Mười đề và đáp án môn tư tưởng Hồ Chí Minh hệ Trung cấp chính trị (thị vấn đáp) phục vụ thi vấn đáp đạt hiệu quả cao nhất, tài liệu đã được cô đọng lấy ý rất dể học, dể nắm nội dung cốt lõi. Tài liệu chính thống, đã qua kiểm tra và thông qua của giảng viên dạy chuyên ngành, không phải ý kiến chủ quan của người đăng.
Trang 1Câu 1: Trình bày nguồn gốc hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh?
Trả lời
Tư tưởng Hồ Chí Minh bắt đầu được hình thành từ khi người tham gia những hoạt động yêu nước và phát triển hoàn chỉnh trong quá trình lãnh đạo cách mạng nước ta.
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác Lê nin vào điều kiện cụ thể của đất nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại là tài sẳn tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi.
Tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành từ bốn nguồn gốc:
Một là, giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc:
Chủ nghĩa yêu nước và ý chí bất khuất, tự lực tự cường
Tinh thần cộng đồng, đoàn kết, ý thức dân chủ
Dũng cảm, cần cù, thông minh, sáng tạo
Hai là, tinh hoa văn hóa phương Đông và phương Tây:
* Tinh hoa văn hóa phương Đông:
- Nho giáo:
Tiếp thu những giá trị về lòng yêu nước, thương dân, nhăn văn, dung hòa con người
cá nhân với cộng đồng, coi trọng lợi ích cộng đồng trên lợi ích cá nhân, gắn lợi ích cá nhân với dân tộc
Tiếp thu những triết lý hành động, tư tưởng nhập thế, hành đạo giúp đời; tư tưởng về một xã hội bình trị an ninh hòa mục, thế giới đại đồng, triết lý nhân sinh tu thân, dưỡng tính, v.v đã tác động tới Hồ Chí Minh ngay từ khi còn nhỏ
- Phật giáo:
Tiếp thu tư tưởng vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ, cứu nạn, thương người như thể thương thân; nếp sống có đạo đức, trong sạch, giản dị, chăm lo làm điều thiện, v.v
Tiếp thu tinh thần dân chủ chất phát, bình đẳng của Phật giáo, để xây dựng một chế
độ dân chủ, xã hội bình đẳng trên đất nước ta Đồng thời còn tiếp thu chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn
* Tinh hoa văn hóa phương Tây:
Tiếp thu những tư tưởng tiến bộ của cách mạng Pháp về “Tự do - bình đẳng - bác ái” Tìm hiểu tư tưởng dân chủ của các nhà khai sáng: Vônte, Rútxô, Môngtétxkiơ
Trang 2Nghiên cứu những tư tưởng cách mạng tiến bộ của cách mạng tư sản Pháp (1789), cách mạng tư sản Mỹ (1776), bản tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của cách mạng Pháp (1791)
Tiếp thu lòng nhân ái cao cả của chúa Giêsu
Ba là, Chủ nghĩa Mác – Lê Nin:
Tiếp nhận Chủ nghĩa Mác – Lê Nin, Hồ Chí Minh từ một người yêu nước trở thành người cộng sản
Với thế giới quan và phương pháp luận Mácxít, Hồ Chí Minh đã có sự chuyển biến
về chất nhận thức cách mạng của mình, hình thành nên tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người
Bốn là, trí tuệ và hoạt động thực tiễn của Hồ Chí Minh:
Hồ Chí Minh có ý chí quyết tâm của một người yêu nước, một chiến sĩ cộng sản với
tấm lòng, yêu nước, thương dân và đồng loại
Hồ Chí Minh là một con người tài năng có tư duy độc lập và có trí tuệ uyên bác
Hồ Chí Minh có một quá trình tham gia hoạt động thực tiễn hết sức phong phú
Trang 3Câu 2: Trình bày quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh?
Trả lời
Các giai đoạn trong quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh:
Từ năm 1890 - 1911: Tiếp nhận chủ nghĩa yêu nước và hình thành ý chí cứu nước
Đây là giai đoạn hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cách mạng
Được giáo dục chủ nghĩa yêu nước, những phải chứng kiến sự đau khổ của một dân tộc bị nô lệ, sự bất công xã hội đương thời cùng những đấu tranh bất khuất của cha ông đã hình thành nên ý chí cứu nước
Ngày 3/6/1911 với tên là Văn Ba xuống làm phụ bếp trên con tàu đô đốc La-ta sơ-rơ-vin (của Pháp).
Ngày 5/6/1911 tại cảng Nhà Rồng con tàu chở người rời Tổ quốc.
Từ năm 1911 - 1920: Đi tìm con đường cứu nước.
Đây là thời kỳ Bác vừa lao động kiếm sống, vừa học tập, vừa tìm tòi khảo nghiệm và hình thành tư tưởng cứu nước theo lập trường cách mạng vô sản
Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mác – Lê Nin, tìm ra con đường của cách mạng Việt Nam chỉ có thể là cách mạng vô sản Người đã biểu quyết tán thành quốc tế III, tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp, trở thành người cộng sản
Từ năm 1920 - 1930: Tư tưởng Hồ Chí Minh hình thành.
Đây là giai đoạn Người tham gia và trưởng thành qua các hoạt động thực tiễn trong phong trào Cộng sản quốc tế và giải phóng dân tộc thế giới, bắt đầu tiến hành truyền bá
Chủ nghĩa Mác – Lê Nin Thông qua các tác phẩm như Bản án chế độ thực dân Pháp 1925; Đường cách mệnh 1927; Chính cương văn tắt của Đảng, Sách lượt vắn tắt của Đảng, Điều lệ vắn tắt của Đảng 1930 của Đảng cộng sản Việt Nam và khẳng định những
luận điểm cơ bản về cách mạng giải phóng dân tộc và cách mạng Việt Nam
Từ năm 1930 - 1969: Tư tưởng Hồ Chí Minh được thực hiện và phát triển ở Việt Nam:
* Tư tưởng Hồ Chí Minh gặp khó khăn thử thách 1930 - 1940:
Đây là thời kỳ thử thách ác liệt đối với Hồ Chí Minh với những đường lối quan điểm, tư tưởng được đề cập trong văn kiện thành lập Đảng 3/2/1930
Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng (10/1930) đã ra Nghị quyết thủ tiêu các văn kiện này, đồng thời đổi tên ĐCS Việt Nam thành ĐCS Đông Dương
Đại chiến thế giới lần thứ 2 đến gần, Bác xin thôi học để về nước tiếp tục lãnh đạo cách mạng
* Tư tưởng Hồ Chí Minh được thực hiện đúng đắn ở Việt Nam 1941- 1969:
Trang 4Tháng 5/1941 Hồ Chí Minh triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương lần thứ tám, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đâu và chủ trương đoàn kết các lực lượng cách mạng trong mặt trận Việt Minh
* Tư tưởng Hồ Chí Minh phát triển trong điều kiện mới:
Sau cách mạng tháng Tám thành công Tư tưởng cách mạng và khoa học của Người được thể chế hóa bằng pháp luật hiện hành (Hiến pháp 1946)
Pháp xâm lượt lần 2: chủ trương kháng chiến - kiến quốc, kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỳ
Khi Mỹ thay thế Pháp: hình thành đường lối vừa thực hiện xây dựng CNXH ở miền Bắc vừa tiếp tục cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam
Trang 5Câu 3: Trình bày mối quan hệ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội theo tư tưởng Hồ Chí Minh?
Trả lời
Mối quan hệ giữa độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội:
Một là, độc lập dân tộc là mục tiêu trực tiếp, trước hết:
Cách mạng dân tộc dân chủ là tất yếu, phải được thực hiện trước hết, vì thực dân Pháp đã thủ tiêu các quyền dân tộc cơ bản, biến nhân dân ta thành nô lệ
Cương lĩnh của Đảng năm 1930 xác định: “Đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp, làm cho nước Việt Nam hoàn toàn độc lập”
Hai là, độc lập dân tộc là tiền đề đi lên chủ nghĩa xã hội
Về chính trị: Xác lập và phát triển các thành tố của hệ thống chính trị do Đảng Cộng
sản Việt Nam lãnh đạo; thành lập Mặt trận dân tộc thống nhất và thực hiện đoàn kết toàn dân trong Mặt trận; giành chính quyền và xây dựng một nhà nước cách mạng thật sự của dân, do dân, vì dân
Về kinh tế: Bước đầu hình thành đường lối kinh tế, từng bước xây dựng các cơ sở
kinh tế có tính chất xã hội chủ nghĩa
Về văn hóa – xã hội: Xây dựng nền văn hóa mới, nền văn hóa cách mạng và giải
quyết những vấn đề xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lê Nin
Ba là, chủ nghĩa xã hội là bước phát triển tất yếu của độc lập dân tộc:
Độc lập dân tộc tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội, đó là con đường cách mạng triệt để nhất, hợp với xu thế thời đại Chủ nghĩa xã hội là con đường duy nhất có thể giải phóng triệt để dân tộc khỏi thân phận nô lệ, bất công xã hội, bất bình đẳng giai cấp, nghèo đói và ngu dốt, giải phóng triệt để con người, đem lại tự do hạnh phúc cho toàn dân
Trang 6Câu 4: Trình bày nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết quốc tế.
Trả lời
Cơ sở hình thành
Cơ sở lý luận (trong nước): ca dao tục ngữ ca ngợi mọi người phải đoàn kết
Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao
- Tổng kết những kinh nghiệm thành công và thất bại của các phong trào cách mạng Việt Nam và thế giới.
Đại đoàn kết xuất phát từ nhu cầu khách quan của sự nghiệp cách mạng do quần chúng nhân dân tiến hành và vì lợi ích của quần chúng Đại đoàn kết là vấn đề có ý nghĩa sống còn, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong toàn bộ đường lối chiến lược của cách mạng.
Định nghĩa: Tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh là hệ thống các luận điểm về vị trí, vai trò, nội dung, nguyên tắc, phương pháp tập hợp, tổ chức lực lượng cách mạng, nhằm phát huy đến mức cao nhất sức mạnh của dân tộc, của quốc tế trong sự nghiệp đấu tranh cho độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội.
Những quan niệm cơ bản của Hồ Chí Minh về đại đoàn kết quốc tế:
- Đại đoàn kết là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, là nhân tố cơ bản quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam.
- Đại đoàn kết là mục đích, nhiệm vụ hàng đầu của Đảng cách mạng.
Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết quốc tế
- Một là, lực lượng đại đoàn kết quốc tế
Hồ Chí Minh xác định lực lượng đoàn kết quốc tế bao gồm:
+ Phong trào cộng sản và công nhân quốc tế
+ Phong trào giải phóng dân tộc
+ Phong trào hòa bình, dân chủ và tiến bộ trên thế giới (các phong trào này ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc, cùng đồng hành nên cùng đoàn kết)
- Hai là hình thức đại đoàn kết quốc tế.
Đối với các nước láng giềng, có cùng chung kẻ thù, mục tiêu, Hồ Chí Minh xây dựng liên minh chiến đấu ba nước Đông Dương (Việt Nam-Lào-Campuchia), lập Mặt trận thống nhất các dân tộc Việt-Miên-Lào trong kháng chiến chống thực dân pháp và đế quốc
Mỹ xâm lược
Trang 7Đối với các nước xã hội chủ nghĩa anh em, Người xây dựng liên minh hữu nghị hợp tác và tương trợ với các nước (hỗ trợ Cu ba 5 nghìn tấn gạo) trên tinh thần "bốn phương vô sản đều là anh em"
Đối với nhân dân yêu chuộng hòa bình, công lý trên thế giới, Người xây dựng Mặt trận đoàn kết với phong trào hòa bình, dân chủ và tiến bộ trên thế giới (MTDT đoàn kết giữa nhân dân Việt Nam với nhân dân Á-Phi, Mỹ-Latinh, MT thống nhất phản đế giữa nhân dân Việt-Mỹ )
- Ba là, nguyên tắc đại đoàn kết quốc tế.
Nguyên tắc thực hiện đại đoàn kết quốc tế theo Hồ Chí Minh phải dựa trên nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau, phấn đấu vì hòa bìn, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội
- Bốn là, phương pháp đại đoàn kết quốc tế.
Xây dựng tình đoàn kết hữu nghị hợp tác cùng phát triển
Đặc biệt, Người coi trọng và xây dựng tình đoàn kết hữu nghị với các nước láng giềng anh em trên tinh thần "giúp bạn tức là giúp mình", "vừa là đồng chí vừa là anh em"
Câu 5: Trình bày căn cứ lý luận hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước.
Trả lời
Trang 8Cơ sở lý luận
Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước hình thành trên cơ sở kế thừa và phát triển sáng tạo các quan điểm tư tưởng đã có trước đó
Một là, truyền thống tốt đẹp của dân tộc hết sức bao la như: cần cù, thông minh,
chịu thương, chịu khó, bao dung (trong đó nổi bật là chủ nghĩa yêu nước) qua mấy nghìn
năm lịch sử (phụ nữ ăn cơm nguội, ở nhà ngoài; trước lòng yêu nước Bà trưng, Bà triệu đứng lên khởi nghĩa) Truyền thống đoàn kết (lòng nhân ái thương người của dân tộc ta thể
hiện sự bao dung qua Bình Ngô Đại Cáo)
Hai là, Mang đậm tinh hoa văn hóa nhân loại
+ Người loại bỏ những luận điểm không phù hợp
+ Người còn tiếp thu chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn
* Nổi bật tư tưởng Phương Đông và Phương Tây: tiếp thu những tư tưởng tiến bộ của Nho giáo và Phật giáo (tiếp thu đạo tu thân, sự ham học hỏi) phép trị nước (tề gia trị quốc bình thiên hạ) loại bỏ trọng nam khinh nữ
Ba là, chủ nghĩa Mác Lê Nin
- Chủ nghĩa Mác Lê nin chỉ ra quy luật thay thế HTKTXH này = HTKTXH khác
- Chủ nghĩa Mác Lê Nin hướng tới giải phóng triệt để con người, đưa loài người tiến tới xã hội đại đồng (chủ nghĩa cộng sản)
- Người loại bỏ phiếu tán thành quốc tế III và đi theo con đường Lê Nin đã lựa chọn CMVS (Quốc tế III được sáng lập năm 1919 điều chỉnh hoạt động của Quốc tế II)
* Chủ nghĩa Mác Lê Nin chỉ ra trong xã hội có giai cấp (trong xã hội không thể điều hòa dẫn đến đấu tranh giai cấp buộc nhà nước ra đời)
Câu 6: Trình bày nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà Nước?
Trả lời
Những nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà Nước:
Trang 9Một là, quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về Nhà nước của dân, do dân, vì dân:
Nhà nước của dân: Dân là chủ; quyền lực nhà nước do nhân dân nắm giử; mọi của cải, tài sản trong xã hội đều thuộc sở hửu toàn dân
Nhà nước do dân: Tất cả cơ quan quyền lực nhà nước trừ Trung ương đến địa phương đều do dân bầu; thực hiện quyền giám sát và quyền bãi miễn của dân
Nhà nước vì dân: Tất cả lợi ích vì dân; mọi hoạt động của nhà nước vì mục đích phục vụ nhân dân
Hai là, Bản chất giai cấp công nhân của nhà nước ta:
Tổ chức và hoạt động của Nhà nước theo nguyên tắc phổ biến của Chủ nghĩa Mác –
Lê Nin về nhà nước chuyên chính vô sản và nhà nước xã hội chủ nghĩa
Nhà nước đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng cộng sản
Tổ chức và hoạt động của nhà nước theo nguyên tắc tập trung dân chủ
Cơ sở xã hội của Nhà nước là khối đại đoàn kết toàn dân tộc
Nhà nước được tổ chức theo nguyên tắc quyền lực là thống nhất khi hoạt động có sự phân công phối hợp
Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật
Ba là, quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về Nhà nước pháp quyền:
Nhà nước hợp hiến, hợp pháp được nhân dân tổ chức thông qua hoạt động tuyển cử Được mọi người tôn trọng, mở rộng dân chủ, sống và làm việc theo pháp luật, điều hành, quản lý xã hội bằng pháp luật
Điểm đặc sắc và nổi bật trong quan hệ của Chủ tịch Hồ Chí Minh về Nhà nước pháp quyền là sự kết hợp giữa đức trị và pháp trị
Bốn là, vấn đề xây dựng bộ máy, cán bộ công chức nhà nước:
Bộ máy nhà nước gồm các cơ quan: Lập pháp – Hành Pháp – Tư pháp Bộ máy nhà nước phải thực sự mạnh, thực sự là nhà nước của dân, do dân, vì dân, hoạt động có hiệu lực và hiệu quả
Xây dựng cán bộ công chức nhà nước phải vừa có đức phải vừa có tài Phải thực hiện đúng và đầy đủ các bước theo quy trình công tác cán bộ từ tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, huấn luyện cho đến sử dụng
Câu 7: Trình bày những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh?
Trả lời
Những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh:
Một là, phải tu dưỡng suốt đời:
Trang 10Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và cũng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong
Hai là, nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức:
Theo quan điểm Hồ Chí Minh, lý luận phải gắn với thực tiễn, nhưng điều quan trọng nhất về mặt đạo đức là lấy hiệu quả làm thước đo
Làm gương ở nhiều môi trường và cấp độ khác nhau “đảng viên đi trước, làng nước theo sau”
Ba là, xây đi đôi với chống:
Nguyên tắc này xuất phát từ nhận thức khoa học, đảng viên và cán bộ cũng là người Trong Đảng và mỗi con người, vì những lý do khác nhau “không phải người người đều tốt, mọi việc đều hay”
Trong cuộc đấu tranh cách mạng chúng ta phải thường xuyên chống lại ba kẻ địch: bọn đế quốc, thói quen và truyền thống lạc hậu, chủ nghĩa cá nhân
Chống và xây phải đi liền với nhau Lấy gương người tốt hàng ngày giáo dục lẫn nhau là một trong những cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng tổ chức cách mạng
Cần nhận thức chống cũng nhằm xây, nhưng xây là nhiệm vụ chủ yếu lâu dài
Câu 8: Trình bày nội dung yêu cầu đạo đức đối với người cán bộ theo tư tưởng
Hồ Chí Minh?
Trả lời
Nội dung yêu cầu đạo đức đối với người cán bộ theo tư tưởng Hồ Chí Minh:
Một là, Trung với nước hiếu với dân: