Tuần 31. Thực hành các phép tu từ: phép điệp và phép đối.

Trong chương trình THCS ở cấp hai các em đã được tìm hiểu và phần nào đã có những kiến thức cơ bản về các biện pháp tu từ, trong số đó có phép điệp và phép đối.. Phép đối.[r]

Thực hành các phép tu từ:

phép điệp và phép đối

Giáo viên hướng dẫn: Cô Nguyễn Thị Thanh Lan Người soạn: Dương Thị Quỳnh Lan

Đối tượng: Học sinh lớp 10A15

Ngày soạn: 02/03/2017

A Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:

1 Kiến thức:

- Củng cố và nâng cao kiến thức về phép điệp và phép đối trong việc sử dụng

tiếng Việt

2 Kỹ năng:

- Có kĩ năng nhận diện, phân tích cấu tạo và tác dụng của hai phép tu từ trên

và có khả năng sử dụng được các phép tu từ đó khi cần thiết

3 Thái độ:

- Thấy được vẻ đẹp của tiếng Việt để từ đó yêu quý, tôn trọng và giữ gìn sự

trong sáng của tiếng Việt

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giáo viên.

- Sách giáo khoa, sách giáo viên Ngữ văn 10, tập 2 - ban cơ bản

- Giáo án giảng dạy

2 Học sinh.

- Sách giáo khoa, vở soạn, bút, vở ghi…

C Phương pháp, phương tiện dạy học

1 Phương pháp dạy học: sử dụng kết hợp các phương pháp: phát vấn, đàm thoại,

gợi mở, nêu vấn đề…

2 Phương tiện dạy học: bảng đen, phấn, phiếu trả lời câu hỏi…

D Tiến trình bài dạy

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ: Em hãy trình bày cấu trúc của văn bản văn học? Và chọn phan

tích một tầng trong cấu trúc của văn bản văn học?

3 Bài mới:

* Vào bài mới: Người ta thường nõi “Phong ba bão táp không bằng ngữ pháp

Việt Nam” Tiếng Việt ta vốn phong phú và giàu nhịp điệu được tạo nên bởi các

thanh sắc, ngôn ngữ địa phương và quan trọng là việc sử dụng các biện pháp tu từ Trong chương trình THCS ở cấp hai các em đã được tìm hiểu và phần nào đã có những kiến thức cơ bản về các biện pháp tu từ, trong số đó có phép điệp và phép đối Vì vậy, hôm nay, cô và cả lớp sẽ cùng nhau thực hành hai phép tu từ: phép điệp và phép đối

Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh ôn

lại lí thuyết

GV hỏi: Hãy trình bày khái niệm về

phép điệp?

GV hỏi: Em hiểu như thế nào về phép

đối?

I Ôn lại lí thuyết

(chỉ ghi tên các đề mục)

1 Phép điệp

Phép điệp là biện pháp tu từ lặp lại một yếu tố diễn đạt (vần, nhịp, từ, cụm

từ, câu…) nhằm nhấn mạnh, biểu đạt cảm xúc và ý nghĩa, có khả năng gợi hình tượng nghệ thuật

Phân loại:

+ Điệp từ + Điệp ngữ + Điệp cú pháp

2 Phép đối Phép đối là cách sử dụng từ ngữ tạo

nên sự cân xứng về cấu trúc, hài hoà về

âm thanh, nhịp điệu… tạo nên nét nghĩa

Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh

thực hành phép điệp và phép đối

1 Thực hành phép điệp

- Chia lớp thành 4 nhóm Thảo luận

trong 10 phút và ghi câu trả lời

vào phiếu bài tập

Câu hỏi: Hãy tìm, phân loại và

phân tích các câu thơ, câu văn có

sử dụng phép điệp mà em biết

2 Thực hành phép đối

- Chia lớp thành 4 nhóm Có thể

chơi 3 hoặc 5 hiệp (tùy vào thời

gian)

GV đưa ra câu đối, các nhóm sẽ

có 2 phút để thảo luận và đưa ra

câu đối đối lại Nhóm nào đối hay

và chỉnh nhất sẽ chiến thắng

Các câu đối lần lượt được đưa ra:

+Trời xanh, mây trắng, nắng vàng

+ Lớp học năm xưa nhiều kỉ niệm

+ Tết trong nhà, Tết ra ngoài phố

+ Đêm ba mươi nghe tiếng pháo

nổ… Đùng! ờ ờ …Tết

+ Trên trời có đám mây xanh

(GV sẽ chỉnh sửa, nhận xét xem đối

chỉnh hay chưa chỉnh về số từ, thanh

điệu, từ loại, nghĩa)

Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh

luyện tập (nếu còn thời gian)

Điền từ còn thiếu vào các câu sau và

phân tích tác dụng của các phép

điệp,phép đối được sử dụng:

a Mai về miền Nam dâng trào nước

mắt

… làm con chim hót quanh

lăng Bác

…làm đóa hoa tỏa hương đâu

đâu đây

…làm cây tre trung hiếu chốn

tương phản hoặc tương đồng nhằm nhấn mạnh một nội dung nào đó

II Thực hành phép điệp và phép

đối

1 Phép điệp

(GV sẽ chữa và chốt ý vào phiếu bài tập của các nhóm)

2 Thực hành phép đối

Ghi lại 5 câu đối hay nhất của học sinh lên bảng

III Luyện tập

a Muốn

Muốn

này

(Viếng lăng Bác- Viễn Phương)

b …rượu, …tiền,…đệ tử

…cơm,… rượu,…ông tôi

(Thói đời- Nguyễn Bỉnh Khiêm)

Muốn

 Phép điệp và phép đối: nhấn mạnh ước muốn, tình cảm của tác giả với Bác b Còn rượu, còn tiền, còn đệ tử Hết cơm, hết rượu, hết ông tôi (Thói đời- Nguyễn Bỉnh Khiêm)  Phép điệp và phép đối: nhấn mạnh, lên án xã hội đồng tiền đã ảnh hưởng, chi phối mọi mối quan hệ trong xã hội E Củng cố, dặn dò -Gọi học sinh nhắc lại khái niệm phép điệp, phép đối - Làm phần Luyện tập vào vở bài tập. - Chuẩn bị bài Nội dung và hình thức của văn bản văn học. F Rút kinh nghiệm