Giáo viên chốt ý: Sau cuộc kháng chiến của Hai Bà Trưng nước ta bị các triều đại phong kiến phương Bắc thống trị với những chính sách tàn bạo. Tuy bị lâm vào cảnh khốn cùng, nhưng nh[r]
Trang 1Bài 19: TỪ SAU TRƯNG VƯƠNG ĐẾN TRƯỚC LÝ NAM ĐẾ
(Giữa thế kỉ I-Giữa thế kỉ VI)
I Mục tiêu bài học
1 Về kiến thức
- Từ sau thất bại của cuộc kháng chiến thời Trưng Vương, phong kiến Trung Quốc đã thi hành nhiều biện pháp hiểm độc nhằm biến nước ta thành một
bộ phận của Trung Quốc, từ việc tổ chức sắp đặt bộ máy cai trị đến việc bắt dân ta theo phong tục và luật Hán… Chính sách “đồng hóa” được thực hiện triệt để ở mọi phương diện
- Chính sách cai trị bóc lột tàn bạo của các triều đại phong kiến Trung Quốc nhằm không chỉ xâm chiếm nước ta lâu dài mà còn muốn xóa bỏ sự tồn tại của dân tộc ta
- Nhân dân ta đã không ngừng đấu tranh để thoát khỏi tai họa đó
1 Về kĩ năng
- Biết phân tích đánh giá những thủ đoạn cai trị của phong kiến phương Bắc thời Bắc thuộc
- Biết tìm nguyên nhân vì sao nhân dân ta không ngừng đấu tranh chống ách áp bức của phong kiến phương Bắc
2 Về thái độ, tư tưởng, tình cảm
- Căm thù sự áp bức bóc lột của các triều đại phong kiến phương Bắc đối với nhân dân ta
3 Năng lực
- Năng lực tường thuật
- Năng lực giải quyết tình huống
- Năng lực giao tiếp
2 Phương pháp và phương tiện dạy học.
1 Phương pháp:
- Phương pháp thuyết trình.
- Phương pháp vấn đáp.
- Phương pháp sử dụng lược đồ.
- Phương pháp sử dụng tài liệu lịch sử
- Phương pháp sử dụng sách giáo khoa lịch sử.
2 Phương tiện:
- Máy chiếu.
- Tranh ảnh, lược đồ lịch sử.
3 Tiến trình tổ chức hoạt động dạy-học (45 phút)
Trang 21 Ổn định lớp (1 phút): Nắm sĩ số lớp học.
2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)
1 Hai Bà Trưng đã làm gì sau khi giành được độc lập?
2 Ý nghĩa và tác dụng của cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán
3 Giảng bài mới (39 phút)
Dẫn nhập vào bài mới (1 phút)
Sau khi đàn áp được cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng, phong kiến phương Bắc tiếp tục thực hiện những chính sách cai trị tàn bạo, hà khắc nhằm thắt chặt hơn ách cai trị trên đất nước ta Chính vì những chính sách cai trị đó đã khiến đất nước ta có nhiều thay đổi Tuy nhiên với tinh thần quật khởi và truyền thống lao động sáng tạo của nhân dân ta, nền kinh tế của nước ta vẫn tiếp tục phát triển Vậy để tìm hiểu rõ hơn về những thay đổi trên đất nước ta trong thời gian này, chúng ta cùng tìm hiểu bài 19: TỪ SAU TRƯNG VƯƠNG ĐẾN TRƯỚC LÝ NAM ĐẾ (Giữa thế kỉ I - Giữa thế kỉ VI)
Tiến trình tổ chức hoạt động dạy-học (35 phút)
Thời
gian Hoạt động của giáo viên và học sinh Kiến thức cơ bản
15ph Hoạt động 1:
Giáo viên kết hợp sử dụng lược đồ Âu Lạc
thế kỉ I - III, trình bày: Sau khi đàn áp
được cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng,
nhà Hán vẫn giữ nguyên châu Giao
Giáo viên yêu cầu học sinh nhớ lại kiến
thức cũ kết hợp quan sát lược đồ, hỏi:
GV: Em hãy cho biết Giao Châu có mấy
quận? Miền đất Âu Lạc cũ bao gồm những
quận nào của châu Giao?
HS: Gồm 9 quận, Âu Lạc cũ bao gồm;
Giao Chỉ, Cửu Chân và Nhật Nam
Giáo viên giảng: Miền đất Âu Lạc cũ bao
gồm 3 quận là Giao Chỉ, Cửu Chân và
Nhật Nam Đầu thế kỉ III, nhà Đông Hán
suy yếu Trung Quốc bị chia thành 3 nước
Ngụy-Thục-Ngô (Tam quốc) Lúc này,
miền đất Âu Lạc cũ chịu sự thống trị của
nhà Ngô và nhà Ngô gọi vùng này là Giao
1 Chế độ cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc đối với nước ta từ thế kỉ I đến thế kỉ VI
-Đầu thế kỉ III, nhà Ngô tách châu Giao thành Quảng Châu và Giao Châu
Trang 3-Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát sơ đồ
tổ chức bộ máy chính quyền ở châu Giao
trước và sau cuộc khởi nghĩa Hai Bà
Trưng (PHỤ LỤC 1)
GV: Em có nhận xét gì về tổ chức bộ máy
cai trị nước ta của chính quyền phương
Bắc trước và sau cuộc khởi nghĩa Hai Bà
Trưng?
HS: + Có sự thay đổi khác trước: thời
Triệu Đà, các Lạc tướng (người Việt) vẫn
giữ nắm quyền trị dân ở các huyện, đến
nhà Hán, các Huyện lệnh là người Hán
+ Nhà Hán bóc lột nhân dân ta rất tàn bạo,
các loại thuế, lao dịch và cống nạp
GV: Mục đích của sự thay đổi này là gì?
HS: Nhằm thắt chặt bộ máy cai trị, từ đó
thực hiện triệt để chính sách “đồng hóa”
nhân dân ta
GV: Triều đại phong kiến phương Bắc đã
thực hiện chính sách bóc lột nhân dân ta
như thế nào?
HS: Thu nhiều thứ thuế (nhất là thuế muối
và thuế sắt), bứt dân ta lao dịch và nộp
cống
Để học sinh hiểu rõ hơn về chính sách cai
trị tàn bạo của triều đại phong kiến phương
Bắc và đời sống khổ cực của nhân dân,
giáo viên yêu cầu một học sinh đọc đoạn
chữ nhỏ trong sách giáo khoa trang 53
(Giáo viên giải thích cho học sinh hiểu các
từ lao dịch, cống nạp
Lao dịch: lao động nặng nhọc, bắt buộc
và không được trả công, theo chế độ của
nhà nước hay lệnh của chúa đất
Cống nạp: những sản phẩm quý hiếm mà
- Bộ máy cai trị: Nhà Hán trực tiếp cai quản dến các huyện
- Nhà Hán bóc lột nhân dân ta rất tàn bạo bằng các thứ thuế,
Trang 4người dân phải tìm nộp cho bọn thống trị
(lúc này là chính quyền phong kiến phương
Bắc).)
GV: Em có nhận xét gì về chính sách bóc
lột của bọn đô hộ?
HS: Tàn bạo, đẩy người dân lâm vào cảnh
khốn cùng, đó chính là nguyên nhân các
cuộc khởi nghĩa sau này
Cho HS đọc đoạn cuối của mục 1
-Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm, sau đó
yêu cầu các nhóm trả lời câu hỏi:
+ Nhóm1+2: Vì sao phong kiến phương
Bắc tiến hành “đồng hóa” dân tộc ta?
(Phong kiến phương Bắc muốn đồng hóa dân
tộc ta hòng xóa bỏ sự tồn tại của dân tộc ta.)
+ Nhóm 3+4: Nhà Hán đã dùng những
thủ đoạn gì để “đồng hóa” dân tộc ta trên
mọi phương diện?
(Đưa người Hán sang Giao Châu, bắt dân ta
học chữ Hán và tiếng Hán, tuân theo luật pháp
và phong tục tập quán của người Hán.
Giáo viên chốt ý:
“Đồng hóa” là một âm mưu thâm hiểm
của bọn phong kiến phương Bắc nhằm biến
nước ta thành một bộ phận của Trung Quốc,
xỏa bỏ nước ta trên bản đồ thế giới
Chính sách “đồng hóa” của người Hán
được thực hiện triệt để trên mọi phương
diện Từ việc loại trừ người Âu Lạc ra khỏi
bộ máy cai trị, đến việc đưa người Hán sang
nước ta, tìm mọi cách xóa bỏ mọi phong
tục, tập quán của người Âu Lạc để dần
“Hán hóa” nhân dân ta.
Như cô trò ta đã tìm hiểu trong giai đoạn
này nhà Hán đã thi hành nhiều chính sách
lao dịch và cống nạp
- Tiếp tục chính sách “đồng hóa” nhân dân ta.
Trang 5bóc lột nền kinh tế nước ta, vậy tình hình
kinh tế nước ta lúc bấy giờ ra sao Cô trò
chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong mục 2
15ph Hoạt động 2:
Giáo viên giảng: Về kinh tế, chính quyền
đô hộ Hán nắm độc quyền về sắt và đặt các
chức quan để kiểm soát gắt gao việc khai
thác, chế tạo và mua bán đồ sắt
GV: Vì sao nhà Hán giữ độc quyền về sắt?
HS: Nhằm hạn chế sự phát triển sản xuất
và sự chống đối của nhân dân
Giảng: như vậy ta có thể thấy công cụ sản
xuất và vũ khí bằng sắt sắc nhọn và bền
hơn so với đồng; do vậy ản xuất đạt năng
xuất và cao hơn, chiến đấu có hiệu quả
hơn Nhà Hán giữ độc quyền về sắt để hạn
chế sự phát triển của sản xuất và hạn chế
sự chống đối của nhân dân Song, mặc dù
bị hạn chế, nhưng nghề rèn sắt ở Giao
Châu vẫn phát triển
GV: Những biểu hiện nào chứng tỏ nghề
rèn sắt ở Giao Châu vẫn phát triển?
HS: Trong các di chỉ, mộ cổ, truyền thuyết
Thánh Gióng đã chứng tỏ nghề rèn sắt vẫn
phát triển
GV: Vì sao mặc dù bị hạn chế nhưng nghề
rèn sắt vẫn phát triển?
HS: Do yêu cầu của cuộc sống và cuộc đấu
tranh giành lại độc lập của nhân dân ta lúc
bấy giờ
GV: Những chi tiết nào chứng tỏ nền nông
nghiệp Giao Châu vẫn phát triển?
HS: trâu, bò cày bừa, cấy 2 vụ lúa trên
năm
Giáo viên giảng: Bên cạnh sự phát triển
của nông nghiệp, thủ công nghiệp nước ta
2 Tình hình kinh tế nước ta
từ thế kỉ I đến thế kỉ VI có gì thay đồi?
-Nhà Hán giữ độc quyền về sắt
-Nông nghiệp: phát triển (các loại cây trồng, vật nuôi đa dạng; biết đắp đê, làm thủy lợi…)
Trang 6thời kì này cũng có những bước phát triển.
GV: Nêu những biểu hiện của sự phát triển
của thủ công nghiệp nước ta trong thời kì
này
HS: nghề sắt, gốm phát triển nhiều chủng
loại: bát, đĩa, gạch… Nghề dệt phát triển: vải
bông
GV: Sự phát triển của nông nghiệp và thủ
công nghiệp đã tạo điều kiện cho sự phát
triển của nghề nào? Biểu hiện
HS: Sự phát triển của nông nghiệp và thủ
công nghiệp đã tạo điều kiện cho sự phát
triển của thương nghiệp
Giảng: Sự phát triển của nông nghiệp và
thủ công nghiệp đã tạo điều kiện cho sự
phát triển của thương nghiệp Tuy nhiên,
sự phát triển đó vẫn dưới sự kiểm soát của
phong kiến phương Bắc Chính quyền đô
hộ giữ độc quyền về ngoại thương
Giáo viên chốt ý: Sau cuộc kháng chiến
của Hai Bà Trưng nước ta bị các triều đại
phong kiến phương Bắc thống trị với
những chính sách tàn bạo Tuy bị lâm vào
cảnh khốn cùng, nhưng nhân dân ta vẫn
tìm cách phát triển sản xuất để đáp ứng
nhu cầu của cuộc sống và kiên trì đấu
tranh giành độc lập cho dân tộc
-Thủ công nghiệp: phát triển nhất là nghề rèn sắt, làm đồ gốm, nghề dệt vải
-Thương nghiệp: phát triển; chính quyền đô hộ giữ độc quyền về ngoại thương
1 Củng cố kiến thức, dặn dò học sinh (3 phút)
a) Củng cố
- Giáo viên hướng dẫn học sinh trả lời câu hỏi:
1 Trong các thế kỉ I-VI, chế độ cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc đối với nước ta có gì thay đổi?
2 Trình bày những biểu hiện về sự phát triển kinh tế (nông nghiệp-thủ công
nghiệp-thương nghiệp) nước ta thời kì này
b) Dặn dò
Trang 7- Học bài cũ, chuẩn bị bài bài 20.
II Phụ lục
SƠ ĐỒ TỔ CHỨC BỘ MÁY CHÍNH QUYỀN Ở CHÂU GIAO TRƯỚC VÀ
SAU CUỘC KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG Trước cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng Sau cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng
III Rút kinh nghiệm
- Thời gian dành cho toàn bài và từng hoạt động:
- Nội dung:
- Phương pháp:
- Sử dụng đồ dùng, thiết bị dạy học:
Huyện (Lạc tướng)
Quận (Thái thú, Đô úy)
Châu Giao (Thứ sử)
Châu Giao
(Thứ sử)
Người Hán
Quận
Người Việt Huyện
(Lạc tướng)