Miêu tả đặc điểm hoạt động của ong bướm trong môi trường sinh sống của ?Trong các loài chim lành tác giả tập chúng, tạo được bức tranh sinh động về sự sống của ong và bướm trong thiên [r]
Trang 1Tiết 111 Văn bản : Hướng dẫn đọc thêm
LÒNG YÊU NƯỚC (I Ê-Ren-Bua)
I-Mục tiêu cần đạt :
Giúp học sinh hiểu được tư tưởng cơ bản của bài văn : lòng yêu nước bắt
nguồn từ lòng yêu những gì gần gũi, thân thương của quê hương Nắm được
nét đặc sắc của bài văn tuỳ bút - chính luận này : kết hợp chính luận và trữ
tình, tư tưởng của bài thể hiện hết sức thuyết phục không phải chỉ bằng lí lẽ
mà còn bằng sự hiểu biết phong phú, tình cảm của tác giả đối với Tổ quốc
II- Chuẩn bị:
GV: Giáo án, sgk, sgv
HS: Soạn bài, học bài
III- Phương pháp trọng tâm:
- Nêu vấn đề, giảng giải
IV-Các bước lên lớp :
1-Ổn định :
2- Kiểm tra:
- Gía trị của cây tre đối với đời sống của con người ?
- Tại sao nĩi cây tre là biểu tượng của con người Việt Nam?
3- Bài mới :
- Học sinh đọc phần chú thích trang 107
* Hoạt động 1 : Đọc và tìm hiểu chung về bài văn
- Giáo viên đọc mẫu một đoạn nhằm làm nổi bật những hình ảnh đẹp
và giọng trữ tình vừa tha thiết vừa sôi nổi
-Học sinh đọc tiếp theo chú ý đọc đúng những từ phiên âm địa danh
-Tìm đại ý bài văn
Bài văn lí giải ngọn nguồn của lòng yêu nước Lòng yêu
nước bắt nguồn từ tình yêu những gì thân thuộc, gần gũi, tình
yêu gia đình, xóm làng, miền quê Lòng yêu nước được thể
hiện trong thử thách và trong chiến đấu chống ngoại xâm bảo
vệ Tổ quốc
* Hoạt động 2 : Ngọn nguồn của lòng yêu nước
-Học sinh đọc từ đầu …lòng yêu Tổ Quốc Tìm ý chính của đoạn ? Hãy
tìm câu mở đầu và câu kết đoạn ?
-Em hiểu gì trong câu nói : “Lòng yêu nước ban đầu … tầm thường
nhất”?
Lý giải ngọn nguồn của lòng yêu nước Yêu nước là tình yêu
I- Đọc - tìm hiểu chung:(Chú thích trang 107) 1- Đọc :
II- Đọc – tìm hiểu văn bản 1)Ngọn nguồn của lòng yêu nước :
Trang 2lớn, thiêng liêng, không chung chung ,mà phải bắt nguồn từ
những tình cảm cụ thể, bắt đầu từ những vật tầm thường
-Nêu ý nghĩa của từ “tầm thường” ? Em yêu gì trong tình yêu nước ?
- Tầm thường là những vật gần gũi, gắn bó, thân quen
- Yêu những vật tầm thường : yêu giậu mồng tơi, yêu cánh
đồng bát ngát, yêu hàng dừa xanh…
- Tại sao tác giả lại nói : “Chiến tranh khiến cho mỗi công dân Xô
Viết nhận ra vẻ thanh tú của chốn quê hương ” ?
Vì họ yêu quê hương nhỏ bé nhưng tuyệt đẹp đã gắn bó cả
cuộc đời họ Mỗi hình ảnh tuy chỉ là gợi tả qua nỗi nhớ nhưng
vẫn làm nổi rõ được vẻ đẹp riêng và tất cả đều thấm đượm tình
cảm yêu mến, tự hào của con người
- Nhớ đến quê hương người dân Xô Viết nhớ đến vẻ đẹp tiêu biểu của
quê hương mình, đó là những vẻ đẹp nào, nhận xét về cách chọn lọc và
miêu tả những vẻ đẹp đó ?
Ơû từng vùng trên đất nước có một vẻ đẹp riêng biệt, tác giả
chọn lựa miêu tả vẻ đẹp ở nhiều vùng khác nhau Từ vùng cực
Bắc đến vùng núi phía Tây nam thuộc nước cộng hoà Giu- đi-a
, những làng quê êm đềm xứ U-crai-na, từ thủ đô Mác- xcơ-va
cổ kính đến thành phố Lê-nin-grát đường bệ và mơ mộng… Đó
là vẻ đẹp của rừng cây, núi sông, của khí hậu của rượu vang,
của các công trình kiến trúc, văn hoá, mỗi nơi có một vẻ đẹp
riêng biệt và độc đáo
- Em hãy nêu những vẻ đẹp thanh tú của quê hương mình ?
-Em có nhận xét gì về trình tự lập luận trong đoạn văn ?
-Hợp lý, khát quát một qui luật, một chân lý
* Hoạt động 3 : Lòng yêu nước được thửthách và thể hiện trong
cuộc chiến đấu chống ngoại xâm
- Học sinh đọc đoạn còn lại Nếu ở đầu bài, tác giả nói lòng yêu nước
bắt nguồn từ tình yêu những vật bình thường, gần gũi từ lòng yêu gia
đình, yêu quê hương Vậy lòng yêu nước còn được cụ thể trong những
hoàn cảnh nào?
Lòng yêu nước chỉ có thể bộc lộ đầy đủ sức mạnh lớn lao của
nó trong những hoàn cảnh thử thách gay go Đó là cuộc chiến
tranh bảo vệ Tổ quốc một mất một còn Sự sống và số phận
mỗi người gắn liền làm một với vận mệnh của Tổ Quốc và lòng
yêu nước của người dân Xô-Viết được thể hiện với tất cả sức
mãnh liệt của nó
-Yêu những vật tầm thường
-Yêu vẻ đẹp thanh tú của quê hương
Đó là tình cảm yêu quí và tự hào của mỗi công dân Xô-Viết
2)Lòng yêu nước được thử thách và thể hiện trong cuộc đấu tranh chống ngoại xâm :
- Sự sống và số phận của mỗi công dân Xô-Viết gắn liền với vận mênh của Tổ Quốc
Trang 3- Em hiểu như thế nào về câu nói : “Mất nước Nga thì ta còn sống làm
gì nữa”? Học sinh thảo luận
Tình yêu nước là một tình yêu lớn mặc dù bắt nguồn từ những
gì nhỏ bé cụ thể Yêu nước tức là yêu nhà , yêu làng xóm, yêu
miền quê Bởi vậy mất nước Nga, mất Tổ quốc tức là mất nhà,
mất làng xóm, mất quê hương Đó là những gì thiêng liêng nhất
của con người Xô-Viết Vì càng yêu Tổ quốc, người ta dám chết
cho Tô quốc
- Giáo viên liên hệ hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ để thấy
được lòng yêu nước của nhân dân ta hết sức mạnh mẽ, lớn lao và sâu
sắc
- Em hãy nêu những biểu hiện của em về lòng yêu nước ?
- Bài văn đề cập đến vấn đề gì ? Chân lý sâu sắc đó là gì ?
- Học sinh đọc ghi nhớ trang 109
Đó là tình yêu thiêng liêng và cao quí
III Tổng kếtù: Ghi nhớ sgk 109
IV- Luyện tập : -Em hãy nêu những vẻ đẹp tiêu biểu của quê hương mình
4- Củng cố, dặn dị: Bài văn nêu lên một chân lý phổ biến và sâu sắc về
lòng yêu nước, em hãy tìm câu văn nói về chân lý ấy (học thuộc)
* Học bài : Học phần phân tích và ghi nhớ
* Soạn bài : Câu trần thuật đơn có từ là : Tìm hiểu đặc điểm của câu
trần thuật đơn có từ là, xác định chủ ngữ vàvị ngữ các ví dụ a,b,c,d sgk trang
114 Vị ngữ các câu trên do những từ hoặc cụm từ nào tạo thành ? Các kiểu
câu trần thuật đơn có từ là : trả lời câu 1,2,3,4 trang 115
5- Những điều cần lưu ý:
Trang 4Tiết 112
Tiếng Việt
CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN CÓ TỪ “LÀ”
I Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh
- Nắm được trần thuật đơn có từ “là”ø
- Biết đặt câu trần thuật đơn có từ “là”ø
II Chuẩn bị:
- GV: Sgk, sách GV, giáo án, bảng phụ
- HS: Chuẩn bị bài
III Phương pháp trọng tâm:
- Nêu vấn đề, giảng giải
IV Tiến trình dạy học:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
- Thế nào là câu trần thuật đơn ? cho ví dụ ?
3 Bài mới:
Ở tiết trước, chúng ta đã tìm hiểu về câu trần thuật đơn Hôm nay, chúng
ta sẽ được tìm hiểu câu trần thuật đơn có từ “là”ø
Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm của
câu trần thuật đơn cĩ từ là
GV: Gọi hs lên bảng xác định CN, VN
? Xác định CN – VN ?
? Đây là kiểu câu nào ?
- Kiểu câu trần thuật đơn
GV: Câu d cĩ cụm C-V làm chủ ngữ
nhưng vẫn là câu trần thuật đơn vì nịng
cốt câu chỉ do một cụm C-V tạo thành
? Vị ngữ của các câu trên do những từ
hoặc cụm từ nào tạo thành?
Là + cụm danh từ (a, b, c)
Là + cụm tính từ (d)
? Chọn những từ, cụm từ phủ định điền
vào trước vị ngữ của các câu trên?
- Bà đỡ Trần khơng phải là…
I Đặc điểm của câu trần thuật đơn có từ là :
1/ Xác định chủ ngữ và vị ngữ trong vd:
a Bà đỡ Trần /là người huyện
CN VN
Đông triều
b Truyền thuyết /là loại truyện
CN VN
dân gian
c Ngày thứ năm … /là một
CN
ngày trong trẻo
VN
d Dế Mèn trêu chị Cốc /là
CN VN dại
Trang 5- Dế Mèn…Cốc khơng phải là
dại
? Câu trần thuật đơn cĩ đặc điểm gì?
Hoạt động 2: Các kiểu câu trần thuật
đơn cĩ từ là
?Xác định mục đích của câu trần
thuật đơn có từ “là” ở ví dụ I?
? Vị ngữ của câu nào trình bày cách
hiểu về sự vật hiện tượng, khái niệm nĩi
ở chủ ngữ?
- Câu b – nêu định nghĩa
? Vị ngữ của câu nào cĩ tác dụng giới
thiệu sự vật hiện tượng, khái niệm khi
nĩi ở chủ ngữ?
- Câu a
? Vị ngữ của câu nào thể hiện sự đánh
giá đối với sự vật hiện tượng, khái niệm
khi nĩi ở chủ ngữ?
- Câu d
? Vị ngữ của câu nào miêu tả đặc điểm,
trạng thái của sự vật hiện tượng, khái
niệm nĩi ở chủ ngữ?
- Câu c
Hoạt động 3: Luyện tập
HS đọc yêu cầu bài tập
GV: Hướng dẫn hs làm bài tập
Dại khờ/ là…
2 Ghi nhớ (sgk)
- Vị ngữ do từ là kết hợp với danh từ, cụm danh từ tạo thành Ngồi ra tổ hợp
từ giữa từ là với động từ, cụm động từ hoặc tính từ, cụm tính từ cũng cĩ thể làm vị ngữ
- Khi vị ngữ biểu thị ý phủ định nĩ kết hợp với các cụm từ: khơng phải, chưa phải
II./ Các kiểu câu trần thuật đơn cĩ từ là:
1/ Tìm hiểu ví dụ:
- Câu định nghĩa
- Câu giới thiệu
- Câu đánh giá
- Câu miêu tả
2 Ghi nhớ : ( SGK/115)
III Luyện tập :
1 Câu trần thuật đơn có từ “là” : a,c
2 Xác định chủ ngữ, vị ngữ:
a) Hốn dụ/ là…
b) Tre/ là…
Tre/ cịn là…
Nhạc của trúc, nhác của tre/ là… c) Bồ Các/ là…
d) Khĩc/ là nhục
Trang 6Rên/ hèn Van/ yếu đuối
4 Củng cố, dặn dò :
- Học ghi nhớ
- Tự cho ví dụ, viết đoạn văn có sử dụng câu trần thuật đơn có sử dụng từ “là”ø
- Soạn “Ôn tập truyện và kí”
- Thống kê theo mẫu
5 Những điều cần lưu ý:
Tiết 113, 114
Văn bản
LAO XAO (Duy Khán)
I Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh
- Cảm nhận được vẻ đẹp và sự phong phú của thiên nhiên làng quê qua hình ảnh các loài chim Thấy được tâm hồn nhạy cảm, sự hiểu biết và lòng yêu thiên nhiên làng quê của tác giả
- Hiểu được nghệ thuật quan sát và miêu tả chính xác, sinh động và hấp dẫn về các loài chim ở làng quê trong bài văn
II Chuẩn bị của gv và hs:
1/ Giáo viên :
- SGK, sách GV, giáo án, những bức tranh về phong cảnh làng quê
2/ Học sinh :
- Đọc bài, SGK, vở bài soạn
III Phương pháp trọng tâm:
- Nêu vấn đề, giảng giải
IV Tiến trình dạy học:
1./ Ổn định lớp:
2./ Kiểm tra bài cũ:
- Nêu nội dung và ý nghĩa của văn bản “Cây tre Việt Nam”?
3./Bài mới:
Trong mỗi chúng ta ai cũng đều có một kỉ niệm gắn liền với tuổi ấu thơ Đối với nhà thơ Tế Hanh, kỉ niệm của ông là hình ảnh của con sông quê hương
Trang 7mà lúc nhỏ ông cùng bạn bè tụm năm, tụm bảy cùng bơi lội trên sông Với gian nan là kỉ niệm “Ngày hai buổi đến trường”, là “ những buổi chăn trâu”, là “ những lần trốn học đuổi bướm cạnh cầu ao, mẹ bắt được chưa đánh roi nào đã khóc” Còn với nhà văn Duy Khán kỉ niệm của ông lại chính là âm thanh lao xao của đất trời, của quê hương, của tiếng chim, của ong, của bướm Bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu âm thanh đầy cảm xúc đó
Hoạt động 1: Đọc - tìm hiểu chung
- Hướng dẫn học sinh đọc văn
bản, giọng tâm tình rộng rãi kể
lại những kỉ niệm tuổi thơ, cách
kể tự nhiên lời văn gần với lời
nói thường ngày
? HS xác định phương thức biểu đạt?
? Khi nào tác giả sử dụng nhiều miêu
tả?
? Khi nào tác giả sử dụng nhiều kể
chuyện?
? Văn bản “Lao xao” tái hiện một bức
tranh về thế giới lồi vật ở làng quê
Phần văn bản nào miêu tả ong, bướm
trong vườn? phần văn bản nào tả thế
giới lồi chim?
? Phần văn bản nào gây ấn tượng nhất?
? Kể về các lồi chim ở làng quê cĩ
theo một trình tự nào khơng?
+ Nhĩm tả các lồi chim lành, gần gũi
với con người như: bồ các, sáo, tu hú
+ Nhĩm là các lồi chim ác: diều hâu,
quạ, chim cắt và một lồi dám đánh lại
chúng là chèo bẻo
+ Đoạn nĩi về bìm bịp là phần chuyển
tiếp liên kết hai đoạn
Hoạt động 2: Đọc – tìm hiểu văn bản:
I./ Đọc - tìm hiểu chung:
1.Tác giả, tác phẩm:
- Duy Khán (1934 - 1995) quê ở Quế
Võ, Bắc Ninh là nhà văn của quân đội, đại tá về hưu
- Bài “ Lao xao” trích từ tập hồi kí tự truyện “ Tuổi thơ im lặng”, tác phẩm được giải thưởng hội nhà văn Việt Nam 1981
2.Phương thức biểu đạt:
Miêu tả Tự sự Hình dáng, màu sắc Kể lai lịch đặc tính
hoạt động của ong, của chúng bướm, chim,…
3.Bố cục: chia 2 phần a) Từ đầu đến “râm ran”: khơng gian làng quê lúc chớm hè
b) Phần cịn lại: tả thế giới lồi chim
Trang 8? Hoa thì thầm được miêu tả như vậy,
thế còn ong bướm thì sao?
?Trong các loài chim lành tác giả tập
trung kể về loài nào ?
? Chúng được kể bằng những chi tiết
nào?
?Em có nhận xét gì về các loài chim
này ?
? Nhóm chim ác gồm có những loài
chim nào
? Diều hâu có những điểm xấu và ác
nào?
?Điểm ác ở Quạ là gì ?
?Chim cắt ác ở điểm nào ?
? Em có nhận xét gì về các loài chim
này ?
? Bên cạnh đó còn có loại chim trị ác
đó là những loại chim nào ?
? Loài chim này được tác giả miêu tả
như thế nào ?
? Còn hoạt động của chúng ra sao ?
? Em có nhận xét gì vè các loài chim
này ?
? Em hình dung như thế nào về bức
tranh mùa hè này ?
- Giáo viên bình :
- Chuyển ý
Trong cái lao xao của đất trời, của
II./ Đọc – tìm hiểu văn bản:
1 Khơng gian làng quê lúc chớm hè
- Hoa của cây cối
- Ong và bướm tìm mật
Miêu tả đặc điểm hoạt động của ong bướm trong mơi trường sinh sống của chúng, tạo được bức tranh sinh động về
sự sống của ong và bướm trong thiên nhiên
2 Thế giới các lồi chim
*Các lồi chim hiền:
- Chim sáo, tu hú, bồ các, chim ri
Chim mang vui đến cho trời đất, tiếng hĩt vui của chúng đem lại mùa màng cho con người
*Các lồi chim ác:
- Diều hâu, quạ, chim cắt
Nghệ thuật miêu tả các lồi chim sinh động, tự nhiên, hấp dẫn, chọn những nét tiêu biểu ở mỗi lồi Kết hợp giữa tả, kể với nhận xét, bình luận Tác giả cĩ vốn hiểu biết phong phú, tỉ mỉ về các lồi chim, đặc biệt là tình cảm yêu mến, gắn
bĩ với thiên nhiên làng quê
Trang 9làng quê thì cĩ sự xuất hiện của hình
ảnh nào ?
Không chỉ hoa, ong bướm trong
vườn “lao xao” mà các loài chim cũng
hòa vào không gian lao xao ấy
- Giáo viên yêu cầu học sinh nhìn và
đọc thầm lại đoạn 2
? Như một đoạn phim quay chậm trên
màn ảnh kí ức hình ảnh các loài chim
được hiện ra Thế thì theo em có bao
nhiêu loài chim ?
? Mười loài chim mà tác giả kể khi
đọc ta tưởng chừng ông đang lan man
nhưng thực ra ông đã phân nhóm Vậy
theo em ông đã chia thành mấy nhóm
? Đó là những nhóm nào ?
? Tại sao tác giả lại gọi là nhóm chim
lành, chim ác và chim trị ác
- Định hướng : Gọi là nhóm chim lành
vì tiếng hót của chúng đem lại niềm
vui đến cho đất trời , niềm vui mùa
màng đến cho con người Nhóm chim
ác vì nó phá hoại đời sống con người
như bắt gà con, ăn trộm trứng
Nhóm chim trị ác vì chúng dám đánh
lại các loài chim ác, xấu
? Qua cách miêu tả các thế giới loài
chim, em biết gì thêm về Duy Khán?
Yêu mến, gắn bó với cuộc sống
làng quê, hiểu biết sâu sắc về thiên
nhiên đặc biệt ông có sự quan sát rất
tinh tế
?Cách miêu tả đó cho em hình dung
như thế nào về thế giới loài chim?
Rất sinh động, hấp dẫn nhiều màu
sắc
? Trong bài có sử dụng nhiều chất liệu
3 Chất văn hĩa dân gian trong bài
- Đồng giao, thành ngữ, truyên cổ tích
Trang 10văn hóa dân gian như thành ngữ, đồng
dao, truyện cổ tích Em hãy tìm các
dẫn chứng?
Thảo luận nhóm.
- Thành ngữ : Dây mơ rễ má, ke ûcắp
gặp bà gà
- Truyện cổ tích : Sự tich chim chèo
bẻo, sự tích chim bìm bịp
- Đồng dao : bồ các là … Chú bồ các
Hoạt động 4: Tổng kết - Luyện tập
?Bài văn đã cho em những hiểu biết gì
mới và những tình cảm như thế nào về
thiên nhiên làng quê qua hình ảnh các
loài chim
- Định hướng
- Hiểu biết một cách sâu sắc về thế
giới loài chim ở đồng quê
- Càng yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống
thanh bình của làng quê nơi đã từng
gắn liền với kí ức tuổi thơ
- Giáo viên giáo dục học sinh lòng
yêu mến thiên nhiên, yêu làng quê
IV./ Tổng kết
1 Nội dung:
- Vẻ đẹp và sự phong phú của thiên nhiên qua hình ảnh các lồi chim ở làng quê nước ta
- Yêu quí các lồi vật quanh ta
- Yêu làng quê, dân tộc
2 Nghệ thuật:
- Quan sát tinh tường, vốn sống phong phú
- Miêu tả + kể chuyện + bộc lộ cảm xúc, thái độ
* Ghi nhớ (sgk)
4 Củng cố, dặn dò :
- Đọc lại đoạn văn
- Làm bài tập ở SGK trang 114
- Học thuộc ghi nhớ, tác giả, tác phẩm, xem lại bài
- Học tất cả các bài phần B, xem lại bài tập từ bài 18 đến bài 27 tiết sau làm kiểm tra
5 Những điều cần lưu ý:
Ký duyệt giáo án tuần 30