+ Cảnh trao lại gươm: - Thuyền đến giữa hồ, lưỡi gươm bên mình vua động đậy; Rùa tiến đến gần thuyền đòi gươm; Vua Lê rút gươm trao lại; Rùa há miệng đớp, lặn xuống nước, một tia sáng le[r]
Trang 1Trường THCs tân Trường
Giáo án Hội giảng, học kì I, năm học 2011 – 2012.
Giáo viên soạn và thực hiện dạy: Ninh thị Loan, tổ Khoa học xã hội
Tiết 13- Văn học Sự tích Hồ gơm (Truyền thuyết)
Ngày soạn: 6 - 9 ( Hướng dẫn đọc thêm)
Ngày dạy: 14- 9
I Mục tiêu.
nắm &#ợc vẻ đẹp một số hình ảnh đẹp, yếu tố kì lạ, hoang &#; có trong truyện
* Kĩ năng: Kể đ#, truyện , tóm tắt đ#, sự việc và nhân vật chính trong truyện
* Giáo dục:
đẹp của đất #$ * quí trọng và biết phát huy giá trị của danh lam thắng cảnh.
II Chuẩn bị.
* Giáo viên: Nội dung bài, nội dung thảo luận tìm hiểu truyện.
* Học sinh: Soạn bài theo câu hỏi, tập kể truyện và tóm tắt truyện
III Phơng pháp, kĩ thuật
- Nêu vấn đề, phân tích, tổng hợp
- Suy nghĩ, thảo luận, trao đổi, trình bày, vận dụng
IV Tiến trình dạy- học.
A ổn định lớp:
B Kiêmtra bài cũ:
Câu1: Kể tóm tắt truyện Sơn Tinh Thuỷ Tinh? Nêu ý nghĩa truyện? -2 học sinh trình bày
Câu 2: Nhân vật chính trong truyện có vai trò ý nghĩa nh# thế nào với chủ đề truyện? ( Tham gia vào giải quyết các sự việc chính làm rõ chủ đề)
C Tổ chức hoạt động.
Hoạt động 1: Giới thiệu bài: Giáo viên đọc một câu hát về Hồ B#ơm Hà Nội và giới
thiệu một vài tên gọi khác của Hồ G#F) để vào bài
Hoạt động 2: H#$ dẫn tìm hiẻu
chung về thể loại và ý nghĩa truyện:
* Học sinh trình bầy lại thể loại
truyện, nội dung, ý nghĩa truyện
I.Giới thiệu chung:
* Thể loại: Truyền thuyết
* Nội dung: Ca ngợi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống giặc Minh xâm l#, do Lê Lợi lãnh đạo
đầu thế kỉ XV
Trang 2- Truyện Truyền thuyết Hồ B#ơm
giải thích nguồn gốc trực tiếp những
tên hồ, tên núi, tên sông…nguồn gốc
hình thành những vùng đất địa bàn
dân c# nào đó nh# đây cũng là
truyền thuyết về Lê Lợi và l#f #F)
thần Truyện thần thoại này gắn với
thời kỳ lịch sử Lê lợi chiến thắng
quân Minh (khởi nghĩa Lam Sơn) thế
kỷ XV
Hoạt động 3: L#ớng dẫn đọc hiểu
nội dung và nghệ thuật truyền
thuyết
*Học sinh nêu cách đọc và hai học
sinh đọc bài, các học sinh nhận xét
cách đọc:
* Giáo viên nêu yêu cầu tóm tắt:
- ? Hãy dựa vào các sự việc chính và
tóm tắt truyện?- Học sinh nêu các sự
việc, bổ sung và sắp xếp thành đoạn
tómtắt theo cấu trúc ba phần bài văn
- ? Có thể tóm tắt truyện bằng việc
nhập vai một nhân vật đó trong
truyện? - có thể vào vai Rùa vàng,
Lê Thận,; Một ng#; dân thời bấy
giờ…(GV khuyến khích học sinh có
khả năng diễn đạt tốt)
* Học sinh nêu nghĩa một số từ phần
chú thích, và nêu những từ thuộc từ
m#, Hán Việt: đô hộ; tuỳ tòng;
Hoàn kiếm
* Học sinh chia bố cục văn bản:
-? Hãy chia văn bản thành các phần
t#F ứng với nội dung chính sau:
- Long Quân cho nghĩa quân m#,
g#F) thần để đánh giặc
- Đức Long Quân đòi lại g#F) thần
sau khi Lê Lợi đã thắng giặc Minh
* Giáo viên cùng học sinh đọc từng
II Đọc- hiểu văn bản.
1 Đọc, tóm tắt:
*Đọc: Đọc chậm rãi, rõ ràng, thể hiện rõ sự kì lạ của các chi tiết: :#f g#F)* chuôi #ơm…rùa vàng hiện lên, lặn xuống n#$
* Tóm tắt:
+ Giới thiệu chung:
- Tình hình n#$ ta thời giặc Minh đô hộ
Long Quân cho nghĩa quân Lam Sơn )#ợn
#F) thần
+ Diễn biến của truyện:
- Lê Thận đánh cá và kéo đ#, l#f #ơm quý
- Lê Lợi bắt &#ợc chuôi g#F) ở trong rừng
- Lê Thận dâng g#F) báu cho Lê Lợi
- Lê Lợi dùng #ơm thần đánh đuổi giặc Minh
ra khỏi bờ cõi
+ Kết thúc truyện:
- Việc hoàn #ơm cho Long Quân và sự tích tên gọi hồ Hoàn Kiếm
2 Chú thích.
+ Các từ hán Việt:
+ Từ ngữ liên quan đến các văn bản #ớc: Đức
Long Quân- Lạc Long Quân; đức: tiếng tôn
\# vua chúa, thần
3 Bố cục: 2 phần
+ Phần I: Từ đầu ……đến “ đất #ớc”
+ Phần II: Còn lại
4 Phân tích:
a Long Quân cho nghĩa quân mượn gươm thần.
Trang 3đoạn và trao đổi các nội dung:
- ? Vì sao đức Long Quân quyết
định cho Lê Lợi m#, g#F) thần?-
học sinh nêu các lí do và giáo vên
khái quát: ở ngay những tình tiết
đầu câu chuyện, chúng ta đã nhận
thấy cuộc khởi nghĩa của nghĩa quân
Lam Sơn đã &#ợc tổ tiên, thần thiêng
ủng hộ, giúp đỡ
- Giáo viên đọc đoạn trong Bình Ngô
Đại cáo: Khi Linh Sơn l ương hết mấy
tuần/ Khi khôi luyện quân không một
đội/ Trời thử lòng trao cho vận lớn …
* Học sinh đọc phần tiếp và thảo
luận:
-? Hãy mô tả cách Long Quân Cho
mợn gơm?
- ? Lê Lợi đã nhận đựơc g#F) nh#
thế nào? (Học sinh trình bầy và giáo
viên nêu thêm: có dị bản kể rằng
thanh gơm Lê Lợi nhận được thì lưỡi
gươm lấy từ đáy sông còn chuôi
gươm trong lòng đất, vỏ gươm trên
ngọn cây)
-? ý nghĩa của việc trao gơm và
nhận gơm thần.? (Những ng#; nhận
các bộ phận g#F) lại rời nhau?
Truyện có gơị liên hệ gì với truyện
Con Rồng cháu Tiên không?)
(Đó chính là tính chất chính nghĩa
“hợp lòng #ời, ứng mệnh trời” của
nghĩa quân với quyết tâm tự nguyện
chiến đấu, hy sinh vì sự nghiệp cứu
#ớc, cứu dân của nghĩa quân Lam
Sơn mà đứng đầu là Lê Lợi Lỡi gơm
sáng ngời 2 chữ “TT” là nói lên ý
muốn dân đã trao phó trách nhiệm
cho Lê Lợi, cho nghĩa quân Lam
sơn G#F) chọn ng#; * chờ #ời
mà dâng và ng#; đã nhận g#F) là
nhận trách nhiệm đối với đất n#$ *
+ Tình thế đất n#$ Giặc Minh đặt ách đô hộ n#$ ta, chúng coi dân ta nh# cỏ rác, làm nhiều
điều bạo ng#, * nhân dân ta căm giận muốn tiêu diệt chúng!
+ Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn:
- ở vùng Lam Sơn, nghĩa quân Lam Sơn nổi nhiều lần bị thua
=> Long Quân cho )#ợn g#F) thần Cuộc khởi ngiã có thần giúp đỡ, ủng hộ
b Lê Lợi nhận gươm thần.
* Cách Long Quân cho mợn Gơm:
+ L#f g#F): Lê Thận đánh cá,kéo lới ba lần
đều vớng vào l#f g#F)* trên đó có hai chữ TT, chàng ra gia nhập nghĩa quân, và l#f #F) gặp đ#, chủ #$ * thì sáng rực lên Lê Thận nâng #ơm thần lên đầu, dâng cho Lê Lợi: “
Đây là Trời có ý phó thác cho minh công làm việc lớn Chúng tôi nguyện đem xương thịt mình theo minh công…”- chi tiết tạo tình huống
truyện, kì lạ, hấp dẫn Cách trao lỡi #F) của
Lê Thận khẳng định việc đề cao minh chủ
Y#-ỡi #ơm có hai chữ TT có nghĩa là “thuận thiên”, thuận theo ý trời, Trời ở đây làm nhân dân, nhân dân trao trọng trách cho Lê Lợi và nghĩa quân đánh đuổi giặc Minh G#F) chọn ngời để trao, chờ ng#; để dâng và #ời nhận
#ơm đã nhận trách nhiệm với đất #ớc + Chuôi g#F): chủ t#$ Lê Lợi trên &#ờng chạy giặc thấy chuôi g#F) phát sáng trên cây
=> Là chi tiết hoang đờng; Các nhân vật nhận
đợc chuôi gươm, lỡi gươm đều là những nưgời
có khả năng đánh giặc có mặt khắp mọi nơi; từ
đồng bằng đến miền núi, từ miền biển đến miền ngược …
- Các bộ phận g#F) rời xa nhau, ở cách xa nhất trí trên dới một lòng, đồng tâm đánh giặc
Trang 4dân tộc.
* Giáo viên đọc phần Từ khi có
g-#F) thần và nêu vấn đề cho học sinh
trao đổi:
- ? Trong tay Lê Lợi, #ơm thần đã
phát huy tác dụng nh thế nào?
? Em hiểu chi tiết này có ý nghĩa
( Đó là cách nói hình #ợng tác dụng
màu nhiệm của vũ khí lợi hại trong
tay nghĩa quân)
* Học sinh đọc phần cuối truyện và
suy nghĩ về việc Long Quân đòi lại
g#F)
- ? Long Quân cho rùa vàng lên đòi
lại g#F) thần trong hoàn cảnh đất
#$ nh# thế nào? Vì sao?
(Giờ đây thứ mà muôn dân Đại Việt
cần là cái cày, cái cuốc, cuộc sống
lao động dựng xây đất n#$ * chứ
không phải là vũ khí chiến đấu
“ Giặc đuổi xong rồi trời xanh
thành tiếng hát”
Đó là tiếng hát của cuộc sống hoà
bình, t#F đẹp bởi cuộc sống đó đ#,
tạo dựng bởi bàn tay lao động của
những con ng#; “Súng #ơm vứt bỏ
lại hiền nh# x#"u
* Học sinh đọc lại đoạn cuối:
-? Long Quân đòi lại g#F) thần
bằng cách nào? Hãy mô tả lại cảnh
đó?
-? Việc đòi gơm trả #ơm có nghĩa
gì? (Cảnh t ượng này có khác gì một
buổi bàn giao nhiệm vụ của 2 thời kỳ
lịch sử để đưa dân tộc bước sang
trang mới – Thời kì hoà bình, xây
dựng, phát triển đất nước).
các con: “kẻ miền núi, ng#; miền biển, khi có việc thì giúp đỡ lẫn nhau, đừng quên lời hẹn”
* Sức mạnh của gươm thần.
- Từ khi có g#F) thần, nhuệ khí của nghĩa quân tăng nhanh
- Trong tay Lê Lợi g#F) thần tung hoành khắp mọi trận địa, làm cho quân giặc khiếp vía
=> Vũ khí phát huy tác dụng khi dùng vào việc chính nghĩa- cứu #ớc Lòng yêu n#$ * căm thù giặc, sự đoàn kết nhất trí của muôn dân lại đợc trang bị vũ khí thần diệu đã làm sức mạnh của nghĩa quân tăng gấp bội và làm lên chiến thắng
Đó là chiến thắng của chính nghĩa, của lòng dân, của ý trời hoà hợp
c Long Quân đòi lại gươm.
* Hoàn cảnh đất nước:
- Giặc Minh bị đánh đuổi; Đất n#$ Thái Bình
- Lê Lợi lên ngôi vua- đất #ớc có chủ và vua dời đô về Thăng Long
=> Đất #ớc có chủ quyền, có vua, cuộc sống thanh bình, nhân dân bắt tay vào xây dựng cuộc sống mới hoà bình, không cần vũ khí nữa
* Cảnh đòi lại gươm và cảnh trao lại gươm.
+ Cảnh đòi #ơm:
- Khi vua bơi thuyền dạo chơi trên hồ Tả Vọng; Long Quân sai rùa vàng hiện đòi lại #F)
+ Cảnh trao lại g#F)
- Thuyền đến giữa hồ, l#f #ơm bên mình vua
động đậy; Rùa tiến đến gần thuyền đòi #ơm; Vua Lê rút g#F) trao lại; Rùa há miệng đớp, lặn xuống #$ * một tia sáng le lói d#$ mặt hồ
=> Cảnh đòi #ơm và trả lại g#F) thần &#ợc huyền thoại hoá nh# việc nhận #ơm vậy Các
Trang 5* Học sinh rút ra ghi nhớ:
-? Hãy nêu khái quát nội dung và ý
nghĩa truyện
Hoạt động 3: L#ớng dẫn luyện tập
* Giáo viên nêu bài tập học sinh làm
- Trao đổi một số nội dung:
? Vì sao Lê Lợi nhận đ#, g#F) ở
Thanh Hoá mà lại trả #ơm ở hồ
Hoàn Kiếm?
? Hình ảnh Rùa Vàng- vị thần
thiêng còn xuất hiện trong truyền
thuyết nào của dân tộc ta?
chi tiết hoang đ#; thật sáng tạo và tinh tế đã dựng lên một cảnh t#, thật trang nghiêm và thiêng liêng
=> Giải thích tên gọi của hồ Tả Vọng - Hồ Hoàn Kiếm (Hồ B#ơm)
* Ghi nhớ: SGK.
+ Nội dung truyện + ý nghĩa- nghệ thuật
III Luyện tập.
Bài 1: Nhận xét về địa điểm )#ợn g#F) và trả
#F)
Bài 2: Hình ảnh Rùa vàng
ta gặp khó khăn để khơi đ#; * chỉ lối Thần #, #ng cho tổ tiên, khí thiêng sông núi, # t#X * tình cảm và trí tuệ của nhân dân Hình #, Rùa Vàng là hình t#, có nguồn gốc từ trong tứ linh “Long, Li, Qui, Ph#,
D Củng cố.
- Đọc thêm : ấn kiếm Tây sơn – Học sinh đọc và trao đổi một số nội dung
E Hướng dẫn về nhà.
- Đọc tóm tắt truyện và kể diễn cảm
- Hoàn thành bài luyện tập
- Chuẩn bị bài tiếp theo
****************
... nhận < /i>
đợc chu? ?i gươm, l? ?i gươm nưg? ?i < /i>
có khả đánh giặc có mặt khắp n? ?i; từ < /i>
đồng đến miền n? ?i, từ miền biển đến miền ngược …< /i>
- Các... tiên, thần thiêng
ủng hộ, giúp đỡ
- Giáo viên đọc đoạn Bình Ngơ
Đ? ?i cáo: Khi Linh Sơn l ương hết < /i>
tuần/ Khi kh? ?i luyện quân không < /i>
đ? ?i/ Tr? ?i. ..
viên nêu thêm: có dị kể < /i>
thanh gơm Lê L? ?i nhận lư? ?i < /i>
gươm lấy từ đáy sơng cịn chi < /i>
gươm lịng đất, vỏ gươm < /i>
ngọn cây< /i> )
-?