Bài 13. Khái niệm về năng lượng và chuyển hóa vật chất

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung kiến thức Lời dẫn:.... Kể tên 1 dạng năng lượng?[r]

Ngày soạn: 08-12-2014 Ngày dạy: 2014 BÀI 13: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LƯỢNG VÀ CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT

A Mục tiêu bài học

Sau khi học xong bài này HS phải:

1 Kiến thức

 Nêu được khái niệm năng lượng

 Giải thích cấu trúc hóa học của ATP phù hợp với chức năng của chúng

 Trình bày được sự chuyển hóa vật chất và năng lượng trong tế bào

 Vận dụng được kiến thức đã học giải thích hiện tượng “phát sáng” ở đom đóm đực

2 Kỹ năng

 Quan sát hình cấu trúc phân tử ATP

 Làm việc nhóm

 Tư duy nhanh nhẹn

 Thuyết trình

3 Thái độ

 Chủ động, tích cực tìm hiểu kiến thức bài học

B Phương pháp dạy học

 Hỏi đáp

 Kĩ thuật động não

 Kĩ thuật khăn trải bàn

 Sơ đồ tư duy

C Chuẩn bị của GV, HS

1 Chuẩn bị của GV:

 Hình 13.1 Cấu trúc của phân tử ATP

 Hình 13.2 Quá trình tổng hợp và phân giải ATP

 Tranh 1 người bắn cung tên, cối xay gió, 1 người đẩy hòn đá

2 Chuẩn bị của HS:

 4 bạn 1 tờ giấy Ao

D Tiến trình lên lớp

I Ổn định lớp.

II Bài mới:

Hoạt động 1: Năng lượng và các dạng năng lượng có trong tế bào Mục tiêu:

 Học sinh trình bày được khái niệm năng lượng

 Trình bày được các dạng năng lượng

 Liên hệ thực tế, phân biệt các dạng năng lượng trong thực tế.

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung kiến thức Lời dẫn:

Kể tên 1 dạng năng lượng?

( mời liên tiếp nhiều học

sinh trả lời, mỗi học sinh trả

lời 1 dạng năng lượng Yêu

cầu các câu trả lời không

được trùng nhau _ kĩ thuật

+, năng lượng gió

Hướng dẫn học sinh quan sát

tranh hình: người bắn cung

tên, cối xay gió, người đẩy

hòn đá

Năng lượng là gì?

Phân loại năng lượng?

+, năng lượng mặt trời

+, năng lượng để di chuyển

+, năng lượng điện

+,năng lượng để làm việc

+,

Học sinh quan sát tranh và tìm hiểu nguồn lực để thực hiện các việc đó

Học sinh thảo luận nhóm và trả lời theo yêu cầu:

+, khái niệm năng lượng

+, trạng thái tồn tại của năng lượng

Học sinh nghiên cứu SGK trả lời

1 khái niệm năng lượng.

Năng lượng được định nghĩa

là khả năng sinh công Năng lượng trong tế bào thường tồn tại ở dạng tiềm ẩn chủ yếu trong các liên kết hóa học

2 phân loại năng lượng.

Trong cuốn sách sinh học

10 này có năng lượng

không?

Đáp án là có

Vậy năng lượng đó ở dạng

nào?

Đáp án: năng lượng ở dạng

thế năng

Khi đốt cuốn sách này thì

năng lượng chuyển hóa như

thế nào?

Dự kiến học sinh trả lời:

+, có

+, không

Học sinh trả lời:

Dự kiến học sinh trả lời:

+, năng lượng vẫn ở dạng thế năng

+, năng lượng chuyển sang dạng động năng

+, năng lượng tồn tại ở 2

Năng lượng được chia thành

2 loại: động năng và thế năng

+, động năng là dạng năng lượng sẵn sàng sinh ra công +, thế năng là loại năng lượng dự trữ, có tiềm năng sinh công

Kể tên một số dạng năng

lượng trong tế bào?

ATP là gì?

ATP được sử dụng như thế

nào?

Tại sao ATP được coi là

đồng tiền năng lượng?

4 học sinh là 1 nhóm, trình

bày câu trả lời trên giấy A0

theo hướng dẫn của giáo

viên._ kĩ thuật khăn trải bàn

dạng thế năng và động năng

Học sinh nghiên cứu trả lời

Kẻ giấy A0

Năng lượng có thể chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác Thế năng  động năng

3 các dạng năng lượng trong tế bào.

Năng lượng trong tế bào tồn tại ở dạng: hóa năng, nhiệt năng, điện năng,

+, giữ ổn định nhiệt độ cho

cơ thể, tế bào, không có khả năng sinh công

+, hóa năng: năng lượng tiềm ẩn trong các liên kết hóa học, đặc biệt là ATP

Nhận xét sự tích cực hoạt

động của từng học sinh và

từng nhóm, đánh giá và cho

điểm

Tổng kết nội dung kiến thức

Mỗi học sinh trình bày ý kiến cá nhân của mình vào 1

ô xung quanh tờ A0

Nhóm thảo luận rồi trình bày

ý kiến chung vào phần chính giữa của tờ A0

Treo tờ A0 lên bảng, đại diện nhóm trình bày

4 ATP-đồng tiền năng lượng trong tế bào.

ATP là hợp chất cao năng gồm 3 phần:

+, bazo nito Adenin

+, đường ribozo

+, 3 nhóm photphat

Liên kết giữa 2 nhóm phóm photphat cuối cùng dễ bị phá

Treo tranh và hướng dẫn học

sinh quan sát tranh: cấu trúc

của phân tử ATP

Giải thích hiện tượng phát

sáng ở đom đóm đực vào

buổi tối?

Tìm hiểu mục “em có biết”

để giải thích

vỡ để giải phóng năng lượng

Sử dụng ATP trong tế bào: +, tổng hợp nên các chất hóa học cần thiết cho tế bào +, vận chuyển các chất qua màng, đặc biệt là vận chuyển chủ động tiêu tốn nhiều năng lượng

+, sinh công cơ học, đặc biệt

là sự co cơ, hoạt động lao động

III tiểu kết

Hoạt động 2: Chuyển hóa vật chất.

Mục tiêu:

 Học sinh trình bày được khái niệm chuyển hóa vật chất?

 Giải thích được bản chất của quá trình chuyển hóa vật chất?

 Nêu được vai trò của chuyển hóa vật chất?

 Liên hệ thực tế về chế độ dinh dưỡng để tăng cường sức khỏe?

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung kiến thức Lời dẫn:

Thức ăn dinh dưỡng, đặc

biệt là protein di vào cơ

quan tiêu hóa được chuyển

hóa như thế nào?

Thế nào là chuyển hóa vật

Vận dụng kiến thức về sự tiêu hóa và hấp thụ các chất

ở sinh học 8, trả lời

Protein enzim aa Protein màng ruột máu Protein protein tế bào Protein + O2 ATP và sản phẩm thải

ATP: sinh công

Các chất khác như lipit, gluxit cũng chuyển hóa như vậy

Quá trình chuyển hóa trải qua nhiều phản ứng hóa học với nhiều loại enzim khác nhau

Bản chất quá trình chuyển

hóa vật chất?

Hướng dẫn học sinh quan

sát tranh hình 13.2

Hướng dẫn học sinh lập sơ

đồ mối quan hệ giữa các

quá trình cần năng lượng

với các quá trình cung cấp

năng lượng?

Mời một số học sinh trình

bày sơ đồ của mình

Nghiên cứu sách trả lời

Nghiên cứu sách trả lời

Học sinh quan sát tranh

Tư duy và lập sơ đồ._kĩ thuật tư duy

Trình bày sơ đồ của mình,

Chuyển hóa vật chất là tập hợp các phản ứng sinh hóa xảy ra bên trong tế bào

Bản chất quá trình chuyển hóa vật chất bao gồm:

+, đồng hóa: tổng hợp các hợp chất hữu cơ phức tạp từ các chất đơn giản

+, dị hóa: phân giải các chất hữu cơ phức tạp thành các chất đơn giản, cung cấp năng lượng cho tế bào

Đánh giá, bổ sung.

Vai trò của quá trình

chuyển hóa vật chất và

năng lượng

hoặc theo dõi sơ đồ của bạn

Nghiên cứu sách trả lời

(Phụ lục)

Giúp tế bào thực hiện các đặc tính đặc trưng khác của

sự sống như sinh trưởng, phát triển, cảm ứng và sinh sản

Chuyển hóa vật chất luôn kèm theo chuyển hóa năng lượng

III tiểu kết

III Củng cố:

IV Dặn dò, hướng dẫn học sinh học tập ở nhà.

- yêu cầu học sinh ôn lại bài cũ

- yêu cầu học sinh chuẩn bị bài mới:

 Giới thiệu bài mới và nội dung cần đạt

 Hướng dẫn học sinh hoàn thành phiếu KWL theo mẫu:

Phiếu học tập KWL Tên bài học: enzim và vai trò của enzim trong quá trình chuyển hóa vật chất

Tên học sinh:

Tên lớp:

K (điều đã biết) W (điều chưa biết) L (điều muốn biết)

Yêu cầu học sinh điền thông tin vào cột K và W

Yêu cầu học sinh gửi lại phiếu học tập KWL trước khi tới tiết học của bài tiếp theo Qua phiếu học tập, giáo viên điều chỉnh bài soạn sao cho phù hợp với nhận thức của học sinh

V Rút kinh nghiệm.

Phụ lục

ATP

Quang hợp sinh tổng hợp các hợp chất khác nhau

và các đại phân tử

oxi hóa xacarit

oxi hóa axit béo hoạt hóa các chất

oxi hóa axit amin hút và vận chuyển tích cực

co cơ

chu trình kreb

và chuỗi vận chuyển điện tử sinh điện

ADP

(Cung cấp năng lượng) (cần năng lượng)

H mối quan hệ giữa các quá trình cần năng lượng và các quá trình cung cấp năng lượng