Bài 1. Thành phần nguyên tử

- Nguyên tố hoá học bao gồm những nguyên tử có cùng số đơn vị điện tích hạt nhân.. X là kí hiệu hoá học của nguyên tố, số khối (A) là tổng số hạt.[r]

Ngày soạn : … Tuần : Từ tuần ….đến tuần … Ngày day : Từ ngày … Đến ngày …… Tiết : Từ tiết ….đến tiết……Chủ đề : Nguyên tử

 Hạt nhân gồm các hạt proton và nơtron

 Kí hiệu, khối lượng và điện tích của electron, proton và nơtron

- Nguyên tố hoá học bao gồm những nguyên tử có cùng số đơn vị điện tích hạt nhân

- Số hiệu nguyên tử (Z) bằng số đơn vị điện tích hạt nhân và bằng số electron có trongnguyên tử

- Kí hiệu nguyên tử : ZAX X là kí hiệu hoá học của nguyên tố, số khối (A) là tổng số hạtpronton và số hạt nơtron

- Khái niệm đồng vị, nguyên tử khối và nguyên tử khối trung bình của một nguyên tố

- Các electron chuyển động rất nhanh xung quanh hạt nhân nguyên tử không theonhững quỹ đạo xác định, tạo nên vỏ nguyên tử

- Trong nguyên tử, các electron có mức năng lượng gần bằng nhau được xếp vào mộtlớp (K, L, M, N)

- Một lớp electron bao gồm một hay nhiều phân lớp Các electron trong mỗi phân lớp

có mức năng lượng bằng nhau

- Số electron tối đa trong một lớp, một phân lớp

- Thứ tự các mức năng lượng của các electron trong nguyên tử

- Sự phân bố electron trên các phân lớp, lớp và cấu hình electron nguyên tử của 20nguyên tố đầu tiên trong bảng tuần hoàn

- Đặc điểm của lớp electron ngoài cùng : Lớp ngoài cùng có nhiều nhất là 8 electron(ns2np6), lớp ngoài cùng của nguyên tử khí hiếm có 8 electron (riêng heli có 2 electron) Hầu hết các nguyên tử kim loại có 1, 2, 3 electron ở lớp ngoài cùng Hầu hết các nguyên tửphi kim có 5, 6, 7 electron ở lớp ngoài cùng

2 Kỹ năng:

 So sánh khối lượng của electron với proton và nơtron

 So sánh kích thước của hạt nhân với electron và với nguyên tử

- Xác định số electron, số proton, số nơtron khi biết kí hiệu nguyên tử và ngược lại.

- Tính nguyên tử khối trung bình của nguyên tố có nhiều đồng vị

Xác định được thứ tự các lớp electron trong nguyên tử, số phân lớp (s, p, d) trong một lớp

- Viết được cấu hình electron nguyên tử của một số nguyên tố hoá học

- Dựa vào cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử suy ra tính chất hoá học

cơ bản của nguyên tố tương ứng

3 Năng lực cần phát triển:

1.Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học

3 Năng lực tính toán

4 Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học

5) Năng lực vận dụng kiến thức hoá học vào cuộc sống

II BẢNG MÔ TẢ CÁC NĂNG LỰC CẦN PHÁT TRIỂN

Nội dung chủ đề Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

T

L

HOẠT ĐỘNG CỦA

GV

HOẠT ĐỘNG CỦA

HS

NỘI DUNG

Hoạt động 1: Nội

dung 1

I Nội dung 1:

I THÀNH PHÂN CẤU TẠO

GV: yêu cầu hs cho

biết khối lượng, điện

*

Khối lượng và điện tích của e :

+ me = 9,1094.10-31kg.+ qe = -1,602.10-19C(coulomb) = -1 (đvđt

Rơ-dơ Nguyên tử có cấu tạo rỗng, phầnmang điện tích dương là hạt nhân,rất nhỏ bé

-Xung quanh hạt nhân có các echuyển động rất nhanh tạo nên lớp

mp = 1,6726

10-27kg.p

vị đ.tích dương)

b Sự tìm ra nơtron:

uých) đã tìm ra hạt nơtron (kíhiệu n) trong hạt nhân nguyêntử:

- Nguyên tử có kích thước rất lớn

so với kích thước hạt nhân (

n

- GV: thông tin, yêu

cầu hs nghiên cứu

10

10.00010

nm nm



lần)

 de,p 10-8nm

2 Khối lượng nguyên tử:

- Do khối lượng thật của 1 nguyên

tử quá bé, người ta dùng đơn vịkhối lượng nguyên tử u(đvC)

1 u = 1/12 khối lượng 1 nguyên tửđồng vị cacbon 12 = 1,6605.10-

27kg.(xem bảng 1/trang 8 sách GK10)

- m nguyên tử = mP + mN (Bỏ qua me)

-Hạt nhân có Z proton  điện tíchhạt nhân là +Z

-Số đơn vị điện tích hạt nhân Z =

số proton = số electron

 nguyên tử trung hòa về điện

2.Số khối (A): = Số proton(Z) + Số

nơtron(N)

- Số khối: A = Z + N

- Số đơn vị điện tích hạt nhân Z và

số khối A đặc trưng cơ bản cho hạt

nhân nguyên tử của 1

nguyên tố được gọi

là 20 Tìm số khối A?

II/ NGUYÊN TỐ HÓA HỌC:

1 Định nghĩa:

Nguyên tố hóa học gồm nhữngnguyên tử có cùng điện tích hạtnhân

2 Số hiệu nguyên tử (Z):

Số đơn vị điện tích hạt nhânnguyên tử của 1 nguyên tố đượcgọi là số hiệu của nguyên tố đó,

kí hiệu là Z

3 Kí hiệu nguyên tử:

Nguyên tố X có số khối A và sốhiệu Z được kí hiệu như sau:

A

số nơtron nên số khốikhác nhau.

HS: Là u, được tính là

u=mC/12

HS: Cho biết khối

lượng của nguyên tử đónặng gấp bao nhiêu lầnđơn vị khối lượngnguyên tử

III Nội dung 3:

III/ ĐỒNG VỊ:

- VD: Nguyên tố hiđro có 3 đồng vị:

Proti 11H Đơteri 12H Triti

3

1H

- Đồng vị: là những nguyên tử cócùng số proton, nhưng khác về sốnơtron nên số khối khác nhau

IV/ NGUYÊN TỬ KHỐI VÀ NGUYÊN TỬ KHỐI TRUNG BÌNH CỦA CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC:

1 Nguyên tử khối A (khối lượng

tương đối của nguyên tử, không cóđơn vị đo):

- NTK: Cho biết khối lượng củanguyên tử đó nặng gấp bao nhiêulần đơn vị khối lượng nguyên tử

bài, yêu cầu hs trình

bày ý tưởng giải bài

A=Z+N

2 Nguyên tử khối trung bình A :

* Do 1 nguyên tố thường có nhiềuđồng vị, nên dùng nguyên tử khốitrung bình:

- GV: cho hs chép đề

bài, yêu cầu hs trình

bày ý tưởng giải bài

Câu 3: Những điều khẳng định sau

đây có phải bao giờ cũng đúng ?a) Số hiệu nguyên tử bằng số đơn

vị điện tích hạt nhân nguyên tử

d) Chỉ có hạt nhân nguyên tử oximới có 8 proton

e) Chỉ có hạt nhân nguyên tử oximới có 8 nơtron

f) Chỉ có hạt nhân nguyên tử oximới có tỉ lệ giữa số proton vànơtron là 1:1

// a) Đúng

-b) Saic) Đúngd) Đúnge) Saif) Sai

BÀI TẬP Câu 1: Phát biểu nào sau đây

không đúng?

1 Trong một nguyên tử luôn luôn

có số proton bằng số electron vàbằng số đơn vị điện tích hạt nhân

2 Tổng số proton và số electrontrong hạt nhân được gọi là số khối

3 Số khối A là khối lượng tuyệtđối của nguyên tử

4 Số proton bằng số đơn vị điệntích hạt nhân

5 Đồng vị là các nguyên tử có

Câu hỏi tự luận:

tạo ra bao nhiêu phân tửhiđroclorua có thành phân đồng vịkhác nhau?

p

Sốn

Sốe

Sốkhối

cứu SGK và cho thầy

biết theo quan niệm

HS: Các electronchuyển động rất nhanhquanh hạt nhân nguyên

tử trên những quỹ đạokhông xác định tạothành những đám mây egọi là obitan

HS: Quan sát

HS: Nghe TT

I.SỰ CHUYỂN ĐỘNG CỦA CÁC ELECTRON TRONG NGUYÊN TỬ:

1.Quan niệm cũ (theo

A.Sommerfeld):

Electron chuyển động quanh hạtnhân nguyên tử theo những quỹđạo hình bầu dục hay hình tròn(Mẫu nguyên tử hành tinh)

2.Quan niệm hiện đại:

Các electron chuyển động rấtnhanh quanh hạt nhân nguyên tửtrên những quỹ đạo không xác địnhtạo thành những đám mây e gọi làobitan

II.LỚP ELECTRON VÀ PHÂN LỚP ELECTRON:

1 Lớp electron:

- Gồm những e có mức nănglượng gần bằng nhau

- Các electron phân bố vào vỏnguyên tử từ mức năng lượng thấpđến mức năng lượng cao( từ trong

ra ngoài ) trên 7 mức năng lượngứng với 7 lớp electron:

Mứcnănglượng

thầy biết số electron

tối đa trong một phân

f

Số electro

n tối

đa trên

1 phânlớp

2 6

10

14

HS: Phân lớp bão hòa,

phân lớp chưa bão hòa

HS: Thảo luận theo

nhóm và cử đại diện len

nTên

2.Phân lớp electron:

- Mỗi lớp chia thành cácphân lớp

- Các e trên cùng mộtphân lớp có mức nănglượng bằng nhau

- Có 4 loại phân lớp: s, p,

d, f.Lớp thứ n có n phânlớp ( với n 4)

III.SỐ ELECTRON TỐI ĐA TRONG MỘT PHÂN LỚP, LỚP:

1.Số electron tối đa trong mỗi phân lớp:

Phân lớp

s

p

d f

Số electron tối đa trên 1phân lớp

2

6

10

14

Phân lớp có đủ số electron tối đagọi là phân lớp electron bão hòa

2.Số electron tối đa trong một

được gọi là gì?

- GV: Các em thảo

luận và cho thầy biết

số e tối đa của lớp

- Từ trong ra ngoài mức năng

=> HS: 1s 2s 2p 3s

=> HS: Ghi thông tin.

lượng của các lớp tăng từ 1  7 và năng lượng của các phân lớp tăng theo thứ tự s, proton, d, f.

- Các mức năng lượng AO tăng dần:

1s 2s 2p 3s 3p 4s 3d 4p

- Lưu ý: Khi điện tích hạt nhân tăng có sự chèn mức năng lượng.

II CẤU HÌNH ELECTRON NGUYÊN TỬ:

1 Cấu hình e nguyên tử.

- KN: Biểu diễn sự phân bố e trên các phân lớp thuộc các lớp

+ Bước 2: Các electron được phân bố lần lượt vào các phân lớp theo chiều tăng của năng lượng trong nguyên tử VD: 1s2

2s2

2p3

+ Bước 3: Viết cấu hình electron biểu diễn sự phân bố electron trên các phân lớp thuộc các lớp khác nhau.

VD: 1s22s22p3

- VD: cấu hình e của ntử có: Z=26: 1s2

2s2

2p63s23p63d6 4s2

2 Cấu hình electron ntử của 1

số nguyên tố:

thành 4 tổ, mỗi tổ

nghiên cứu và lên

bảng viết CHe của

b Nguyên tử có 1, 2, 3 e ngoài cùng có tính kim loại.

c Nguyên tử có 5, 6, 7 e ngoài cùng có tính phi kim.

2/ Số e tối đa trong:

 Lớp thứ n (=1,2,3,4) là

2n 2e

 Phân lớp: s 2 , p 6 , d 10 , f 14

3/ Electron có mức năng lượngcao nhất phân bố vào phân lớp nào thì đó chính là họ của nguyên tố

electron tối đa trên

một lớp được tính

như thế nào?

+ Dựa vào đâu ta biết

được họ của nguyên

HS: Nghe TT

4/ Lớp e ngoài cùng quyết địnhtính chất hóa học của nguyên tố, sẽbão hòa bền với 8e( Trừ He, 2engoài cùng)

B BÀI TẬP BT4/30SGK:

Cấu hình e: 1 2 2 3 3 4s s2 2 p s p s6 2 6 2a) Có 4 lớp electron

b) Lớp ngoài cùng có 2 ec) Nguyên tố đó là kim loại

BT6/30SGK:

a) 15eb) 15c) lớp thứ 3d) Có 3 lớp e, Lớp thứ nhất có 2e,lớp thứ 2 có 8e, lớp thứ 3 có 5ee) là phi kim vì có 5e lớp ngoàicùng

BT8/30SGK:

a) 1 22 1b) 1 2 2s s2 2 p3c)1 2 2s s2 2 p6d) 1 2 2 3 3s s2 2 p s p6 2 3

tử khối của một đồng vịchưa biết

HS: theo dõi, nhận xét

HS: Ghi TT

e) 1 2 2 3 3s s2 2 p s p6 2 5g) 1 2 2 3 3s s2 2 p s p6 2 6

M

 M=81(u)

BT2: Nguyên tử khối trung bình