anh thanh niên trong truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long
Bàn về chủ đề, nhân vật, cốt truyện, nghệ thuật của tác phẩm truyện (đoạn trích)
II/ Các bước làm bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)
Bước 1: Tìm hiểu đề và tìm ý
Bước 2: Lập dàn ý
Bước 3: Viết bài
Bước 4: Đọc lại bài và chỉnh sửa
Lưu ý: Bài văn nghị luận cần đảm bảo đầy đủ các phần theo bố cục sau:
- Mở bài: Giới thiệu được tên tác phẩm (đoạn trích), tên tác giả và ý kiến đánh giá
chung của bản thân về tác phẩm (đoạn trích)
- Thân bài: Nêu các luận điểm chính về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm (đoạn
trích) Mỗi luận điểm cần được phân tích, chứng minh bằng các luận cứ tiêu biểu và xác thực (căn cứ vào tác phẩm/đoạn trích)
(Trong qua trình triển khai các luận điểm, luận cứ, người viết cần thể hiện sự cảm thụ, đánh giá của bản thân về tác phẩm /đoạn trích)
- Kết bài: Nêu nhận định, đánh giá chung của bản thân về tác phẩm (đoạn trích).
Đề: Suy nghĩ của em về nhân vật ông Hai trong truyện ngắn “Làng” của Kim Lân.
(Học sinh tham khảo sgk tr.66,67)
III/ Luyện tập
BÀI TẬP
Trang 3Cảm nhận của em về nhân vật ông Hai trong truyện ngắn “Làng” của Kim Lân.
Hướng dẫn tự học - Văn bản: NÓI VỚI CON
(Y Phương)
I/ Tìm hiểu chung
1/ Tác giả
- Y Phương là nhà thơ dân tộc Tày, quê ở tỉnh Cao Bằng
- Thơ ông thể hiện tâm hồn chân thật, mạnh mẽ và trong sáng, cách tư duy giàu hình ảnh của con người miền núi
2/ Tác phẩm
- Viết năm 1980
- Mạch cảm xúc: Bài thơ đi từ tình cảm gia đình mà mở rộng ra tình cảm quê hương, từ những tình cảm gần gũi thiết tha mà nâng lên lẽ sống
- Bố cục: 3 phần
+ Phần 1 (Chân phải…trên đời): Cha nói với con về cội nguồn sinh dưỡng
+ Phần 2 (Người đồng mình ….phong tục): Cha nói với con về vẻ đẹp của người đồng mình + Phần 3 (Còn lại): Lời dặn dò của cha
II/ Đọc - hiểu văn bản
1/ Cha nói với con về cội nguồn sinh dưỡng
a/ Cội nguồn sinh dưỡng của con là gia đình (4 câu thơ đầu)
Đoạn thơ gợi ra một khung cảnh gia đình đầm ấm, hạnh phúc, quấn quýt Con lớn lên từng ngày trong tình yêu thương, trong sự nâng đón và trông chờ của cha mẹ Từng bước con
đi, từng lời nói, tiếng cười của con đều được cha mẹ chăm chút, vui mừng đón nhận Tiếng nói, tiếng cười rộn rã cả gian nhà
> Gia đình chính là cội nguồn của hạnh phúc, là nơi nuôi dưỡng, nâng đỡ tâm hồn mỗi con người
b/ Cội nguồn sinh dưỡng của con là quê hương
- Rừng núi quê hương thơ mộng và hữu tình đã che chở, nuôi dưỡng con cả về tâm hồn
và lối sống
- Con được trưởng thành trong cuộc sống lao động vui tươi, trong thiên nhiên thơ mộng
và nghĩa tình của quê hương
2/ Cha nói với con về vẻ đẹp của người đồng mình
- Tâm hồn rộng mở, phóng khoáng, mạnh mẽ
- Sống thủy chung, giàu nghị lực
Trang 4- Cần cù, nhẫn nại; giàu ý chí, ước mơ, niềm tin; bản lĩnh kiên cường > xây dựng quê hương giàu đẹp
Bằng giọng thơ tha thiết, trìu mến, lời thơ mộc mạc, giản dị, cách tư duy giàu hình ảnh của người miền núi, Y Phương đã thể hiện tình yêu tha thiết, niềm trân trọng và lòng tự hào của người cha về người đồng mình Từ đó, thể hiện mong muốn, hi vọng người con sẽ hiểu
và biết trân trọng vẻ đẹp của quê hương, bản làng
2/ Lời dặn của cha
- Cha mong con luôn giữ lấy vẻ đẹp của người đồng mình, luôn sống can trường, mạnh
mẽ, bản lĩnh, giàu khát vọng
Đây cũng là lời tự dặn lòng, lời nhắn nhủ của tác giả tới tất cả mọi người
III/ Tổng kết
Ghi nhớ sgk tr.74
BÀI TẬP Cảm nhận của em về bốn câu thơ cuối bài thơ “Nói với con” của Y Phương
Hướng dẫn tự học - Văn bản: SANG THU
(Hữu Thỉnh)
I/ Tìm hiểu chung
1/ Tác giả
- Hữu Thỉnh sinh năm 1942, quê ở Vĩnh Phúc
- Thơ Hữu Thỉnh khỏe khoắn và rất giàu nội tâm
2/ Tác phẩm
- Viết vào mùa thu năm 1977
- Mạch cảm xúc: Cảm xúc trước cảnh thu sang > suy ngẫm về cuộc đời con người
- Bố cục: 3 phần
+ Phần 1 (Khổ thơ 1): Tín hiệu sang thu trong không gian gần và hẹp
+ Phần 2 (Khổ thơ 2): Tín hiệu sang thu trong không gian rộng và cao
+ Phần 3 (Khổ thơ 3): Bức tranh thu lắng vào chiều sâu tâm tưởng con người
II/ Đọc - hiểu văn bản
1/ Tín hiệu sang thu trong không gian gần và hẹp
- Từ “bỗng” gợi sự ngỡ ngàng, ngạc nhiên.
- Hương ổi: Hương vị dân dã, quen thuộc của đồng quê Bắc Bộ; hình ảnh mới lạ trong thơ ca
- Gió se: Gió khô và hơi lạnh > sứ giả mùa thu
- Hình ảnh nhân hóa “Sương chùng chình”: gợi sự di chuyển nhẹ nhàng của màn sương; gợi
sự lưu luyến, bâng khuâng
Trang 5- Ngõ: ngõ thôn, ngõ xóm ngõ thời gian (ẩn dụ).
- Từ “Hình như” gợi sự ngỡ ngàng, nghi hoặc
Cảm nhận tinh tế những chuyển động nhẹ nhàng từ hạ sang thu bằng nhiều giác quan
2/ Tín hiệu sang thu trong không gian rộng và cao
Tín hiệu sang thu hiện ra rõ ràng hơn Từ những sự vật vô hình, mờ ảo: hương, gió, sương, bức tranh thu sang hiện lên với những hình ảnh hữu hình, cụ thể và một không gian cao rộng
- Sông dềnh dàng: di chuyển chậm chạp >< chim vội vã
- Đám mây vắt mình sang thu hình ảnh thơ thi vị, liên tưởng sáng tạo, độc đáo
Phép nhân hóa cùng cảm nhận, liên tưởng tinh tế, sáng tạo đã vẽ nên một bức tranh sang thu đầy thơ mộng, đẹp tinh khôi, quyến rũ
Tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, tình yêu thiên nhiên tha thiết
3/ Bức tranh thu lắng vào chiều sâu tâm tưởng con người.
- Tín hiệu thu sang: nắng đã dịu nhẹ, mưa ít hơn và không dữ dội, sấm cũng nhẹ nhàng
- Hình ảnh ẩn dụ:
+ Sấm: những vang động bất thường của ngoại cảnh, cuộc đời
+ Hàng cây đứng tuổi: con người từng trải
Mượn hình ảnh thiên nhiên lúc giao mùa: hàng cây đứng tuổi không còn bị bất ngờ vì tiếng sấm lúc sang thu, Hữu Thỉnh muốn nói lên suy ngẫm của mình về cuộc đời: khi con người đã từng trải thì cũng vững vàng hơn trước những tác động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời
III/ Tổng kết
Ghi nhớ sgk tr.71
BÀI TẬP Cảm nhận của em về hình ảnh sang thu trong khổ thơ thứ hai bài thơ “Sang thu”
Hướng dẫn tự học - tiếng Việt: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
I/ Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý
1/ Ví dụ: Ngữ liệu sgk tr.74
- Câu “Trời ơi, chỉ còn có năm phút!” Tiếc nuối vì thời gian còn quá ít Anh thanh niên
không nói thẳng ý đó vì ngại ngùng, vì muốn che giấu tình cảm của mình Điều anh muốn nói không thể hiện trực tiếp trên câu chữ mà người nghe hiểu được bằng việc suy ra từ ngữ cảnh
Hàm ý
- Câu “Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!” không có ẩn ý gì Anh thanh niên chỉ muốn nhắc nhở cô gái về việc quên chiếc khăn Từ ngữ trong câu thể hiện rõ điều anh muốn nói
Nghĩa tường minh
Trang 62/ Kết luận
Ghi nhớ skg tr.75
II/ Điều kiện sử dụng hàm ý
1/ Ví dụ: Ngữ liệu sgk tr.90
- Câu in đậm hàm ý “sau bữa ăn này con không còn được ở nhà với thầy mẹ và các em nữa
Mẹ đã bán con.” Chị Dậu không dám nói thẳng với con vì chị rất đau lòng
- Hàm ý trong câu thứ hai rõ hơn Chị Dậu phải nói rõ hơn vì cái Tí chưa hiểu được hàm ý chị nói ở câu thứ nhất
- Chi tiết thể hiện cái Tí hiểu rõ hàm ý của mẹ là: giãy nảy, liệng củ khoai, òa khóc “U bán con thật đấy ư?” “u đừng đem bán con đi”
2/ Kết luận
Ghi nhớ skg tr.91
III/ Luyện tập
Bài tập 1/75
a/ Câu “Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy” cho thấy ông họa sĩ cũng chưa muốn chia tay anh thanh niên Thể hiện qua từ “tặc lưỡi”
b/ “Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đị.” Các từ ngữ đó cho thấy cô gái ngượng ngùng vì đã có ý tặng anh thanh niên chiếc khăn mùi soa mà anh lại không hiểu nên đem trả lại
Bài tập 2/75
Hàm ý ông họa sĩ đi sớm quá chưa kịp uống nước chè
Bài tập 2/ 92
- Câu in đậm có hàm ý “chắt giùm nước để cơm khỏi nhão”
- Em bé không nói thẳng mà phải sử dụng hàm ý vì trước đó em đã nói thẳng rồi nhưng không có hiệu quả và cảm thấy bực mình
- Việc sử dụng hàm ý không thành công vì người nghe cố tình không để ý đến sự nhờ vả của
em bé “Anh Sáu vẫn ngồi im”
BÀI TẬP
- Làm bài tập 3, 4 tr.76
- Làm bài tập 1/ 91, bài tập 3,4,5 tr.92,93
Tập làm văn: NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ
I/ Tìm hiểu bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
1/ Ví dụ: Xét văn bản “Khát vọng hòa nhập, dâng hiến cho đời” sgk tr.77
- Vấn đề nghị luận: khát vọng hòa nhập và dâng hiến của Thanh Hải trong bài thơ “Mùa
xuân nho nhỏ”
Trang 7- Luận điểm:
+ Hình ảnh mùa xuân trong bài thơ của Thanh Hải mang nhiều tầng ý nghĩa
+ Hình ảnh mùa xuân rạo rực của thiên nhiên, đất nước trong cảm xúc thiết tha, trìu mến của nhà thơ
+ Hình ảnh mùa xuân nho nhỏ thể hiện khát vọng được hòa nhập, được dâng hiến
- Luận cứ:
+ Các câu thơ, hình ảnh đặc sắc
+ Giọng điệu trữ tình
+ Kết cấu của bài thơ
- Bố cục văn bản:
+ Mở bài: “Mùa xuân là mùa của thiên nhiên…… đáng trân trọng”
+ Thân bài: “Hình ảnh mùa xuân….của mùa xuân” > Trình bày sự cảm nhận, đánh giá cụ thể những đặc điểm nổi bậc về nội dung, nghệ thuật của bài thơ
+ Kết bài: còn lại
Bố cục hài hòa, các phần trong văn bản có sự liên kết tự nhiên về nội dung và hình thức
Người viết đã trình bày những cảm nghĩ, đánh giá của mình bằng thái độ tin yêu, bằng tình cảm thiết tha, trìu mến Lời văn thể hiện rõ những rung động của người viết trước hình ảnh đặc sắc, giọng điệu thơ và sự đồng cảm với tác giả
2/ Kết luận
Ghi nhớ skg tr.78
II/ Luyện tập
Gợi ý một số luận điểm về bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”
- Bài thơ là khúc ca ca ngợi quê hương, đất nước
- “Mùa xuân nho nhỏ” là một bài thơ giàu chất nhạc và họa
- “Mùa xuân nho nhỏ” là tiếng lòng yêu đời, yêu cuộc sống thiết tha
BÀI TẬP Cảm nhận của em về ước nguyện cống hiến của nhà thơ Thanh Hải trong bài thơ
“Mùa xuân nho nhỏ”
Tập làm văn: CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ
I/ Đề bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
- Có 2 dạng:
+ Đề mệnh lệnh
Ví dụ: Cảm nhận và suy nghĩ của em về đoạn kết trong bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu.
+ Đề “mở” (không có mệnh lệnh)
Trang 8Ví dụ: Hình tượng người lính lái xe trong bài thơ “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”.
Bàn về chủ đề, hình tượng nhân vật trữ tình, đặc sắc nghệ thuật, ngôn từ, giọng thơ, nhịp thơ
II/ Cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
1/ Các bước làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
Bước 1: Tìm hiểu đề và tìm ý
Bước 2: Lập dàn ý
Bước 3: Viết bài
Bước 4: Đọc lại bài và chỉnh sửa
Lưu ý: Bài văn nghị luận cần đảm bảo đầy đủ các phần theo bố cục sau:
- Mở bài: Giới thiệu được tên tác phẩm (đoạn trích), tên tác giả và ý kiến đánh giá, cảm
nhận chung của bản thân về tác phẩm (đoạn trích)
- Thân bài: Nêu các luận điểm chính về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm (đoạn
trích) Mỗi luận điểm cần được phân tích, chứng minh bằng các luận cứ tiêu biểu và xác thực (căn cứ vào tác phẩm/đoạn trích)
(Trong qua trình triển khai các luận điểm, luận cứ, người viết cần thể hiện sự cảm thụ, đánh giá của bản thân về tác phẩm /đoạn trích Chú ý đi vào cảm nhận về các hình ảnh thơ, ngôn
từ, đặc sắc nghệ thuật, giọng điệu, kết cấu )
- Kết bài: Nêu nhận định, đánh giá chung của bản thân về tác phẩm (đoạn trích).
2/ Cách tổ chức, triển khai một luận điểm
Xét ngữ liệu sgk tr.81
- Văn bản có bố cục rõ ràng, mạch lạc
+ Mở bài (Quê hương trong xa cách….thành công rực rỡ): Giới thiệu về dòng cảm xúc dạt dào, tuôn chảy trong thơ Tế Hanh, trong đó “Quê hương” là bài thơ đặc sắc
+ Thân bài (Nhà thơ đã viết …tâm hồn thiết tha, thành thực của Tế Hanh): Trình bày cảm nhận của người viết về cảm xúc nồng nàn, mạnh mẽ, lúc lắng sâu, tinh tế của Tế Hanh khi ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên, cuộc sống lao động của quê hương; về hình ảnh, nhịp điệu đặc sắc của bài thơ
+ Kết bài (đoạn còn lại): Khẳng định sức hấp dẫn và dư âm của bài thơ
- Những suy nghĩ và ý kiến của người viết luôn được gắn cùng sự phân tích, bình giảng cụ thể qua hình ảnh, ngôn từ, giọng điệu ….của bài thơ
- Bài viết có sức hấp dẫn và lôi cuốn người đọc Người viết cảm nhận sâu sắc những cái hay, cái đẹp trong bài thơ và trình bày cảm nhận bằng sự rung cảm chân thành, thiết tha với bài thơ “Quê hương”
II/ Luyện tập
Học sinh tự làm vào vở bài tập (Dựa vào bài học “Sang thu”)
Chúc các em học tập vui vẻ Chăm chỉ học bài và làm bài nhé!