Giáo án Vật lí Lớp 7 - Bài 37 đến 39 - Năm học 2011-2012

Bµi häc kinh nghiÖm Qua bµi häc nhÊn m¹nh cho HS hiÓu ®­îc vai trß cña m¸y biÕn thÕ trong cuéc sống và nhận biết được trong trường hợp nào người ta sử dụng máy tăng thế, máy hạ thế.Biết [r]

Ngày soạn: 01/02/2012

Ngày giảng: 04/02/2012

Tiết 42: bài 37 Máy biến thế

I Mục tiêu

1 Kiến thức:

- Nêu được nguyên tắc cấu tạo của máy biến áp

- Nêu được điện áp hiệu dụng ở hai đầu các cuộn dây của máy biến áp tỉ lệ thuận với số vòng dây của mỗi cuộn

- Vận dụng được công thức để tính hiệu điện thế hay số vòng dây của máy biến áp, khi biết trước ba trong bốn giá trị trong công thức

2 Kĩ năng:

- Quan sát rút ra kết luận

- Giải thích nguyên tắc hoạt động của máy biến thế chỉ dùng với dòng điện xoay chiều

3 Thái độ:

- Có ý thức liên hệ kiến thức của bài vào thực tế

II Chuẩn bị

1 Giáo viên:

- 1 MBT nhỏ; 1 ổn áp, 1 nguồn điện (nếu có); 1 vôn kế xoay chiều + bảng phụ

2 Học sinh:

- Học bài cũ, nghiên cứu bài mới trước khi lên lớp

III Các hoạt động dạy học

Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên

Hoạt động 1: Kiểm tra – Tổ chxức tình huống học tập ( 5 phút)

1 Kiểm tra

2

1 2

1

n

n U

- 1 HS lên bảng trả lời.

- HS khác theo dõi, nhận xét câu trả lời

của bạn

2 Tổ chức tình huống học tập

Nêu cách làm giảm hao phí trên

đường dây tải điện, cách nào là tối

ưu nhất?

- GV: Nhận xét, đánh giá - Cho điểm

- ĐVĐ: Như mở bài SGK

Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của máy biến thế (12 phút)

I Cấu tạo và hoạt động của máy biến

thế

1 Cấu tạo

- HS đọc SGK và quan sát hình 37.1 tìm

hiểu cấu tạo của máy biến thế

- Mỗi nhóm quan sát máy biến thế nhỏ

chỉ ra 2 bộ phận chính:

- HS trả lời

+ 2 cuộn dây có số vòng khác nhau

+ 1 lõi sắt pha silic chung

- Dây và lõi sắt đều được bọc chất cách

điện nên dòng điện ở cuộn sơ cấp không

truyền sang cuộn thứ cấp

2 Nguyên tắc hoạt động

- HS quan sát số vòng dây ở 2 cuộn ở máy

biến thế trả lời: Số vòng dây không bằng

nhau

- HS nhận biết cách gọi tên các cuộn dây

- HS nêu dự đoán: Có sáng, vì đầu dây

cuộn sơ cấp có hiệu điện thế xoay chiều

=> lõi sắt bị nhiễm từ thành một nam

châm Số đường sức từ qua S của cuộn

dây thứ cấp luân phiên tăng giảm => cuộn

- GV yêu cầu HS quan sát hình 37.1, kết hợp thu thập thông tin trong SGK

để nhận biết cấu tạo của máy biến thế

- GV giao cho mỗi nhóm một máy biến thế để nhận biết bộ phận chính của máy biến thế ( nếu có)

Nêu cấu tạo của máy biến thế? Dây và lõi sắt có đặc điểm gì?

- GV chốt lại 2 bộ phận chính của máy biến thế nhỏ

Số vòng dây ở 2 cuộn có bằng nhau không? Dòng điện có chạy từ cuộn này sang cuộn kia không?

- GV giới thiệu các cuộn dây, sau đó yêu cầu HS trả lời C1

Nếu I qua cuộn sơ cấp thì bóng

đèn cuộn thức cấp có sáng không?

- GV giải thích và chốt lại câu trả lời

thứ cấp xuất hiện dòng điện.

- HS quan sát GV làm thí nghiệm

- HS trả lời C2: Hai đầu cuộn dây sơ cấp

có U xoay chiều => cuộn dây sơ cấp có I

làm cho lõi sắt trở thành nam châm điện

=> số đường sức từ xuyên qua tiết diện

cuộn dây thứ cấp luân phiên tăng giảm

=> cuộn thứ cấp xuất hiện I xoay chiều và

hai đầu cuộn dây thứ cấp có U xoay chiều

- ở hai đầu cuộn dây sơ cấp có U xoay

chiều thì ở hai đầu cuộn day thứ cấp có U

xoay chiều

- HS đọc kết luận trong SGK

- GV làm thí nghiệm kiểm tra dự

đoán

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi C2

Nếu đặt vào hai đầu cuộn dây sơ cấp U xoay chiều liệu cuộn dây thứ cấp có xuất hiện U xoay chiều không? Tại sao?

Khi cho vào hai đầu cuộn dây sơ cấp của máy biến thê một U xoay chiều thì có hiện tượng gì xảy ra ở cuộn dây thứ cấp?

- GV chốt lại phần kết luận

HĐ 3: Tìm hiểu tác dụng làm biến đổi hiệu điện thế của máy biến thế (15phút)

II Tác dụng làm biến đổi hiệu điện thế

của máy biến thế

1 Quan sát

- HS nêu dự đoán: Hiệu điện thế ỏ hai đầu

mỗi cuộn dây tỷ lệ với sơ vòng dây của

các cuộn tương ứng

- HS quan sát GV àm thí nghiệm

- HS đọc và ghi kết quả vào bảng 1

- HS đọc câu hỏi C3, thảo luận trả lời:

U tỷ lệ thuận với số vòng dây

2 Kết luận

- HS đọc kết luận trong SGK

- HS nghe và nắm được: U1 > U2( máy hạ

thế); U1 < U2 (máy tăng thế)

Nêu dự doán U ở mỗi đầu cuộn dây có mối quan hệ như thế nào với

số vòng dây của mỗi cuộn dây?

- GV làm thí nghiệm kiểm tra

- GV gọi một số HS lên quan sát và

đọc kết quả TN ghi vào bảng 1

- Yêu cầu HS thảo luận trả lời C3

- GV yêu cầu HS đọc phần kết luận

- GV giới thiệu về máy hạ thế và máy tăng thế

2

1 2

1

n

n U

Hoạt động 4: Tìm hiểu cách lắp đặt máy biến thế ở hai đầu đường dây tải điện

(6 phút) III Lắp đặt máy biến thế ở hai đầu

đường dây tải điện

- HS trả lời câu hỏi của giáo viên:

+ Tăng hiệu điện thế là tối ưu nhất

+ Dùng máy biến thế

- HS quan sát hình 37.2 trong SGK và trả

lời câu hỏi của giáo viên

+ Máy 1: là máy tăng thế

+ Máy 2,3,4: là máy hạ thế

- HS nắm được: Dùng máy tăng thế lắp ở

đầu đường dây tải điện để tăng U; dùng

máy hạ thế để giảm U trước khi đến nơi

tiêu thụ

Để làm giảm hao phí trên

đường dây tải điện biện pháp nào là tối ưu nhất?

Những nơi dùng U = 220V thì

ta phải làm thế nào để vừa giảm hao phí vừa đảm bảo phù hợp với dụng cụ tiêu thụ điện?

- Yêu cầu HS quan sát hình 37.2 SGK – Tr 101

Trong hình 37.2 nơi nào đặt máy tăng thế? Nơi nào đặt máy hạ thế?

- GV củng cố lại bằng sơ đồ hình vẽ trên bảng phụ ( nếu có)

Hoạt động 5: Vận dụng – Củng cố – Hướng dẫn học ở nhà ( 7 phút)

IV Vận dụng

- HS hoạt động cá nhân: đọc và tóm tắt

- 1 HS lên bảng tóm tắt

U1= 220V

U2 = 6V

U3 = 3V

n1 = 4000 vòng

n2 = ? ; n3 = ?

- HS tìm phương án giải

- 1 HS khác lên giải C4

- Yêu cầu HS vận dụng kiến thức trả lời câu C4

+ Gọi 1 HS lên bảng tóm tắt

- Gợi ý: sử dụng công thức:

Nêu phương án thực hiện C 4 ? Để tìm số vòng dây cuộn thứ cấp ta làm thế nào?

- GV chốt lại phương án giải bài tập + Gọi 1 HS khác lên bảng giải

2

1 2

1

n

n U

ADCT:

=> n2 = 109 (vòng)

=> n2 = 54 (vòng)

- HS dưới lớp nhận xét bài làm của bạn

- HS hoàn thành vào vở

* Củng cố

- HS đọc phần ghi nhớ và có thể em chưa

biết

* Hướng dẫn học ở nhà

- Ôn lại các kiến thức của bài

- Tiết sau tổng kết chương II Trả lời

trước phần I: Tự kiểm tra

- Gọi HS khác nhận xét

- GV nhận xét, chốt kiến thức, yêu cầu HS hoàn thành vào vở

- GV gọi HS đọc phần ghi nhớ và có thể em chưa biết

IV Bài học kinh nghiệm

Qua bài học nhấn mạnh cho HS hiểu được vai trò của máy biến thế trong cuộc sống và nhận biết được trong trường hợp nào người ta sử dụng máy tăng thế, máy hạ thế.Biết được muốn tăng hoặc giảm điện áp người ta chỉ cần tăng hoặc giảm số vòng dây ở cuộn thứ cấp

Ngày soạn: 06/02/2012

Ngày giảng: 09/02/2012

Tiết 43: bài 39 Tổng kết chương ii: Điện từ học

I Mục tiêu

1 Kiến thức:

- Ôn tập và hệ thống hoá các kiến thức về nam châm, lực từ, động cơ điện, dòng

điện cảm ứng, dòng điện xoay chiều, máy phát điện một chiều, máy phát điện xoay chiều và máy biến thế

2

4000.6

220

n

220

3 4000

1

3 1 3 3

1 3

U

U n n n

n U

U

2 Kĩ năng:

- Luyện tập thêm và vận dụng một số kiến thức vào một số trường hợp cụ thể trong thực tế

3 Thái độ:

- Tự giác, tích cực, có ý thức liên hệ vào thực tế

II Chuẩn bị

1 Giáo viên: Bảng phụ.

2 Học sinh: Ôn tập chương II: Điện từ học, trả lời ở nhà phần I: Tự kiểm tra.

III Các hoạt động dạy học

Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên

Hoạt động 1: Báo cáo và trao đổi kết quả tự kiểm tra ( 40 phút)

I Tự kiểm tra

- HS đi kiểm tra sự chuẩn bị bài ở nhà của

các bạn, sau đó báo cáo với giáo viên

- HS hoạt động cá nhân để trả lời các câu

hỏi theo thứ tự ở phần tự kiểm tra:

1 Lực từ …… kim nam châm

2 ý C đúng

3 HS nhắc lại quy tắc:

…trái…đường sức từ ngón tay… ngón

tay cái choãi ra 90o……

4 ý D đúng

5 … Cảm ứng từ ………Số đường sức

từ qua S biến thiên

6 Treo thanh nam châm lên

7 HS phát biểu quy tắc và vẽ đường sức

từ ở trong lòng cuộn dây

8 Giống: Nam châm, cuộn dây

- Gọi HS ( Lớp phó HT) kiểm tra phần chuẩn bị bài ở nhà của các bạn trong lớp, báo cáo với giáo viên

- GV lần lượt gọi HS trả lời các câu hỏi ở phần tự kiểm tra

+ GV gọi các HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn

+ Tổ chức cho HS thảo luận nếu cần thiết

- Các câu hỏi khác làm tương tự

- Đối với mỗi câu hỏi giáo viên có thể cho điểm HS nếu HS trả lời đúng

Khác: 1 loại rô to là cuộn dây, một loại

rô to là nam châm

9 Hai bộ phận chính là nam châm và

cuộn dây

- Khung dây quay được là khi cho dòng

điện một chiều vào khung dây thì từ

trường của nam châm sẽ tác dụng lên

khung dây những lực điện từ làm cho

khung dây quay

- HS đọc lại kiến thức chuẩn của chương

+ GV dùng bảng phụ để chốt lại những kiến thức chuẩn ở phần tự kiểm tra

- GV gọi HS đọc lại kiến thức chuẩn

Hoạt động 2: Hướng dẫn về nhà ( 5phút)

- HS ghi những yêu cầu về nhà

+ Ôn tập lại kiến thức cơ bản của chương

+ Làm bài tập 10, 11, 12, 13 phần II: Vận

dụng

Ngày soạn: 08/02/2012

Ngày giảng: 11/12/2012

Tiết 44: bài 39 Tổng kết chương ii: Điện từ học (Tiếp theo)

I Mục tiêu

1 Kiến thức:

- Ôn tập và hệ thống hoá các kiến thức về nam châm, lực từ, động cơ điện, dòng

điện cảm ứng, dòng điện xoay chiều, máy phát điện một chiều, máy phát điện xoay

chiều và máy biến thế

2 Kĩ năng:

- Luyện tập thêm và vận dụng một số kiến thức vào một số trường hợp cụ thể

trong thực tế

3 Thái độ:

- Tự giác, tích cực, có ý thức liên hệ vào thực tế.

II Chuẩn bị

1 Giáo viên:

- Bảng phụ

2 Học sinh:

- Ôn tập chương II: Điện từ học.

- Trả lời ở nhà phần II: Vận dụng

III Các hoạt động dạy học

Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên

Hoạt động 1: Hệ thống hoá một số kiến thức so sánh lực từ của nam châm và

lực từ của dòng điện trong một số trường hợp (12 phút)

- HS trả lời:

+ Treo thanh nam châm nằm ngang lại

gần cực bắc kim nam châm nếu hút hoặc

(đẩy) có lực từ xuất hiện

- HS trả lời:

+ Lực từ do NC điện tác dụng lên kim NC

mạnh hơn

- HS trả lời:

+ NC vĩnh cửu chiều của lực điện từ phụ

thuộc vào từ cực của NC

+ NC điện: dùng quy tắc nắm tay phải

- HS ghi nhớ

- GV yêu cầu HS trả lời một số câu hỏi sau

Nêu cách xác định hướng lực từ lên một thanh nam châm tác dụng lên cực bắc của một kim nam châm?

So sánh lực từ của NC vĩnh cửu với lực từ do NC điện lên kim NC?

Để tìm chiều của đường sức từ của NC điện và NC vĩnh cửu ta làm thế nào?

- GV nhấn mạnh và củng cố các câu hỏi trên

Hoạt động 2: Luyện tập vận dụng một số kiến thức cơ bản ( 25 phút)

II Vận dụng

- HS báo cáo kết quả và tham gia thảo

luận chung về từng câu trả lời

- GV yêu cầu HS đọc câu hỏi 10 đến

13 suy nghĩ trả lời

10 - Đường sức từ NC điện tại N hướng

từ trái sang phải

- Lực từ hướng từ ngoài vào trong và

vuông góc với mặt phẳng vẽ

11 a) Giảm hao phí

b) Giảm 10000 lần

c)

12 I không đổi không tạo ra từ trường

biến thiên

13 ý a đúng: vì số đường sức từ qua S

không đổi luôn = 0

- HS theo dõi và ghi nhớ

- GV gọi HS báo cáo và thảo luận chung ở lớp các câu trả lời

- Gọi HS minh hoạ trên hình vẽ 39.2

để trả lời câu 10

Nhắc lại cách làm giảm hao phí và công thức biểu diễn mối liên

hệ giữa hiệu điện thế và số vòng dây tương ứng?

- GV củng cố và chốt lại hệ thống các kiến thức trên

Hoạt động 3: Củng cố - Hướng dẫn học ở nhà (8 phút)

* Củng cố

- HS nhắc lại toàn bộ kiến thức của

chương II: Âm học

* Hướng dẫn học ở nhà

- Trả lời lại các câu hỏi đã ôn tập

- Nghiên cứu trước bài 40: Hiện tượng

khúc xạ ánh sáng

IV Bài học kinh nghiệm

Qua bài ôn tập giáo viên cần hướng học sinh nắm vững các kiến thức trọng tâm cơ bản của chương

1 2 2

1

6

U n

n