Do vậy, để trở thành công cụ trợ giúp xử lí thông tin tự động, máy tính cần có các bộ phận đảm nhận các chức năng tương ứng phù hợp với mô hình quá trình ba bước Hoạt động 3: Cấu trúc ch[r]
Trang 1Tuần 1
Ngày soạn :24/08/2009
Ngày giảng:25/08/2009
TIẾT 1 CHƯƠNG I LÀM QUEN VỚI TIN HỌC VÀ MÁY TÍNH ĐIỆN
Bài 1 THÔNG TIN VÀ TIN HỌC
I MỤC TIÊU:
- Học sinh nắm được khái niệm thông tin, vai trò của thông tin
- Biết được hoạt động thông tin của con người
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
*GV: Giáo án, SGK, bảng phụ
* HS: Vở ghi, SGK
III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Hoạt động 1: Thông tin là gì?
- Yêu cầu học sinh thử lấy ví dụ về thông tin mà các em
biết?
- Khái niệm thông tin được con người sử dụng hằng
ngày Con người có nhu cầu đọc báo nghe đài, xem ti vi,
tham quan du lịch … để thu nhận thêm thông tin mới
- Ví dụ: đám mây đen đùn lên ờ chân trời cho ta biết gì?
- Khi nói về một người nào đó ta cần biết thông tin gì?
- Thông tin có thể ở nhiều dạng thức khác nhau như sóng
ánh sáng, sóng âm, kí hiệu viết trên giấy, viết trên gỗ trên
đá…
- Cùng một thông tin có thể biểu diễn những dữ liệu khác
nhau
- Thông tin có thể bị biến đổi, biến dạng, có thể sao chép,
di chuyển …
- Yêu cầu học sinh lấy thêm ví dụ những thông tin mà
các em tiếp thu hàng ngày
Hoạt động 2: Hoạt động thông tin của con người
- Thông tin có vai trò gì?
- Thông tin là căn cứ cho những quyết định Khi nắm
được những thông tin nào đó có thể cho ta những quyết
định Lấy ví dụ
- HS lấy ví dụ
Ví dụ: Tấm biển chỉ đường hướng dẫn
em cách đi đến một nơi cụ thể nào đó Tiếng trống trường báo cho em đến giờ ra chơi hay vào lớp…
- Thông tin là tất cả những gì đem lại
sự hiểu biết về thế giới xung quanh (sự vật, sự kiện…) và về chính con người
- Hs ghi ví dụ, lắng nghe
- HS lấy ví dụ
- Hs trả lời
Thông tin vào
tin ra
Trang 2Gv: Vậy hoạt động thông tin là gì?
- Thông tin và sự phát triển của nhân loại Toàn bộ tri
thức của nhân loại chính là lượng thông tin được tích lũy
và hệ thống hóa Nó phản ánh được mức độ tiến hóa của
nhân loại Việc học tập chính là quá trình dạy – học của
thầy và trò bao gồm yếu tố truyền, tiếp nhận và làm giàu
thông tin – tri thức của nhân loại
GV: Trong các quá trình của hoạt động thông tin thì xử lí
thông tin là quá trình đóng vai trò quan trọng nhất Vì
mục đích chính của xử lí thông tin là đem lại sự hiểu biết
cho con người, trên cơ sở đó mà con người có thể có
những kết luận và quyết định cần thiết
- Việc nắm và phân tích thông tin có ảnh hưởng lớn tới
nền kinh tế xã hội của mọi quốc gia
Hoạt động 3: Luyện tập củng cố và dặn dò.
-Củng cố:
- Yêu cầu nhắc lại thông tin là gì? Lấy ví dụ minh họa
- HS nêu và lấy ví dụ
- Hãy nêu một vài ví dụ về những thông tin mà con
người thu nhận được bằng các giác quan khác nhau?
- HS lấy ví dụ
-Dặn dò:
- Học theo sách và tự trả lời các câu hỏi 1, 2
Hs: Hoạt động thông tin bao gồm việc tiếp nhận, xử lí, lưu trữ và trao đổi thông tin Xử lý thông tin đóng vai trò quan trọng vì nó đem lại sự hiểu biết cho con người
Hs trả lời
Lấy ví dụ
Chú ý lắng nghe
IV Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
Trang 3Tuần 1
Ngày soạn :24/08/2009
Ngày giảng:27/08/2009
Tiết 2 Bài 1 THÔNG TIN VÀ TIN HỌC (tt)
I MỤC TIÊU:
+Học sinh tiếp tục tìm hiểu các khái niệm thông tin?
+Tiếp tục tìm hiểu hoạt động thông tin của con người
+Tìm hiểu hoạt động thông tin và tin học
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
*GV: Giáo án, SGK, bảng phụ
* HS: Vở ghi, SGK
III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Hoạt động 1: bài cũ
Câu 1: Thông tin là gì? Cho 1 ví dụ cụ thể về thông
tin?
Câu 2: Những hoạt động thông tin của con người là
gì? Hoạt động nào là quan trọng nhất? vì sao?
Hoạt động 2: Giới thiệu bài mới
Gv: Ở tiết trước, chúng ta đã tìm hiểu về thông tin,
hoạt động thông tin của con người Hôm nay, ta sẽ
tìm hiểu về mối tương quan giữa hoạt động thôn tin
và tin học
Hoạt động 3: Hoạt động thông tin và tin học
-Hoạt động thông tin của con người được tiến hành
trước hết là nhờ các giác quan và bộ não Các giác
quan giúp con người trong việc tiếp nhận thông tin
bộ não con người thực hiện xử lí và lưu trữ những
thông tin thu nhận được
Ví dụ: Cắn trái ớt ta có cảm nhận được vị cay trong
miệng _ vị giác
-Tuy nhiên, khả năng của các giác quan và bộ não
con người trong các hoạt động thông tin còn hạn
chế Chẳng hạn mắt của ta không thể nhìn quá xa
hay những vật quá bé; cũng không thể tính nhẩm
nhanh những con số quá lớn …
Hs: Là nhữn gì đem lại sự hiểu biết cho con
người
Hs cho ví dụ
Hs:Hoạt động thông tin của con người
gồm: tiếp nhận, xử lý, lưu trữ, trao đổi
Xử lý là quan trọng nhất, vì nó đem lại sử hiểu biết cho con người
Hs lắng nghe.
Trang 4-Chính vì vậy con người không ngừng sáng tạo ra
các công cụ và phương tiện giúp mình vượt qua
những giới hạn ấy
Ví dụ: con người có thể nhìn xa hơn với ống nhòm,
hay có thể nhìn thấy những vật thể nhỏ bé (như vi
trùng, vi khuẩn…) bằng kính hiển vi
Gv:Trong giai đoạn đầu, máy tính điện tử được làm
ra với mục đích trợ giúp công việc tính toán thuần
tuý của con người
-Với sự ra đời của máy tính, con người cũng tập
trung trí tuệ từng bước xây dựng ngành khoa học
tương ứng đó là ngành tin học
-Ngành tin học có những đặc điểm tương tự như
những ngành khoa học khác nhưng cũng có một số
đặc thù riêng Một trong những đặc thù đó là quá
trình nghiên cứu và triển khai các ứng dụng không
tách rời việc phát triển và sử dụng máy tính điện tử
-Nhờ sự phát triển của tin học, máy tính điện tử
không chỉ là công cụ trợ giúp tính toán thuần tuý mà
còn có thể hỗ trợ con người trong nhiều lĩnh vực
khác nhau của cuộc sống
-Yêu cầu học sinh lấy thêm ví dụ về những công cụ
và phương tiện giúp con người vượt qua hạn chế của
các giác quan và bộ não
Hoạt động 4: Luyện tập củng cố và dặn dò.
-Củng cố:
(1)Cho1 ví dụ cụ thể về thông tin mà em hay tiếp
nhận hằng ngày?
(2)Hãy nêu ví dụ về những thông tin mà con người
có thể tiếp nhận được bằng các giác quan?
(3)Tương quan giữa hoạt động thông tin và tin học?
-Dặn dò:
Trả lời câu hỏi bài tập 3, 5 trang 5sgk vào trong
vở
Đọc truớc bài 2: “Thông tin và biểu diễn thông tin”
- Một trong các nhiệm vụ của tin học là nghiên cứu các hoạt động thông tin của con người một cách tự động thông qua máy tính điện tử
Hs cho ví dụ…( kính hiển vi,máy bay: Giúp con người bay được trên không trung…)
Hs trả lời
Hs cho ví dụ (mỗi giác quan là 1 ví dụ)
Một trong các nhiệm vụ chính của tin học là nghiên cứu việc thực hiện các hoạt động thông tin một cách tự động nhờ sự trợ giúp của máy tính điện tử
Chú ý lắng nghe
IV Rút kinh nghiệm:
………
………
Trang 5Tuần 2
Ngày soạn :30/08/2009
Ngày giảng:01/09/2009
Tiết 3 Bài 2 THÔNG TIN VÀ BIỂU DIỄN THÔNG TIN
I MỤC TIÊU:
- Học sinh nắm được các dạng thông tin cơ bản
- Biết được biểu diễn thông tin là gì? Biểu diễn thông tin bằng máy tính
- Vai trò của biểu diễn thông tin
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
*GV: Giáo án, SGK, bảng phụ, các câu hỏi, ví dụ
* HS: Vở ghi, SGK
III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Hoạt động 1: bài cũ
- Yêu cầu nhắc lại thông tin là gì? Lấy ví dụ minh
họa.Hãy nêu một vài ví dụ về những thông tin mà
con người thu nhận được bằng các giác quan khác
nhau?
- Nêu ví dụ về hoạt động thông tin của con người ;
tìm ví dụ về công cụ và phương tiện để con người
khắc phụ những hạn chế của giác quan
Hoạt động 2 : Các dạng thông tin cơ bản
Gv: Hoạt độn thông tin của con người được tiến
hành trước hết là nhờ vào giác quan và bộ não Vậy
con người có thể tiếp nhận thông tin qua các giác
quan nào?
Gv: Tương ứng với các giác quan đó, hãy suy nghĩ
xem có những dạng thông tin nào?
+ Thế giới quanh ta rất đa dạng nên có nhiều dạng
thông tin khác nhau và mỗi dạng có cách thể hiện
khác nhau Tuy nhiên ở đây ta chỉ quan tâm tới ba
dạng thông tin cơ bản thường gặp trong cuộc sống
và cũng là ba dạng thông tin chính trong tin học, đó
là: văn bản, âm thanh, hình ảnh
+ Dạng văn bản: đây là dạng thông tin quen thuộc
nhất và thường gặp nhất trên các phương tiện mang
thông tin như: tờ báo, cuốn sách, vở ghi bài, tấm
bia,…
+ Dạng hình ảnh: bức tranh vẽ, bức ảnh chụp, bản
đồ, băng hình, biển báo hiệu… là những phương tiện
mang thông tin dạng hình ảnh
- Học sinh 1 trả lời
- Học sinh 2 trả lời
Hs: Thính giác(tai), thị giác(mắt), khứu
giác(mũi), vị giác(lưỡi), xúc giác(tay, da)
Hs trả lời.
Ba dạng cơ bản của thông tin là văn bản, hình ảnh và âm thanh
Chùa Mẹ con
Trang 6+ Dạng âm thanh: tiếng nói con người, tiếng sóng
biển, tiếng đàn, tiếng chim hót, … là thông tin dạng
âm thanh Băng từ, đĩa từ, … có thể dàng làm vật
chứa thông tin dạng âm thanh
- Với sự phát triển của khoa học – kĩ thuật, trong
tương lai con người sẽ có khả năng thu thập, lưu trữ
và xử lí các dạng thông tin mới khác
Hoạt động 3 : Biểu diễn thông tin
* Biểu diễn thông tin:
Gv: Biểu diễn thông tin là cách mà ta thể hiện thông
tin dưới dạng cụ thể nào đó
+ Ngoài ba dạng thông tin cơ bản là văn bản, hình
ảnh, âm thanh, thông tin còn có thể được biểu diễn
bằng nhiều cách khác nhau nữa
Ví dụ:
+người khiếm thính có thể dùng nét mặt và cử động
của bàn tay để thể hiện những điều muốn nói
+Người khiếm thị có thể dùng các dạng chữ nổi để
thể hiện thông tin duới dạng văn bản
Gv:Biểu diễn thông tin có vai trò quan trọng đối với
việc truyền và tiếp nhận thông tin Vì nếu trong quá
trình truyền thông tin mà ta không sử dụng cách
biểu diễn thông tin cho phù hợp thì người tiếp nhận
sẽ không thể tiếp nhận đươc thông tin chính xác
Ví dụ: đối với người khiếm thính thì ta không thể
dùng các dạng âm thanh để truyền đạt thông tin cho
họ được
+ Biểu diễn thông tin dưới dạng phù hợp cho phép
lưu giữ và chuyển giao thông tin, không chỉ cho
người đương thời mà còn cho cả các thế hệ tương
lai
* Vai trò của biểu diễm thông tin:
+ Không chỉ vậy, biểu diễn thông tin còn có vai trò
quyết định đối với mọi hoạt động thông tin nói
chung và quá trình xử lí thông tin nói riêng
-Nó quyết định ở chỗ, nếu biểu diễn thông tin không
đúng cách có thể làm cho người khác tiếp nhận
thông tin không chính xác, dẫn đến xử lí thông tin
có thể sai lệch và làm cho những gì con người hiểu
biết được là sai
-Chính vì vậy, con người không ngừng cải tiến,
Thông tin có thể được biểu diễn bằng nhiều hình thức khác nhau Biểu diễn thông tin có vai trò quyết định đối với mọi hoạt động thông tin của con người
+Biểu diễn thông tin có vai trò quan trọng đối với việc truyền và tiếp nhận thông tin
Trang 7hoàn thiện và tìm kiếm các phương tiện, công cụ
biểu diễn thông tin mới
Thông tin có thể được biểu diễn bằng nhiều cách
khác nhau Do vậy, việc lựa chọn dạng biểu diễn
thông tin tuỳ theo mục đích và đối tượng dùng tin
có vai trò quan trọng
Ví dụ: với người khiếm thính thì không thể dùng âm
thanh để biểu diễn thông tin, với người khiếm thị thì
không thể dùng hình ảnh…
-Để máy tính có thể trợ giúp con người trong hoạt
động thông tin, thông tin cần được biểu diễn dưới
dạng phù hợp sao cho máy tính có thể nhận biết và
xử lí được Đối với những máy tính
thông thường hiện nay, dạng biểu diễn ấy gọi là
dãy bit (còn gọi là dãy nhị phân)
Hoạt động 4: Luyện tập củng cố và dặn dò.
-Củng cố:
1.Có mấy dạng thông tin cơ bản? Đó là những
dạng nào?
2 Biểu diễn thông tin là gì?
3.Biểu diễn thông tin có vai trò như thế nào đối với
hoạt động thông tin?
-Dặn dò:
Trả lời câu hỏi bài tập 1, 2 trang 9 sgk
Đọc tiếp bài: “Thông tin và biểu diễn thông tin”
Có 3 dạng là: văn bản, hình ảnh, âm thanh
là cách thể hiện thông tin dưới dạng cụ thể nào đó
Biểu diễn thông tin có vai trò quan trọng đối với việc truyền và tiếp nhận thông tin
IV Rút kinh nghiệm:
………
………
Trang 8Tuần 2
Ngày soạn :30/08/2009
Ngày giảng:03/09/2009
Tiết 4 Bài 2 THÔNG TIN VÀ BIỂU DIỄN THÔNG TIN (tt)
I MỤC TIÊU:
+ Tìm hiểu về các dạng thông tin cơ bản
+ Học sinh cần nắm được biểu diễn thông tin là gì? vai trò của biểu diễn thông tin
+Biết được các khả năng ưu việt của máy tính cũng như các ứng dụng đa dạng của tin học trong các lĩnh vực khác nhau của xã hội
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
*GV: Giáo án, SGK, bảng phụ, các câu hỏi, ví dụ
* HS: Vở ghi, SGK
III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Hoạt động 1: bài cũ
Câu 1: Có mấy dạng thông tin cơ bản? Đó là những
dạng nào?
Câu 2: Biểu diễn thông tin là gì?
Câu 3: Biểu diễn thông tin có vai trò như thế nào
đối với hoạt động thông tin?
Hoạt động 2 :Giới thiệu bài mới
Gv: Biểu diễn thông tin là cách mà ta thể hiện thông
tin dưới dạng cụ thể nào đó Vậy biểu diễn thông tin
trong máy tính thì như thế nào?
Chúng ta sẽ tìm hiểu trong phần sau
Hoạt động 3 : Biểu diễn thông tin trong máy tính
Thông tin có thể biểu diễn nhiều dạng khác nhau
Do việc lựa chọn dạng biểu diễn thông tin tùy theo
mục đích và đối tượng dùng tin có vai trò rất quan
trọng
- Để máy tính có thể trợ giúp con người trong hoạt
động thông tin, thông tin cần được biểu diễn dưới
dạng phù hợp Đối với máy tính thông dụng hiện
nay , dạng biểu diễn ấy là dãy bít ( còn gọi là dãy
nhị phân) chỉ bao gồm hai kí hiệu 0 và 1 tương ứng
cho hai trạng thái đóng mở của mạch điện
- Trong tin học, thông tin lưu giữ trong máy tính
còn được gọi là dữ liệu
Gv: Bit là đơn vị có thể có một trong hai trạng thái
có hoặc không.Hai kí hiệu 0 và 1 chính là hai trạng
thái của bit
Hs: Có 3 dạng thông tin cơ bản.Văn bản,
hình ảnh, âm thanh
Hs: là cách thể hiện thông tin dưới dạng cụ
thể nào đó
Hs: Biểu diễn thông tin có vai trò quan
trọng đối với việc truyền và tiếp nhận thông tin
Hs lắng nghe
Trang 9-Hai kí hiệu 0 và 1 có thể cho tương ứng với hai
trạng thái có hay không có tín hiệu hoặc đóng hay
ngắt mạch điện.
- Với vai trò là công cụ hỗ trợ con người trong hoạt
động thông tin máy tính cần có bộ phận đảm nhận
hai quá trình sau :
+ Biến đổi thông tin vào máy thành dãy bit
+ Biến đổi thông tin được lưu trữ dưới dạng dãy bit
thành dạng quen thuộc với con người
Hoạt động 4: Luyện tập củng cố và dặn dò.
-Củng cố:
- Yêu cầu học sinh đọc ghi nhớ
- Hưỡng dẫn trả lời câu hỏi 2, 3 sách giáo khoa
-Dặn dò:
- Học theo ghi nhớ; trả lời các câu hỏi trong sách
- Chuẩn bị trước bài 3
Hs ghi bài
- Ghi nhớ (SGK)
- Việc biểu diễn thông tin trong máy tính bằng dãy bít vì nó đơn giản trong kĩ thuật thực hiện chỉ có hai trạng thái có hoặc không có tín hiệu
IV Rút kinh nghiệm:
………
………
Trang 10Tuần 3
Ngày soạn :08/09/2009
Ngày giảng:09/09/2009
Tiết 5 Bài 3 EM CÓ THỂ LÀM ĐƯỢC NHỮNG GÌ NHỜ MÁY TÍNH?
I MỤC TIÊU:
- Học sinh biết được những khả năng của máy tính hơn hẳn so với con người
- Biết con người chúng ta có thể nhờ máy tính vào những việc gì
- Thấy được những hạn chế của máy tính
- Từ đó thấy được tầm quan trọng của máy tính trong đời sống con người nói chung và bản thân mỗi học sinh nói riêng
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
*GV: Giáo án, SGK, bảng phụ, Hình ảnh liên quan
* HS: Vở ghi, SGK
III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Hoạt động 1: bài cũ
Trình bày các dạng thông tin cơ bản lấy ví dụ cho
từng dạng?
Hoạt động 2 : Một số khả năng của máy tính
- Yêu cầu học sinh hoạt động nhóm thảo luận và
đưa ra những khả năng của máy tính? (trong vòng 3
phút)
* Khả năng tính toán nhanh:
- Lấy ví dụ cho khả năng này? (tính toán công trừ
nhân chia trên máy tính nhanh hơn con người rất
nhiều Ngày nay có thể thực hiện được hàng tỉ phép
tính trong một giây.)
* Khả năng tính toán với độ chính xác cao:
- Lấy ví dụ cho khả năng này? ( tính số Pi với 40
nghìn tỉ chữ số sau dấu chấm…; tính toán các phép
tính rất chính xác …)
* Khả năng lưu trữ lớn:
- Máy tính có khả năng lưu trữ rất lớn: có thể lưu
trữ được hàng trăm nghì cuốn sách; hàng trang
nghìn bài hát; phim ảnh …
* Khản năng làm việc không mệt mỏi:
- Máy tính có thể làm việc liên tục trong suốt một
thời gian dài
- Hãy lấy thêm ví dụ minh họa
Hoạt động 3: Có thể dùng máy tính điện tử vào
những việc gì?
- Với các khả năng của máy tính chúng ta có thể vận
- Học sinh trả lời
- Hs thảo luận và trả lời
- Hs lắng nghe, ghi ý chính
- Hs lắng nghe
- Hs lấy ví dụ thêm
- Học sinh trả lời