- C 4 chỉ có hai đồng phân mạch cacbon: mạch không nhánh và mạch nhánh.. đơn giản nhất, anken đo được gọi là gì? - Tương tự các em tham khảo sách giáo khoa và cho biết tên thông thườn[r]
Trang 1Bài 29: Anken
I Mục tiêu
1 Kiến thức
Học sinh biết:
- Định nghĩa về HC không no, anken
- Đồng đẳng, đồng phân, danh pháp của anhken
- Gọi tên ankan
- Tính chất vật lý, TCHH đặc trưng của anken
- Biết phân biệt anken với ankan bằng phương pháp hó học
- Phương pháp điều chế và ứng dụng của anken
Học sinh hiểu
- Nguyên nhân gây ra những tính chất hóa học đặc trưng của anken (trung tâm phản ứng của anken)
- Tại sao một số anken lại có đồng phân hình học
Học sinh vận dụng
- Viết CTCT, gọi tên các anken
- Xác định số đồng phân của anken: đồng phân cấu tạo, đồng phân hình học
- Viết PTPƯ chứng minh TCHH đặc trưng của anken
- Phân biệt ankan và anken bằng phương pháp hóa học
- Làm các bài tập liên quan đến anken
2 Kỹ năng
- Viết CTCT, gọi tên anhken
- Viết đầy đủ các đồng phân của anken
- Dự đoán tính chất hóa học (xuất phát từ đặc điểm cấu tạo )
- Viết phương trình phản ứng, gọi tên các chất
- Quan sát thí nghiệm, nhận xét hiện tượng
3 Thái độ, phát triển năng lực
Thái độ:
- Polime được tổng hợp từ anken có rất nhiều ứng dụng gần gũi với đời sống: làm ống dẫn nước,túi nilon đồ nhựa, keo dán…từ đó làm tăng sự hứng thú của học sinh đối với việc học tập bộ môn
- Giáo dục cho học sinh ý thức trách nhiệm đối với cuộc sống: sử dụng tiết kiệm nguồn nhiên liệu, các loại sản phẩm có nguồn gốc polime vì khi thải
ra môi trường, thì phải mất rất nhiều thời gian chúng mới phân hủy…
- Quy luật lượng đổi chất đổi: sự khác nhau về TCHH của ankan và anken
Phát triển năng lực
- Năng lực tự học
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: phân tích được tình huống thí nghiệm, tình huống giả định mà giáo viên đặt ra từ đó dự đoán kết luận về TCHH
- Năng lực thể chất:
Trang 2- Năng lực giao tiếp: gọi tên các anken, sản phẩm của các phản ứng, chủ động giao tiếp, tự tin trình bày ý hiểu của mình trước lớp hoặc biện luận cho câu trả lời của mình
- Năng lực hợp tác: làm việc nhóm, giải quyết nội dung học tập mà bài học đặt ra
- Năng lực tính toán: làm bài tập định lượng liên quan đến bài học
II Chuẩn bị của giáo viên
III Tiến trình dạy học
Bài học trước chúng ta đã học về các hidrocacbon no, vậy hidrocacbon không no thì có
gì giống và khác so với HC no, bài học hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Hoạt động 1: đinh nghĩa anken
- Cô các HC sau
C
H2 CH2
C
H3 CH CH2
C CH2
CH3 C
H3 C
H3 CH CH CH3
Các em hãy nhận xét sự giống nhau về
đặc ddiemr cấu tạo của cá HC trên?
- Các HC như vậy được gọi là anken.Vậy
một bạn hãy cho biết định nghĩa về anken
Hoạt động 2:Đồng đẳng, đồng phân, danh
pháp
1.Dãy đồng đẳng anken
- Cô có anhken: C2H4 một bạn hãy viết
CTPT của các anken là đồng đẳng của
C2H4
- Các em có nhận xét gì về mối quan hệ
giữa số nguyên tử hidro và sô nguyên tử
cácbon?
- Từ đó bạn nào có thể rút ra CTPT tổng
quát của anken? Nếu có n – nguyên tử
cacbon thì anken tổng quát sẽ là?
- Anken có một liên đôi thì n nhỏ nhất
bằng mấy để thỏa mãn tính chất đó?
- Đều có chứa một liên đôi C = C trong phân tử
- Mạch hở
- Là những HC mạch hở mà trong phân tử có một liên kết đôi C = C
- C3H6, C4H8, C5H10…
- Số nguyên tử hidro bằng hai lần
số nguyên tử cacbon
- CnH2n
Trang 32 Đồng phân
a) Đồng phân cấu tạo
- Các em hãy viết các đồng phân cấu tạo
của ankan C4H10
- Hai đồng của ankan thuộc loại đồng
phân gì?
- Vậy nếu hai thay một liên kết đơn C - C
trong ankan bằng một liên kết đôi C=C thì
ta sẽ thu được mấy công thức cấu tạo?
- C4 chỉ có hai đồng phân mạch cacbon:
mạch không nhánh và mạch nhánh Vậy
tại sao anken C4 lại có ba đồng phân?
- Theo các thì C2H4 và C3H8 có mấy đồng
phân cấu tạo
Các anken C2H4 và C3H8 không có đồng
phân cấu tạo anken, từ C4 trở đi anken có
đồng phân cấu tạo mạch cacbon và đồng
phân vi trí liên kết đôi
b) Đồng phân hình học
- Ngoài đồng phân cấu tạo thì anken còn
có đồng phân hình học
- Vậy đồng phân hình học là, nó khác gì
với đồng phân cấu tạo?
Đồng hình học là chỉ sự phân
bố trong không gian của phân tử
- n=2
C
H3 CH CH3
CH3
C
H3 CH2 CH2 CH3
- Đồng phân mạch cácbon
- Ba công thức cấu tạo:
C
H2 C CH3
CH3
C
H2 CH CH2 CH3 C
H3 CH CH CH3
- anken có đồng phân vị trí liên kết đôi nên có nhiều đồng phân hơn so với ankan
- Một
Trang 4- Những anken như thế nào thì có đồng
phân hình học, hay tất cả các anken đều
có đồng phân hình học
Những anken có đặc điểm
cấu tạo sau thì có đồng phân hình học
R4
R3
R1
R2
Với R là các nhóm nguyên tử hoặc
nguyên tử thỏa mãn R1 # R2 và R3 # R4
- Vậy gọi tên các đồng phân này như thé
nào để có thể phân biệt với đồng phân cấu
tạo?
Trong anken mạch chính là mạch dài nhất
có chưa liên kết đôi C= C nếu:
Nếu đồng phân có mạch
chính ở cùng một phía của liên kết đôi được gọi là đồng phân cis
Đồng phân có mạch chính ở
về hai phía khác nhau của liên kết đôi gọi là đồng phân trans
VD:
Cho các anken, anken nào có đồng phân
hình học hay không?
C
H2 C CH3
CH3
C
H2 CH CH2 CH3
C
H3 CH CH CH3
- But- 2- en có đồng phân hình học:
H
CH3 C
H3
H
CH3
H C
H3
H
Mạch chính của but-2-en có mấy nguyên
tử cacbon
- Anken thứ hai có đồng phân hình học
Trang 5- Vậy theo các em đồng phân nào là cis,
đồng phân nào là trans
- Người ta gọi tên các đồng phân hình học
bằng cách thêm tiền tố cis hoặc trans
trước tên của anken đó:
Cis- but-2-en
Trans- but-2-en
- Vậy C4H8 có tất cả mấy đồng phân?
- Tương tự mời một bạn lên bảng viết
đồng phân hình học của anken
3-metylpen-2-en và xác định đồng phân
cis-trans
C
H3 CH C CH2 CH3
CH3
- Theo các em thì các chất có đồng phân
hình học thì CTCT của chúng có giống
nhau hay không?
- Vậy TCHH của chúng có giống nhau
hay không?
Như vậy khác với đồng phân cấu tạo,
các chất là đồng phân hình học của nhau
thì có cùng CTCT, TCHH chúng chỉ khác
nhau ở một sô TCVL như: t0
nc, t0
s…
BTVN :Tương tự các em về nhà viết tất
cả các đồng phân của anken có CTPT
C5H10
3 Danh pháp
- Có mấy loại danh pháp:
a) Tên thông thường
- Một sô ít ancol có tên thông thường
- Ở lớp 9 thì các em đã được học về anken
- Bốn
- Đồng phân thứ nhất là cis
- Đồng phân thứ hai là trans
- Bốn: 2 đồng phân cấu tạo và hai đồng phân hình học
C2H5
CH3 C
H3
H
CH3
C2H5 C
H3
H
+) trans-3 - metylpen-2-en +) cis-3 - metylpen-2-en
- Có
- Có
Trang 6đơn giản nhất, anken đo được gọi là gì?
- Tương tự các em tham khảo sách giáo
khoa và cho biết tên thông thường của các
annken sau: C3H6, C4H8
- Vậy nếu cô xuất phát từ tên ankan tương
ứng thì các em hãy rút ra cho cô quy tắc
gọi tên thông thường của ancol?
- Trên đây là cách gọi tên anken theo tên
thông thường.Vấn đề đặt ra đó là C4H8 có
tới ba đồng phân cấu tạo, nếu gọi tên là
butilen thì có phân biệt được ba đồng
phân cấu tạo đó không? Để giải quyết vấn
đề chúng ta cùng tìm hiểu sang phần gọi
tên theo danh pháp thay thế
b) Tên thay thế
- Mời một bạn nhắc lại các bước gọi tên
ankan theo danh pháp thay thế
- Tương tự, gọi tên anken cũng gồm ba
bước
Chọn mạch chính là mạch: dài nhất
có chứa liên kết đôi
Đánh số ưu tiên đầu gần liên kết đôi
Gọi tên: Số chỉ vị trí nhánh- tên
nhánh + tên mạch chính + số chỉ vị
trí liên kết đôi + en
- Ví dụ: Gọi tên thay thế của các anken
sau
- Hai loại: danh pháp thông thường và danh pháp thay thế
- C2H4: etilen
- C3H6: propilen
- C4H8: butilen
- Đổi đuôi an thành ilen
- Chọn mạch chính là mạch dài nhất và có nhiều nhánh nhất
- Đánh số: đánh sô bắt đầu từ phía gần nhánh nhất
- Gọi tên : Số chỉ vị trí nhánh- tên nhánh + tên mạch chính + an
Trang 7CH3
C
H2 CH CH2 CH3
C
C
- Bảng 6.1 trong sách giáo khoa có trình
bày tên gọi thay thế của một số anken các
em tham khảo thêm
- BTVN: gọ tên các anken ứng với các
CTCT ở bài tập 1
Hoạt động 3: Tính chất vật lý
Các em nghiên cứu sách giáo khoa và
trình bày TCVL của anken
C
H2
3
CH3
C
H2
4
C
H2
3 prop-1-ene
but-1-ene
but-2-ene
C
H3
4