-Trình bày được tổ chức bộ máy chính quyền, tổ chức quân đội, những điểm chính của bộ luật Hồng Đức.. - Hiểu được thời Lê Sơ có nhà nước tập quyền hoàn chỉnh, quân đội hùng mạnh, có luật[r]
Trang 1GIÁO ÁN Bài 20: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (1428 - 1527)
(Tiết 1) Ngày soạn: 10/10/2015
Ngày dạy:16/10/2015
Lớp dạy: sư phạm Lịch sử-Địa lí K40
I Mục tiêu:
Sau bài học, học sinh có được:
1 Kiến thức:
-Trình bày được tổ chức bộ máy chính quyền, tổ chức quân đội, những điểm chính của bộ luật Hồng Đức
- Hiểu được thời Lê Sơ có nhà nước tập quyền hoàn chỉnh, quân đội hùng mạnh, có luật pháp, đảm bảo kỉ cương, trật tự xã hội
- Hiểu được những đóng góp quan trọng của vua Lê Thánh Tông trong việc xây dựng bộ máy nhà nước và pháp luật
2 Kĩ năng:
- Đánh giá tình hình đất nước
- So sánh thời Lê Sơ với thời Trần để chứng minh dưới thời Lê Sơ bộ máy nhà nước và luật pháp hoàn chỉnh hơn
3 Thái độ:
- Giáo dục cho học sinh niềm tự hào về thời kì thịnh trị của đất nước
- Giáo dục lòng yêu nước và bảo vệ tổ quốc
4 Năng lực:
- Phân tích, so sánh để tìm ra điểm tiến bộ của tổ chức bộ máy nhà nước và
bộ luật Hồng Đức thời Lê Sơ
II Phương pháp và phương tiện dạy học:
1 Phương pháp:
- Phương pháp thuyết trình.
- Phương pháp sử dụng sách giáo khoa lịch sử
- Phương pháp vấn đáp.
- Phương pháp giải thích
2 Phương tiện:
- Máy chiếu, bảng đen, sách giáo khoa lịch sử lớp 7.
III Tiến trình bài giảng:
1 Kiểm tra bài cũ, ổn định lớp:
- Ý nghĩa lịch sử của khởi nghĩa Lam Sơn?
2 Giới thiệu bài mới:
Sau khi đánh đuổi giặc ngoại xâm ra khỏi biên giới, Lê Lợi lên ngôi vua Nhà Lê bắt đầu tổ chức lại bộ máy chính quyền, xây dựng quân đội, luật
Trang 2pháp nhằm ổn định tình hình xã hội, phát triển kinh tế Vậy nhà Lê đã hoàn thành công cuộc này như thế nào? Để biết được câu trả lời cô và các em cùng đi vào bài học hôm nay, bài 20: Nước Đại Việt thời Lê Sơ (1428-1527)
3 Trình tự bài giảng:
Thời
gian
Hoạt động của
thầy
Hoạt động của trò Nội dung ghi bảng
12
phút
Giảng: Sau khi
đất nước hoàn
toàn giải phóng,
Lê Lợi lên ngồi
hoàng đế xưng là
Lê Thái Tổ khôi
phục lại Quốc hiệu
Đại Việt, xây
dựng lại bộ máy
chính quyền
HĐ 1:Dựa vào
SGK em hãy vẽ sơ
đồ bộ máy chính
quyền trung ương
thời Lê Sơ?
HS: (sơ đồ 1)
1 Tổ chức bộ máy chính quyền.
- Lê Lợi lên ngôi hoàng đế (Lê Thái Tổ) xây dựng bộ máy nhà nước mới: ( như sơ đồ 1 và 2)
=> Đây là nhà nước tập quyền chuyên chế hoàn chỉnh nhất thời phong kiến Việt Nam
Vua
Quan đại thần
6 bộ: Binh, Hộ, Hình, Công, Lại, Lễ
Các cơ quan chuyên môn: Hàn lâm viện, Quốc sử viện, Ngự sử đài
Trang 3HĐ 2: Em hãy vẽ
bộ máy chính
quyền ở địa
phương thời Lê
Sơ?
Thời Lê Thánh
Tông, việc trông
coi quản lí 1 đạo
có gì mới?
HĐ 3: Nhìn vào
sơ đồ trên bảng và
lược đồ hình 44
sgk em thấy bộ
máy chính quyền,
sự phân chia khu
vực hành chính
thời Lê Sơ khác gì
thời Trần?
Giảng: Thời Lê sơ
tính chất tập quyền
của nhà nước cao
hơn so với thời
Trần: Vua là
người có quyền
quyết định mọi
việc kể cả việc lập
pháp, hành pháp
HS: (sơ đồ 2)
HS: Đứng đầu mỗi đạo có
3 ti phụ trách , 3 mặt hoạt động khác nhau ở mỗi thừa tuyên ( Đô ti- Hiến ti- Thừa ti)
HS: Quyền lực nhà vua ngày càng được củng cố, các cơ quan giúp việc cho vua ngày càng được sắp xếp quy củ và bổ sung đầy đủ Đất nước chia nhỏ thành các khu vực hành chính
13 Đạo thừa tuyên
Đô ti Thừa ti Hiến ti
Phủ
Huyện (Châu)
Xã
Trang 4(Quyền lực hoan
toàn trong tay vua,
vua trực tiếp điều
hành cả quân đội)
Thời Lê sơ bỏ
chức quan tể
tướng, thay vào đó
cả nước chia làm 6
bộ, đứng dầu mỗi
bộ là thượng thư
Bộ máy nhà nước
thời Lê sơ hoàn
chỉnh còn thể hiện
ở việc đề ra các
chức quan chuyên
môn: Hàn lâm
viện, quốc sử viện,
Ngự sử đài ( Thời
Trần không có)
Nhìn trên lược đồ
ta thấy về tổ chức
hành chính thời Lê
Sơ khác với thời
Trần ở chỗ: lãnh
thổ được mở rộng
hơn (từ Thuận
Hóa đến đèo Cù
Mông, Quảng
Nam) và tên một
số đạo cũng được
thay đổi
9
phút
Giảng: Tiếp theo
sau việc xây dựng
bộ máy chính
quyền Nhà Lê sơ
đã cho thiết lập lại
hệ thống quân sự
phòng ngừa đe dọa
từ giặc ngoại xâm
2 Tổ chức quân đội:
- Thời Lê sơ xây dựng quân đội với hai bộ phận
+ Quân đội triều đình
+ Quân đội ở các
Trang 5HĐ 4: Quân đội
nhà Lê được tổ
chức như thế nào?
HĐ 5: Thế nào là
chế độ ngụ binh ư
nông?
Giảng: Nhà Lê
thực hiện chính
sách “ngụ binh ư
nông”nhằm đảm
bảo cả về sản xuất
và chiến đấu Nhu
cầu bảo vệ đất
nước và bảo vệ
chính quyền cai
trị cần một lực
lượng quân đội
hùng hậu Tuy
nhiên, nhu cầu
nhân lực để sản
xuất nông
nghiệp cho đời
sống cũng rất
lớn Vì vậy việc
đưa quân về địa
phiên cày cấy
giúp lực lượng
này tự túc được
về lương thực,
bớt gánh nặng về
lương thực nuôi
quân cho triều
đình.
HĐ 6: Qua lời
căn dặn của vua
Lê Thánh Tông
em có nhận xét gì
về chủ trương
của nhà Lê đối
HS: Thực hiện theo chính
sách “ngụ binh ư nông”
Quân đội gồm hai bộ phận: quân triều đình và quân địa phương
HS: “Ngụ binh ư nông”
nghĩa là gửi binh vào nông Gửi quân lính vào nông nghiệp cho binh lính làm nông trong thời gian xác định Sau đó luân phiên thay đổi (quân lính làm nông nghiệp trong thời bình và trở lại quân đội trong thời chiến)
HS: Chủ trương của nhà
Lê qua đoạn trích là thái
độ kiên quyết bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, thái độ kiên quyết của vua trong việc tri những kẻ bán nước, đây là lời răn đe, bài học kinh nghiệm cho bao thế hệ giữ gìn biên cương tổ quốc
địa phương
-Thực hiện chính sách “ngụ binh ư nông”
=> Tổ chức quân đội có quy củ Quyết tâm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ
Trang 6với lãnh thổ đất
nước?
12
phút
Giảng: Song song
với việc củng cố
quân đội nhà Lê sơ
ban hành luật pháp
để chính đốn kỉ
cương phép nước,
trật tự xã hội
Ràng buộc nhân
dân với chế độ
phong kiến để
triều đình quản lí
chặt chẽ hơn Vua
Lê Thánh Tông
ban hành luật
Hồng Đức, một bộ
luật tổng hợp, gồm
722 điều với
nhiều lĩnh vực
pháp luật khác
nhau như: Lĩnh
vực luật hình sự,
luật dân sự, luật
tố tụng, luật hôn
nhân-gia đình,
luật hành chính
v.v
HĐ 7: Nội dung
chính của bộ luật
Hồng Đức là gì?
HĐ 8: Luật Hồng
Đức có điểm gì
mới so với các bộ
luật trước đây?
(Quốc triều Thông
Thế nhà Trần hay
bộ Luật Hình Thư
nhà Lý)
HS:Bảo vệ quyền lợi của vua và hoàng tộc Bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị Bảo vệ người phụ nữ Khuyến khích sản xuất
HS: Vai trò của người
phụ nữ đã được đề cao hơn rất nhiều so với các
bộ luật đương thời trong khu vực
3 Luật Pháp:
- Lê Thánh Tông ban hành luật Hồng Đức
- Nội dung:
+ Bảo vệ quyền lợi của vua và hoàng tộc
+Bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị
+ Bảo vệ người phụ nữ
+ Khuyến khích xuất phát triển kinh tế
- Quyền lợi, địa vị của người phụ nữ được đề cao hơn so với trước
=> Đây là bộ luật thể hiện bước phát triển mới trong luật pháp nước ta lúc bấy giờ Nó thể hiện tinh thần dân tôc và nhân đạo sâu sắc, mang nhiều tư tưởng tiến bộ
Trang 7Ngoài vai trò là công cụ để bảo vệ chế độ phong kiến ra, luật Hồng Đức còn nhiều quy định thể hiện tính chất nhân đạo, thể hiện sự quan tâm
và bảo vệ dân thường Ví dụ:
Điều 680: "Đàn bà phải tội tử hình trở xuống nếu đang có thai, thì phải để sinh đẻ sau 100 ngày mới đem
hành hình Nếu
chưa sinh mà đem hành hình thì ngục quan bị xử biếm hai tư; ngục quản
bị đồ làm bản cục đinh Dù đã sinh rồi, nhưng chưa đủ hạn một trăm ngày
mà đem hành hình, thì ngục quan và ngục lại bị tội nhẹ hơn tội trên hai bậc Nếu đã đủ
100 ngày mà không đem hành hình, thì ngục quan hay ngục lại
bị tội biếm hay tội phạt"
Không những vậy luật Hồng Đức đã đạt một trình độ cao về kỹ thuật lập pháp Điều tiến bộ
Trang 8lớn nhất của bộ
luật này là đã chú
ý đến tính hệ
thống trong nội
dung các điều luật
Hầu hết các vấn đề
lớn nhỏ đều được
nêu ra trong bộ
luật, một số điều
đã đạt tới trình độ
tiếp cận với kỹ
thuật lập pháp hiện
đại: ý chí phạm
tội, tình tiết làm
nặng hoặc giảm
nhẹ tội, các qui
định sử phạt cũng
được cố định Có
thể nói, “Quốc
triều hình luật” đã
đạt được rất nhiều
thành tựu nổi bật,
có tính chất tiến
bộ vượt thời đại
Qua đó, chúng ta
không chỉ thấy
được tài năng
tuyệt vời của các
nhà lập pháp Việt
Nam thế kỷ XV,
trong đó vị vua
anh minh Lê
Thánh Tông mà
còn thấy được sự
phát triển mạnh
mẽ và vững chắc
của chế độ phong
kiến Việt Nam
thời kỳ này
HĐ 9: Em hãy cho
biết những đóng
góp của vua Lê
Thánh Tông trong
HS: Hoàn chỉnh bộ máy nhà nước quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền, tạo sự ổn định
về chính trị, tăng cường quyền lực cuả nhà vua và
Trang 9việc xây dựng bộ
máy nhà nước và
luật pháp thời Lê
Sơ?
hiệu lực quản lí cuả hệ thống chính quyền các cấp
Vua Lê Thánh Tông là người soan thảo và ban hành Luật Hồng Đức
Đây là bộ luật đầy đủ và tiến bộ nhất trong các bộ luật thời phong kiến VN
4 Cũng cố:
- Bộ máy nhà nước thời Lê Sơ được tổ chức như thế nào?
- Nội dung chính của bộ luật Hồng Đức?
5 Chuẩn bị bài mới:
Học sinh trả lời các câu hỏi:
- Trình bày những nét chính về tình hình kinh tế thời Lê Sơ (nông nghiệp, công thương nghiệp)
- Thời Lê Sơ xã hội có những giai cấp và tầng lớp nào?