GV: Kĩ thuật luyện đồng của người Việt cổ đã đạt tới trình độ điêu luyện, nó là hiện vật tiêu biểu nhất cho trí tuệ tài năng và thẩm mỹ của người thợ thủ công đúc đồng thời bấy giờ([r]
Trang 1Ngày soạn: 19/ 11/ 2015.
Ngày giảng: 21/ 11/ 2015
Tiết 14, Bài 13:
ĐỜI SỐNG VẬT CHẤT VÀ TINH THẦN CỦA CƯ DÂN
VĂN LANG
I MỤC TIÊU BÀI HỌC.
1 Kiến thức.
- HS hiểu thời kì Văn Lang, cư dân đã xây dựng cho mình một cuộc sống vật chất, tinh thần riêng, phong phú tuy còn sơ khai
2 Kĩ năng.
- Rèn kĩ năng quan sát và nhận xét tranh ảnh
3 Tư tưởng, tình cảm, thái độ.
- Bước đầu giáo dục cho HS lòng yêu nước và ý thức về văn hóa dân tộc
II PHƯƠNG TIỆN DẠY VÀ HỌC.
1 GV.
- Giáo án, SGK lịch sử 6
- Máy chiếu, tài liệu về đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang
- Trống đồng được mô phỏng lại
2 HS.
- SGK lịch sử 6
III TIẾN TRÌNH DẠY VÀ HỌC.
1 Ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ: Bài hôm nay dài, nên cô không kiểm tra bài cũ
3 Bài mới.
GV: Theo em hiểu đời sống vật chất và tinh thần gồm những mặt gì?
Hs: Đời sống vật chất: ăn, mặc,ở, phương tiện đi lại…
Đời sống tinh thần: ca hát, nhảy múa…
Gv: Ở mỗi giai đoạn lịch sử, mỗi thời đại đều có những nét riêng về đời sống vật chất và tinh thần Cư dân Văn Lang thời xưa cũng không nằm ngoài quy luật đó Vậy đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang có những điểm gì nổi bật, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong tiết học hôm nay Các em ghi bài: Tiết 14, bài 13: ĐỜI SỐNG VẬT CHẤT VÀ TINH THẦN CỦA CƯ DÂN
VĂN LANG
Trang 2
HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC NỘI DUNG
Gv yêu cầu Hs theo dõi SGK
Giới thiệu: Người Lạc Việt lúc đó đã biết
trông lúa nước và trồng lúa nương
Slide: HSQS Hình lưỡi cày đồng, lưỡi liềm
đồng
? Cư dân Văn Lang xới đất để gieo trồng
bằng công cụ gì?
HS: Lưỡi cày bằng đồng
GV: Như vậy nông nghiệp nước ta đã chuyển
từ giai đoạn nông nghiệp dùng cuốc sang nông
nghiệp dùng cày, các công cụ bằng đá đã
chuyển sang công cụ bằng đồng Đây là bước
tiến dài trong lao động sản xuất của cư dân Văn
Lang
? Trong nông nghiệp cư dân Văn Lang đã
biết làm những nghề gì?
HS: Họ biết trồng trọt và chăn nuôi.
? Họ trồng những cây gì?
HS:
Vị trí của cây lúa trong nền kinh tế nước ta
hiện nay?
Hs:
? Họ chăn nuôi gì?
HS:
GV sơ kết: Như vậy với công cụ bằng đồng,
nghề nông nguyên thủy ở Văn Lang đã có bước
tiến mới Năng suất lao động ngày càng tăng,
cuộc sống của họ ổn định hơn và ít phụ thuộc
vào thiên nhiên
Chuyển ý: Nông nghiệp đạt được những thành
tựu như vậy là nhờ công cụ lao động Vậy thủ
công nghiệp của cư dân Văn Lang phát triển
như thế nào ta cùng tìm hiểu ở mục sau
? Cư dân Văn Lang biết làm những nghề thủ
công gì?
HS:
Slide :Yêu cầu HS quan sát hình ảnh
1 Nông nghiệp và các nghề thủ công.
a Nông nghiệp
- Trồng trọt: Lúa, bầu, bí, rau, đậu…
- Chăn nuôi: Gia súc, gia cầm chăn tằm, đánh cá
b Thủ công nghiệp
- Làm gốm, dệt vải, xây nhà đóng thuyền… được chuyên môn hóa cao
Trang 3trống đồng (2pp)
? Qua những hình trên em thấy nghề thủ
công nào phát triển nhất thời bấy giờ?
HS: Nghề luyện kim
? Trong các đồ dùng của người dân Văn
Lang, đồ dùng nào thể hiện rõ nhất tài năng
của người thợ đúc đồng?
HS: Thạp đồng và trống đồng
GV: Giới thiệu Thạp Đồng ( Đào Thịnh)
HS quan sát chiếc trống đồng được mô phỏng
kết hợp hình ảnh trên máy chiếu giới thiệu về
trống đồng
GV: Kĩ thuật luyện đồng của người Việt cổ
đã đạt tới trình độ điêu luyện, nó là hiện vật
tiêu biểu nhất cho trí tuệ tài năng và thẩm mỹ
của người thợ thủ công đúc đồng thời bấy
giờ( trong một thời gian dài chúng ta không thể
phục chế trống đồng bằng phương pháp hiện
đại, vài năm gần đây chúng ta mới phục chế
được trống đồng bằng phương pháp thủ công-
Đúc đồng ở làng Ngũ Xá Năm 2010 Quốc
Hội đã cho đúc 100 chiếc trống đồng để đón
lễ 1000 năm Thăng Long)
GV: Các nhà khảo cổ đã tìm thấy một số trống
đồng cùng thời với trống đồng Đông Sơn như
nền văn hóa Sa Huỳnh ở Bắc Trung Bộ, nền
văn hóa sông Đồng Nai ở Nam Bộ, nền văn hóa
Oc-eo ở đồng bằng sông Cửu Long và một số
nước trên Thế Giới
? Theo em việc tìm thấy trống đồng ở nhiều
nơi trên đất nước ta và ở nước ngoài thể
hiện điều gì?
HS: - Điều đó chứng tỏ rằng: Đây là thời kì đồ
đồng và nghề luyện kim rất phát triển
- Cuộc sống định cư của người dân được ổn
định hơn, no đủ hơn
- Họ có cuộc sống văn hóa đồng nhất
- Nghề luyện kim đạt được trình độ kĩ thuật cao
Trang 4GV giải thích thêm: Tuy nhiên các nhà khảo
cổ nhận định rằng trống đồng Đông Sơn có
trình độ đúc đồng cao nhất vì họ đã biết cách
pha hợp kim đồng “ Đồng- chì - thiếc” khiến
hợp kim đồng có độ dai và bền Hợp kim đồng
ở Thái Lan và một số nơi khác pha chế đồng
với sắt, thiếc, antimony như Đông Sơn nhưng
không có chì
? Qua hình ảnh Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt,
mặc áo giáp sắt, cầm roi sắt ( Ngữ văn 6) ta
biết được người Văn Lang bước đầu sử
dụng công cụ nào?
HS:
GV chuyển : Nông nghiệp và thủ công nghiệp
của cư dân Văn Lang đã có sự phát triển Vậy
điều kiện ăn, mặc, ở, đi lại của họ thì ra sao
chúng ta cùng tìm hiểu ở mục 2 “Đời sống vật
chất của cư dân Văn Lang ra sao?”
GV gọi HS đọc mục 2 trang 39 SGK
Đời sống vật chất thiết yếu của con người là gì?
Hs : ăn, mặc, ở, đi lại
Thảo luận 5p:
*Nhóm 1, 2:
Slide : Hình ảnh nhà sàn thời Văn Lang
Slide : Hình thuyền
C1: Nơi ở của cư dân Văn lang như thế nào?
C2: Phương tiện đi lại của cư dân Văn Lang là
gì?
GV: Địa bàn của họ sinh sống rất lầy lội, sông
ngòi chằng chịt, cho nên dùng phương tiện
bằng thuyền thuận lợi hơn cả, ngoài ra sử dụng
voi, ngựa làm phương tiện đi lại
? Vì sao cư dân Văn Lang ở nhà sàn
- Tránh thú giữ, tránh ẩm thấp
GV: Hiện nay ở địa phương chúng ta còn ở nhà
- Cư dân bắt đầu biết rèn sắt
2 Đời sống vật chất của cư dân Văn Lang ra sao?
- Ở: nhà sàn
- Phương tiện: chủ yếu là thuyền
Trang 5sàn không?
Hs: Có
GV: Hiện nay nhà sàn đã có nhiều kiểu dáng
phù hợp với thời đại, nhưng giá trị của nó vẫn
không hề mai một, thậm chí còn được nâng lên
tầm cao mới Ở ngay gần xã ta, có thôn Pác
Ngòi, thuộc xã Nam Mẫu chuyên ở nhà sàn và
họ đã đón du khách thập phương bằng chính
ngôi nhà sàn đơn sơ, giản dị ấy Đó cũng trở
thành nét đặc trưng của văn hóa du lịch Hồ Ba
Bể
* Nhóm 3, 4
Thức ăn chủ yếu của cư dân Văn lang là gì?
? Thức ăn chính và đồ dùng trong bữa ăn của
cư dân Văn Lang và của chúng ta hiện nay có
đặc điểm gì giống và khác nhau? Giải thích tại
sao?
HS: - Giống vì cư dân Văn Lang là tổ tiên của
chúng ta ( Đều là cơm, rau , thịt , cá…)
- Khác vì ngày nay kinh tế phát triển có sự
giao lưu với dân tộc khác
*Nhóm 5, 6:
Slide Hình ảnh mặc trang phục.
?Trang phục cư dân Văn Lang như thế nào?
? Qua đó em có nhận xét gì về đời sống vật
chất của cư dân Văn Lang?
-> Đời sống vật chất của cư dân Văn Lang ổn
định, cuộc sống phong phú đa dạng Được nâng
cao hơn trước
GV: Đời sống vật chất có sự chuyển biến rõ rệt
Vậy đời sống tinh thần của cư dân Văn Lang
như thế nào? Chúng ta sang phần 3 “ Đời sống
tinh thần của cư dân Văn Lang có gì mới?”
GV: Gọi HS đọc mục 3 trang 40 SGK
? Xã hội Văn Lang được chia thành mấy
- Ăn: cơm nếp, cơm tẻ, rau, thịt cá…
- Trang phục:
+ Nam: đóng khố, mình trần, chân đất
+ Nữ: mặc váy, áo xẻ giữa, có yếm che ngực, tóc có nhiều kiểu
3 Đời sống tinh thần của cư dân Văn Lang có gì mới?
Trang 6tầng lớp, địa vị mỗi tầng lớp ra sao?
HS: Chia thành nhiều tầng lớp: Vua, quan,
nông dân tự do, nô tì Tuy nhiên sự phân biệt
giữa các tầng lớp còn chưa sâu sắc
? Sau những ngày lao động mệt mỏi cư dân
Văn Lang đã làm gì?
HS: Tổ chức lễ hội vui chơi
Gv chiếu hình múa hát, lễ hội, trống đồng.
? Nhạc cụ điển hình của cư dân Văn Lang là
gì?
HS: Trống đồng, chiêng, kèn
HS quan sát những hình ảnh trên trống
đồng: có nhiều hoa văn thể hiện sinh hoạt vật
chất và tinh thần của cư dân Văn Lang và nêu
nhận xét
Chính giữa mặt trống đồng là một ngôi sao
nhiều cánh tượng trưng cho Mặt Trời ( tín
ngưỡng thờ thần Mặt Trời) Trống còn được coi
là “ trống sấm” người ta đánh trống để cầu
nắng, cầu mưa, đó là nghi lễ của cư dân nông
nghiệp trồng lúa nước
Hiện nay chúng ta còn tổ chức các lễ hội
không?
Hs: có, hội Lồng Tồng…Hằng năm vào ngày
mùng 9, 10, 11 tết đều tổ chức hội hồ Ba Bể,
thu hút hàng ngàn du khách trong và ngoài
nước đến tham dự
Slide
Hình ảnh trầu cau, bánh chưng bánh
giầy, Gói bánh chưng ngày tết.
? Các truyện Trầu, cau và Bánh chưng,
bánh giầy cho biết thời Văn Lang có những
tục gì?
HS:
? Cư dân Văn Lang có tín ngưỡng gì?
HS:
? Đời sống vật chất và tinh thần có ý nghĩa
như thế nào đối với người Lạc Việt?
HS: Đời sống vật chất và tinh thần hòa quyện
- Tổ chức lễ hội và vui chơi
- Phong tục: Thờ cúng tổ tiên,
ăn trầu, nhuộm răng, chôn người chết
- Tín ngưỡng: Thờ cúng các lực lượng tự nhiên
Trang 7với nhau tạo nên tình cảm cộng đồng sâu sắc.
Em hiểu tình cảm cộng đồng là gì?
- Là tình cảm gắn bó với nhau giữa những
người sống lâu trong một vùng.
Yếu tố tạo nên tình cảm cộng đồng của cư
dân Văn Lang?
- Nhu cầu làm thủy lợi, chế ngự thiên nhiên
bảo vệ mùa màng.
- Thông qua các lễ hội, phong tục, tín ngưỡng
chung họ gần gũi thân thiết nhau hơn.
Đó chính là cơ sở tạo nên tình cảm cộng
đồng
Hãy đọc một số câu ca dao có liên quan đến ý
thức và tình cảm cộng đồng?
“Nhiễu điều phủ lấy giá gương,
Người trong một nước thì thương nhau cùng”
“ Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”
4 Củng cố
Sử dụng bản đồ tư duy.
5 Hướng dẫn về nhà.
a Bài tập về nhà
- Những yếu tố nào tạo nên tình cảm cộng đồng của cư dân Văn Lang?
- Em hãy mô tả trống đồng thời Văn Lang ?
b Chuẩn bị bài mới
- Đọc và tìm hiểu bài 14: Nước Âu Lạc.
+ Cuộc kháng chiến chống quân Tần xâm lược diễn ra như thế nào?
+ Nhà nước Âu Lạc được thành lập trong hoàn cảnh nào ?