=> Cho phép chúng ta khảng định XH có sự phân biệt giàu nghèo - Sản xuất phát triển hình thành các bộ lạc điều kiện từng gia đình khác nhau => Sự phân công lao động Tại sao khi sản xuất [r]
Trang 1Ngày soạn : 11/11/2009 Ngày dạy: 14/11/2009
TIẾT 12: BÀI 11 NHỮNG CHUYỂN BIẾN VỀ XÃ HỘI
1 MỤC TIÊU
a Về kiến thức
Giúp HS
- Do sự tác động của sự phát triển kinh tế, XH nguyên thuỷ đã có sự
chuyển biến trong quan hệ giữa người với người ở nhiều lĩnh vực
- Nẩy sinh những vùng văn hoá lớn trên khắp 3 miền đất nước chuẩn bị bước sang thời dựng nước, trong đó đáng chú ý nhất là văn hoá Đông Sơn
b Về kĩ năng
- Bồi dưỡng kĩ năng nhận biết, nhận xét, so sánh sự việc, bước đầu biết sử dụng bản đồ
c Về thái độ
- Bồi dưỡng ý thức về cội nguồn dân tộc
2 CHUẨN BỊ CỦA GV & HS
a Chuẩn bị của GV : Nghiên cứu tài liệu, soạn giảng + bản đồ Việt
Nam, tranh, hiện vật phục chế
- Soạn giáo án
b Chuẩn bị của HS : Đọc và tìm hiểu bài theo câu hỏi SGK
3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY (45’)
a kiểm tra bài cũ (5’)
1>Câu hỏi : Nghề tròng lúa nước ra đời ở đâu trong điều kiện nào ?
2>Đáp án - Họ định cư lâu dài ở đồng bằng, ven biển,ven sông, thung
lũng
- Công cụ sản xuất được cải tiến
- Sự phát triển của nghề nông
=> Phát hiện ra nghề trồng lúa nước
=>Ra đời ở ven sông ,ven biển
- Lúa trở thành cây lương htực chính
*Giới thiệu bài :
Trong tiết học trước chúng ta đã tìm hiểu về những chuyển biến trong nền kinh tế từ những chuyển biến trong nền kinh tế đã dẫn đến sự chuyển biến trong
xã hội => Xuất hiện sự phân công trong XH, sự phân hoá giầu nghèo Đây là những chuyển biến quan trọng chuẩn bị cho thời đại mới Thời dựng nứơc của
cư dân các vùng ven sông lớn
b Dạy nội dung bài mới (36’)
H
?
Đọc mục 1 SGK
Những phát minh thời Phùng Nguyên –
1 / Sự phân công lao động đã
được hình thành như thế nào ? ( 14 phút )
Trang 2?
H
?
H
?
H
?
H
?
H
?
H
?
H
?
H
Hoa Lộc là gì ?
=> Thuật luyện kim
Trong sản xuất nếu dùng công cụ đồng
thay thế công cụ đá sẽ đem lại lợi ích gì ?
- Quan sát H31- 34 nhận xét
=> Cày sâu hơn, Đỡ tốn sức hơn – nhàn
hơn
=> Sản xuất mở rộng – năng xuất lao
động tăng
Em có nhận xét gì về đúc một công cụ
đồng so với công cụ đá ?
=> Đúc đồng phức tạp hơn,cần kĩ thuật
cao hơn
Theo em trong XH có phải ai cũng biết
đúc đồng không ?
=> Không- chỉ có 1 số người biết luyện
kim – đúc đồng => Chuyên môn hoá
Sản xuất phát triển số người lao dộng
ngày càng tăng tất cả mọi người vừa lo
sản xuất ngoài đồng vừa rèn đúc công cụ
lao động được không ?
=>Không
Vậy theo em cư dân Lạc Việt phải làm
như thế nào ?
=> Phải có sự phân công lao động
- Thủ công nghiệp – nông nghiệp tách
thành 2 ngành riêng
=> Thủ công nghiệp tách khỏi nông
nghiệp là 1 bước tiến của XH => Sự
phân công lao động đựơc hình thành
Sản xuất phát triển, số người lao động
tăng người nông dân vừa lo việc đồng
áng vừa lo việc nhà có được không ?
=>Không, sẽ vất vả
Họ phải làm như thế nào cho hợp lí ?
=> Cần có sự phân công lao động trong
nhà, ngoài đồng
Vậy trong điều kiện nào xuất hiện sự
phân công lao động ?
=> Từ việc sử dụng công cụ bằng đồng
sản xuất nông nghiệp trồng lúa nước ngày
càng cao Chính từ sự phát triển này đã
làm nẩy sinh sự phân công trong lao động
( Hoặc G đưa kết quả H thảo luận tại sao
lại như vậy ? )
- Từ thực tế sản xuất phát triển
đã nẩy sinh nhu cầu phân công lao động
Trang 3?
?
?
H
?
H
?
H
G
G
H
?
=> Vì các bứơc làm ruộng đòi hỏi sức lao
động khác nhau ,người làm nông nghiệp
tăng cần có người chuyên tâm : ngoài
đồng, ở nhà
Sự phân công lao động được hình thành
như thế nào ?
Tại sao có sự phân công lao động như
thế?
Để tiến hành sản xuất nông nghiệp trồng
lúa nước phải trải qua những công đoạn
chính
nào ?
=> Cày bừa, cấy, chăm sóc, thu hoạch
Yêu cầu mỗi công đoạn đòi hỏi sức lực
của mỗi con người như thế nào ?
=> Đòi hỏi sức lực khác nhau – sản xuất
phát triển ,yêu cầu đó ngày càng cần thiết
.Giới tính nam nữ khác nhau, nam có sức
lực cơ bắp hơn
Theo truyền thống dân tộc ta đàn ông
thường lo việc đồng áng, đàn bà thường
lo việc trong nhà, tại sao ?
=> Hợp lí vì lao động ngoài đồng nặng
nhọc hơn, nhưng đa dạng phức tạp hơn,
tỉ mỉ hơn => Phụ nữ thích hợp hơn
Khái quát : Như vậy XH có sự phân công
lao động giữa đàn ông và đàn bà => Sự
phân công lao động phức tạp hơn =>
chuyển biến cực kì quan trọng
Chuyển ý :
Sự phân công lao động đã làm cho sản
xuất phát triển thêm 1 bước từ sự
chuyển biến kinh tế đã kéo theo sự
chuyển biến các mối quan hệ giữa người
và người
Đọc SGK
- Nam giới : + Làm nông nghiệp + Săn bắt, đánh cá + Chế tác công cụ lao động, + Làm đồ trang sức
- Phụ nữ : + Làm nông nghiệp + Việc nhà
+ Đồ gốm + Dệt vải
Đây là sự chuyển biến đầu tiên cực kì quan trọng
2 / Xã hội có gì đổi mới ?
( 12’ )
Trang 4?
H
?
H
?
H
?
H
?
?
H
?
H
G
Trước kia XH phân chia tổ chức XH
nào?
=> Thị tộc
Nay cuộc sống các cư dân ở lưu vực các
con sông lớn như thế nào ?
=> Đông hơn ,định cư lâu dài
Các làng bản ( chiềng chạ ) ra đời như thế
nào ?
=> Sản xuất phát triển ngày càng cao =>
Họ định cư lâu dài ở đồng bằng ven sông
lớn => Dần hình thành các chiềng chạ (
làng bản)
Bộ lạc ra đời như thế nào ? ( điều kiện )
=> Nhiều chiềng chạ họp thành bộ lạc
- Đứng đầu chiềng chạ là 1 tộc trưởng
- Đứng đầu bộ lạc là 1 tù trưởng có quyền
chỉ huy sai bảo ,được chia phần thu hoạch
nhiều hơn người khác
Trong điều kiện nào dẫn tới xuất hiện bộ
lạc ?
=>Nhờ cải tiến công cụ lao động, kinh tế
phát triển, dân đông, định cư lâu dài
XH có gì đổi mới nữa ?
Giai đoạn trước chế độ XH gì ? ( mẫu hệ)
Ai làm chủ ? Tại sao ?
=>Công cụ sản xuất bằng đá - kết quả sản
xuất thấp – Sống dựa vào thiên nhiên :
hái lượm, săn bắt, do người đàn bà đảm
nhiệm nguồn hái lượm thường xuyên hơn
=> Người đàn bà giữ vai trò chủ yếu =>
Chế độ thị tộc mẫu hệ
Giai đoạn này có gì khác trước ? Ai làm
chủ ? Tại sao ?( Điều kiện nào dẫn tới sự
thay đổi này ?)
=> Công cụ sản xuất bằng kim loại tiến
bộ, kĩ thuật phổ biến
-Sản xuất ngày càng mở rộng,ổn định sản
xuất – Trở thành nguồn sống chủ yếu
.Vai trò của người đàn ông ngày càng
quan trọng hơn họ phải đảm nhiệm những
khâu quan trọng, nặng nhọc trong sản
xuất nông nghiệp => Do có sự phân công
lao động
- Chính thực tế công việc kiếm sống hàng
ngày diễn ra như thế dẫn đến chế độ mẫu
- Hình thành chiềng chạ ,bộ lạc
- Người đàn ông làm chủ gia đình
chê độ phụ hệ
Trang 5?
H
?
H
?
H
G
H
?
H
?
H
hệ chuyển sang chế độ phụ hệ => Do
người đàn ông giữ vai trò chủ yếu trong
gia đình
- Nội dung truyện : “ Sơn Tinh – Thuỷ
Tinh”, “ Chử Đồng Tử”… Phản ánh
quan hệ vợ theo chồng , xong tàn dư chế
độ mẫu hệvẫn còn tồn tại lâu đời
Đọc đoạn cuối
Trong các di chỉ thời kì này người ta đã
phát hiện trong những ngôi mộ điều gì ?
=> Có những ngôi mộ không có của cải
chôn theo
Có những ngôi mộ có nhiều của cải, đồ
trang sức chôn theo
Em có suy nghĩ gì về sự khác nhau giữa
các ngôi mộ ?
=> Cho phép chúng ta khảng định XH có
sự phân biệt giàu nghèo
- Sản xuất phát triển hình thành các bộ
lạc điều kiện từng gia đình khác nhau =>
Sự phân công lao động
Tại sao khi sản xuất phát triển, bộ lạc
hình thành vấn đề đặt ra là cùng với sự
phân công lao động, XH cũng dần dần
phân hoá giàu nghèo
- Thảo luận
=> Những người già giàu kinh nghiệm
trong sản xuất được bầu làm quản lí làng
bản
=> Khi chia phần thu hoạch người quản lí
được phần hơn
=> Thu nhập gia đình khác nhau : sức
khoẻ đất đai nhiều, tốt => Dẫn tới sự
phân hoá giàu nghèo
Chuyển ý :XH phát triển nảy sinh như thế
nào ?
Đọc SGK
Trên đất nước ta hình thành những nền
văn hoá phát triển cao thời gian hình
thành ?
=> TKVIII-TKI TCN
Tại sao thời gian này lại hình thành nền
văn hoá lớn ?
- Xã hội có sự phân hoá giàu nghèo
3 / Bước phát triển mới về
xã hội được nẩy sinh như thế nào?
( 10’ )
Trang 6?
H
?
H
?
H
?
H
?
H
?
G
?
H
-Thảo luận
Xem H 31-34
Thời kì văn hoá Đông Sơn có những công
cụ chủ yếu đựơc chế tác bằng gì ?
- Đồng
Nhận xét gì về công cụ đồng ?
=> Sắc, năng xuất tăng
Những công cụ nào góp phần tạo nên
chuyển biến về kinh tế xã hội
=> Công cụ đồng …
Tại sao nhờ công cụ đồng …chuyển biến
XH?
=> Kinh tế phát triển =>XH đổi mới
Còn nguyên nhân nào nữa dẫn tới hình
thành những nền văn hoá phát triển
=> Phân công lao động
Nêu những trung tâm văn hoá lớn thời đó
?
Chỉ trên bản đồ
=> óc Eo là cơ sở kinh tế văn hoá của
Tây Nam Bộ xưa, gần gũi với dân tộc
Khơ Me ngày nay => Thuộc thời đại
đồng thau sơ kì đồ sắt là cơ sở cho sự
hình thành nhà nước Phù Nam sau này
=> Văn hoá Sa Huỳnh : Là cơ sở kinh tế
ban đầu của người Chăm nền văn hoá
thuộc thời đại đồng thau sơ kì đồ sắt là cơ
sở cho sự hình thành nhà nước Chăm pa
sau này
=> Văn hoá Đông Sơn phát triển cao hơn
địa bàn rộng hơn
Em hiểu gì về văn hoá Đông Sơn ?
=> Công cụ đồ dùng, đồ trang sức phát
triển hơn trước Đồ đồng gần như thay
thế đồ đá
- Các nhà khảo cổ đã tìm thấy hàng loạt
công cụ vũ khí bằng đồng : Cày, giáo
…hình dáng trang trí hoa văn giống nhau
ở nhiều nơi : ĐBBB,BTB, sông Mã, sông
Cả => Sử gọi cư dân thuộc văn hoá Đông
Sơn là người Lạc Việt
- Nhờ công cụ đồng
- Có sự phân công lao động
- Sản xuất nông nghiệp phát triển
=> Phát triển kinh tế, XH=> Hình thành những nền văn hoá phát triển
+ óc Eo ( An Giang ) + Sa Huỳnh ( Quảng Ngãi ) + Đông Sơn ( Bắc trung bộ, Bắc bộ )
* Đây là sự chuyển biến quan trọng chuẩn bị cho thời đại mới: Thời đại dựng nước
c Củng cố, luyện tập (3’)
Trang 7GV: Khái quát bài học
Bài tập : Khoanh tròn vào câu em chọn là đúng
Bố trí lực lượng lao động trong một gia đình làm nông nghiệp ta chọn phương án
nào ?
A Người chuyên làm đất, tưới nước
B Người chuyên làm cỏ trừ sâu
C Người thì chuyên thu hoạch, chế biến sản phẩm
D Mọi người trong gia đình cùng làm một trong các công việc trên Đáp án : A,B, C
d hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (1’)
- Nắm chắc nội dung bài học
- Đọc lại SGK
- Làm bài tập còn lại trong vở bài tập
- Đáp án : Bài 2 : A: gốm , B : nông nghiệp , C : công cụ kim loại
- Chuẩn bị bài theo câu hỏi SGK bài : Nhà nước Văn Lang