Bài giảng môn học Ngữ văn lớp 7 - Tuần 1 - Tiết 1 - Bài 1: Văn bản: Cổng trường mở ra

Hoạt động 420’ * MUÏC TIEÂU: Giuùp hoïc sinh tìm hiểu tâm trạng thái độ của người bố và thấy rõ được tấm lòng của người mẹhết loøng vì con, hy sinh vì con vaø thái độ của con H.Vaên baûn[r]

Ngày soạn:

Ngày thực hiện:

TUẦN 1 - TIẾT 1

BÀI 1

Văn bản: CỔNG TRƯỜNG MỞ RA

Lý Lan

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp học sinh

1 Kiến thức:

- Cảm nhận và hiểu biết được những tình cảm đẹp đẽ của người mẹ đối với con nhân ngày

khai trường

- Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi người

2 Kĩ năng:

-Rèn kĩ năng đọc diễn cảm, bước đầu biết cách liên kết khi xây dựng văn bản viết

3 Thái độ:

- Biết lưu giữ những tình cảm đẹp, những rung cảm đầu đời trong ngày đầu đi học

- Biết trân trọng tình mẫu tử thiêng liêng

B CHUẨN BỊ:

GV: Đọc SGK, SGV, soạn giáo án

HS: Đọc kĩ văn bản, soạn bài theo những câu hỏi SGK

C TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN:

Hoạt động1: Khởi động(2' )

* MỤC TIÊU: Tạo tâm thế để

học sinh vào bài mới

- Kiểm diện HS

- Lời vào bài mới: GV hát:

"Ngày đầu tiên đi học, mẹ

dắt tay tới trường, em vừa đi

vừa khóc…"

=>Tình mẹ đối với con ->

Vào bài

Hoạt động 2: HDHS phần

đọc hiểu chú thích (5' )

* MỤC TIÊU : Giúp học sinh

tìm hiểu về tác giả, tác phẩm

- Gọi HS đọc+ HS nêu những

nét chính về tác giả, tác

phẩm

-Lớp trưởng báo cáo sỉ số

- HS lắng nghe

- HS vào bài mới

I.ĐỌC- HIỂU CHÚ THÍCH

1) Tác giả: Lí Lan

2) Tác phẩm: Đăng trên

báo:" Yêu trẻ"166(11/9/2000)

H Bài văn thuộc văn bản gì?

H Em biết gì về loại văn

bản này?

Hoạt động3: HDHS phần đọc

- hiểu văn bản (5’')

* MỤC TIÊU : Giúp học sinh

đọc tốt văn bản và tìm bố cục

bài

H Cổng trường mở ra sử

dụng phương thức biểu đạt

gì?

-> GVHD đọc: dịu dàng,

chậm rãi, thì thầm… hết sức

tình cảm

- GV đọc mẫu một đoạn

- Gọi 2 - 3 hs đọc tiếp

- GV nhận xét giọng đọc của

HS.

H.Văn bản có thể chia làm

mấy phần ? Ý chính từng

phần?

]

Hoạt động 4(23’)

* MỤC TIÊU: Giúp học sinh

tìm hiểu tâm trạng của người

mẹ trước ngày khai trường

của con

H.Nhân vật chính trong

truyện là ai? Xác định ngôi

kể?

- GV chuyển ý:

H.Tìm những chi tiết miêu tả

- HS đọc+ nêu những ý chính

- Văn bản nhật dụng : đề cập đến nội dung có tính cập nhật, đề tài có tính thời sự đồng thời là những vấn đề

XH có ý nghĩa lâu dài.

- Biểu cảm là chính

- HS lắng nghe

- HS theo dõi bạn đọc+ nhận xét giọng đọc của bạn

- HS suy nghĩ trả lời

- Người mẹ, đứa con; ngôi kể thứ I(người mẹ)

- Con : Gương mặt thánh

- Tác phẩm thuộc văn bản nhật dụng (đề cập vấn đề nhà trường+ người mẹ)

II ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN

1) Đọc: Giọng diụ dàng,

chậm rãi, tình cảm

2) Bố cục: 2 phần

P1: Từ đầu… mẹ bước vào lớp -> Tưởng tượng của người mẹ trong ngày khai trường của con

P2: Còn lại : Cảm nghĩ của mẹ về XH, nhà trường trong giáo dục trẻ em

3) Hiểu văn bản:

a) Tâm trạng của nẹ trước ngày khai trường của con:

cảm xúc của hai mẹ con?

H.Tâm trạng của mẹ+ con có

gì khác ?

H.Tác giả sử dụng nghệ

thuật gì ?

H.Theo em vì sao người mẹ

không ngủ được ?

" Bây giờ đối với mẹ ấn

tượng về ngày khai trường

đầu tiên rất sâu đậm"

H.Chi tiết nào thể hiện điều

đó ?

H.Theo em vì sao ngày khai

trường vào lớp 1 để lại dấu

ấn sâu đậm trong lòng người

mẹ như thế ?

H.Và nhớ lại kỉ niệm ấy lòng

người mẹ ntn?

H.Nhận xét về cách dùng từ

trong câu văn trên? TD?

H.Từ dấu ấn sâu đậm của

ngày khai trường đó điều mà

mẹ muốn cho con ở đây là

gì?

H.Những điều này có phải

mẹ trực tiếp nói với con

không ?

H.Theo em mẹ đang tâm sự

thoát tựa nghiêng trên gối mềm, đôi môi hé mở + thỉnh thoảng chím lại như đang mút kẹo

- Mẹ không t2 được… gì cả, trằn trọc, không lo nhưng vẫn không ngủ được

- Mẹ thao thức suy nghĩ triền miên

- Con thanh thản, nhẹ nhàng vô tư

- Tương phản

- Sống lại quá khứ ngày bà ngoại dắt mẹ vào lớp 1, nhớ tâm trạng hồi hộp trước cổng trường

- Cứ nhắm mắt lại… dài và hẹp, cho nên ấn tượng của mẹ về buổi khai trường đầu tiên rất sâu đậm… mẹ vừa bước vào………

- 1-3 hs trả lời

- Rạo rực, bâng khuâng, xao xuyến

- Từ láy liên tiếp-> gợi tả cảm xúc phức tạp trong lòng

me ï: vui, nhớ, thương -Mẹ muốn nhẹ nhàng, cẩn thận + tự nhiên ghi vào lòng con Để rồi bất cứ… xao xuyến

- Không

- Người mẹ đang nói với

- Thao thức không ngủ được, suy nghĩ triền miên

với ai ?

H.Tại sao tg không để mẹ

nói trực tiếp với con mà…?

H.Từ sự trăn trở suy nghĩ đến

mong muốn của mẹ cho con

trong đêm trước ngày khai

trường đầu tiên của con, em

thấy người mẹ trong văn bản

là người ntn?

GV bình:"Đó là đức tính hi

sinh, một vẻ đẹp giản dị mà

lớn lao của tình mẫu tử trong

cách sống của người mẹ VN"

-Chuyển ý:

-Cho HS đọc thầm đoạn cuối

H.Trong đêm không ngủ mẹ

đã suy nghĩ về điều gì ?

H.Em nhận xét gì về ngày

hội khai trường ở nước ta?

H.Em có nhận xét gì về cách

dùng từ trong đoạn cuối của

văn bản?

H.Kết thúc bài văn tác giả

nêu câu nói của mẹ: "Bước

qua… mở ra"em hiểu câu nói

đó ntn ?

GV bình: Về tri thức tình

cảm, tư tưởng đạo lí, tình

thầy trò… mở ra khi đến

trường

chính mình(lời độc thoại nội tâm của người mẹ)

- Làm nổi bật đặc điểm tâm trạng, khắc họa đặc điểm tâm tư, tình cảm, những điều sâu thẳm khó nói bằng những lời trực tiếp

- Yêu thương con sâu sắc

- Mẹ suy nghĩ về ngày hội khai trường

- Nghĩ về vai trò của giáo dục đối với trẻ em

- Tất cả mọi trẻ em, hs đến tuổi đều được đến trường

- Thành ngữ: đi 1 li sai 1 dặm -> Chỉ cần sai 1 li là sẽ chệch hướng, lạc đường, hỏng việc Tác giả muốn khẳng định tầm quan trọng của giáo dục là quyết định tương lai của đất nước

- Khẳng định vai trò to lớn của giáo dục nước ta đối với con người

-> Yêu thương con sâu sắc tình cảm sâu nặng đẹp đẽ đối với con

b) Cảm nghĩ của người mẹ:

- Nghĩ về ngày hội khai trường

- Nghĩ về vai trò của giáo dục đối với trẻ em

- " Đi 1 li sai 1 dặm"->Khẳng định vai trò của nhà trường rất quan trọng đối với thế hệ trẻ, do đó trong giáo dục không được phép sai lầm

Hoạt động 5: HDHS tổng kết

bài(5' )

* MỤC TIÊU : Giúp học sinh

nắm vững về nội dung và

nghệ thuật bài

H.Truyện kể qua lời kể của

ai? TD của cách kể đó?

H.Để nói về tình cảm của

người mẹ, tác giả sử dụng

những biện pháp nghệ thuật

gì ?

H.Qua tâm trạng của người

mẹ, em hiểu gì về vấn đề tác

giả muốn nói ở đây ?

- Gọi HS đọc nội dung ghi

nhớ

Hoạt động 6: HDHS làm bài

tập(5' )

* MỤC TIÊU: Giúp học sinh

làm tốt bài tập và bước đầu

biết cách liên kết khi xây

dựng văn bản viết

- BT1:Cho HS đọc + tự tìm

VB.

- BT2:Về nhà làm

*Củng cố:

H.Mẹ đã dành cho con

những tình cảm tốt đẹp nào

nhân ngày khai trường đầu

tiên của con ?

H.Vì sao nói nhà trường có

vai trò to lớn trong đời sống

con người ?

- Tương phản, ss, tục ngữ, chi tiết chọn lọc

- HS suy nghĩ trả lời

- HS đọc ghi nhớ SGK

- Thực hiện bài tập

III TỔNG KẾT:

1) Nghệ thuật:

- Sử dụng ngôi kể thứ I làm cho lời kể như những dòng nhật kí tâm tình, nhỏ nhẹ, giàu tính thuyết phục

- Sử dụng những từ ngữ, hình ảnh ss, mới mẻ, chi tiết chọn lọc

2) Nội dung:

- Như những dòng nhật kí tâm tình nhỏ nhẹ, sâu lắng, bài văn giúp ta hiểu thêm tấm lòng thương yêu, tình cảm sâu nặng của người mẹ đối với con và vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người

* Ghi nhớ : SGK

IV LUYỆN TẬP

Bài 1:

*Dặn dò: Học thuộc ghi nhớ.

- Làm 2 bài tập SGK

- Đọc bài: " Trường học"

SGK/9.

- Soạn bài: "Mẹ tôi"(đọc+TT

văn bản, trả lời những câu

hỏi SGK

- Sưu tầm bài hát, ca dao,

thơ… nói về công ơn cha mẹ

* Rút kinh nghiệm tiết 1

………

………

………

****************************************

Ngày soạn:

Ngày thực hiện:

TUẦN 1- TIẾT 2

Văn bản: MẸ TÔI Eùt-môn-đô-đơ A-mi-xi

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp học sinh

1 Kiến thức:

- Tâm trạng của người cha trước lỗi lầm của con đối với mẹ

-Hiểu biết tình cảm thấm thía, thiêng liêng, sâu nặng của cha mẹ đối với con cái

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm

3 Thái độ:

- Tình cảm yêu thương, trân trọng đối với ông bà, cha mẹ

B CHUẨN BỊ:

GV: Đọc SGK, SGV, soạn giáo án

HS: Chuẩn bị theo yêu cầu của GV

C TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG GHI BẢNG

Hoạt động1:Khởi động(5')

* MỤC TIÊU: Tạo tâm thế để

học sinh vào bài mới và ôn

lại kiến thức cũ

-Ổn định tổ chức lớp

-Kiểm tra bài cũ:

H.Em hãy trần thuật ngắn

gọn văn bản: Cổng trường

mở ra? Nêu nội dung văn

bản? Qua đó em có suy nghĩ

gì về mẹ của mình ?

-Lời vào bài mới :Trong cuộc

đời mỗi chúng ta, người mẹ

có một vị trí+ý nghĩa hết sức

to lớn lao, thiêng liêng+cao

cả Nhưng không phải khi

nào chúng ta cũng ý thức hết

điều đó, chỉ khi mắc phải lỗi

lầm, chúng ta mới nhận ra tất

cả Bài học hôm nay sẽ cho

chúng ta 1 bài học như thế…

Hoạt động2 : HDHS phần

đọc hiểu chú thích(5')

* MỤC TIÊU : Giúp học sinh

tìm hiểu về tác giả, tác phẩm

-Gọi HS đọc chú thích

SGK+trình bày những ý chính

về tác giả, tác phẩm

-GV nhận xét

GV giảng : "Những…" là tập

truyện dành cho thanh thiếu

niên rất nổi tiếng, có ý nghĩa

giáo dục cao bằng những

mẫu truyện mang đậm chất

nhân văn, về tình mẫu tử,

tình cha con, tình thầy trò

-GV cho hs phân tích: lễ độ-

lễ phép; Cảnh cáo- cảnh

báo: lương tâm- lương tri

-Lớp trưởng báo cáo sỉ số

- 2HS trả lời.

- HS lắng nghe

-HS đi vào bài mới

-HS đọc+trình bày

-HS lắng nghe

-HS nêu thắc mắc

-HS nghe.

I.ĐỌC- HIỂU CHÚ THÍCH

1) Tác giả: Ét-môn-đô-đơ

A-mi-xi(1846- 1908) -Ông là nhà văn Italia(Ý).Sở trường của ông là viết truyện ngắn

2) Tác phẩm:Trích "Những

tấm lòng cao cả"

Hoạt động3: (5')HDHS phần

đọc văn bản

* MỤC TIÊU : Giúp học sinh

đọc tốt văn bản

-GV HDHS cách đọc: Giọng

trầm buồn tha thiết, thể hiện

tâm tư, tình cảm buồn khổ

của người cha trước lỗi lầm

của con

->Chú ý câu cảm, câu cầu

khiến đọc giọng thông cảm

-GV đọc mẫu 1 đoạn->Gọi hs

đọc tiếp đến hết bài

Hoạt động 4(20’)

* MỤC TIÊU : Giúp học sinh

tìm hiểu tâm trạng thái độ

của người bố và thấy rõ được

tấm lòng của người mẹhết

lòng vì con, hy sinh vì con và

thái độ của con

H.Văn bản viết theo lối văn

nào?Ai viết cho ai?

H.Lí do khiến bố viết thư ?

Chuyển ý thành tiêu đề 1

-Cho học sinh đọc thầm đoạn

"Trước mặt cô giáo ….yêu

đó"

H.Tìm các từ ngữ thể hiện

thái độ của bố đối với

En-ri-cô ?

H Qua đó em thấy thái độ

của người bố đối với En-ri-cô

là thái độ như thế nào ? Tại

sao như thế ?

Bình: Vì ông cảm thấy hụt

hẩng, bất ngờ Ông không

thể ngờ được En-ri-cô có thể

có thái độ như thế đối với mẹ

-Cho 1, 2 em đọc cả lớp theo dõi+ nhận xét cách đọc của bạn

-Văn viết thư- nghị luận đóng vai trò chủ yếu- bố viết cho con

-Khi En-ri-cô đã thiếu lễ độ với mẹ trước mặt cô giáo

-Học sinh phát hiện -Buồn bã, tức giận

-Học sinh nghe

II ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN

1) Đọc: Giong trầm, buồn,

tha thiết

2) Hiểu văn bản:

a) Thái độ của bố:

-Khi En-ri-cô đã thiếu lễ độ với mẹ trước mặt cô giáo

-Buồn bã, tức giận

H Qua đó em nhận xét gì về

người bố ?

Chuyển ý: Vậy mẹ En-ri-cô

là người như thế nào ?-> b

-Yêu cầu học sinh quan sát

đoạn"Mẹ thức….cứu sống

con"

H.Qua chi tiết này, em thấy

mẹ En-ri-cô là người như thế

nào ?

GDHS:

H.Từ hình ảnh người mẹ của

En-ri-cô, em có cảm nhận gì

về tấm lòng của các bà mẹ

nói chung ?

H.Những lời của bố như lời

cảnh tỉnh đối với En-ri-cô

Em suy nghĩ gì trước lời cảnh

tỉnh đó ?

-Giáo viên đọc một số bài

thơ, ca dao nói về công lao

cha mẹ:

1) Công cha như núi Thái

Sơn

2) Công đức sinh thành…

3)Lòng mẹ bao la…

4)Chiều chiều …

Chuyển ý ghi tiêu đề 3

H.Sau khi đọc thư của bố

En-ri-cô có thái độ như thế nào ?

H.Trước tấm lòng thương

yêu, hi sinh vô bờ bến của

người mẹ dành cho En-ri-cô,

người bố khuyên con điều

gì?

H.Em hiểu được gì qua lời

khuyên của bố ?

-Tế nhị, sâu sắc, nghiêm khắc đối với con

-Học sinh quan sát

-Yêu thương con vô bờ bến,

hi sinh tất cả vì con

-Học sinh phát biểu tự do

-Những lời nói thật chí tình, thật sâu sắc Những gì mất đi thì vĩnh viễn không thể nào lấy lại được, đặc biệt đó lại là người mẹ yêu thương của chúng ta

-Học sinh cùng sưu tầm với giáo viên

-Học sinh nhìn vào đoạn đầu văn bản trả lời

-Từ nay con không bao giờ

…nói nặng với me.ï -Con phải xin lỗi me

-Con hãy cầu xin mẹ hôn con

-Đối với mẹ, chúng ta cố gắng đừng làm những điều gì sai quấy khiến mẹ phải đau

-> Qua đó cho thấy bố En-ri-cô là người tế nhị , sâu sắc, nghiêm khắc với con

b) Tấm lòng người mẹ:

-Hết lòng thương yêu con, hi sinh tất cả vì con

c) Thái độ của En-ri-cô:

-Nhận ra lỗi lầm, hối hận

H.Em nhận xét gì về lời

khuyên của bố ?

H.Theo em tại sao người bố

không trực tiếp nói với

En-ri-cô mà lại viết thư ?

GDHS: Bài học về cách ứng

xử trong cuộc sống

Hoạt động5: ( 5' ) HDHS

tổng kết bài

* MỤC TIÊU : Giúp học sinh

nắm vững về nội dung và

nghệ thuật bài

H.Bức thư mang tính biểu

cảm đặc sắc ở chỗ nào ?

H.Qua văn bản em rút ra

được bài học gì ?

-Gọi học sinh đọc ghi nhớ

Hoạt động 6: ( 5')HDHS làm

bài tập

*MỤC TIÊU : Giúp học sinh

đọc diễn cảm văn bản

BT1: Gọi học sinh đọc diễn

cảm văn bản giáo viên chỉnh

sửa cho học sinh

-HD học sinh về nhà làm bài

lòng Khi có lỡ sai lầm phải biết thành khẩn nhận lỗi , bởi mẹ là người rất bao dung, độ lượng, người sẳn sàng tha thứ mọi lỗi lầm của con

-Lời khuyên đúng đắn, chân thành sâu sắc

- Tình cảm sâu sắc thường tế nhị, kín đáo nhiều khi không trực tiếp nói ra ->Viết thư nói thể hiện sự kín đáo tế nhị vừa không làm cho người mắc lỗi mất đi lòng tự trọng

-HS nghe rút kinh nghiệm

-Giọng chân thành tha thiết vừa nghiêm khắc vừa dứt khoát, phân tích thiệt hơnđầy sức thuyết phục phù hợp tâm

lí trẻ lần đầu phạm khuyết điểm mong được tha thứ, mong có cơ hội sửa chữa

-Hiểu được công lao to lớn của mẹ không gì sánh được hãy cố gắng làm nhiều việc tốt để đền đáp công ơn to lớn của cha me.ï

- Đọc ghi nhớ SGK

-Lòng yêu thương của cha

III TỔNG KẾT:

1) Nghệ thuật:

-Cách biểu lộ tình cảm bằng thư sâu sắc, kín đáo

2) Nội dung:

-Yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng, cao cả

* Ghi nhớ : SGK

IV LUYỆN TẬP:

Bài tập 1: Đọc diễn cảm văn bản

Bài tập 2: Về nhà làm

tập 2.

*Củng cố:

H.Văn bản giáo dục chúng ta

điều gì ?Vì sao ?

*Dặn dò :

-Học thuộc lòng nội dung ghi

nhớ

-Đọc thêm: Thư gửi mẹ -Vì

sao hoa cúc có nhiều cánh

nho.û

-Soạn bài: Từ ghép (Ôn từ

đơn, từ phức lớp 6 đã học )

mẹ vì cha mẹ có công lao …

* Rút kinh nghiệm tiết 2:

………

………

………

******************************************

Ngày soạn:

Ngày thực hiện:

TUẦN 1 - TIẾT 3

Tiếng Việt: TỪ GHÉP

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp học sinh

1 Kiến thức

- Nắm được cấu tạo của 2 loại từ ghép : Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập

- Hiểu được cơ chế tạo nghĩa của từ ghép

- Biết vận dụng những hiểu biết về cơ chế tạo nghĩa vào việc tìm hiểu nghĩa cuảa hệ thống

từ ghép tiếng Việt

2 Kĩ năng:

- Giải thích được cấu tạo và ý nghĩa của từ ghép

- Vận dụng được từ ghép trong nói và viết

B CHUẨN BỊ:

GV: Nghiên cứu SGK, SGV, soạn giáo án

HS: Chuẩn bị theo yêu cầu của giáo viên