Thí nghiệm thực hành loại phối hợp: -Trong hình thức tổ chức này học sinh được chia thành nhiều nhóm khác nhau, mỗi nhóm chỉ làm thí nghiệm một phần đề tài trong thời gian như nhau, sau [r]
Trang 1MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHỌN ĐỂ TÀI
Làm các thí nghiệm vật lí ở nhà trường là một trong các biện pháp quan trọng nhất
để phấn đấu nâng cao chất lượng dạy và học Vật lí Điều này quyết định bởi đặc điểm của khoa học Vật lí vốn là khoa học thực nghiệm và bởi nguyên tắc dạy học là nguyên tắc trực quan “học đi đôi với hành”
Thường thì, do kinh nghiệm sống học sinh đã có một số vốn hiểu biết nào đó về các hiện tượng Vật lí Nhưng không thể coi những hiểu biết ấy là cơ sở giúp họ tự nghiên cứu Vật lí bởi vì trước một hiện tượng vật lí, học sinh có thể có những hiểu biết khác nhau, thậm chí là sai Ví dụ: Học sinh nào cũng thấy được mọi vật rơi là do Trái Đất hút, nhưng không ít học sinh lại cho rằng vật nặng thì rơi nhanh hơn vật nhẹ Vì vậy, khi giảng dạy Vật lí, giáo viên một mặt phải tận dụng những kinh nghiệm sống của học sinh, nhưng mặt khác phải chỉnh lí, bổ sung, hệ thống hoá những kinh nghiệm đó và nâng cao lên mức chính xác, đầy đủ bằng các thí nghiệm Vật lí, nhờ đó mà tránh được tính chất giáo điều, hình thức trong giảng dạy
Làm các thí nghiệm Vật lí có tác dụng to lớn trong việc phát triển nhận thức của học sinh, giúp các em quen dần với phương pháp nghiên cứu khoa học, vì qua đó các em được tập quan sát, đo đạc, được rèn luyện tính cẩn thận, kiên trì, điều đó rất cần cho việc giáo dục kỹ thuật tổng hợp, chuẩn bị cho học sinh tham gia hoạt động thực tế Do được tận mắt,
tự tay tháo lắp các dụng cụ, thiết bị và đo lường các đại lượng, , các em có thể nhanh chóng làm quen với những dụng cụ và thiết bị dùng trong đời sống và sản xuất sau này
Đặc biệt, việc thực hiện các thí nghiệm Vật lí là rất phù hợp với đặc điểm tâm – sinh
lí và khả năng nhận thức của học sinh, đồng thời tạo điều kiện rèn luyện cho học sinh các
kỹ năng thực hành và thái độ ứng xử trong thực hành, cần thiết cho việc học tập Vật lí ở các cấp học trên
Từ năm học 2003 – 2004, Bộ giáo dục đã triển khai thay sách giáo khoa với mục tiêu là để giảm tải những kiến thức mang tính hàn lâm, tăng tính chủ động cho học sinh
Cụ thể, phần lớn các kiến thức mới đều được rút ra từ các kinh nghiệm, nhiều tiết thực hành đã được đưa vào chương trình với sự giúp đỡ đắc lực của các thiết bị đồ dùng thí nghiệm
II GIỚI HẠN ĐỀ TÀI.
Nhận thức sâu sắc được tầm quan trọng của thí nghiệm Vật lí trong việc đáp ứng mục tiêu của bộ môn Vật lí, tôi đã chọn đề tài: “Tổ chức các thí nghiệm Vật lí như thế nào để nâng cao chất lượng giờ học Vật lí” làm nội dung sáng kiến của mình Đi vào nghiên cứu
đề tài này, tôi xin được trình bày những nội dung chính sau:
PHẦN I: CƠ SỞ LÍ LUẬN
A PHÂN LOẠI CÁC THÍ NGHIỆM VẬT LÍ
Trong dạy học Vật lí, mỗi thí nghiệm tiến hành trong tiết học đều được quy về một trong hai dạng thí nghiệm sau:
Trang 2I THÍ NGHIỆM BIỂU DIỄN
Thí nghiệm biểu diễn là thí nghiệm do giáo viên trình bày ở trên lớp
Căn cứ vào mục đích, có thể chia thí nghiệm biểu diễn thành 3 loại:
1 Thí nghiệm nêu vấn đề
- Thí nghiệm này nhằm nêu lên vấn đề cần nghiên cứu tạo ra tình huống có vấn đề làm tăng hiệu quả của dạy học
+ Ví dụ: Trước khi dạy bài áp suất khí quyển giáo viên có thể làm thí nghiệm: Đổ đầy một cốc nước rồi đậy lên miệng cốc một mảnh giấy, giữ và lật ngược cốc lại rồi buông tay ra sẽ thấy tờ giấy không rơi Giáo viên nêu vấn đề cho bài học: “Tại sao lại có hiện tượng đó? Để giải thích được, chúng ta đi vào nghiên cứu bài mới.”
2 Thí nghiệm giải quyết vấn đề:
- Thí nghiệm thuộc bài này được thực hiện giải quyết vấn đề đặt ra sau phần nêu
vấn đề Bao gồm hai loại thí nghiệm:
a Thí nghiệm khảo sát
- Là thí nghiệm tiến hành nghiên cứu vấn đề đặt ra thông qua đó giáo viên hướng dẫn học sinh đi đến khái niệm cần thiết
+ Ví dụ: Thí nghiệm về sự sinh ra lực của chất rắn khi dãn nở gặp vật cản
b Thí nghiệm kiểm chứng
- Là thí nghiệm dùng để kiểm tra lại những kết luận được suy ra từ lí thuyết
+ Ví dụ: Thí nghiệm kiểm tra lại hiện tượng suy ra từ lí thuyết ở bài tập 1 – Bài 30: Bài tập vận dụng quy tắc nắm tay phải và quy tắc bàn tay trái - Vật lí 9
3 Thí nghiệm củng cố:
- Thí nghiệm thuộc loại này dùng để củng cố kiến thức đã nghiên cứu bao gồm cả những thí nghiệm nói lên ứng dụng của kiến thức Vật lí trong đời sống và trong kỹ thuật
+ Ví dụ: Khi học về chương âm học (Vật lí 7) có thể cho học sinh làm những chiếc đàn bằng những kiến thức đã học
II THÍ NGHIỆM THỰC HÀNH VẬT LÍ:
Thí nghiệm thực hành Vật lí là thí nghiệm do tự tay học sinh tiến hành đưới sự
hướng dẫn của giáo viên
*Phân loại:
Với dạng thí nghiệm này có nhiều cách phân loại, tuỳ theo căn cứ để phân loại:
1 Căn cứ vào nội dung:
Có thể chia thí nghiệm thực hành làm hai loại:
a Thí nghiệm thực hành định tính.
- Loại thí nghiệm này có ưu điểm nêu bật bản chất của hiện tượng
+ Ví dụ: Thí nghiệm nghiên cứu tính dẫn nhiệt của các chất; nghiên cứu sự nóng chảy, đông đặc của các chất
b Thí nghiệm thực hành định lượng.
- Loại thí nghiệm này có ưu điểm giúp học sinh nắm được quan hệ giữa các đại lượng vật lí một cách chính xác rõ ràng
+ Ví dụ: Thí nghiệm nghiên cứu sự cân bằng của đòn bẩy để tìm ra công thức
Trang 3thí nghiệm xác định điện trở,
2 Căn cứ vào tính chất
Có thể chia thí nghiệm thực hành làm hai loại:
a Thí nghiệm thực hành khảo sát.
- Loại thí nghiệm này học sinh chưa biết kết quả thí nghiệm, phải thông qua thí nghiệm mới tìm ra được các kết luận cần thiết Loại thí nghiệm này được tiến hành trong khi nghiên cứu kiến thức mới
- Ví dụ: Các thí nghiệm nghiên cứu về đặc điểm chung của nguồn âm của bài
“nguồn âm” - Vật lí 7
b Thí nghiệm kiểm nghiệm
- Loại thí nghiệm này được tiến hành kiểm nghiệm lại những kết luận đã được khẳng định cả về lí thuyết và thực nghiệm nhằm đào sâu vấn đề hơn
+ Ví dụ: Thí nghiệm “Kiểm nghiệm mối quan hệ Q ~ I2 trong định luật Jun -Lenxơ”
- Vật lí 9
3 Căn cứ vào hình thức tổ chức thí nghiệm:
Có thể chia thí nghiệm thực hành thành 3 loại:
a Thí nghiệm thực hành đồng loạt.
-Loại thí nghiệm này tất cả các nhóm học sinh đều cùng làm một thí nghiệm, cùng thời gian và cùng một kết quả Đây là thí nghiệm được sử dụng nhiều nhất hiện nay vì có nhiều ưu điểm Đó là:
+ Trong khi làm thí nghiệm các nhóm trao đổi giúp đỡ nhau và kết quả trung bình đáng tin cậy hơn
+ Việc chỉ đạo của giáo viên tương đối đơn giản vì mọi việc uốn nắn hướng dẫn, sai sót, tổng kết thí nghiệm đều được hướng dẫn đến tất cả học sinh
Bên cạnh những ưu điểm, còn một số hạn chế:
+ Do trình độ các nhóm không đồng đều nên có nhóm vội vàng trong khi thao tác dẫn đến hạn chế kết quả
+ Đòi hỏi nhiều bộ thí nghiệm giống nhau gây khó khăn về thiết bị
b Thí nghiệm thực hành loại phối hợp:
-Trong hình thức tổ chức này học sinh được chia thành nhiều nhóm khác nhau, mỗi nhóm chỉ làm thí nghiệm một phần đề tài trong thời gian như nhau, sau đó phối hợp các kết quả của các nhóm lại sẽ được kết quả cuối cùng của đề tài
-Ví dụ: Trong bài “Công thức tính nhiệt lượng” - Vật lí 8 Giáo viên phân công: + Nhóm 1, 2: Tiến hành thí nghiệm khảo sát quan hệ giữa nhiệt lượng vật cần thu vào để nóng lên và khối lượng của vật
+ Nhóm 3, 4: Tiến hành thí nghiệm khảo sát quan hệ giữa nhiệt lượng vật cần thu vào để nóng lên và độ tăng nhiệt độ của vật
+ Nhóm 5, 6: Tiến hành thí nghiệm khảo sát quan hệ giữa nhiệt lượng vật cần thu vào để nóng lên với chất làm vật
F l
F l
Trang 4=>Kết quả thí nghiệm của các nhóm khái quát thành công thức tính nhiệt lượng vật thu vào để nóng lên: Q = m.c t
-ưu điểm của loại thí nghiệm này:
+ Rèn luyện cho học sinh ý thức lao động tập thể
+ Kích thích tinh thần thi đua làm việc giữa các nhóm
-Một số hạn chế của loại thí nghiệm này:
+ Mỗi nhóm không được rèn luyện đầy đủ các kĩ năng làm toàn diện thí nghiệm
Vì vậy cần khắc phục bằng cách cho các nhóm luân phiên nhau làm lại thí nghiệm
c Thí nghiệm thực hành cá thể:
Trong hình thức tổ chức này các nhóm học sinh làm thí nghiệm trong cùng thời gian hoặc cùng đề tài nhưng dụng cụ và phương pháp khác nhau
Ví dụ: Thí nghiệm nghiên cứu sự nhiễm điện do cọ xát - Vật lí 7
-ưu điểm của loại thí nghiệm này:
+ Giảm được khó khăn về bộ thí nghiệm
-Một số hạn chế của loại thí nghiệm này:
+ Việc hướng dẫn của giáo viên rất phức tạp Vì vậy hình thức này đòi hỏi tính tự lực cao nên chỉ thích hợp cho các lớp trên
1 Thí nghiệm thực hành khảo sát đồng loạt lớp:
-Trong kiểu bài này tất cả các nhóm học sinh cùng làm thí nghiệm khảo sát trong giờ học thay cho thí nghiệm biểu diễn của giáo viên để nhận thức kiến thức mới Nội dung
có thể là định tính hay định lượng
2 Thí nghiệm thực hành kiểm nghiệm đồng loạt lớp:
-Loại thí nghiệm này thường sử dụng cho thí nghiệm định lượng.
-Ví dụ: Thí nghiệm kiểm nghiệm độ lớn của lực đẩy acsimét - Vật lí 8
3 Thí nghiệm thực hành ở ngoài lớp:
-Giáo viên hướng dẫn học sinh làm thí nghiệm ở nhà với mục đích chuẩn bị bài sau
hoặc củng cố bài học
-Ví dụ: Thí nghiệm làm dàn của học sinh ở bài tập 10.4, 10.5 – Bài tập Vật lí 7 Thí nghiệm nghiên cứu hiện tượng khuếch tán với dung dịch đồng sunfát (CuSO4) - Vật lí 8
PHẦN II: MỘT SỐ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN.
I Đối với thí nghiệm biểu diễn:
Để nâng cao chất lượng và hiệu quả của các thí nghiệm biểu diễn, bản thân tôi luôn
có gắng thực hiện tốt các nội dung sau:
1 Thí nghiệm phải đảm bảo thành công: Nếu thí nghiệm thất bại học sinh sẽ mất
tin tưởng vào bài học và ảnh hưởng xấu đến uy tín của giáo viên Muốn làm tốt được điều này, giáo viên phải:
-Am hiểu bản chất của các hiện tượng vật lí xảy ra trong thí nghiệm
Trang 5-Nắm vững cấu tạo, tính năng, đặc điểm của từng dụng cụ thí nghiệm cùng với những trục trặc có thể xảy ra để biết cách kịp thời khi phải sửa chữa Muốn vậy, giáo viên phải làm trước nhiều lần trong khi chuẩn bị bài
2 Thí nghiệm phải ngắn gọn một cách hợp lí Nếu thí nghiệm kéo dài sẽ khó tập
chung sự chú ý của học sinh và dễ cháy giáo án Muốn vậy giáo viên phải hạn chế tối đa thời gian lắp ráp thí nghiệm Thí nghiệm đảm bảo thành công ngay không phải làm lại Nếu thí nghiệm kéo dài có thể chia ra nhiều bước, mỗi bước coi như một thí nghiệm nhỏ
3 Thí nghiệm phải đảm bảo cho cả lớp quan sát Để làm tốt điều này, giáo viên
cần phải:
-Chuẩn bị dụng cụ thích hợp, có kích thước đủ lớn, có cấu tạo đơn giản thể hiện rõ được bản chất của hiện tượng cần nghiên cứu Dụng cụ phải có hình dáng màu sắc đẹp, hấp dẫn học sinh, có độ chính xác thích hợp
-Sắp xếp dụng cụ một cách hợp lí Điều này biểu hiện:
+ Chỉ bày những dụng cụ cần thiết cho thí nghiệm, không bày la liệt những dụng cụ chưa dùng đến hoặc chưa dùng xong
+ Bố trí sao cho cả lớp đêu nhìn rõ Muốn như vậy nên sắp xếp dụng cụ trên mặt phẳng thẳng đứng Nếu không được phải đem đến tận bàn cho học sinh xem Giáo viên cũng cần chú ý không che lấp thí nghiệm khi thao tác
4 Sử dụng các vật chỉ thị thích hợp: Nhằm tập chung sự chú ý của học sinh về
những điều cần quan sát Thí nghiệm phải có sức thuyết phục học sinh Muốn vậy thí nghiệm phải rõ ràng, chặt chẽ để học sinh không thể hiểu theo một cách nào khác, phải loại bỏ triệt để những ảnh hưởng phụ, nếu không loại bỏ được thì phải làm thêm thí nghiệm phụ để chứng tỏ ảnh hưởng phụ là không đáng kể
5 Thí nghiệm phải đảm bảo cho người và dụng cụ thí nghiệm Đối với các chất
dễ cháy, nổ phải để xa ngọn lửa và nếu nó bốc cháy thì phải dùng cát hoặc bao tải ướt phủ lên Với những chất độc hại như thuỷ ngân thì phải hết sức thận trọng không để vương vãi Với các thí nghiệm điện, nếu dùng điện lưới 220V hay 110V thì mạch điện nhất thiết phải
có cầu chì ngắt điện và không được dùng dây trần Phải nắm vững tính năng, cách bảo quản dụng cụ để không làm hỏng dụng cụ
6 Phải phát huy được tác dụng của thí nghiệm biểu diễn Điều đó đòi hỏi thì:
-Thí nghiệm phải được tiến hành hữu cơ với bài học, tuỳ vào mục đích của bài học
mà đưa thí nghiệm đúng lúc
-Thí nghiệm phải tiến hành kết hợp với phương pháp giảng dạy khác nhất là phương pháp đàm thoại và vẽ hình
-Thí nghiệm chỉ có hiệu quả tốt khi có sự tham gia tích cực, có ý thức của học sinh
Vì vậy giáo viên phải làm cho học sinh hiểu rõ mục đích của thí nghiệm, cách bố trí thí nghiệm và các dụng cụ của thí nghiệm Học sinh trực tiếp quan sát và rút ra kết luận cần thiết
II Đối với thí nghiệm thực hành:
Để nâng cao chất lượng và hiệu quả của thí nghiệm thực hành, bản thân tôi luôn cố gắng thực hiện tốt các nội dung sau:
Trang 61 Chuẩn bị tốt dụng cụ thí nghiệm thực hành, đảm bảo đủ vể số lượng, chất lượng Điều này đòi hỏi giáo viên cần nghiên cứu kĩ chương trình thực hành ngay từ đầu
năm học, xác định cần dụng cụ gì, số lượng bao nhiêu, còn thiếu những gì để có kế hoạch giải quyết trong năm bằng cách mua thêm hoặc tự làm hoặc hướng dẫn học sinh tự làm
2 Trình tự tổ chức một thí nghiệm thựe hành Tôi thường tiến hành theo các bước
sau:
a Chuẩn bị
-Giáo viên cần đặt vấn đề vào bài, gợi ý để học sinh phát hiện được nội dung kiến thức cần nghiên cứư, từ đó tiếp tục gợi ý đê học sinh nêu rõ mục đích của thí nghiệm là gì
-Giáo viên có thể dùng phương pháp đàm thoại kết hợp vẽ hình để học sinh lập kế hoạch tiến hành thí nghiệm
-Giáo viên giới thiệu dụng cụ thí nghiệm và các thao tác mẫu
b Tiến hành thí nghiệm
-Nhóm trưởng nhận dụng cụ, điều khiển nhóm tiến hành thí nghiệm Các nhóm học
sinh tiến hành thí nghiệm Giáo viên theo dõi chung và giúp đỡ nhóm gặp khó khăn, nếu cần thì giáo viên yêu cầu cả lớp ngừng thí nghiệm để hướng dẫn, bổ sung Cần tránh trường hợp một số em chuyên làm thí nghiệm, một số em chuyên ghi chép
c Xử lí kết quả thí nghiệm
-Với thí nghiệm thực hành khảo sát: Cả nhóm cùng dựa vào kết quả thí nghiệm để
thảo luận tìm ra kiến thức mới Với thí nghiệm thực hành kiểm nghiệm, nhóm (hoặc cá nhân) làm báo cáo kết quả thí nghiệm ghi rõ nhận xét và so sánh kết quả thí nghiệm ghi rõ nhận xét và so sánh kết quả thí nghiệm với lí thuyết đã học
-Chú ý: Với những thí nghiệm có tính toán: Mỗi học sinh tính toán độc lập theo số liệu đã thu được và so sánh trong nhóm để kiểm tra lại
d Tổng kết thí nghiệm:
-Giáo viên phân tích kết quả của học sinh và giải đáp thắc mắc
-Giáo viên rút kinh nghiệm và cách làm thí nghiệm của cả lớp
BÀI SOẠN CỤ THỂ
Tiết 15 – Bài 15: THỰC HÀNH XÁC ĐỊNH CÔNG SUẤT CỦA CÁC DỤNG
CỤ ĐIỆN
(VẬT LÍ 9)
I Mục tiêu của tiết thực hành:
1 Kiến thức
-Xác định được công suất của các dụng cụ điện bằng vôn kế và ampe kế
2 Kĩ năng
- Có kĩ năng mắc mạch điện và sử dụng các dụng cụ đo điện
- Có kĩ năng làm bài thực hành và viết báo cáo thực hành
3 Thái độ
- Có thái độ cẩn thận, trung thực Hợp tác trong hoạt động nhóm.
II Chuẩn bị:
1 Nhóm HS
Trang 7- 1 nguốn điện 6V, 1 công tắc, 1 ampe kế và 1 vôn kế có GHĐ và ĐCNN phù hợp, 1 bóng đèn pin 2,5V - 1W, 1 quạt điện nhỏ có HĐT định mức 2,5V, 1 biến trở con chạy loại
20Ω – 2A.
2 Lớp
- Mỗi HS chuẩn bị một báo cáo TH đã làm phần trả lời câu hỏi.
- Bảng phụ ghi tóm tắt các bước tiến hành TN xác định công suất của bóng đèn ở các hiệu điện thế khác nhau và công suất của quạt điện
III Tiến trình bài giảng:
1 Ổn định tổ chức (1 phút):
- Lớp trưởng báo cáo sĩ số lớp:
2 Nội dung tiết học
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ, tổ chức tình huống học tập (7 phút)
GV: Yêu cầu lớp phó học tập báo cáo tình hình
chuẩn bị bài của các bạn trong lớp?
? Cho cô biết: Công suất của một dụng cụ điện
hoặc một đoạn mạch liên hệ với hiệu điện thế
và cường độ dòng điện bằng hệ thức nào?
(HS trả lời – GV ghi vào phần bảng nháp)
? Dựa vào hệ thức này, muốn xác định công
suất của một dụng cụ điện bằng TN ta cần phải
đo được các đại lượng nào?
?Sử dụng các dụng cụ đo điện nào để đo hiệu
điện thế? Nêu cách mắc dụng cụ đo điện đó
vào mạch điện?
?Sử dụng các dụng cụ đo điện nào để đo cường
độ dòng điện? Nêu cách mắc dụng cụ đo điện
đó vào mạch điện?
?Lên bảng vẽ sơ đồ mạch điện TN xác định
công suất của một bóng đèn điện bằng ampe kế
và vôn kế?
GV: Cho HS dưới lớp nhận xét, chốt sơ đồ
đúng
?Từ sơ đồ, nêu vai trò của ampe kế, vôn kế?
?Muốn xác định công suất của bóng đèn điện ở
những hiệu điện thế khác nhau ta cần dùng
- Cá nhân thực hiện theo yêu cầu của
GV:
+ P = U.I Trong đó:
U là hiệu điện thế (V)
I là cường độ dòng điện (A)
P là công suất (W)
+ Cần đo được hiệu điện thế giữa hai đầu dụng cụ và cường độ dòng điện chạy qua dụng cụ khi đó
+ Đo hiệu điện thế bằng vôn kế Mắc vôn kế song song với đoạn mạch cần đo hiệu điện thế, sao cho chốt (+) của vôn
kế được mắc về phía cực dương của nguồn điện
+ Đo cường độ dòng điện bằng ampe kế Mắc ampe kế nối tiếp với đoạn mạch cần đo cường độ dòng điện sao cho chốt (+) của ampe kế được mắc về phía cực dương của nguồn điện
+ 1 HS lên bảng vẽ sơ đồ mạch điện theo yêu cầu của GV, HS dưới lớp vẽ vào vở, nêu nhận xét
+ Vôn kế đo hiệu điện thế giữa hai đầu bóng đèn, ampe kế đo cường độ dòng điện qua đèn
+ Dùng thêm biến trở, mắc biến trở nối tiếp với bóng đèn
Trang 8thêm bộ phận nào? Cách mắc bộ phận đó vào
mạch điện?
GV: Đặt 1 biến trở vào sơ đồ trên bảng và hỏi:
?Giả sử hai đầu của mạch điện được nối với
hai chốt của biến trở như thế này, vậy cần dịch
chuyển con chạy về phía nào để điện trở của
biến trở tham gia vào mạch là lớn nhất?
GV: Nhận xét về sự chuẩn bị bài về nhà của
lớp
GV: Đặt vấn đề vào bài mới: Để giúp các em
vận dụng những kiến thức vừa nêu, tiết học
hôm nay chúng ta đi thực hành xác định công
suất của các dụng cụ điện
GV: Thông báo cách chấm điểm của tiết TH:
Thầy sẽ chấm với nguyên tắc: 5 điểm báo cáo,
3 điểm kĩ năng thực hành trên lớp do cô chấm
và 2 điểm ý thức do nhóm bình bầu vào cuối
giờ Tổng điểm là 10 Vì vậy cô mong các em
cùng cố gắng
+ Cá nhân HS quan sát, trả lời theo yêu cầu của GV, nhận xét câu trả lời của bạn
-Cá nhân nắm vấn đề cần nghiên cứu của tiết học, ghi tên bài học vào vở
Hoạt động 2: Tìm hiểu sự chuẩn bị dụng cụ, làm quen dụng cụ cho tiết thực hành
(5phút)
GV: Thông báo nội dung của tiết thực hành:
- Xác định công suất của bóng đèn với các hiệu
điện thế khác nhau
- Xác định công suất của quạt điện khi mắc vào
hiệu điện thế bằng hiệu điện thế định mức của
quạt
?Để thực hiện những nội dung đó cần phải
chuẩn bị những dụng cụ gì?
GV: Đưa ra các dụng cụ giới thiệu để HS quan
sát và chốt cách sử dụng một số dụng cụ
Ngoài ra còn chuẩn bị mỗi bạn một báo cáo
thực hành
- Dựa trên mục đích của tiết thực hành,
cá nhân nêu lên các dụng cụ cần dùng của tiết thực hành
Hoạt động 3: Thực hành xác định công suất của bóng đèn với các hiệu điện thế khác
nhau (14 phút)
?Để thực hiện nội dung này cần những dụng cụ
nào?
?hãy đọc thông tin hướng dẫn thực hành của
mục I phần II trong SGK để cùng nhau thảo
luận nêu lên các bước tiến hành nội dung này?
GV: Cho 2 HS nêu, chốt các bước bằng bảng
- Cá nhân nêu lên dụng cụ cần dùng.
- Nhóm đọc SGK, thảo luận, nêu các
bước tiến hành của TN
- Cá nhân đọc lại một lần nữa các bước
Trang 9phụ, yêu cầu HS đọc lại.
GV: Yêu cầu nhóm trưởng nhận dụng cụ, điều
khiển nhóm để các thành viên trong nhóm đều
được tiến hành và hoàn thành TN trong 12
phút Chú ý trong thao tác: Thực hiện đúng quy
tắc mắc các dụng cụ đo điện và biến trở trước
khi bật nguồn và đóng công tắc
?Em có nhận xét gì về công suất của đèn đo
được trong các lần TN so với công suất định
mức của đèn?
tiến hành
- Nhóm trưởng nhận dụng cụ điều khiển nhóm thực hiện theo yêu cầu của GV
- Cá nhân trả lời:
+ Công suất của đèn đo được trong các lần TN nhỏ hơn công suất định mức của đèn vì hiệu điện thế đặt vào đèn nhỏ hơn hiệu điện thế định mức của đèn
Hoạt động 4: Thực hành xác định công suất của quạt điện
(9 phút)
?Đê thực hiện nội dung này cần những dụng cụ
nào?
?hãy đọc thông tin hướng dẫn thực hành của
mục 2 phần II trong SGK để cùng nhau thảo
luận nêu lên các bước tiến hành TN?
GV: Cho 2 HS nêu, chốt các bước bằng bảng
phụ, yêu cầu HS đọc lại
GV: Yêu cầu nhóm trưởng điều khiển nhóm để
các thành viên trong nhóm đều được tiến hành
và hoàn thành TN trong 6 phút Chú ý trong
thao tác: thực hiện đúng quy tắc mắc biến trở
trước khi bật nguồn và đóng công tắc
?Công suất của quạt điện đo được trong TN
được gọi là gì ? Vì sao?
- Cá nhân nêu lên dụng cụ cần dùng
- Nhóm đọc SGK, thảo luận, nêu các bước tiến hành của TN
- Cá nhân đọc lại một lần nữa các bước tiến hành
- Nhóm trưởng nhận dụng cụ điều khiển nhóm thực hiện theo yêu cầu của GV
+ Công suất của quạt điện đo được trong thí nghiệm này được gọi là công suất định mức của quạt vì hiệu điện thế thực
tế đặt vào hai đầu quạt bằng hiệu điện thế định mức của quạt
Hoạt động 5: Tổng kết đánh giá thái độ học tập của học sinh
(8 phút)
GV: Cho cá nhân hoàn thành báo cáo, nhóm
bình bầu chấm điểm về ý thức thực hành của
từng thành viên trong nhóm
GV: - Thu báo cáo thực hành, cho HS nêu
nguyên nhân kết quả thí nghiệm của một số
nhóm khác nhau và chốt
- Thu bản đánh giá điểm của các thành viên
trong mỗi nhóm
?Qua bài TH, em rút ra được những nhận xét
gì?
?Muốn đo công suất tiêu thụ của một bóng đèn
- Cá nhân hoàn thành báo cáo thực hành.
- - Nhóm bình bầu chấm điểm về ý thức thực hành của từng thành viên trong nhóm
- Cá nhân trả lời:
Nếu tăng hoặc giảm hiệu điện thế giữa hai đầu dụng cụ điện đi n lần thì công suất tiêu thụ điện của dụng cụ sẽ tăng
Trang 10ta cần phải có những dụng cụ gì? hãy nêu các
bước đo công suất tiêu thụ của bóng đèn đó?
GV: thông báo?Dựa trên cơ sở, cách tiến hành
TN như hôm nay, trong kĩ thuật người ta chế
tạo ra dụng cụ đo trực tiếp công suất Dụng cụ
đó có tên gọi là oát kế Thang đo của oát kế
được chia vạch theo tích P = U.I
GV: Nhận xét, rút kinh nghiệm về:
- Thao tác TN
- Thái độ học tập của nhóm
- Ý thức kỉ luật
hoặc giảm đi n2 + Khi dụng cụ được dùng ở hiệu điện thế định mức thì công suất tiêu thụ điện của dụng cụ bằng công suất định mức
Hoạt động 6: Hướng dẫn về nhà (1 phút)
GV: Về nhà xem lại nội dung bài TH.
- Trình bày vào vở nội dung trả lời của câu hỏi
“Muốn có công suất tiêu thụ của một bóng đèn
ta cần phải có những dụng cụ gì? hãy nêu các
bước để đo công suất tiêu thụ của bóng đèn đó?
- Đọc bài mới : “Định luật Jun – Lenxơ”
- Cá nhân ghi nhớ nội dung về nhà.
III Rút kinh nghiệm
PHẦN III: ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC QUA QUÁ TRÌNH
GIẢNG DẠY.
Năm học 2009 – 2010 là năm học thứ 8 thực hiện theo chương trình sách giáo khoa mới trên toàn quốc Với sự trang bị tương đối đầy đủ các thiết bị đồ dùng dạy học, cùng với sự cố gắng nỗ lực của bản thân, tôi đã đạt được một số kết quả trong quá trình giảng dạy của mình Cụ thể:
1 Về kiến thức
Học sinh nắm chắc những kiến thức cơ bản của các bài học dựa trên cơ sở tái hiện lại được các thí nghiệm của bài học Có mở rộng và nâng cao một số kiến thức phù hợp cho đối tượng học sinh giỏi
2 Về kĩ năng
Học sinh có kĩ năng quan sát các hiện tượng và quá trình vật lí để thu thập các dữ liệu thông tin cần thiết Kỹ năng sử dụng các dụng cụ đo lường Vật lí phổ biến, lắp ráp và tiến hành các thí nghiệm Vật lí đơn giản Kĩ năng phân tích, xử lí các thông tin và các dữ liệu thu được để giải thích được một số hiện tượng Vật lí đơn giản, để giải các bài tập Vật
lí đòi hỏi những suy luận lôgíc và những phép tính cơ bản cũng như để giải quyết một số