- Vị trí địa lí thuận lợi: Nằm liền kề phía tây vùng Đông Nam Bộ, phía Bắc giáp Căm Pu Chia, phía tây nam giáp vịnh Thái Lan, phía đông nam giáp biển Thuận lợi cho sự phát triển kinh[r]
Trang 1ĐỊA LÍ 9-KÌ II
Những tiềm năng phát triển kinh tế của vùng Đông Nam Bộ:
a Về tự nhiên:
- Vị trí địa lí :
+ Là cầu nối giữa Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ với đồng Bằng Sông Cửu Long + Đầu mối giao thông quan trọng của các tỉnh phía nam với cả nước và quốc tế
- Địa hình: Địa hình thoải, đất ba zan, đất xám Thuận lợi xây dựng mặt bằng, phát triển sản xuất nông nghiệp
- Khí hậu: Cận xích đạo nóng ẩm thích hợp trồng cây công nghiệp, cây ăn quả
- Sông ngòi: Hệ thống sông Đồng nai Cung cấp nước tưới sản xuất nông nghiệp, phát triển thuỷ điện, thuỷ sản
- Tài nguyên:
+ Đất trồng: Đất ba zan, đất feralit đỏ vàng, đất xám, đất phù sa
+ Khoáng sản: Dầu mỏ và khí đốt ở thềm lục địa, bô xít
+ Thuỷ sản: Vùng biển ấm ngư trường lớn nên nguồn hải sản dồi dào
b Về kinh tế - xã hội:
- Nguồn lao động dồi dào, nhân dân có nhiều kinh nghiệm, năng động, trình độ tay nghề cao
- Cơ sở hạ tầng khá hoàn thiện
- Tỉ lệ dân thành thị cao nhất so với cả nước (55,5% )
- Có sức thu hút đầu tư nước ngoài mạnh nhất cả nước
2 Tình hình phát triển kinh tế của vùng Đông Nam Bộ:
* Công nghiệp
- Công nghiệp tăng trưởng nhanh chiếm tỉ trọng lớn nhất trong GDP của vùng
- Cơ cấu sản xuất CN đa dạng, bao gồm các ngành như: Khai thác dầu khí, hóa dầu, điện tử, công nghệ cao… Là khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tăng mạnh
- Trung tâm công nghiệp: TP HCM, Biên Hoà, Vũng Tàu (TP HCM chiếm 50% giá trị sản lượng công nghiệp toàn vùng)
* Nông nghiệp
- Đông Nam Bộ là vùng trồng cây công nghiệp quan trọng của cả nước
- Cây công nghiệp cao su, cà phê, hồ tiêu, điều, lạc, mía đường, đậu tương, thuốc lá, cây ăn quả (sầu riêng, xoài, mít tố nữ, vú sữa )
- Chăn nuôi gia súc, gia cầm cũng phát triển
- Thuỷ sản nuôi trồng và đánh bắt đem lại nguồn lợi lớn
* Dịch vụ
- Khu vực dịch vụ rất đa dạng
- TP HCM là đầu mối giao thông vận tải quan trọng hàng đầu của Đông Nam Bộ và của cả nước
- Đông Nam Bộ là địa bàn có sức hút mạnh nhất nguồn đầu tư nước ngoài
- TP HCM là trung tâm du lịch lớn nhất cả nước
3 Các trung tâm kinh tế và vùng kinh tế trọng điểm phía nam
- TP HCM, Biên Hoà, Vũng Tàu là ba trung tâm kinh tế lớn ở Đông Nam Bộ Ba trung tâm này tạo thành tam giác công nghiệp mạnh của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam Công nghiệp là thế mạnh của vùng kinh tế Đông Nam Bộ: Chiếm 56,6% giá trị sản lượng công nghiệp của cả nước (2002)
* Đông Nam Bộ có vai trò rất quan trọng trong phát triển công nghiệp của cả nước: Là
vùng có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, tỉ trọng GDP cao nhất so với cả nước (527,8 nghìn
Trang 2đồng) Giá trị gia tăng bình quân đầu người năm 2002 đạt 17,84 triệu đồng gấp 2,6 lần bình quân cả nước
* Những vấn đề khó khăn trong quá trình phát triển kinh tế:
- Tài nguyên khoáng sản nghèo
- Diện tích rừng tỉ lệ thấp
- Hiện tượng ô nhiễm nước bởi các chất thải của các khu công nghiệp
* Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam :
- Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam bao gồm: TP HCM, Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu, Tây Ninh, Long An
- Dân số 12,3 triệu người năm 2002
Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam có vai trò quan trọng không chỉ đối với Đông Nam Bộ
mà còn đối với cả nước
Những tiềm năng phát triển kinh tế của vùng Đồng bằng sông cửu long:
* Các bộ phận hợp thành ĐBSCL: Gồm 13 tỉnh, thành phố
cả nước)
- Tiếp giáp: ĐNB, Campuchia, biển Đông
- Là đồng bằng châu thổ lớn nhất nước ta, bao gồm:
+ Phần đất nằm trong phạm vi tác động trực tiếp của sông Tiền và sông Hậu:
Thượng châu thổ là khu vực tương đối cao, nhưng vẫn có nhiều vùng trũng, ngập sâu vào
mùa mưa
Hạ châu thổ thấp hơn, thường xuyên chịu tác động của thuỷ triều
+ Phần nằm ngoài phạm vi tác động trực tiếp của 2 sông trên, nhưng vẫn được cấu tạo bởi phù sa sông (đồng bằng Cà Mau)
* Các thế mạnh và hạn chế chủ yếu:
1/Thế mạnh:
- Chủ yếu đất phù sa, gồm 3 nhóm đất chính:
+ Đất phù sa ngọt ven sông Tiền, sông Hậu, có diện tích 1,2 triệu ha (30% diện tích vùng) là đất tốt nhất thích hợp trồng lúa
+ Đất phèn có diện tích lớn hơn, 1,6 triệu ha (41% diện tích vùng), phân bố ở đồng tháp mười, tứ giác Long Xuyên, vùng trũng trung tâm bán đảo Cà Mau
+ Đất mặn có diện tích 750.000 ha (19% diện tích vùng), phân bố thành vành đai ven biển Đông và vịnh Thái Lan thiếu dinh dưỡng, khó thoát nước…
+ Ngoài ra còn có vài loại đất khác nhưng diện tích không đáng kể
- Khí hậu: Có tính chất cận xích đạo, chế độ nhiệt cao ổn định, lượng mưa hàng năm lớn Ngoài ra vùng ít chịu tai biến khí hậu gây ra, thuận lợi cho trồng trọt
- Sông ngòi, kênh rạch chằng chịt, cung cấp nước để tháu chua, rửa mặn, phát triển giao thông, nuôi trồng thuỷ sản và đáp ứng nhu cầu sinh hoạt
- Sinh vật: Chủ yếu là rừng ngập mặn (Cà Mau, Bạc Liêu) & rừng tràm (Kiên Giang, Đồng Tháp) Có nhiều loại chim, cá Vùng biển có hàng trăm bãi cá, bãi tôm với nhiều hải sản quý, chiếm 54% trữ lượng cá biển cả nước
- Khoáng sản: Không nhiều chủ yếu là than bùn ở Cà Mau, vật liệu xây dựng ở Kiên Giang,
An Giang Ngoài ra còn có dầu mỏ, khí đốt bước đầu đã được khai thác
2/Khó khăn:
- Đất phèn, đất mặn chiếm diện tích lớn
- Mùa khô kéo dài gây thiếu nước & sự xâm nhập mặn vào sâu đất liền làm tăng độ chua và chua mặn trong đất
Trang 3- Thiên tai lũ lụt thường xảy ra.
- Khoáng sản hạn chế gây trở ngại cho phát triển kinh tế- xã hội
3/Sử dụng hợp lý và cải tạo tự nhiên ở ĐBSCL:
- Nguồn nước ngọt và nước dưới đất có giá trị đặc biệt Để cải tạo đất phèn, mặn người
ta chia ruông thành nhiều ô nhỏ đưa nước ngọt vào để thau chua, rửa mặn Đồng thời lai tạo các giống lúa phù hợp với vùng đất phèn, đất mặn Đồng Tháp Mười, Tứ giác Long Xuyên đang dần được sử dụng
- Duy trì và bảo vệ tài nguyên rừng Đối với khu vực rừng ngập mặn phía nam và tây nam từng bước biến thành những bãi nuôi tôm, trồng sú, vẹt, đước kết hợp với bảo vệ môi trường sinh thái
- Chuyển đổi cơ cấu kinh tế, đẩy mạnh trồng cây công nghiệp, cây ăn quả kết hợp nuôi trồng thuỷ sản, phát triển công nghiệp chế biến, đặc biệt phát triển kinh tế liên hoàn-kết hợp mặt biển với đảo & đất liền
- Cần chủ động sống chung với lũ để khai thác các nguồn lợi kinh tế do lũ hàng năm đem lại
Các câu hỏi:
1 Những thế mạnh về tài nguyên thiên nhiên để phát triển kinh tế - xã hội ở đồng Bằng sông Cửu Long:
- Diện tích đất rừng 4 triệu ha, đất phù sa ngọt 1,2 triệu ha
- Khí hậu nóng ẩm quanh năm
- Nguồn nước dồi dào
- Vùng biển ấm quanh năm, ngư trường lớn, nguồn hải sản phong phú
- Nhiều đảo và quần đảo
2 Những điều kiện thuận lợi để phát triển ngành sản xuất nông nghiệp ở đồng Bằng sông Cửu Long:
- Vị trí địa lí thuận lợi: Nằm liền kề phía tây vùng Đông Nam Bộ, phía Bắc giáp Căm Pu Chia, phía tây nam giáp vịnh Thái Lan, phía đông nam giáp biển Thuận lợi cho sự phát triển kinh tế trên đất liền cũng như trên biển, mở rộng quan hệ hợp tác với các nước trong tiểu vùng sông Mê Công
- Địa hình: Đồng bằng thấp khá bằng phẳng
- Khí hậu: Cận xích đạo nóng ẩm quanh năm
- Mạng lưới sông ngòi dày đặc, kênh rạch chằng chịt Nguồn nước dồi dào
- Đất phù sa: 4 triệu ha (1,2 triệu ha đất phù sa ngọt, 2,5 triệu ha đất phèn, đất mặn)
- Tài nguyên sinh vật phong phú
- Nguồn lao động dồi dào, nhân dân có nhiều kinh nhiệm trong sản xuất, năng động thích ứng linh hoạt với sản xuất hàng hoá
- Nhiều cơ sở chể biến phát triển
- Thị trường ngày càng mở rộng
3 Các ngành kinh tế ở đồng Bằng sông Cửu Long :
* Nông nghiệp:
- Diện tích trồng lúa chiếm 51,1% và sản lượng chiếm 51,4% của cả nước
- Vùng trọng điểm sản xuất lương thực lớn nhất toàn quốc, ĐBSCL giữ vai trò hàng đầu trong việc đảm bảo an toàn lương thực của cả nước
- Khai thác và nuôi trồng thủy sản chiếm hơn 50% tổng sản lượng cả nước
- Là vùng trồng cây ăn quả lớn nhất nước ta
- Nghề nuôi vịt phát triển
- Nghề trồng rừng có vị trí quan trọng
* Công nghiệp:
Trang 4- Tỉ trọng sản xuất công nghiệp còn thấp (20% GDP toàn vùng).
- Ngành chế biến lương thực, thực phẩm chiếm tỉ trọng cao
- Thành phố Cần Thơ có nhiều cơ sở sản xuất công nghiệp
* Dịch vụ:
- Gồm các ngành chủ yếu: xuất khẩu chủ lực là gạo, thủy sản đông lạnh , hoa quả
- Giao thông thủy có vai trò quan trọng trong sản xuất và đời sống
+ Các trung tâm kinh tế: Cần Thơ là trung tâm kinh tế lớn nhất vùng
Vùng đồng bằng sông Cửu long là vùng trọng điểm lúa, là vựa lúa lớn nhất của cả nước (chiếm 51,1% diện tích trồng lúa của cả nước, 51,4% sản lượng lúa cả nước Không những giải quyết vấn đề an ninh lương thực mà còn là vùng xuất khẩu gạo chủ lực của cả nước
4 Những khó khăn, các biện pháp khắc phục:
a Những khó khăn:
+ Diện tích đất bị nhiễm phèn, nhiễm mặn còn nhiều chưa được cải tạo
+ Mùa khô kéo dài Gây thiếu nước cho sản xuất nông nghiệp
+ Lũ lụt hàng năm do sông Mê Công gây ra trong mùa lũ
+ Trình độ dân trí, đô thị hoá còn thấp so với trung bình của cả nước
+ Đời sống một bộ phận dân cư còn gặp nhiều khó khăn (Tỉ lệ hộ nghèo chiếm 10,2%)
b Các biện pháp khắc phục những khó khăn:
- Cải tạo các vùng đất chua phèn, nhiễm mặn mở rộng diện tích canh tác
- Xây dựng các tuyến đê bao chống lũ
- Đầu tư xây dựng các công trình thuỷ lợi chủ động nước tưới trong mùa khô
- Phát triển kinh tế đi đôi với việc nâng cao mặt bằng dân trí, đẩy nhanh tốc độ đô thị hoá
PHÁT TRIỂN TỔNG HỢP KINH TẾ BIỂN
1 Đặc điểm vùng biển nước ta:
- Là một biển kín, biển nóng thuộc Thái Bình Dương
- Vùng biển rộng (1 triệu Km2), đường bờ biển dài (3260Km)
- Bao gồm các bộ phận: Nội thuỷ Lãnh hải Tiếp giáp Vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục
địa
- Vùng biển nước ta có hơn 3000 đảo lớn nhỏ, chia ra : Các đảo ven bờ, các đảo xa bờ Hai quần đảo lớn: Hoàng sa, Trường sa
2 Những điều kiện thuận lợi phát triển các ngành kinh tế biển:
Vùng biển nước ta có nhiều tiềm năng thuận lợi để phát triển các ngành kinh tế biển:
- Bờ biển dài, có nhiều vũng vịnh
- Vùng biển rộng, nằm trong vùng nhiệt dới ẩm Hải sản phong phú, các ngư trường đánh bắt lớn
- Có nhiều cảnh quan đẹp
- Nằm trên đường hàng hải quốc tế Giao thông đường biển thuận lợi
- Thềm lục địa có khoáng sản biển: Dầu mỏ, khí đốt, muối
3 Các bãi tắm và khu du lịch biển nổi tiếng từ Bắc vào Nam:
+ Các bãi tắm nổi tiếng từ Bắc vào Nam là:
- Bãi cháy (Quảng Ninh)Đồ Sơn ( Hải phòng )Sầm Sơn (Thanh Hoá)Cửa lò (Nghệ An ) Mỹ Khê ( Đà Nẵng)Nha Trang (Khánh Hoà)Vũng Tàu (Bà Rịa - Vũng Tàu)
+ Các khu du lịch biển nổi tiếng từ Bắc vào Nam là:
- Kì quan vịnh Hạ Long(Quảng Ninh)
- Vườn quốc gia Cát Bà (Hải Phòng)
- Cù lao chàm (Hội an - Quảng Nam)
- Hòn Mun (Khánh Hoà)
Trang 5* Từ Trà cổ đến Vũng Tàu - Hà tiên nhiều trung tâm du lịch ven biển nổi tiếng.
+ Ý nghĩa phát triển kinh tổng hợp kinh tế biển: Đảo, quần đảo là các vị trí tiền tiêu bảo vệ
an ninh quốc phòng, sự phát triển tổng hợp kinh tế biển đảo làm cho vị trí các đảo trở nên cần thiết nhất là khi kinh tế kết hợp với quốc phòng
4 Những nguyên nhân, hậu quả sự suy thoái tài nguyên, ô nhiễm môi trường biển đảo, Các biện pháp bảo vệ tài nguyên, ô nhiễm môi trường biển đảo.
a Nguyên nhân :
- Khai thác bừa bãi, không hợp lí
- Rừng ngập mặn thu hẹp diện tích
- Chất thải công nghiệp, sinh hoạt gây ô nhiễm nguồn nước biển
b Hậu quả : - Suy thoái tài nguyên biển
- Ô nhiễm môi trường ảnh hưởng chất lượng các khu du lịch biển
c Các biện pháp bảo vệ tài nguyên, môi trường biển:
- Khai thác hải sản chuyển từ gần bờ ra xa bờ để bảo vệ các nguồn hải sản
- Bảo vệ, trồng thêm rừng ngập mặn
- Bảo vệ các rặng san hô ngầm
- Bảo vệ và phát triển các nguồn lợi thuỷ sản
- Phòng chống ô nhiễm bởi rác thải công nghiệp, du lịch, các hoá chất dầu khí
5 Vì sao phải bảo vệ tài nguyên và môi trường biển- đảo? Phương hướng bảo vệ tài nguyên
và môi trường biển- đảo.
+ Lí do bảo vệ biển: Vì biển nuớc ta đang suy thoái về tài nguyên và ô nhiễm môi trường
+ Phương hướng: Điều tra, đánh giá tiềm năng sinh vật tại các vùng biển sâu
- Chuyển hướng khai thác hải sản ra các vùng biển sâu, xa bờ
- Bảo vệ và trồng rừng ngập mặn
- Bảo vệ rạn san hô ngầm và cấm khai thác san hô dưới mọi hình thức
- Bảo vệ và phát triển nguồn lợi hải sản
- Phòng chống ô nhiễm biển bởi các yếu tố hóa học, đặc biệt là dầu mỏ
Bài 1: Dựa vào bảng số liệu sau:
C c u kinh t c a Thành ph H Chí Minh n m 2002 (%) ơ cấu kinh tế của Thành phố Hồ Chí Minh năm 2002 (%) ấu kinh tế của Thành phố Hồ Chí Minh năm 2002 (%) ế của Thành phố Hồ Chí Minh năm 2002 (%) ủa Thành phố Hồ Chí Minh năm 2002 (%) ố Hồ Chí Minh năm 2002 (%) ồ Chí Minh năm 2002 (%) ăm 2002 (%)
Tổng số Nông- lâm- ngư nghiệp Công nghiệp- xây dựng Dịch vụ
Vẽ biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu kinh tế của TP Hồ Chí Minh và nêu nhận xét
Bài 2: Cho bảng số liệu sau:
Di n tích, s n l ng lúa c a ư ủa Thành phố Hồ Chí Minh năm 2002 (%) Đồ Chí Minh năm 2002 (%) ng b ng sông C u Long và c n c n m 2009 ằng sông Cửu Long và cả nước năm 2009 ửu Long và cả nước năm 2009 ước năm 2009 ăm 2002 (%)
Đồng bằng sông Cửu Long Cả nước
a- Tính tỉ lệ (%) diện tích và sản lượng lúa của Đồng bằng sông Cửu Long so với cả nước
b- Từ kết quả đã tính hãy rút ra nhận xét về diện tích, sản lượng, năng suất lúa của Đồng bằng sông Cửu Long so với cả nước?
c- Nêu ý nghĩa của việc sản xuất lương thực của Đồng bằng sông Cửu Long đối với cả nước
Giải:
a- Tính tỉ lệ: Tỉ lệ (%) diện tích và sản lượng lúa của Đồng bằng sông Cửu Long so
với cả nước.
Đồng bằng sông Cửu Cả nước
Trang 6b- Nhận xét:
- Về diện tích lúa: Đồng bằng sông Cửu Long chiếm 52.0% diện tích lúa cả nước -
Về sản lượng: Đồng bằng sông Cửu Long chiếm 52.7% sản lượng lúa cả nước
- Năng suất lúa của Đồng bằng sông Cửu Long cao hơn năng suất lúa trung bình cả
nước
c- Đồng bằng sông Cửu Long là vùng trọng điểm lúa lớn nhất cả nước Việc sản xuất lúa không chỉ cung cấp cho vùng và cả nước mà còn để phục vụ xuất khẩu
Bài 3: Dựa vào bảng số liệu sau:
S n l ng th y s n ư ủa Thành phố Hồ Chí Minh năm 2002 (%) ở Đồng bằng sông Cửu Long (nghìn tấn) Đồ Chí Minh năm 2002 (%) ng b ng sông C u Long (nghìn t n) ằng sông Cửu Long và cả nước năm 2009 ửu Long và cả nước năm 2009 ấu kinh tế của Thành phố Hồ Chí Minh năm 2002 (%)
Đồng bằng sông Cửu Long 819,2 1169,1 1354,5
a Vẽ biểu đồ cột thể hiện sản lượng thủy sản ở Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước
b Nêu nhận xét về sản lượng thủy sản ở Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước?
Giải
a Vẽ biểu đồ:
+ Vẽ biểu đồ đẹp, đúng tỉ lệ, có tô màu, có chú giải
+ Có số liệu cho các hợp phần, có bảng chú giải
b Nhận xét :
- Sản lượng thủy sản ở Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước đều tăng trong giai đoạn
1995 – 2002, nhưng sản lượng thủy sản cả nước có tốc độ tăng nhanh hơn
- Sản lượng thủy sản ở Đồng bằng sông Cửu Long luôn chiếm trên 50% sản lượng thủy sản cả nước
1/ Hãy nêu các thế mạnh của vùng Đông Nam Bộ trong việc phát triển tổng hợp nền kinh tế?
a/ Vị trí địa lý:
- Nằm liền kề vùng ĐBSCL và Tây Nguyên là những vùng nguyên liệu dồi dào để phát triển công nghiệp chế biến, dễ dàng giao lưu bằng đường bộ, kể cả với Campuchia, duyên hải nam trung bộ
- Cụm cảng Sài Gòn, Vũng Tàu là cửa ngõ giao thông quốc tế
b/ ĐKTN & TNTN:
- Đất đỏ badan chiếm 40% diện tích vùng-nối tiếp vùng Nam Tây Nguyên, đất xám phù sa cổ chiếm diện tích ít hơn phân bố ở Tây Ninh, Bình Dương thích hợp hình thành các vùng chuyên canh cây công nghiệp, cây ăn quả
- Khí hậu cận xích đạo, ít chịu ảnh hưởng của bão, thuận lợi trồng cây công nghiệp nhiệt đới: Cao su, café, đỗ tương, thuốc lá, cây ăn quả…
- Hệ thống sông Đồng Nai có giá lớn về thuỷ điện, giao thông, thuỷ lợi, thuỷ sản
- Vùng nằm gần các ngư trường lớn: Ninh Thuận-Bình Thuận-BR-VT, Cà Mau-Kiên Giangcó điều kiện xây dựng các cảng cá, nuôi trồng và đánh bắt thủy sản
- Rừng tuy không lớn nhưng là nguồn cung cấp gỗ dân dụng cho tp.HCM và ĐBSCL, nguyên liệu giấy cho Liên hiệp giấy Đồng Nai Ven biển có rừng ngập mặn thuận lợi để nuôi trồng thuỷ sản Nam Cát Tiên, Cần Giờ
- Khoáng sản: Dầu, khí trữ lượng lớn ở thềm lục địa Vũng Tàu; đất sét, cao lanh cho CN VLXD, gốm, sứ ở Đồng Nai, Bình Dương
c/ ĐKKT-XH:
Năm
Trang 7- Lực lượng lao động lành nghề, có chuyên cao; nguồn lao động năng động, thích ứng với cơ chế thị trường
- Có cơ sở vật chất-kỹ thuật hoàn thiện nhất nước, đặc biệt là GTVT & TTLL Mạng lưới dịch vụ, thương mại, ngân hàng… phát triển hơn các vùng khác
- Có vùng kinh tế trọng điểm phía Nam: tp.HCM-ĐN-BD-VT, đặc biệt quan trọng tp.HCM
là TTCN, GTVT, DV lớn nhất nước Tập trung nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao
- Thu hút vốn đầu tư nước ngoài đứng đầu cả nước
2/ Hãy trình bày một số phương hướng chính để khai thác lãnh thổ theo chiều sâu trong công nghiệp của vùng.
* Khai thác lãnh thổ theo chiều sâu: Là nâng cao hiệu quả khai thác lãnh thổ trên cơ sở đẩy
mạnh đầu tư vốn, khoa học công nghệ, nhằm khai thác tốt nhất các nguồn lực tự nhiên và KT-XH, đảm bảo duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, đồng thời giải quyết tốt các vấn đề
xã hội và bảo vệ môi trường
* Công nghiệp của vùng chiếm tỷ trọng cao nhất nước (khoảng 55,6% giá trị sản lượng công nghiệp cả nước), nổi bật: Công nghiệp điện tử, luyện kim, hóa chất, chế tạo máy, tin học, thực phẩm…
* Một số phương hướng chính:
* Tăng cường cải thiện & phát triển nguồn năng lượng:
- Xây dựng các nhà máy thuỷ điện: Trị An trên sông Đồng Nai (400MW), thuỷ điện Thác
Mơ trên sông Bé (150MW), Cần Đơn trên sông Bé…
- Đường dây 500 kv từ Hòa Bình vào Phú Lâm (tp.HCM) có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nhu cầu năng lượng cho vùng
- Phát triển các nhà máy điện tuốc-bin khí: Phú Mỹ, Bà Rịa, Thủ Đức trong đó Trung tâm điện lực Phú Mỹ với tổng công suất thiết kế là 4.000MW
- Phát triển các nhà máy điện chạy bằng dầu phục vụ các khu công nghiệp, khu chế xuất
* Nâng cao, hoàn thiện cơ sở hạ tầng nhất là giao thông vận tải-thông tin liên lạc
* Mở rộng hợp tác đầu tư nước ngoài, chú trọng các ngành trọng điểm, công nghệ cao, đặc biệt ngành hóa dầu trong tương lai Tuy nhiên vấn đề môi trường cần phải quan tâm, tránh ảnh hưởng tới ngành du lịch
3/ Chứng minh rằng việc xây dựng các công trình thủy lợi có ý nghĩa hàng đầu trong việc sử dụng hợp lý tài nguyên nông nghiệp của vùng.
Vấn đề thuỷ lợi có ý nghĩa hàng đầu trong việc sử dụng hợp lý tài nguyên nông nghiệp của vùng:
- Nhiều công trình thuỷ lợi được xây dựng, trong đó công trình thuỷ lợi hồ Dầu Tiếng
của Tây Ninh & Củ Chi Dự án thuỷ lợi Phước Hòa (BD, BP) cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt Ngoài ra việc xây dựng các công trình thuỷ điện cũng giải quyết một phần nước tưới vào mùa khô, làm tăng hệ số sử dụng ruộng đất, DT trồng trọt tăng lên, khả năng đảm bảo LT-TP cũng khá hơn, thay đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao vị trí của vùng…
4/ Chứng minh rằng sự phát triển tổng hợp kinh tế biển có thể làm thay đổi mạnh mẽ
bộ mặt kinh tế của vùng Nêu một số phương hướng khai thác tổng hợp tài nguyên biển và thềm lục địa.
a/ Vùng biển ĐNB có điều kiện thuận lợi phát triển tổng hợp KT biển:
Vùng biển ĐNB có điều kiện thuận lợi phát triển tổng hợp kinh tế biển:
- Khai thác dầu khí ở vùng thềm lục địa Nam Biển Đông, đã tác động đến sự phát triển của vùng, nhất là Vũng Tàu Các dịch vụ về dầu khí & sự phát triển ngành hóa dầu trong tương lai góp phần phát triển kinh tế của vùng, cần giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường
Trang 8- Phát triển giao thông vận tải biển với cụm cảng Sài Gòn, Vũng Tàu.
- Phát triển du lịch biển: Vũng Tàu, Long Hải…
- Đẩy mạnh nuôi trồng & đánh bắt thuỷ sản
b/ Một số phương hướng khai thác tổng hợp tài nguyên biển và thềm lục địa:
- Đẩy mạnh khai thác và chế biến dầu khí, xây dựng các trung tâm lọc dầu Phát triển cụm khí-điện-đạm Phú Mỹ
- Tăng cường đánh bắt xa bờ, nuôi trồng thủy sản ở ven bờ
- Phát triển các hoạt động du lịch biển, nhất là ở BR-VT
- Đẩy mạnh phát triển các cụm cảng nước sâu: cụm cảng Sài Gòn, Vũng Tàu
Trong khai thác và phát triển tổng hợp kinh tế biển phải chú ý vấn đề ô nhiễm môi trường do vận chuyển, khai thác và chế biến dầu khí
-1/ Tại sao phải đặt vấn đề sử dụng hợp lý và cải tạo tự nhiên ở Đồng bằng sông Cửu Long?
- Đồng bằng có vị trí chiến lược trong phát triển KT-XH nước ta (vùng trọng điểm số 1 về sản xuất lương thực-thực phẩm)
- Lịch sử khai thác lãnh thổ mới đây, việc sử dụng, cải tạo tự nhiên là vấn đề cấp bách nhằm biến thành một khu vực kinh tế quan trọng
- Giải quyết nhu cầu lương thực cho cả nước và xuất khẩu
-V ùng có nhiều tiềm năng lớn cần được khai thác hợp lý:
+ Đất phù sa màu mỡ thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp
+ Khí hậu cận xích đạo, thời tiết ít biến động, thích hợp cho sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng, vật nuôi
+ Nguồn nước dồi dào thuận cho thủy lợi, giao thông, nuôi trồng thủy sản
+ Tài nguyên sinh vật phong phú, nhiều loại cá, tôm và các sân chim
+ Có tiềm năng về khai thác dầu khí
2/ Phân tích các thế mạnh và hạn chế về mặt tự nhiên và ảnh hưởng của nó đối với phát triển kinh tế xã hội ở Đồng bằng sông Cửu Long.
a/ Thế mạnh: Là đồng bằng châu thổ lớn nhất nước ta với diện tích gần 4 triệu ha, chiếm 12% diện tích cả nước
- Chủ yếu đất phù sa, gồm 3 nhóm đất chính:
+ Đất phù sa ngọt ven sông Tiền, sông Hậu, có diện tích 1,2 triệu ha (30% diện tích vùng) là đất tốt nhất thích hợp trồng lúa
+ Đất phèn có diện tích lớn hơn, 1,6 triệu ha (41% diện tích vùng), phân bố ở ĐTM, tứ giác Long Xuyên, vùng trũng trung tâm bán đảo Cà Mau
+ Đất mặn có diện tích 750.000 ha (19% diện tích vùng), phân bố thành vành đai ven biển Đông và vịnh Thái Lan thiếu dinh dưỡng, khó thoát nước…
+ Ngoài ra còn có vài loại đất khác nhưng diện tích không đáng kể
- Khí hậu: có tính chất cận xích đạo, chế độ nhiệt cao ổn định, lượng mưa hàng năm lớn Ngoài ra vùng ít chịu tai biến khí hậu gây ra, thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp quanh năm
- Sông ngòi, kênh rạch chằng chịt, cung cấp nước để tháu chua, rửa mặn, phát triển giao thông, nuôi trồng thuỷ sản và đáp ứng nhu cầu sinh hoạt
- Sinh vật: chủ yếu là rừng ngập mặn (Cà Mau, Bạc Liêu), có diện tích lớn nhất nước ta & rừng tràm (Kiên Giang, Đồng Tháp) Có nhiều loại chim, cá Vùng biển có hàng trăm bãi cá, bãi tôm với nhiều hải sản quý, chiếm 54% trữ lượng cá biển cả nước
NHIÊN Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
Ngày giảng: 9a / /2016 9b / 2016
Trang 9- Khoáng sản: không nhiều chủ yếu là than bùn ở Cà Mau, VLXD ở Kiên Giang, An Giang Ngoài ra còn có dầu, khí bước đầu đã được khai thác
b/ Khó khăn:
- Đất phèn, đất mặn chiếm diện tích lớn
- Mùa khô kéo dài gây thiếu nước & sự xâm nhập mặn vào sâu đất liền làm tăng độ chua và chua mặn trong đất
- Thiên tai lũ lụt thường xảy ra
- Khoáng sản hạn chế gây trở ngại cho phát triển KT-XH
3/ Để sử dụng hợp lý và cải tạo tự nhiên ở Đồng bằng sông Cửu Long cần phải giải quyết những vấn đề chủ yếu nào? Tại sao?
Các vấn đề cần giải quyết để sử dụng hợp lý và cải tạo tự nhiên ở Đồng bằng sông Cửu Long
a/ Tập trung giải quyết các vấn đề hạn chế chính của vùng về mặt tự nhiên:
- Diện tích đất nhiễm phèn, nhiễm mặn còn lớn
- Nhiều vùng trũng ngập nước quanh năm
- Mùa khô kéo dài gây thiếu nước & sự xâm nhập mặn vào sâu đất liền làm tăng độ chua và chua mặn trong đất
- Sự xuống cấp của TNTN, môi trường do sự khai thác quá mức của con người và hậu quả của chiến tranh
- Rừng ngập mặn có ý nghĩa lớn về kinh tế và môi trường Rừng đã bị hủy hoại nhiều trong chiến tranh, hiện đang bị khai thác quá mức nuôi tôm xuất khẩu Cần phải bảo vệ rừng ngập mặn
b/ Giải quyết các vấn đề ở các vùng sinh thái đặc thù:
- Vùng thượng châu thổ: ngập sâu trong mùa lũ, đất bốc phèn trong mùa khô, thiếu nước tưới trong mùa khô Cần phải tích cực làm thủy lợi thóat lũ, thau phèn Phát triển cơ sở hạ tầng GTVT, quy hoạch các khu dân cư
- Vùng đất phù sa ngọt: nông nghiệp thâm canh cao, tập trung công nghiệp, các đô thị Cần tránh gây sức ép lên môi trường, chống suy thoái môi trường
- Vùng hạ châu thổ: Thường xuyên chịu tác động của biển, hiện tượng xâm nhập mặn vào mùa khô Cần làm thủy lợi để rửa mặn, ngăn mặn, phát triển hệ thống canh tác thích hợp
-I/
Vùng biển và thềm lục địa của nước ta giàu tài nguyên:
vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng chủ quyền kinh tế biển, vùng thềm lục địa
2/Phát triển tổng hợp kinh tế biển:
- Nguồn lợi SV: biển nước ta có độ sâu trung bình, ấm quanh năm, độ muối trung bình
bào ngư…trên các đảo ven bờ NTB có nhiều chim yến
- Tài nguyên khoáng sản:
+ Dọc bờ biển là các cánh đồng muối, cung cấp khoảng 900.000 tấn hàng năm
+ Titan có giá trị xuất khẩu, cát trắng làm thuỷ tinh…
+ Vùng thềm lục địa có trữ lượng dầu, khí lớn
Tiết: 6
VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ, AN NINH QUỐC PHÒNG Ở BIỂN ĐÔNG VÀ CÁC ĐẢO,
QUẦN ĐẢO
Ngày giảng: 9a / /2016 9b / 2016
Trang 10- Có nhiều vũng vịnh thuận lợi xây dựng các cảng nước sâu, tạo điều kiện phát triển GTVT biển
- Phát triển du lịch biển-đảo thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước
II/ Các đảo và quần đảo có ý nghĩa chiến lược trong phát triển kinh tế và bảo vệ an ninh vùng biển:
1/Đảo và quần đảo:
- Có hơn 4.000 đảo lớn, nhỏ Trong đó đảo lớn nhất là Phú Quốc
- Quần đảo: Hoàng Sa, Trường Sa, Côn Sơn, Thổ Chu, Nam Du
+ Đây là hệ thống tiền tiêu bảo vệ đất liền
+ Là căn cứ để tiến ra biển và đại dương nhằm khai thác có hiệu quả nguồn lợi vùng biển 2/Các huyện đảo ở nước ta:
- Vân Đồn và Cô Tô (Quảng Ninh)
- Cát Hải và Bạch Long Vĩ (Hải Phòng)
- Cồn Cỏ (Quảng Trị)
- Hoàng Sa (Đà Nẵng)
- Lý Sơn (Quảng Ngãi)
- Trường Sa (Khánh Hòa)
- Phú Quý (Bình Thuận)
- Côn Đảo (Bà Rịa-Vũng Tàu)
- Kiên Hải và Phú Quốc (Kiên Giang)
III/Khai thác tổng hợp các tài nguyên vùng biển và hải đảo:
1/Tại sao phải khai thác tổng hợp:
- Hoạt động KT biển rất đa dạng và phong phú, giữa các ngành KT biển có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Chỉ trong khai thác tổng hợp thì mới mang lại hiệu quả KT cao
- Môi trường biển không thể chia cắt được, vì vậy khi một vùng biển bị ô nhiễm sẽ gây thiệt hại rất lớn
- Môi trường đảo rất nhạy cảm trước tác động của con người, nếu khai thác mà không chú ý bảo vệ môi trường có thể biến thành hoang đảo
2/Khai thác tài nguyên sinh vật biển và hải đảo:
Thuỷ sản: Cần tránh khai thác quá mức, đẩy mạnh đánh bắt xa bờ
3/Khai thác tài nguyên khoáng sản:
- Phát triển nghề làm muối, nhất là ở Duyên hải Nam Trung Bộ
- Đẩy mạnh thăm dò và khai thác dầu, khí trên vùng thềm lục địaphát triển công nghiệp hóa dầu, sản xuất nhiệt điện, phân bón…
- Bảo vệ môi trường trong quá trình thăm dò, khai thác, vận chuyển và chế biến
4/Phát triển du lịch biển:
Các trung tâm du lịch biển đã được nâng cấp và đưa vào khai thác như: Khu du lịch Hạ Long-Cát Bà-Đồ Sơn; Nha Trang; Vũng Tàu…
5/GTVT biển:
- Hàng loạt hải cảng được cải tạo, nâng cấp: cụm cảng SG, HP, Quảng Ninh…
- Một số cảng nước sâu được xây dựng: Cái Lân, Nghi Sơn, Dung Quất, Vũng Tàu… IV/Tăng cường hợp tác với các nước láng giềng trong giải quyết các vấn đề về biển và thềm lục địa:
Biển Đông là biển chung giữa Việt Nam và nhiều nướccần tăng cường đối thoại, hợp tác giữa Việt Nam và các nước, nhằm tạo sự ổn định và bảo vệ lợi ích chính đáng của nước ta
- Mỗi công dân có bổn phận bảo vệ vùng biển và hải đảo
câu hỏi và bài tập: