- Cô cheá ñoâng maùu: trong huyeát töông coù 1 loaïi proteâin hoøa tan ( chaát sinh tô maùu) khi va chaïm vaøo veát thöông tieåu caàu bò vôõ vaø giaûi phoùng enzim, [r]
Trang 1Tuần 8:
Tiết 15: §15 ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Nêu được khái niệm đông máu Trình bày được cơ chế của hiện tượng đông máu
- Nêu được hiện tượng đông máu xảy ra trong thực tế Nêu được ý nghĩa của hiện tượng đông máu: Bảo vệ cơ thể chống mất máu khi bị thương chảy máu
- Trình bày được các nguyên tắc truyền máu và cơ sở khoa học của nó Nêu được 4
nhóm máu chính ở người( Các nhóm máu có kháng nguyên gì, kháng thể gì Kháng thể nào
gây kết dính kháng nguyên nào ( theo bàng sgk))
- Nêu được sơ đồ cho và nhận giữa các nhóm máu ở người và giải thích được sơ đồ Nêu được ý nghĩa của truyền máu Giải thích được cho máu có hại cho cơ thể hay không?
2 Kỹ năng:
- Rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề: xác định mình có thể cho hay nhận những nhóm máu nào?
- Quan sát sơ đồ
- Hoạt động nhóm Kỹ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước tổ, nhóm, lớp
- Vận dụng lý thuyết các hiện tượng liên quan đến đông máu trong đời sống
3 Thái độ:
- Giáo dục ý thức giữ gìn, bảo vệ cơ thể, biết xử lý khi bị chảy máu và giúp đỡ người xung quanh
II Chuẩn bị:
1 Giáo viên:
- Tranh SGK trang 48, 49
- Bảng phụ “Tìm hiểu về hiện tượng đông máu”
- Sơ đồ cơ chế đông máu
2 Học sinh:
- Phiếu học tập “Tìm hiểu về hiện tượng đông máu”
- Đọc bài làm câu hỏi mục sgk Làm vở bài tập
III.
Nội dung học tập:
Cơ chế đông máu và vai trò của nó trong bảo vệ cơ thể
IV.
Tổ chức các hoạt động học tập :
1 Ổn định tổ chức và kiểm diện :
Kiểm diện:
2.Kiểm tra miệng :
a)Trình bày cơ chế bảo vệ của bạch cầu Sự tương tác KT và KN theo cơ chế nào? (10đ) ( Có chuẩn bị bài mới + Hoàn thành bài tập cũ: 3đ + 1đ tập sạch sẽ)
+ Tham gia thực bào: BC trung tính và BC mônô ( 1 đ)
+ Bạch cầu limphoB tiết kháng thể vô hiệu hoá kháng nguyên của vi sinh vật ( 1 đ)
+ Tế bào T bảo vệ cơ thể bằng cách sản xuất ra phân tử Prôtêin đặc hiệu làm tan màng
TB nhiễm bệnh và phá huỷ chúng ( 3đ)
* Sự tương tác kháng thể và kháng nguyên theo cơ chế: chìa khoá, ổ khóa( 1 đ)
b)Nêu khái niệm miễn dịch? Có các loại miễn dịch nào?
( Có chuẩn bị bài mới + Hoàn thành bài tập cũ: 3đ + 1đ tập sạch sẽ)
* Miễn dịch: Là khả năng cơ thể không mắc 1 bệnh truyền nhiễm nào ( 2đ)
Trang 2* có 2 loại miễn dịch là: - Miễn dịch tự nhiên: Cơ thể không mắc bệnh hoặc chỉ bị nhẹ
sau khi đã bị bệnh 1 lần ( 2đ)
- Miễn dịch nhân tạo: Tạo cho cơ thể có khả năng phòng chống bệnh bằng cách tiêm chủng phòng bệnh ( 2đ)
3.
Tiến trình bài học :
Giới thiệu vào bài: Dực vào kiến thức cũ, GV đặt câu hỏi: Hãy nêu chức năng của Htương ,HC và Bạch cầu? Vậy tiểu cầu có vai trò gì? Hôm nay ta sẽ tìm hiểu vấn đề này qua bài…
Hoạt động1: GV giới thiệu - ĐVĐ vào bài
Hoạt động 2: Tìm hiểu cơ chế và vai trò của sự đông máu:
- Mục tiêu:HS nêu được cơ chế đông máu và y ùnghĩa của nó
trong đời sống
GV treo tranh về sự đông máu:
* Mỗi HS tự nghiên cứu thông tin SGK thảo luận nhóm về
phiếu học tập, thống nhất kết quả đại diện nhóm trình bày
Trả lời các câu hỏi SGK tr.48
GV: Treo bảng phụ ghi rỏ nội dung phiếu học tập, HS so
sánh phiếu học tập của nhóm và sửa sai
1 Hiện
tượng:
- Khi bị thương đứt mạch máu, máu chảy ra một
lúc rồi ngừng nhờ một khối máu bịt kín vết thương.
2 Cơ chế: Máuchảy
2+¿
H uyết tương → Chất sinh tơ máu →
¿
¿
Tế bào máu → tiểu cầu vỡ →giải phóng enzin → ION Ca¿
¿
¿
¿
Tơ tơ máu giữ các TB máu → Khối máu đông.
3 Khái
niệm:
Đông máu là hiện tượng hình thành khối máu đông hàn kín vết thương.
4 Vai trò: Giúp cơ thể tự bảo vệ chống mất máu khi bị thương.
I Tìm hiểu cơ chế đông máu và vai trò của nó.
- Đông máu là hiện tượng
hình thành khối máu đông hàn kín vết thương
- Cơ chế đông máu: trong
huyết tương có 1 loại protêin hòa tan ( chất sinh
tơ máu) khi va chạm vào vết thương tiểu cầu bị vỡ và giải phóng enzim, enzim làm chất sinh tơ máu biến thành tơ máu, tơ máu kết thành mạng lưới ôm giữ các tế bào máu tạo thành khối máu đông
-Đông máu là cơ chế bảo
vệ cơ thể chống mất máu khi bị thương
Trang 3- Kết luận:
- Nội dung như phiếu học tập
GV liên hệ: khuấy máu đánh tiết canh , các sợi máu dính
trên đũa
* Chống sự mất máu: cho natri ôxalat Can xi máu mất
khả năng đông ( PP này thường dùng trong bệnh viện : giữ
máu để truyền cho bệnh nhân)
GV ĐVĐ:
Hoạt động2: Tìm hiểu nguyên tắc truyền máu:
Mục tiêu:
- HS biết được các nhóm máu chính ở người
- Nêu được nguyên tắc truyền máu.
GV trở lại câu hỏi ban đầu vai trò của tiểu cầu như thế
nào?
GV treo hình 15.2 SGK tr.48 :
HS nghiên cứu và quan sát tranh TN của CanLan Staynơ
tr.48,49
GV nêu câu hỏi:
?Hồng cầu máu người có loại kháng nguyên nào?
?Huyết tương người nhận có loại kháng thể nào? Chúng
có gây kết dính hồng cầu máu người cho hay không?
2 HS hoàn thành BT “mối quan hệ cho và nhận giữa các
nhóm máu”
HS khác nhận xét
GV nhận xét HS rút ra kết luận qua câu hỏi
?Ở người có mấy nhóm máu?
?Sơ đồ “Mối quan hệ cho và nhận giữa các nhóm máu”
nói lên điều gì?
GV nêu câu hỏi:
?Máu có cả kháng nguyên A và B có thể truyền cho người
có nhóm máu O được không? Vì sao?
2 Các nguyên tắc truyền máu:
1 Tìm hiểu các nhóm máu
ở người:
- Ở người có 4 nhóm máu:
A, B, AB, O
- Sơ đồ “mối quan hệ cho và nhận giữa các nhóm máu”
2 Các nguyên tắc cần tuân thủ khi truyền máu
Khi truyền máu phải tuân theo nguyên tắc: Xét nghiệm máu( người cho và người nhận) trước khi truyền để:
Trang 4?Máu không có kháng nguyên A và B có thể truyền cho
người có nhóm máu O được không? Vì sao?
?Máu có nhiễm các tác nhân gây bệnh, có thể đem truyền
cho người khác được không? Vì sao?
GV nhận xét đánh giá trả lời câu hỏi của HS
?Như vậy khi truyền máu phải tuân theo nguyên tắc nào?
+ Máu người cho và người nhận không gây ngưng máu khi truyền
+ Máu người cho không bị nhiễm các tác nhân gây bệnh: viêm gan B, virut HIV
4.Tổng kết:
a Đông máu có vai trò gì?
b Khối máu đông hình thành liên quan đến hoạt động của yếu tố nào là chủ yếu?
5 Hướng dẫn học t ập :
*
Đối với bài học ở tiết1 học này
- Học bài trả lời câu hỏi SGK
- Đọc mục “Em có biết”
- Ôn lại kiến thức hệ tuần hoàn của lớp thú
*
Đối với bài học ở tiết1 học tiếp theo
- Chuẩn bị bài: Tuần hoàn máu và lưu thông bạch huyết
+ Đọc bài làm các câu hỏi mục sgk
+ Làm vổ bài tập