Giáo án môn Ngữ văn lớp 6 - Tuần dạy 23

3 Giới thiệu bài mới:1’ Trong khi nói hoặc trong khi viết văn người viết hay biến những sự vật có những tư tưởng, tình cảm, việc làm giống như con người để cho lời văn, lời thơ có sự sin[r]

Trang 1

Ngày soạn:

Ngày thực hiện:

Tuần 23 - Tiết 91

Tiếng Việt: NHÂN HÓA

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp học sinh

-Nắm được khái niệm nhân hóa, các kiểu nhân hóa

-Nắm được tác dụng chính của nhân hóa

-Biết cách dùng các kiểu nhân hóa trong bài viết

II CHUẨN BỊ:

GV: Giáo án + Bảng phụ

HS: Bài soạn

III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

1) Ổn định lớp:(1’)

2) Kiểm tra bài cũ:(5’)

-Nhân vật thầy Ha-men trong buổi học cuối cùng được miêu tả như thế nào ?

-Kể tóm tắt lại truyện?

3) Giới thiệu bài mới:(1’) Trong khi nói hoặc trong khi viết văn người viết hay biến những sự vật có những tư tưởng, tình cảm, việc làm giống như con người để cho lời văn, lời thơ có sự sinh động và diễn cảm hơn thì cách nói đó ta gọi là cách nói nhân hóa…

HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG GHI BẢNG

Hoạt động 1: (15’) HDHS tìm

hiểu khái niệm về nhân hóa

-Gọi học sinh đọc đoạn trích

đoạn trích trong bài mưa của

Trần Đăng Khoa

H.Em hãy kể tên các sự vật

được nói đến ?

H.Các sự vật ấy được gán cho

những hành động gì ? Của ai ?

H.Bầu trời được gọi là gì?

H.Các hoạt động: Mặc áo, ra

trận là hoạt động của ai ?

-> Ông được dùng để gọi

người nay được dùng để gọi

trời, các hoạt động mặc áo, ra

trận là hoạt động của người

nay đem dùng cho sự vật làm

-Đọc đoạn trích

-Được gọi là ông

-Đó là các hoạt động của người

I NHÂN HÓA LÀ GÌ ?

1) Tìm phép so sánh trong khổ thơ:

-Ông, mặc áo, ra trận -Múa gươm

-Hành quân

-> Nhân hóa

Trang 2

cho quang cảnh sống động

hơn

=> Những cách dùng như vậy

được gọi là nhân hóa

-Yêu cầu học sinh đọc mục 2

H.Hãy so sánh bài tập 2 với

bài tập 1 ?

H.Trong 2 khổ thơ khổ nào

hay hơn ?

H.Vì sao khổ 1 hay hơn ?

Bài tập nhanh:

Núi cao bởi có đất bồi

Núi chê đất thấp, núi ngồi ở

đâu ? (Ca dao)

H.Xác định sự vật đã được

gán cho những hành động của

con người ?

-> Những sự vật, con vật được

gán cho những thuộc tính,

hành động, cảm nghĩ….của con

người để biểu thị những suy

nghĩ, tình cảm, tâm trạng của

con người ta gọi là phép nhân

hóa

- Yêu cầu HS đọc ghi nhớ

hiểu các kiểu nhân hóa

-Yêu cầu học sinh đọc bài tập

1

H.Các từ: Lão, cô, bác, cậu

dùng để gọi ai ? Giờ gọi cái gì

?

H.Chống giữ, xung phong

thường chỉ hành động của ai ?

Giờ chỉ hành động của cái gì ?

H.Các từ: Ơi, hỡi, nhỉ, nhé

thường để xưng hô với ai ? giờ

xưng hô với cái gì ?

H.Cho biết sự vật nào được

nhân hóa ?

-Đọc mục 2

-So sánh bài tập 2 với bài tập 1

-Khổ 1 hay hơn vì có sử dụng phép nhân hóa

- Núi chê, núi ngồi

- Đọc ghi nhớ SGK

-Đọc bài tập 1

- Gọi người giờ gọi các sự vật

- Chỉ hành động của người giờ chỉ hành động của sự vật

- Xưng hô với người giờ xưng hô với con trâu

-Chân,Tay,Tai, Mắt, Miệng, tre, trâu

-Gọi bằng tên sự vật

- 3 kiểu nhân hóa

-Đọc ghi nhớ SGK

2) So sánh cách diễn đạt: -Khổ thơ 1 hay hơnvì có sử dụng phép nhân hóa làm cho sự vật có hình ảnh và gần gũi hơn với con người

* Ghi nhớ : SGK

II.CÁC KIỂU NHÂN HÓA

1) Sự vật được nhân hóa: a) Miệng, Tai, Chân, Tay, Mắt

b) Tre

c) Trâu

2) Sự vật nhân hóa bằng cách nào:

a) Dùng từ ngữ gọi người để gọi vật

b) Dùng từ ngữ chỉ tính chất, hoạt động của người để chỉ hoạt động, tính chất của vật

c) Trò chuyện xưng hô với vật như với người

Trang 3

H.Nhân hóa bằng cách nào ?

H.Như vậy ta có mấy kiểu

nhân hóa ? Kể ra ?

-Yêu cầu học sinh đọc ghi

nhớ

Hoạt động 3: (14’) HDHS

làm bài tập

-Yêu cầu học sinh thảo luận

nhóm

-Đại diện nhóm trình bày kết

quả

-Nhận xét - sửa sai

-Đọc các bài tập

-Thảo luận nhóm

-Trình bày kết quả

-Nhận xét - bổ sung

* Ghi nhớ : SGK

III LUYỆN TẬP:

Bài 1: Chỉ ra và nêu tác dụng phép nhân hóa

-Đông vui, tấp nập, mẹ, con, anh, em, tíu tít, bận rộn

*Tác dụng: Làm cho quang cảnh được tả sống động hơn

Bài 2: So sánh với bài tập 2

-Bài tập 1 sử dụng nhiều phép nhân hóa nhờ vậy mà sinh động và gợi cảm hơn Bài 3: Ta thấy cách 1 tác giả dùng nhiều phép nhân hóa ngay cả từ chổi rơm cũng được viết hoa làm cho sự vật, sự việc gần gũi hơn với con người Như vậy cách 1 có tính biểu cảm hơn, nên chọn cách 1

IV CÔNG VIỆC VỀ NHÀ: (1’)

-Xem lại bài

-Chuẩn bị bài: "Phương pháp tả người"

.Xem trước bài

.Đọc các đoạn văn

Trang 4

Ngày soạn:

Tuần 23 - Tiết 92

Tập làm văn: PHƯƠNG PHÁP TẢ NGƯỜI

-Nắm được cách tả người và bố cục hình thức của một đoạn, một bài văn tả người -Cho học sinh luyện tập kĩ năng quan sát và lựa chọn kĩ năng trình bày những điều quan sát theo một thứ tự hợp lí

-Học sinh nắm được cách tả người và bố cục một bài văn tả người

GV: Giáo án + Bài mẫu

HS: Bài soạn

1) Ổn định lớp:(1’)

-Thế nào là nhân hóa ? Cho ví dụ?

-Có mấy kiểu nhân hóa ?

3) Giới thiệu bài mới:(1) Chúng ta đã tìm hiểu về phương pháp tả cảnh còn phương pháp tả người như thế nào ? Hôm nay…

hiểu phương pháp viết 1 đoạn

văn tả người

-Yêu cầu học sinh đọc các

đoạn văn

H.Mỗi đoạn văn trên tả ai ?

H.Người đó có đặc điểm gì

nổi bật ?

H.Đặc điểm đó được thể hiện

ở những từ ngữ và hình ảnh

nào ?

-Nhận xét - sửa sai

-Đọc các đoạn văn

-Thảo luận nhóm -Trình bày kết quả -Nhận xét - bổ sung

I PHƯƠNG PHÁP VIẾT MỘT ĐOẠN VĂN, BÀI VĂN TẢ NGƯỜI:

1) Đọc các đoạn văn:

2) Trả lời câu hỏi:

a) Đoạn 1: Tả Dượng Hương Thư có đặc điểm đầy sức mạnh và vẽ hùng dũng dược thể hiện : .Như 1 pho tượng … .Bắp thịt cuồn cuộn

* Đoạn 2: Tả Cai Tứ có đặc điểm xấu về ngoại hình lẫn tính tình

-Ngoại hình: Gầy, mặt vuông, hai má hóp lại

Trang 5

H.Trong các đoạn văn đoạn

nào tả chân dung nhân vật,

đoạn nào tả người gắn với

công việc ?

H.Em hãy chỉ ra 3 phần của

bài văn và nêu ý chính của

từng phần ?

-Yêu cầu học sinh đọc ghi nhớ

Hoạt động 2: (15’) HDHS

làm bài tập

1

-Yêu cầu học sinh viết ra

giấy

-Nhận xét –sửa sai

-Đoạn 2 tả chân dung nhân vật

-Đoạn 1, 3 tả người gắn với công việc

-Chia bố cục bài văn và nêu ý chính của từng đoạn

-Đọc bài tập

-Viết chi tiết ra giấy

-Đọc cho cả lớp cùng nghe

-Nhận xét - bổ sung

-Tính tình: Lấp lánh đôi mắt gian hùng …

* Đoạn 3: Tả về cuộc đấu vật của hai nhân vật Quắm đen và Cản Ngũ

-Quắm đen: Lăn xả đánh ráo riết có thể đánh lắt léo… Không sao nhấc nổi chân Cản Ngũ

-Cản Ngũ: Lờ đờ, chậm chạp … thò tay nhấc bổng Quắm đen lên

b) Đoạn tả chân dung nhân vật là đoạn 2, đoạn tả người gắn với công việc là đoạn

1, 3

c) Bố cục: 3 đoạn -Phần mở đầu: Từ đầu .ầm ầm-> Giới thiệu chung về quang cảnh nơi diễn ra keo vật

-Phần tiếp theo: Tiếp theo….ngang bụng vậy-> Miêu tả về keo vật

-Phần còn lại: Nêu cảm nghĩ và nhận xét về keo vật

* Ghi nhớ : SGK

II LUYỆN TẬP:

Bài 1: Lựa chọn chi tiết để miêu tả đối tượng em bé từ 4-> 5 tuổi

Khuôn mặt, nước da, đôi mắt, tóc

* Em bé:

- Khuôn mặt: Tròn hay dài

- Cái miệng: Rộng, hẹp, hay khóc nhè, môi cong,

- Tóc: dài, ngắn, mềm tơ, óng mượt

- Hai bàn tay: mũm mĩm,

Trang 6

xinh xinh, ngón tay trắng hồng

- Nước da: Trắng nõn, da ngăm ngăm………

* Cụ già cao tuổi: Khuôn măt da nhăn nheo, lưng còng, tóc bạc, đi đứng chậm chạp, tóc bạc như mây trắng lơ thơ….tiếng nói thều thào, yếu ớt

Bài 2: Điền vào chỗ trống: -Đồng tu.ï

-Tượng 2 ông đá rãi

-Xem lại bài

-Học ghi nhớ

-Làm tiếp bài tập 2

-Chuẩn bị bài: "Đêm nay Bác không ngủ"

Đọc kĩ bài thơ

Soạn bài theo phần đọc hiểu văn bản

Sưu tầm thêm những bài văn, bài thơ viết về Bác Hồ

Ngày soạn:

Tuần 24 - Tiết 93, 94

BÀI 23

Minh Huệ

Trang 7

-Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng Bác Hồ trong bài thơ với tấm lòng yêu thương mênh mông, sự chăm sóc ân cần đối với các chiến sĩ và đồng bào Thấy được tình cảm yêu quí, kính trọng của người chiến sĩ đối với Bác

-Nắm được những đặc sắc nghệ thuật của bài thơ kết hợp miêu tả, kể chuyện với biểu hiện cảm xúc tâm trạng, những chi tiết giản dị, tự nhiên mà giàu sức truyền cảm

GV: Giáo án + Tranh về Bác

HS: Bài soạn ở nhà

1) Ổn định lớp: (1’)

-Muốn miêu tả người cần phải làm gì ?

-Dàn bài của bài văn tả người gồm mấy phần ?

3) Giới thiệu bài mới:(1’) Bác không những là vị lãnh tụ kính yêu mà còn là người cha chăm sóc cho những đứa con của mình từng miếng ăn giấc ngủ, bài: "Đêm nay Bác không ngủ" sẽ cho chúng ta thấy được điều đó …

hiểu phần đọc hiểu chú thích

-Yêu cầu học sinh đọc chú

thích *

H.Em hãy nêu đôi nét về tác

giả ?

H.Tác phẩm này có xuất xứ từ

đâu ?

-Yêu cầu đọc các từ khó của

bài ?

Hoạt động 2: (15’) Hướng

dẫn học sinh cách đọc: Đọc

nhịp chậm, nhịp thấp ở đoạn

đầu và nhịp nhanh hơn, giọng

cao hơn một chút ở đoạn sau,

khổ cuối cùng cần đọc chậm

và mạnh để khẳng định một

chân lí

-Đọc chú thích * -Nêu đôi nét về tác giả

-Nêu xuất xứ của bài thơ

-Đọc các từ khó

I ĐỌC - HIỂU CHÚ THÍCH:

1) Tác giả: Minh Huệ tên

thật là Nguyễn Thái sinh năm 1927 quê ở tỉnh Nghệ

An làm thơ từ thời kì kháng chiến chống Pháp

2) Tác phẩm: Bài thơ:

"Đêm nay Bác không ngủ”

in trong tập thơ Việt Nam 1945-1975 NXB tác phẩm mới HN

3) Chú thích: 2, 4, 5, 9,

11, 13, 14

II ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN:

1) Đọc:

Trang 8

-Đọc trước một đoạn

-Yêu cầu học sinh đọc tiếp

-Nhận xét – sửa sai

H.Em hãy chia bố cục của bài

?

Hoạt động 3: (10’) Tìm hiểu

bài thơ

H.Bài thơ kể về chuyện gì ?

H.Em hãy tóm tắt diễn biến

câu chuyện đó ?

- Nhận xét - sửa sai

hiểu tâm trạng của anh đội

viên

H.Bài thơ có mấy nhân vật ?

H.Anh đội viên thức dậy mấy

lần ?

H.Tâm trạng của anh đội viên

diễn biến như thế nào trong

lần thức giấc đầu tiên ?

H.Vì sao nhà thơ không kể, tả

lần thức dậy thứ 2 ?

H.Tâm trạng thái độ của anh

đội viên tỉnh giấc lần thứ 3 ntn

so với lần thứ nhất ?

H.Các động từ: Hốt hoảng,

-Đọc theo yêu cầu của giáo viên

-Nhận xét

- Tìm bố cục của bài

- Nhận xét- bổ sung

-Kể lại câu chuyện không ngủ trên đường đi chiến dịch

-Kể tóm tắt lại câu chuyện

-Hai nhân vật đó là Bác và anh đội viên

-Có 3 lần anh đội viên thức dậy

- Băn khoăn, lo lắng, theo dõi từng cử chỉ của Bác

- Không muốn câu chuyện bị trùng lặp

- Hốt hoảng giật mình

- Rất hợp lí

2) Bố cục: Chia làm 3

đoạn Đ1: 9 khổ đầu -> Câu chuyện thứ nhất của anh đội viên với BH

Đ2: Từ khổ 10-> 15 -> Câu chuyện thứ 2 giữa Bác và anh đội viên

Đ3: Khổ 16 -> Suy ngẫm của anh đội viên khi thức luôn cùng Bác

3) Hiểu văn bản:

-Bài thơ kể một câu chuyện không ngủ của Bác trên đường đi chiến dịch trong kháng chiến chống Pháp + Hoàn cảnh: Trời mưa và lạnh

+ Thời gian: Một đêm khuya

+ Địa điểm: Trong túp lều tranh xơ xác

a) Tâm trạng của anh đội viên đối với Bác:

-Khi thấy Bác không ngủ anh đội viên :

+ Ngạc nhiên đến xúc động

+ Anh chứng kiến cảnh Bác chăm sóc cho các chiến sĩ ân cần như người cha lo cho con

+ Lần thứ 3 thức dậy anh thấy Bác vẫn chưa ngủ anh hốt hoảng giật mình

+ Anh nài nỉ Bác "Mời Bác ngủ, Bác ơi |"

Trang 9

giật mình, nằng nặc được sắp

đặt như thế nào ? Có hợp lí

không ?

H.Lời mời của anh đội viên có

gì đáng chú ý ?

H.Ba lần thức dậy anh thấy

Bác làm gì ?

H.Tâm trạng anh lúc này như

thế nào ?

H.Anh đội viên lúc này như

thế nào ?

H.Khi thấy được nổi lòng của

Bác anh đội viên như thế nào

?

-> Bài thơ không kể về lần thứ

2 anh đội viên thức dậy mà từ

lần thứ nhất chuyển sang lần

thứ 3 Điều này cho thấy trong

cả đêm ấy anh đã nhiều lần

tỉnh giấc và lần nào cũng

chứng kiến Bác không ngủ,

tâm trạng của anh mới có sự

biến đổi rõ rệt

hiểu tình thương của Bác đối

với bộ đội và dân công

H.Bác thức trong đêm khuya

để làm gì ?

H.Khi đã lo cho bộ đội xong

sao Bác lại vẫn không ngủ ?

H.Hình tượng của Bác Hồ như

thế nào qua cái nhìn của anh

đội viên về hình dáng, tư thế,

vẻ mặt cử chỉ, hành động và

lời nói

-Yêu cầu học sinh thảo luận

H.Từ những hành động, lời

nói trên cho ta thấy tình cảm

của Bác đối với bộ đội và dân

công như thế nào ?

- Lần này quyết liệt hơn

-Thấy Bác lo lắng cho bộ đội và dân công

-Lo Bác ốm

-Lo cho các anh bộ đội

- Lo cho đoàn dân công ngủ ngoài rừng không ai

lo trong khi trời mưa lạnh

-Thảo luận nhóm (3’) -Như một người cha lo hết mình cho con

-> Cảm động, thấu hiểu được tình yêu thương cao cả của Bác

=> Lòng yêu kính, niềm hạnh phúc

b) Tình thương của Bác:

-Hình dáng: Lặng yên, trầm ngâm, đinh ninh, phăng phắc

-Cử chỉ, hành động: Đốt lửa, dém chăn, nhón chân nhẹ nhàng

-> Thể hiện tình thương yêu chăm sóc ân cần tỉ mỉ -Lời nói: “ Bác thương… sáng mau mau”

-Lo cho đoàn dân công ngủ ngoài rừng

-> Chăm lo ân cần như người cha lo cho con

Trang 10

H.Vì sao trong đoạn kết nhà

thơ lại viết "Đêm nay….Hồ Chí

Minh"

-> Cả đêm không ngủ trong

bài thơ chỉ là một đêm trong

vô vàn những đêm không ngủ

của Bác, việc Bác không ngủ

để lo cho bộ đội và dân công

là lẽ thường tình vì Bác là Hồ

Chí Minh vị lãnh tụ của dân

tộc và là người cha thân yêu

của dân tộc

H.Bài thơ được làm theo thể

thơ gì ? Thể thơ ấy có thích

hợp với cách kể chuyện của

bài thơ không ?

H.Tìm các từ láy trong bài và

cho bietá gía trị biểu cảm của 1

số từ láy mà em cho là đặc

sắc?

Hoạt động 6: (7’) HDHS tổng

kết

H.Em hãy nêu nét đặc sắc của

bài thơ ?

-Nâng ý nghĩa bài thơ vì Bác là Hồ Chí Minh

-Bài thơ 5 tiếng mỗi khổ

4 dòng

- Tìm từ láy trong bài và nêu giá trị biểu cảm của các từ láy đó

-Nêu nghệ thuật bài thơ

-Nêu nội dung chính của bài thơ

-Khổ thơ cuối nâng ý nghĩa bài thơ lên một tầm khái quát lớn

c) Thể thơ:

-Bài thơ 5 chữ, mỗi ghữ 4 dòng vần liền ở mỗi chữ cuối dòng 2, 3

-Thể thơ 5 tiếng trong thơ

ca thường thấy ở một số câu tục ngữ và một số bài vè kể chuyện

-Từ láy: Trầm ngâm, xơ xác, đinh ninh, phăng phắc, lồng lộng

-> Từ láy tăng giá trị miêu tả tạo hình

-Từ láy: Mơ màng, thầm thì, nằng nặc

-> Tăng giá trị biểu cảm diễn tả cụ thể các trạng thái, tình cảm, cảm xúc

III TỔNG KẾT:

1) Nghệ thuật: Sử dụng

thơ 5 chữ, nhiều vần liền, kết hợp miêu tả, kể với biểu cảm

2) Nội dung: Bài thơ thể

hiện tấm lòng yêu thương sâu sắc của Bác với bộ đội đồng thời thể hiện tình cảm yêu kinh, cảm phục của người chiến sĩ đối với lãnh

Trang 11

H.Nội dung chính của bài nói

lên điều gì ?

-Yêu cầu học sinh đọc ghi

nhớ

Hoạt động 7: ( 7’) HDHS

luyện tập

-Gọi 2, 3 học sinh đọc lại

- Nhận xét - sửa sai

-Đọc diễn cảm bài thơ

- Nhận xét

tụ

* Ghi nhớ : SGK

IV LUYỆN TẬP:

1) Tập đọc diễn cảm bài thơ

-Học bài, tập đọc lại bài thơ

-Chuẩn bị bài: "Ẩn dụ"

Đọc bài trước

Có bao nhiêu kiểu ẩn dụ

Ngày soạn:

Tuần 24 - Tiết 95

Tiếng Việt: ẨN DỤ

-Nắm được khái niệm ẩn dụ, các kiểu ẩn dụ

-Hiểu và nhớ được các tác dụng của ẩn dụ, biết phân tích ý nghĩa cũng như tác dụng của ẩn dụ trong thực tế sử dụng tiếng Việt

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	131,18 KB