Giáo án môn Ngữ văn lớp 6 - Tiết số 99: Lượm - Tố Hữu

- Hình ảnh Lượm nhanh nhẹn, vui tươi, hồn nhiên như khẳng định: Lượm vẫn sống mãi trong lòng nhà thơ và còn mãi với quê hương, đất Dg: Bài thơ nói đến cái chết, đến mất nước.. §au xót về[r]

Tuần

Giảng:

Tiết 99 Lượm

Tố Hữu

A Mục tiêu bài giảng:

- Học sinh cảm nhận  vẻ đẹp hồn nhiên, vui  trong sáng của hình

ảnh $% ý nghĩa cao cả trong sự hi sinh của $%

- Rèn kĩ năng cảm thụ, phân tích hình ảnh nhân vật trong thể thơ bốn chữ, nghệ thuật kể, tả trong bài thơ Rèn luyện  duy hình   duy ngôn ngữ

- Giáo dục lòng yêu mến, con ; dũng cảm

B Phương tiện thực hiện:

GV: Giáo án, Sgk, Sgv, Tranh ảnh, Tập thơ Tố Hữu

HS: Vở, Sgk Sbt

C Cách thức tiến hành:

Thảo luận, vấn đáp, qui nạp…

D Tiến trình giờ dạy:

1 Tổ chức: 6A:

6D:

2 Kiểm tra: ? Đọc thuộc lòng bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ”.

? Bác Hồ có tình cảm  thế nào với bộ đội và dân công?

3 Bài mới:

- GV M dẫn HS đọc

- GV đọc mẫu - HS đọc - GV nhận

xét

Chú ý thay đổi giọng điệu và nhịp

đọc thích hợp với từng câu, từng

đoạn Giọng vui W nhí nhảnh ở

đoạn đầu và đoạn điệp khúc cuối

cùng: giọng đối thoại giữa hai chú

cháu; giọng ngắt, ngừng ở những câu

thơ đặc biệt 2 tiếng…

Tố Hữu là nhà thơ lớn, là con chim

đầu đàn của thơ ca cách mạng VN

Có nhiều tác phẩm nổi tiếng, hay viết

I.Tìm hiểu chung về văn bản:

1 Đọc văn bản:

- Nhịp nhanh, chú ý ngắt giọng ở câu thơ tách nhịp, nhấn mạnh điệp từ

2 Chú thích:

- Tố Hữu: (1920 - 2002) tên thật: Nguyễn Kim Thành Quê: Thừa Thiên Huế

về Bác.

- Thơ ông dạt dào ảm xúc, trữ tình

đằm thắm

_ Hồi đầu kháng chiến chống Pháp,

nhà thơ Tố Hữu vừa ở HN trở về

thành phố Huế quê  đang đánh

Pháp quyết liệt, tình cờ gặp chú bé

liên lạc $ nhí nhảnh, vui % ít

lâu sau, nhà thơ lại nghe tin $ đã

hi sinh anh dũng trên ; công

tác Xúc động nghẹn ngào, nhớ

 cảm phục, Tố Hữu viết bài

thơ tự sự ghi lại chuyện này năm

1949, sau đó " vào tập thơ Việt

Bắc

? Gải nghĩa một số từ: Huế đổ máu,

đi liên lạc,  khẩn

- Bài thơ sáng tác 1949 in trong tập

“Việt Bắc”

- Ngày Huế đổ máu: 1947 thực dân Pháp xâm 5 - kháng chiến

- Đi liên lạc: chuyển công văn, giấy

tờ, %

- ? khẩn: rất gấp

? Bài viết theo thể thơ gì?

? Với PTBĐ nào?

3 Kiểu văn bản và PTBĐ:

- Kiểu VB: Thơ 4 chữ

- PTBĐ: Miêu tả + tự sự

4 Bố cục: (3 phần)

- 5 khổ đầu: Hình ảnh $ trong cuộc gặp gỡ tình cờ với nhà thơ

- 7 khổ tiếp: Chuyến đi cuối cùng và

sự hi sinh của $%

- Còn lại: Hình ảnh $ sống mãi

II Phân tích:

a Hình ảnh Lượm trong cuộc gặp

gỡ tình cờ với nhà thơ:

? Tác giả gặp $ trong hoàn cảnh

nào?

? Em hiểu gì qua hoàn cảnh này?

+ Hoàn cảnh gặp gỡ:

“Ngày Huế đổ máu… Chú Hà Nội về

Tình cờ chú cháu Gặp nhau hàng bè”

- Hình ảnh   Đó là những

ngày ác liệt nhất của cuộc chiến tranh chống thực dân Pháp đặc biệt là nhân dân thành Huế

? Hình ảnh $  miêu tả trong

cuộc gặp gỡ này  thế nào?

? Nhận xét về các từ ngữ  tác giả

sử dụng? Em hiểu các từ đó ntn?

- Thoăn thoắt là rất nhanh, vụt chỗ

này, vụt chỗ khác, ẩn hiện bất ngờ

- Loắt choắt là rất gầy, choắt lại Gầy

nên ; nhẹ, đã nhanh lại càng

nhanh

- Nghênh nghênh là hơI nghênh Trẻ

con tính tò mò, thích nhìn ngang, ngó

dọc…

GV: Trang phục của $ giống

 của các chiến sĩ vệ quốc thời kì

kháng chiến chống thực dân Pháp bởi

$ cũng là một chiến sĩ thực thụ

^ L còn bé nên cáI xắc bên

mình cũng chỉ xinh xinh còn cáI mũ

ca lô thì đội lệc thể hiện tháI độ hiên

ngang và hiếu động của tuổi trẻ

Chữ cáI  điệp lại 3 lần qua 3 nét

vẽ: cáI xắc, cáI chân , cáI đầu đã làm

cho nét vẽ sắc mà khỏe, giọng thơ trở

nên hóm hỉnh, yêu %

Chú bé loắt choắt CáI xắc xinh xinh CáI chân thoăn thoắt CáI đầu nghênh nghênh

Ca lô đội lệch

? Tác giả dùng nghệ thuật gì khi

miêu tả $F

? Qua đó em hình dung về chú bé

$ ntn?

? $ có những cử chỉ, hành động

gì đáng chú ý?

? Nhận xét từ ngữ và phép so sánh?

ĐT huýt sáo, nhảy cho thấy $ rất

nghịch ngợm, chẳng nề nguy hiểm

- NT: Liên tiếp dùng những từ láy gợi hình, hình ảnh so sánh để miêu tả sinh động hình ảnh $ - một em

bé giao liên nhỏ bé, hồn nhiên, vui

 nhanh nhẹn, yêu đời, đầy hiếu

động, tinh nghịch

Mồm huýt sáo vang

^ con chim chích

Nhảy trên ; vàng

trên con ; đI liên lạc.

? Phép so sánh đẹp và hay ở chỗ nào?

? Em hiểu ; vàng ntn?

Đường vàng:

- Con đường trải nắng vàng.

- Con đường bên cánh đồng lúa

vàng.

- Con đường vàng cách mạng.

=> So sánh thật giản dị, sát hợp mà hay Nó vừa giúp ta hình dung 

về dáng điệu và cả hoàn cảnh của chú

bé HS đI liên lạc mà  đI học hàng ngày

=> L đi liên lạc trên con ; tràn ngập màu vàng ấm áp, yêu %

? L kể về công việc của mình ntn?

Nhận xét của em về lời kể ấy?

$ nói nhanh, giọng hơI khoe và

tác mới  giao CáI ; híp mí

làm đôi má càng hồng rực lên 

trái bồ quân căng mọng Thật vui,

thật hồn nhiên và đáng yêu biết mấy

? Nhận thức của $ về công việc? - Nhận thức giản dị: yêu thích công

việc -> coi  một trò chơi của trẻ con

? Ngôn ngữ đối thoại của 2 chú cháu

có gì đáng chú ý?

? Tại sao Tố Hữu lại thay đổi cách

O hô với $F

- Gọi chú bé: Để tả  thế, hình dáng,

cử chỉ của một em trai nhỏ, trong cáI

nhìn từ xa, " thật gần gũi, thân

thiết

- Gọi $ cháu: thể hiện tình cảm

thân mật gần gũi hơn  ; thân,

ruột thịt trong gia đình

- Gọi đ/c: nhà thơ coi L  một

; bạn chiến đấu ngang hàng, gắn

bó với mình trong n/ vụ chung của

toàn dân: Kháng chiến chống Pháp

-Gọi đ/c nhỏ: Vừa kết hợp  tình

cảm thân thiết, mến  vừa thể

hiện sự trân trọng, bình đẳng ngang

- Để đỡ lặp từ và cũng là dụng ý nghệ thuật.Mỗi cách gọi đều thể hiện một khía cạnh của mối quan hệ tình cảm giữa 2 ;

+ chú - cháu: cách O hô thân thiết

+ đồng chí: O hô trân trọng, coi

$  một ; bạn chiến đấu

hàng giữa 2 ; đ/c, 2 ; chiến

sĩ, 1 đã hi sinh, 1 còn ở lại

Tóm lại, với cách O hô  thế,

nhà thơ, ; kể chuyện quả đã rất

chính xác và tinh tế

? $ trên ; đi công tác 

tả có gì gần gũi với đoạn thơ điệp

khúc trên?

- Chuyến đi liên lạc cuối cùng của

$  kể bằng giọng điệu chân

thành và ngợi ca vẫn là chú bé $

hồn nhiên, hăng hái, dũng cảm

không run sợ M súng đạn kẻ thù

? Khi nghe $ hi sinh tác giả có

tâm trạng  thế nào? Chi tiết nào

thể hiện tâm trạng đó?

? Tác giả đã hình dung ra hình ảnh L

trong chuyến đI liên lạc cuối cùng

ntn?

b Hình ảnh Lượm trong chuyến đi liên lạc cuối cùng:

“Ra thế

$ ơi!”

Câu thơ bị ngắt làm đôi diễn tả sự

đau xót đột ngột  một tiếng nấc nghẹn ngào của nhà thơ

“ Bỏ  vào bao…vụt… vèo vèo…”

=> Đt vụt và TT vèo vèo đã diễn tả hành động anh dũng của L và sự ác liệt của ct

? ^ 6$ hi sinh trong hoàn

cảnh nào?

? Con ; đI liên lạc đc miêu tả

ntn?Tại sao tg lại kể về con ;

liên lạc ấy nhằm mđ gì?

Cảnh quê êm đềm, cánh đòng lúa

W non  nâng 0M chân chú bé

liên lạc Bàn chân L đI giữa bom đạn

thật nhẹ nhàng, thanh thoát

? Câu thơ bộc lộ cảm xúc gì của tác

giả?

$ hi sinh khi đang làm nhiệm

vụ một cách khẩn  với tinh thần trách nhiệm cao trong hoàn cảnh

ác liệt nguy hiểm

“Bỗng loè… ThôI €$ ơi”

Cách ngắt nhịp kèm theo hô ngữ bộc

lộ tình cảm đau xót tột bậc của tác giả M sự hi sinh của $%

? Em có nhận xét gì về hình ảnh Cháu nằm trên lúa

$ “cháu nằm…giữa đồng”?

- Chú bé đã hi sinh anh dũng giữa

tuổi thiếu niên hồn nhiên đầy hứa

hẹn Sự hi sinh ấy thật thiêng liêng

cao cả  một thiên thần bé nhỏ yên

nghỉ giữa cánh đồng quê % Linh

hồn bé nhỏ và anh dũng ấy đã hoá

thân vào thiên nhiên đất M%

………

Hồn bay giữa đồng

=> hình ảnh miêu tả vừa hiện thực vừa lãng mạn

? Cái chết của $ gợi cho em

những tình cảm và suy nghĩ gì?

- Xót  cảm phục

? Câu hỏi tu từ I$ ơi còn không?

” có ý nghĩa  thế nào?

? Cách đọc đoạn điệp khúc này có gì

giống và khác với đoạn thơ đầu bài?

Vì sao?

Đoạn điệp khúc M hết là để nối

tiếp một cách hợp lí, trả lời cho câu

hỏi tu từ trên

Tác giả điệp lại nguyên vẹn toàn

đoạn thơ, không thay đổi một tí gì

nhằm để gây ấn  mạnh cho

; đọc về sự nguyên vẹn, từ hình

dáng đến  thế, hành động của chú

bé thiếu niên liên lạc anh hùng

Bởi thế cách đọc so với đoạn trên cần

giảm chút ít giọng vui, hồn nhiên để

gia tăng giọng trang trọng, tự hào

thành kính M anh linh ; liệt

sĩ đã hi sinh ngay từ những ngày đầu

của cuộc kháng chiến chống Pháp

c Hình ảnh Lượm còn sống mãi:

- Câu hỏi bộc lộ sự đau xót, ngỡ ngàng (như không muốn tin Lượm không còn nữa)

? Việc tác giả nhắc lại hình ảnh

$ ở hai khổ thơ cuối nhằm mục

đích gì?

Dg: Bài thơ nói đến cái chết, đến mất

mát, hi sinh nhưng không bi luỵ Đau

xót về sự hi sinh anh dũng của Lượm

tác giả lại càng tự hào vì một đất

nước đã sinh ra biết bao con người

anh hùng và cả những anh hùng nhỏ

- Hình ảnh $ nhanh nhẹn, vui

 hồn nhiên  khẳng định:

$ vẫn sống mãi trong lòng nhà thơ và còn mãi với quê  đất

M%

? Em biết những anh hùng nhỏ tuổi

nào trong các cuộc kháng chiến

chóng giặc ngoại xâm? (Trần Quốc

Toản, Kim Đông, Lê Văn Tám,

Nguyễn Bá Ngọc …)

? Em hãy nêu những đặc sắc về nội

dung và nghệ thuật của bài thơ?

4 Tổng kết:

- NT: Thể thơ 4 chữgợi hình, kể, tả, cảm xúc

- ND: $ - chú bé liên lạc hồn nhiên, vui  dũng cảm, lòng yêu mến của tác giả với $%

4 Củng cố:

- Hình ảnh $ trong bài thơ

5 Hướng dẫn về nhà:

- Học bài

- Chuẩn bị: q"%

? Nhận thức $ cơng việc? - Nhận thức giản dị: u thích cơng

việc -& gt; coi  trị chơi trẻ

? Ngôn ngữ đối thoại cháu

có đáng ý?

? Tại Tố Hữu. .. in tập

“Việt Bắc”

- Ngày Huế đổ máu: 1947 thực dân Pháp xâm 5 - kháng chiến

- Đi liên lạc: chuyển công văn, giấy

tờ, %

- ? khẩn: gấp

? Bài...

- Tố Hữu: (1920 - 2002) tên thật: Nguyễn Kim Thành Quê: Thừa Thiên Huế

về Bác.

- Thơ