Qua ví dụ chúng ta thấy để thuyết minh rõ đối tượng, ngoài các phương pháp thuyÕt minh t¸c gi¶ cßn sö dông c¸c biÖn ph¸p nghÖ thuËt lµm cho v¨n b¶n thuyÕt minh sinh động, hấp dẫn h¬n?. T[r]
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 9
TUẦN 1.
Ngày dạy : / 8 /2010
Bài 1
Tiết 1: Đọc - Hiểu văn bản.
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH.
I Mục tiêu cần đạt.
- Hướng dẫn học sinh thấy được vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh- đó là
sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống và hiện đại,giữa dân tộc và nhân loại
- Bồi dưỡng cho Học sinh lòng kính yêu, tự hào về Bác,có ý thức tu dưỡng ,học tập,rèn luyện theo tấm gương của Bác
- Tích hợp với TV: các phương châm hội thoại
TLV: sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong bài văn thuyết minh
- Rèn kỹ năng đọc - hiểu văn bản,cảm nhận và phân tích văn bản nhật dụng
II Chuẩn bị.
- GV: soạn giáo án,tranh ảnh về Bác
- HS: soạn bài ,sưu tầm tranh ảnh ,những mẩu truyện về Bác
III Tiến trình lên lớp
1 Ổn định tổ chức
KTSS:
2 Kiểm tra bài cũ.
KT việc soạn bài của HS
3 Bài mới.
Hồ Chí Minh vị cha già kính yêu của dân tộc… Bác đã đi xa nhưng nhân dân
VN vẫn dành cho Bác những tình cảm nồng cháy thiết tha.Điều gì làm cho hình ảnh Người sống mãi? Phải chăng đó là nét đẹp từ chính con người Bác.Phong cách ấy ,vẻ đẹp ấy được thể hiện như thế nào chúng ta cùng đi tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung
HS tìm hiểu về tác giả(sgk)
? Em hãy nêu thời gian và xuất
HS: tìm hiểu SGK
I Giới thiệu.
1 Tác giả(SGK)
Trang 2sứ của văn bản.
GV: chốt lại
? Văn bản" Phong cỏch Hồ Chớ
Minh " thuộc loại văn bản nào/
Nờu chủ đề của văn bản?
? Kể tờn những văn bản nhật
dụng mà em dó học? Nờu chủ
đề của văn bản ấy?
- GV hướng dẫn cách đọc và
đọc mẫu
- Gọi HS đọc văn bản
? Đọc chỳ thớch 1,2,3,6,10
? Văn bản cú thể chia thành
mấy phần? Nội dung chớnh
từng phần?
? Những tinh hoa văn hoá của
thế giới đến với HCM trong
hoàn cảnh nào?
? HCM tiếp thu tinh hoa văn
hoá nhân loại bằng cách nào và
tiếp thu như thế nào?
HS: trả lời
- Văn bản nhật dụng
- Chủ đề: Sự hội nhập
và giữ gỡn bản sắc văn hoỏ dõn tộc
- HS: kể tờn và nờu chủ đề của cỏc văn bản
- HS khỏc nhận xột,bổ sung…
- HS chú ý lắng nghe
- HS đọc VB
- HS khỏc nhận xột
- HS đọc
- Chia bố cục, nội dung từng phần
- Hoàn cảnh: HCM hoạt động cách mạng gian lao vất vả, đi tìm
đường cứu nước (qua nhiều cảng, nhiều nước)
- Cách tiếp thu:
+ Nắm vững ngôn ngữ
của nhiều nước
+ Qua công việc lao
động và hoạt động cách mạng mà học hỏi
+ Học hỏi, tìm hiểu
2 Văn bản.
- Trớch " Phong cỏch Hồ Chớ Minh cỏi vĩ đại gắn với cỏi giản dị"(1990)
II Đọc ,chỳ thớch ,bố cục.
1 Đọc.
2 Chỳ thớch.
3 Bố cục.
- Phần 1:Từ đầu ….Hiện đại vốn tri thức với sự tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại của Bỏc
- Phần 2 : cũn lại Những nét đẹp trong lối sống HCM
III Tỡm hiểu văn bản.
1 Vốn tri thức và sự tiếp thu tinh hoa nhõn loại của Bỏc.
Trang 3? Em cú nhận xột gỡ về cỏch
tiếp thu và vốn tri thức văn hoỏ
của Bỏc
? Tại sao Bỏc lại đi nhiều như
vậy? Việc tỡm hiểu về văn hoỏ
dõn tộc khỏc cú giỳp Người
thực hiện được lớ tưởng đú
khụng
? Thỏi độ của Người trước
những tinh hoa văn hoỏ của
nhõn loại đượcthể hiện qua
những chi tiết nào? Em cú
nhận xột gỡ về thỏi độ của
Người khi tiếp xỳc với cỏc tinh
hoa văn hoỏ ấy
? Đoạn văn trờn được trỡnh bày
theo phương thức biểu đạt
nào? Tỏc dụng?
? Em có nhận xét gì về cách
lập luận của tác giả trong đoạn
văn trên?
đến mức sâu sắc
+ Tiếp thu một cách có chọn lọc tinh hoa văn hoá nhân loại
+ Tiếp thu cái hay,
đẹp, phê phán cái tiêu cực, hạn chế
+ Trên nền tảng văn hoá dân tộc mà tiếp thu văn hoá của thế giới
- HS thảo luận trả lời
- Đi nhiều để tỡm ra con đường cứu nước cho dõn tộc
- Việc tỡm hiểu văn hoỏ cỏc dõn tộc khỏc giỳp Người thực hiện được lớ tưởng của đời mỡnh
- Chịu ảnh hưởng của tất cả cỏc nền văn húa,tiếp thu mọi cỏi hay ,cỏi đẹp… đồng thời phờ phỏn những cỏi tiờu cực của CNTB
- Tiếp thu trờn nền tảng của văn hoỏ dõn tộc,tiếp thu một cỏch chủ động
- HS trả lời
-HS khỏc ổ sung
* Cách lập luận chặt chẽ:
- Nêu dẫn chứng xác
đáng
- Những chi tiết chọn lọc ,tiờu biểuvốn tri thức văn hoỏ nhõn loại cảu Bỏc sõu sắc ,uyờn thõmsự lớn lao vĩ đại của Bỏc
-Tiếp thu mọi cỏi hay ,cỏi đẹp tinh hoa của nhõn loại đồng thời phờ phỏn những cỏi tiờu cực của CNTB
- Tiếp thu trờn nền tảng của truyền thống văn hoỏ dõn tộc một cỏch chủ động tạo nờn nhõn cỏch lối sống bỡnh dị
- Kể+ Bỡnh luận+ yếu tố biểu cảm+ đối lập tất cả tạo nờn vẻ đẹp phong cỏch
Hồ Chớ Minh: Sự kết hợp giữa nhõn loại và dõn tộc
Trang 4- Lối diễn đạt tinh tế,
đầy sức thuyết phục
4 Củng cố.
- Vẻ đẹp phong cỏch của Bỏc được thể hiện như thế nào?
5 Dặn dũ.
- Hoc bài ,chuẩn bị bài tiếp
- Sưu tầm tranh,truyện về Bỏc
6 Rỳt kinh nghiệm.
………
………
………
………
………
………
TUẦN 1
Ngày dạy : …./ 8 / 2010
Bài 1
Tiết 2: Đọc - Hiểu văn bản.
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH.
I Mục tiờu cần đạt.
- Hướng dẫn học sinh thấy được vẻ đẹp trong phong cỏch Hồ Chớ Minh- đú là
sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống và hiện đại,giữa dõn tộc và nhõn loại
- Bồi dưỡng cho Học sinh lũng kớnh yờu, tự hào về Bỏc,cú ý thức tu dưỡng ,học tập,rốn luyện theo tấm gương của Bỏc
- Tớch hợp với TV: cỏc phương chõm hội thoại
TLV: sử dụng một số biện phỏp nghệ thuật trong bài văn thuyết minh
- Rốn kỹ năng đọc - hiểu văn bản,cảm nhận và phõn tớch văn bản nhật dụng
Trang 5II Chuẩn bị.
- GV: soạn giỏo ỏn,tranh ảnh về Bỏc
- HS: soạn bài ,sưu tầm tranh ảnh ,những mẩu truyện về Bỏc
III Tiến trỡnh lờn lớp
1 Ổn định tổ chức
KTSS:
2 Kiểm tra bài cũ.
? Em cú nhận xột gỡ về vốn tri thức văn húa nhõn loại của Bỏc và thỏi độ của
Bỏc trước những tinh hoa văn hoỏ nhõn loại như thế nào? Điều đú tạo nờn vẻ đẹp gỡ
trong con người Hồ Chớ Minh
3 Bài mới.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trũ Nội dung
? Lối sống của CTHCM được Lờ
Anh Trà thể hiện qua những khớa
cạnh nào
?Em cú nhận xột gỡ về những chi tiết
này ,những chi tiết này cú tỏc dụng
gỡ
? Tác giả kể ra hàng loạt dẫn chứng
về lối sống của HCM, tác giả còn có
những lời bình gì?
- Qua như một câu
chuyện… và tiết chế như
vậy
H? Từ lối sống của Bác gợi ta nhớ
đến cách sống của những vị hiền triết
nào trong lịch sử?
GV: Các nhà hiền triết xưa có cuộc
sống gắn với thú quê đạm bạc mà
thanh cao
H? Qua đây giúp em cảm nhận được
gì về lối sống của Bác?
- Gợi:
+ Nơi ở + Nơi làm việc + Trang phục + Ăn uống + Tài sản
- Thể hiện lối sống của Bỏc giản dị, thanh cao
HS: trả lời
- HS trả lời
- Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm sống ở quê nhà với những thú quê thuần đức: Thu ăn măng trúc, đông ăn giỏ
Lối sống của Bỏc giản
dị ,lại vô cùng thanh cao
và sang trọng
2 Lối sống giản dị của Hồ Chí Minh
- Những chi tiết chọn lọc ,trỡnh bày rừ ràng, mạch lạc thể hiện lối sống giản dị, mộc mac,vụ cựng thanh cao,trong sỏng của Bỏc
Trang 6GV: Chính lối sống giản dị này đã
giúp Bác dễ gần gũi tiếp xúc với mọi
người Không chỉ riêng Bác mà các
nhà hiền triết xưa như: Nguyễn Trãi,
Nguyễn Bỉnh Khiêm cũng vậy, thanh
bạch, đạm bạc mà làm cho người
đời sau phải nể phục
GV: Quan niệm thẩm mỹ của Bỏc là
gỡ?
- Bỏc quan niệm cỏi đẹp là những cỏi
đem lại niềm vui ,hành phỳc cho
cuộc sống của con người.Ở đõy cỏi
đẹp của cuộc sống là những cỏi gần
gũi ,giản dị khoong phải những cai
xa hoa ,mụ đen
GV bỡnh: Chỳng ta đó biết sau năm
1945 bỏc làm chủ tịch nước ở cương
vị của Người ,Người cú đủ điều kiện
để sống một cuộc sống vương giả
như bao lónh tụ khỏc nhưng Bỏc lại
khụng thế khi nha nước muốn xõy
cho Bỏc một cung điện Bỏc đó gạt đi
đề nghị xõy cho mỡnh một nhà sàn
nhỏ…
Thảo luận: Có ý kiến về lối sống của
Bác như sau:
- Đây là lối sống khắc khổ
của những con ngườitự vui
trong cảnh nghèo khó
- Đây là một cách sống tự
thần thánh hoá, tự làm cho
khác đời, hơn người
- Đây là một cách sống có
văn hoá đã trở thành một
quan niệm thẩm mỹ, cái
đẹp là sự giản dị tự nhiên
Em đồng ý với ý kiến nào?
GV: Qua bài học này ta thấy Bác có
kiến thức văn hoá
nhân loại sâu rộng, là vị lãnh tụ có
lối sống giản dị
Chính điểm này đã làm nên phong
cách riêng của Bác
mà ít vị lãnh tụ nào có được
? Vì sao có thể nói lối sống của Bác
là sự kết hợp
- Em đồng ý với ý kiến thứ ba: Sự giản dị là một nét đẹp của con người Việt Nam làm cho tự nhiên không phải cầu kỳ phô trương
Trang 7giữa giản dị và thanh cao?
GV: Chính tác giả đã khẳng định: “
Nếp sống
thể xác” GV; chốt lại,bỡnh ,đọc thơ
Tố Hữu thể hiện lối sống của Bỏc
Hồ:
" Bỏc để tỡnh thương cho chỳng con
Một đời thanh bạch chẳng vàng son
Mờnh mụng ỏo vải hồn muụn trượng
Hơn tượng đồng phơi những lối mũn
? Đọc lại 2 cõu thơ của NBK nờu tỏc
dụng của 2 cõu thơ,mục đớch tỏc giả
sử dụng 2 cõu thơ này
? Để làm nổi bật phong cách của
Bác, tác giả đã sử dụng những biện
pháp nghệ thuật nào?
? Em nhận xét gì về việc tác giả đưa
ra những dẫn chứng và các biện pháp
nghệ thuật?
- ND : cuộc sống của họ rất thanh đạm ,giản di
- MĐ: thấy được sự khỏc biệt của Bỏc với cỏc hiền triết danh nho xưa.Thấy được sự gần gũi của Bỏc với với cỏc bậc danh nho xưa sống cỏch Người hàng mấy thế kỉ Qua đú thấy được sự tiếp nối truyền thống của văn hoỏ dõn tộc tốt đẹp trong con người chủ tịch Hồ Chớ Minh
- Kết hợp kể và bình luận đan xen nhau một cách tự nhiên
- Dẫn chứng tiêu biểu
có chọn lọc, có đan xen thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm để thấy được sự gần gũi của Bác các bậc hiền triết
- Đối lập: Vĩ nhân mà hết sức giản dị, gần gũi
am hiểu mọi nền văn hoá nhân loại mà hết sức dân tộc, hết sức Việt Nam
- Nột đẹp của lối sống giản dị ,dõn tộc rất VN trong phong cỏch HCM
IV Tổng kết.
1 Nghệ thuật
-PTBĐ; tự sự,nghị luận, biểu cảm
- NT: đối lập,so sỏnh,từ Hỏn Việt,chi tiết chọn lọc
Trang 8? Từ những thành công về nghệ thuật
giúp làm nổi bật nội dung gì?
G: Trong xu thế hiện nay của thế
giới : Hội nhõp- Hợp tỏc và phỏt
triển
? Theo em hội nhập cú ý nghĩa như
thế nào
H? Tìm những đoạn văn, đoạn thơ nói về phong cách của Bác Hồ?
- Bác Hồ đó chiếc áo nâu giản dị Màu quê hương bền bỉ đậm đà <Tố Hữu> - - Ăn khoẻ, ngủ ngon, làm việckhoẻ, Trần mà như thế kém gì tiên <Hồ Chí Minh> - - Người thường bỏ lại đĩa thịt gà mà ăn hết mấy quả cà xứ Nghệ, Tránh nói to mà đi rất nhẹ trong vườn <Việt Phương> - Vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp hoà giữa truyền thống văn hoá dân tộc và tinh hoá văn hóa nhân loại, giữa thanh cao và giản dị - Hội nhập khụng cú nghĩa là hoà tan mà vẫn phải giữ gỡn và phỏt huy truyền thống bản sắc văn hoỏ dõn tộc để xõy dựng một nền văn hoỏ Vn tiờn tiến đõm đà bản sắc dõn tộc 2 Nội dung. - Vẻ đẹp phong cỏch HCM : + Truyền thống văn hoỏ dõn tộc- tri thức nhõn loại + Thanh cao ,giản dị V Luyện tập Bài tập 1 4 Củng cố ? Nờu nội dung khỏi quỏt của bài học 5 Dặn dũ - Học bài ,làm bài tập ,chuẩn bị bài mới 6 Rỳt kinh nghiệm ………
………
………
………
………
………
Trang 9TUẦN 1
Ngày dạy:
Bài 1- Tiết 3 TIẾNG VIỆT Các Phương châm hội thoại
i- Mục tiờu cần đạt
Hướng dẫn học sinh củng cố kiến thức đã học về hội thoại ở lớp 8 Nắm được các phương châm hội thoại ở lớp 9 là phương châm về lượng và phương châm về chất Biết vận dụng các phương châm này trong giao tiếp
Tích hợp với phần Văn qua bài “Phong cách Hồ Chí Minh” và tập làm văn “Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh”
II- Chuẩn bị
GV: Nghiên cứu soạn bài
HS: Đọc bài, tìm hiểu trước bài
III- Tiến trình lên lớp.
1.Ổn định tổ chức
KTSS : 9A:
2.Kiểm tra bài cũ.
ở lớp 8 ta đã được học về hội thoại? Em hãy cho biết hội thoại là gì?
- Hội thoại là nói chuyện với nhau
- Người tham gia hội thoại chủ yếu bằng ngôn ngữ
GV: - Nói đến hội thoại là nói đến giao tiếp Nói đến giao tiếp là ít nhất có người nói,
có người nghe hoặc người viết, người đọc
- Nói đến giao tiếp là nói đến ứng xử, nói năng
- Trong giao tiếp có những quy định tuy không được nói ra thành lời nhưng những người tham gia giao tiếp cần phải tuân thủ Nếu không thì dù câu nói không mắc lỗi gì về ngữ âm, từ vựng và ngữ pháp giao tiếp cũng sẽ không thành công Những quy định đó được thể hiện qua các phương châm hội thoại Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu
Có nhiều phương châm hội thoại, giờ này chúng ta sẽ tìm hiểu hai phương châm
Hoạt động của thầy Hoạt động của trũ Nội dung
? Đọc đoạn đối thoại ở
SGK?
GV: Đây là đoạn đối thoại
1 Ví dụ: 1/8 SGK
Trang 10giữa hai nhân vật An và Ba
? Bạn An hỏi điều gì và
bạn Ba trả lời ra sao?
? Như vậy trong cuộc đối
thoại này cả An và Ba đều
nói về nội dung gì?
? Em có nhận xét gì về câu
trả lời thứ hai của Ba?
? Đúng ra Ba phải trả lời
như thế nào?
GV: Điều mà An cần biết
là địa điểm tập bơi của Ba
còn Ba trả lời bơi “ ở dưới
nước” thì không cần trả lời
ai chẳng biết là bơi thì phải
di chuyển ở dưới nước
? Như vậy khi nói cần có
yêu cầu gì về nội dung?
? Kể lại truyện “Lợn cưới
áo mới”
? Lẽ ra anh lợn cưới và
anh áo mới cần phải hỏi và
trả lời như thế nào?
? Theo em truyện gây cười
ở chỗ nào? (vì sao truyện
gây cười?).
? Qua câu chuyện này em
hiểu cần tuân thủ yêu cầu
gì khi giao tiếp?
? Qua tìm hiểu 2 ví dụ trên
em thấy khi giao tiếp ta
cần quan tâm đến điểm gì
về nội dung?
GV: Đáp ứng được những
yêu cầu này về nội dung là
- An hỏi Ba: có biết bơi không?
- Ba trả lời có biết bơi và bơi giỏi
- An hỏi Ba học bơi ở đâu?
- Ba trả lời bạn ấy học bơi dưới nước
- Cả hai đều nói
về việc biết bơi
và tập bơi của bạn Ba
- Câu trả lời chưa
đáp ứng yêu cầu của An
- Tập bơi ở sông,
ở ao hay ở hồ
- Câu nói phải đúng với yêu cầu giao tiếp
- Lợn cưới: Bác có thấy con lợn nào chạy qua đây không?
- áo mới: (Nãy giờ) tôi chẳng thấy con lợn nào chạy qua đây cả
- Vì: các nhân vật
đều nói những
điều không cần nói,
nói thừa như vậy cốt để khoe mẽ rằng tôi có lợn để cưới vợ, tôi có áo mới
- Không nên nói nhiều hơn những gì cần nói
*Ví dụ 2: Lợn cưới áo mới
2.Nhận xột
- Khi giao tiếp cần nói có nội dung
- Nội dung của lời nói phải .đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thiếu, không thừa
Trang 11ta đã đảm bảo yêu cầu về
lượng
GV:Yờu cầu HS đọc ghi
nhớ (sgk)
* Bài tập
? Đọc “Quả bí khổng lồ”
? Truyện kể cuộc đối thoại
giữa ai với ai?
?Truyện có điểm gi đáng
cười? Truyện phê phán ai?
GV: Sự thật thì không có
quả bí to bằng cái nhà
phê phán anh chàng có
tính nói khoác
? Qua câu truyện em thấy
trong giao tiếp cần tránh
điều gì?
GV: Đưa tình huống; Một
hôm bạn A nghỉ học, cô
giáo hỏi
- Có ai biết vì sao bạn A
nghỉ học không?
Em có thể trả lời như thế
nào?
- Bạn A nghỉ học vì ốm ạ!
- Có lẽ bạn A nghỉ học vì
ốm ạ!
? Nhận xét của xem hai
câu trả lời của hai bạn này
đã đáp ứng đúng yêu cầu
giao tiếp chưa?
GV: Đảm bảo những yêu
cầu trên thì giao tiếp đã
đảm
bảo phương châm về chất
? Gọi một học sinh đọc
phần ghi nhớ SGK/10
? Đọc truyện cười “Có
nuôi được không”
GV: Đây là câu truyện cổ
dân gian, nhân vật không
có tên riêng mà chỉ có tên
rất chung: Để tiện theo dõi
HS đọc ghi nhớ (sgk)
-Hai người bạn, có một người hay nói khoác
- Không nên nói những
điều mà mình không tin là
đúng sự thật
- - Chưa biết lý do mà bạn 1 nói bạn ốm thì không đúng vì không có bằng chứng xác thực
- -Bạn thứ hai (có lẽ) chưa chắc chắn lắm - đúng
? Từ ví dụ này em hãy cho biết trong giao tiếp cần tránh điều gì?
- - Đừng nói những điều mà mình không có bằng chứng xác thực
HS : đọc ghi nhớ (sgk)
3 Ghi nhớ (sgk)
II- Phương châm về chất
1 Ví dụ1: Quả bí khổng lồ
2 Nhận xột.
-Trong giao tiếp đừng nói những điều mà mình không
tin là đúng hay không có bằng chứng xác thực
3 Ghi nhớ(sgk)
III- Luyện tập
Bài tập 3