- Văn miêu tả giúp người đọc, người nghe hình dung được những đặc điểm, tính chất nổi bật của một sự vật, sự việc, con người, phong cảnh...làm cho những cái đó như hiện lên trước mắt ngư[r]
Trang 1Học kì II Bài 18 Kết quả cần đạt:
Hiểu được ND, ý nghĩa của Bài học đường đời đầu tiên đối với Dế Mèn trong bài văn, những đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả, kể chuyện và sd từ ngữ
Nắm được ý nghĩa và công dụng của phó từ
Ngày soạn:25/12/2011 Ngày dạy: 27/12/2011(Lớp 6B)
Tiết 73: VB Bài học đường đời đầu tiên
(Trích: “Dế Mèn phiêu lưu kí”- Tô Hoài)
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một văn bản truyện viết cho thiếu nhi
- Dế Mèn: một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ sôi nổi nhưng tính tình bồng bột và kiêu ngạo
- Một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc trong đoạn trích
2 Kỹ năng:
- Văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với yếu tố miêu tả
- Phân tích các nhân vật trong đoạn trích
- Vận dụng được các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa khi viết văn miêu tả
3 Thái độ:
GD cho h/s rút ra những bài học trong cách sống của mình
II Chuẩn bị của GV và HS:
1 Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo.
2 Học sinh: Xem trước bài mới Soạn bài.
III.Tiến trình bài dạy:
1 Kiểm tra bài cũ: (2’)
Kiểm tra sự chuẩn bị bài của h/s
* Đặt vấn đề vào bài mới: (1’)
Trên thế giới và ở nước ta có những nhà văn nổi tiếng gắn bó cả đời viết văn
của mình cho đề tài trẻ em, một trong những đề tài khó khăn và thú vị bậc nhất Tô Hoài là một tg như thế
2 Bài mới:
? Dựa vào chú thích sgk và phần đọc thêm, em
hãy cho biết một vài nét về tg Tô Hoài?
GV: Bút danh Tô Hoài: là bút danh ông ghi nhớ
về quê hương mình, có sông Tô Lịch và ở huyện
Hoài Đức
Ông viết văn từ trước CM T8, có một khối lượng
tp phong phú và đa dạng, gồm nhiều thể loại đặc
I Đọc, tìm hiểu chung: (19’) 1.Tác giả:
Tô Hoài sinh năm 1920, là nhà văn thành công trên con đường nghệ thuật từ trước Cách mạng tháng Tám 1945, có nhiều tác phẩm viết cho thiếu nhi
Trang 2biệt là ông viết truyện cho thiếu nhi được đông
đảo các em yêu thích…
? Em hãy cho biết một vài điều về tp Dế Mèn
phiêu lưu kí?
GV: Truyện được sáng tác năm ông 21 tuổi, dựa
vào những kỉ niệm tuổi thơ ở vùng Bưởi quê ông
tên thể loại của tp là kí nhưng thực chất đây là
một truyện, một tiểu thuyết đồng thoại, một sáng
tác với 2 biện pháp nghệ thuật chủ đạo là tưởng
tượng và nhân hoá
Truyện gồm 10 chương…
-> chính vì giá trị của tp, nên tp đã được in lại
nhiều lần và được chuyển thể thành phim hoạt
hình, múa rối được nhiều người hâm mộ
? Vị trí của đoạn trích?
- Đoạn trích: “Bài học đường đời đầu tiên”nằm ở
chương I của tp
? Khi DM tự miêu tả chân dung của mình đọc
với giọng ntn?
- Hào hứng, kiêu hãnh, vang to, chú ý nhấn
giọng ở các tính từ, động từ miêu tả
? Đoạn DM trêu chị Cốc nên đọc ntn?
- Mèn trịnh thượng, khó chịu
- DC: yếu ớt, rên rỉ
- Chị Cốc: đáo để, tức giận
? Đoạn DM hối hận đọc ntn?
- Trầm buồn, sâu lắng, bi thương
HS: Đọc, nhận xét
? Hãy kể tóm tắt lại đoạn trích?
? Truyện được kể bằng lời của n/v nào? ngôi kể?
Tác dụng?
- Truyện kể theo lời của n/v chính (DM)
- Ngôi kể thứ nhất
-> tác dụng: tạo nên sự thân mật gần gũi giữa
người kể với bạn đọc để biểu hiện tâm trạng,
suy nghĩ, thái độ của n/v đối với những gì xảy ra
ở xung quanh đối với chính mình
? Bài văn có thể chia làm mấy đoạn? ND chính
của mỗi đoạn?
2 đoạn:
- Đ1: từ đầu thiên hạ rồi: miêu tả vẻ đẹp cường
tráng của DM
- Đ2: còn lại: câu chuyện bài học đường đời đầu
tiên
? Câu văn nào làm vai trò liên kết 2 đoạn văn đó
2.Tác phẩm:
- Bài học đường đời đầu tiên trích từ truyện DMPLK tác phẩm được xuất bản năm 1941
Trang 3với nhau?
- Câu liên kết đoạn: Chao ôi, có biết đâu rằng…
lại làm được.
? Đặt tiêu đề cho Đ1?
? Ghi lại các chi tiết miêu tả ngoại hình và hành
động của DM?
- Ngoại hình:
+ ăn uống điều độ, làm việc có chừng mực
+ Đôi càng mẫm bóng
+ Những cái vuốt nhọn hoắt
+ Cái đầu nổi từng tảng rất bướng
+ Răng đen nhánh, nhai ngoàm ngoạp
- Điệu bộ, động tác:
+ Co cẳng, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ
+ Đi đứng oai vệ, đi bộ cả người rung rinh một
màu nâu bóng mỡ
+ Nhai ngoàm ngoạp
+ Trịnh trọng, khoan thai đưa 2 chân vuốt râu
? Em có nhận xét gì về trình tự và cách miêu tả
ngoại hình n/v của TH?
- Vừa tả hình dáng chung vừa làm nổi bật các chi
tiết quan trọng của đối tượng Vừa tả ngoại hình
vừa diễn tả cử chỉ, hành động -> bộc lộ được vẻ
đẹp rất sống, cường tráng và tính nết của DM
? Tìm những tính từ tg dùng miêu tả hình dáng,
tính cách DM trong đoạn văn?…
? Hãy thế 1 số tính từ đó bằng những tính từ
đồng loại khác hoặc gần nghĩa rồi rút ra kết
luận về cách dùng từ của tg?
- Cường tráng (khoẻ mạnh, to lớn, mạnh mẽ, đẹp
đẽ)
- hủn hoẳn (rất ngắn, cộc, hun hủn)
- ngòam ngoạp (sồn sột, rào rạt)
- cà khịa (gây sự, gây mất đoàn kết)
- ho he (ko dám làm gì, im re, chịu phép)
-> Nhận xét: tất cả những từ ngữ đồng nghĩa,
nghĩa tương đương ko đặc sắc bằng các từ mà tg
sd vì những từ ngữ đó chính xác, sắc cạnh trong
việc khắc hoạ hình ảnh DM
? Qua đoạn văn em có n/x gì về tính cách của
DM?
(nét đẹp, chưa đẹp)
GV: Nét chưa đẹp đó thể hiện rõ trong các động
tác hành vi kể, tả ở phần cuối của đoạn văn: tôi
đi đứng…thiên hạ rồi
II Tìm hiểu đoạn trích:
1 Bức chân dung tự hoạ của
Dế Mèn: (20’)
Có vẻ đẹp cường tráng
Là kẻ kiêu căng, xốc nổi gây ra cái chết của Dế Choắt
Trang 4? Nghệ thuật nào tg sd thành công trong đoạn
văn này?
- NT nhân hoá
GV: Đây là một đoạn văn đặc sắc, độc đáo về
NT tả vật Bằng cách nhân hoá cao độ, dùng
nhiều tính từ, động từ, từ láy, so sánh, chon lọc,
và chính xác, tg đã để cho DM tự hoạ bức chân
dung mình một cách sinh động (có nét đẹp và
chưa đẹp) mà ta đã tìm hiểu
3 Củng cố, luyện tập: (2’)
? Qua đoạn trích “Bài học đường đời đầu tiên”, em thấy nhân vật Dế Mèn không
có nét tính cách nào?
A Tự tin, dũng cảm
B Tự phụ, kiêu căng
C Khệnh khạng, xem tường mọi người
D Hung hăng, xốc nổi
Đáp án: A
4 Hướng dẫn h/s tự học ở nhà: (1’)
- Nắm chắc nội dung vừa học
- Chuẩn bị phần nội dung tiếp theo
Trang 5Ngày soạn:25/12/2011 Ngày dạy:28/12/2011 (Lớp 6B)
Tiết 74: VB Bài học đường đời đầu tiên
(Trích: “Dế Mèn phiêu lưu kí”- Tô Hoài)
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một văn bản truyện viết cho thiếu nhi
- Dế Mèn: một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ sôi nổi nhưng tính tình bồng bột và kiêu ngạo
- Một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc trong đoạn trích
2 Kỹ năng:
a.Kỹ năng của của học:
- Văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với yếu tố miêu tả
- Phân tích các nhân vật trong đoạn trích
- Vận dụng được các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa khi viết văn miêu tả
b.Kỹ năng sống:
- Tự nhận thức và xác định cách ứng xử: sống khiêm tốn, biết tôn trọng người khác
- Giao tiếp, phản hồi/lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ/ ý tưởng, cảm nhận của bản thân về những gí trị nội dung và nghệ thuật của truyện
3 Thái độ:
GD cho h/s rút ra những bài học trong cách sống của mình
II Chuẩn bị của GV và HS:
1 Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo.
2 Học sinh: Xem trước bài mới Soạn bài.
III.Tiến trình bài dạy:
1 Kiểm tra bài cũ: (2’)
Kiểm tra sự chuẩn bị bài của h/s
* Đặt vấn đề vào bài mới: (1’)
ở tiết trước chúng ta đã tìm hiểu những nét chung nhất về tg, tp và biết
được về bức chân dung tự hoạ của Dế mèn Trong cuộc đời của mình vì một sự sai lầm, DM đã phải hối hận suốt cả cuộc đời, từ đó DM đã rút ra được bài học
đầu tiên cho mình, vậy bài học đó là gì, chúng ta cùng tìm hiểu tiếp
2 Bài mới:
HS đọc thầm lại phần 2 của văn bản
? Nội dung cụ thể của đoạn văn này?
- Mèn bày trò trêu chị Cốc để khoe khoang trước
anh hàng xóm DC đẫn đến cái chết thảm thương
của người bạn xấu số ấy
GV: Những câu mở đầu của đoạn văn này có
chức năng liên kết 2 đoạn của bài nó cho thấy
câu chuyện ở đoạn sau là minh chứng và hệ quả
của thói hung hăng, xốc nổi ở DM
? N/x thái độ của DM với DC (biểu hiện qua lời
kể, cách xưng hô, giọng điệu)?
- Đặt tên: DC (choắt: bé, gầy ko có sức sống)
-> tỏ vẻ khinh thường
2 Câu chuyện bài học đường
đời đầu tiên: (20’)
Trang 6- Xưng hô trịnh thượng: chú mày.
- Thái độ: khi nghe DC thỉnh thoảng cần giúp đỡ
thì: “ hếch răng lên xì một hơi rõ dài- lớn tiếng
mắng mỏ….ko chút bận tâm”
- Mèn tỏ ra là kẻ trịnh thượng, khinh thường, ko
quan tâm, giúp đỡ người bạn hàng xóm đáng
thương
GV: Lúc đầu huênh hoang trước DC nhưng khi
trêu chị Cốc thì Mèn là kể ntn-> quan sát đoạn
văn còn lại
? Diễn biến tâm lí và thái độ của DM trong việc
trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của DC?
- Lúc đầu: nghênh ngang, huênh hoang trước DC
-> hả hê vì trò đùa tai quái của mình: chui tọt
vào hang, nằm khểnh bụng nghỉ thú vị…yên trí
với nơi ẩn nấp kiên cố của mình
- Khi DC bị Cốc mổ-> nằm im thin thít, Cốc bay
đi mới dám mon men bò ra khỏi hang
GV: Qua những sự việc trên, đặc biệt là cái chết
của DC, DM rút ra được bài học đường đời đầu
tiên cho mình
? Bài học ấy là gì?
* GD kỹ năng sống:
?Em rút ra được bài học gì cho mình?
- Phải biết sống khiêm tốn, tôn trọng người khác
? Câu cuối cùng của đoạn trích có gì đặc sắc?
- Câu văn vừa thuật lại sự việc, vừa gợi tả tâm
trạng mang ý nghĩa suy nghĩ sâu sắc
GV: Qua câu văn ta thấy rõ Mèn tự nhìn nhận lại
mình sau tất cả những gì mình đã làm, rút ra cho
mình bài học đầu tiên trong c/s
* GD kỹ năng sống:
? Em có n/x gì về nghệ thuật miêu tả loài vật và
cách kể chuyện của tg?
GV: Chính vì cách miêu tả, cách kể độc đáo đó
mà tư tưởng của đề được rút ra 1 cách tự nhiên,
thuyết phục, sâu sắc và thấm thía
DM hối hận và rút ra bài học cho mình: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ không chỉ mang vạ cho người khác mà còn mang vạ cho mình
III Tổng kết: (6’) 1.Nghệ thuật:
- Kể chuyện kết hợp với miêu tả
- Xây dựng hình tượng nhân vật
DM gần gũi với trẻ thơ
- Sử dụng hiệu quả các phép tu từ
- Lựa chọn lời văn giàu hình
ảnh, cảm xúc
Trang 7? Bài văn có nội dung, ý nghĩa sâu sắc ntn?
HS: Đọc ghi nhớ: sgk
HS: Đọc phân vai đoạn DM trêu Cốc gây ra cái
chết thảm thương của DC
HS: Đọc phần đọc thêm: sgk/ 12
2.ý nghĩa văn bản:
Đoạn trích nêu lên bài học: tính kiêu căng của tuổi trẻ có thể làm hại người khác, khiến ta phải ân hận suốt đời
* Ghi nhớ: sgk
IV Luyện tập: (10’)
V.Đọc thêm: (3’)
3 Củng cố, luyện tập: (4’)
? Hình ảnh những con vật được miêu tả trong truyện có các đặc điểm giống như
chúng trong thực tế ko? Có đặc điểm nào của con người được gán cho chúng?
- Những con vật có các đặc điểm giống như chúng trong thực tế, qua lời tả, kể ta thấy hiện lên một thế giới loài vật sống động xong rất thực
- Truyện được viết theo lối đồng thoại: những nhân vật chính là những con vật nhỏ bé, bình thường rất gần với trẻ em Loài vật cũng biết nói năng suy nghĩ như con người
4 Hướng dẫn h/s tự học ở nhà: (1’)
- Tìm đọc truyện Dế Mèn phiêu lưu kí
- Hiểu, nhớ được ý nghĩa và nghệ thuật độc đáo của văn bản Bài học đường đời
đầu tiên
Ngày soạn:26/12/2011 Ngày dạy:28/12/2011 (Lớp 6B)
Trang 8
Tiết 75: TV Phó từ
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Khái niệm phó từ:
+ ý nghĩa khái quát của phó từ
+ Đặc điểm ngữ pháp của phó từ (khả năng kết hợp, chức vụ ngữ pháp)
- Các loại phó từ
2 Kỹ năng:
- Nhận biết phó từ trong văn bản
- Phân biệt các loại phó từ
- Sử dụng phó từ để đặt câu
3 Thái độ:
GD cho h/s ý thức sd từ loại phó từ có hiệu quả
II Chuẩn bị của GV và HS:
1 Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo, bảng phụ.
2 Học sinh: Xem trước bài mới.
III.Tiến trình bài dạy:
1 Kiểm tra bài cũ: (3’)
Kiểm tra sự chuẩn bị của h/s
* Đặt vấn đề vào bài mới: (1’)
Khi nói và viết, ta thường dùng những hư từ kèm theo danh từ, động từ, tính
từ để bổ xung ý nghĩa cho các thực từ đó Vậy phó từ là gì? tác dụng của nó ntn? Bài học hôm nay giúp chúng ta hiểu rõ
2 Bài mới:
GV: Treo bảng phụ có ghi vd
HS: đọc
? Các từ in đậm bổ xung ý nghĩa cho những từ
nào? Những từ được bổ xung ý nghĩa thuộc từ loại
gì?
(YC HS ghi ra vở những từ được các từ in đậm bổ
xung ý nghĩa)
Câu a: đã-> đi, cũng-> ra, vẫn chưa-> thấy, thật ->
lỗi lạc
câu b: được-> soi (gương), rất-> ưa nhìn, ra-> to,
rất-> bướng
ĐT: đi, ra, thấy, soi (gương)
TT: lỗi lạc, ưa nhìn, to, bướng
GV: Ko có DT được các từ đó bổ xung ý nghĩa mà
chỉ có ĐT, TT
? Dựa vào VD trên em có thể rút ra kết luận: phó
từ là gì?
GV: Bài tập nhanh: tìm phó từ trong các câu ca
dao sau:
Ai ơi chua ngọt đã từng
I Phó từ là gì? (10’) 1.VD:
2.Bài học:
- Phó từ là những từ chuyên đi kèm động từ, tính từ để bổ sung
ý nghĩa cho ĐT, TT (ko bổ sung ý nghĩa cho DT)
Trang 9Non xanh nước bạc xin đừng quên nhau
- đã, đừng (đã-> từng, đừng-> quên)
? Vị trí của phó từ trong cụm từ?
HS: Quan sát các cụm từ
GV: YC HS lập bảng vị trí của phó từ
(Đứng trước/ ĐT, TT/ đứng sau)
HS: Đọc ghi nhớ: sgk
GV: Treo bảng phụ có ghi sẵn VD
HS: Đọc
? Tìm các PT bổ sung ý nghĩa cho ĐT,TT in đậm?
a lắm
b đừng, vào
c ko, đã, đang
? Điền các PT đã tìm được ở phần I và phần II
vào bảng phân loại?
HS: Tìm và điền
- Phó từ có thể đứng trước hoặc
đứng sau ĐT, TT
* Ghi nhớ: sgk
II Phân loại phó từ: (15’) 1.VD:
Chỉ qh t/g
Chỉ mức độ
Chỉ sự tiếp diễn tương tự
Chỉ sự phủ định
Chỉ sự cầu khiến
Chỉ kết quả và hướng
Chỉ khả năng
Từng, đã,đang
Lắm, thật, rất, lạ kì
Còn, vẫn, cũng, mãi
Chẳng, ko, chưa
Hãy, đừng, chớ
Lắm
Vào, ra
Được
? Tìm thêm những phó từ mà em biết thuộc mỗi
loại nói trên?
HS: Tìm và điền vào bảng
- PT chỉ tần số: thường, hiếm, luôn…
- PT chỉ tình thái, đánh giá: vụt, bỗng, chợt, đột
nhiên…
?Có mấy loại phó từ? Đó là những loại nào?
HS đọc ghi nhớ
HS: Đọc bài tập
HS phát biểu, GV ghi bảng
2.Bài học:
- Phó từ chia làm hai loại:
+ PT đứng trước ĐT, TT: thường bổ sung ý nghĩa về quan
hệ thời gian, mức độ, sự tiếp diễn tương tự, sự phủ định, sự cầu khiến
+ PT đứng sau ĐT, TT: thường
bổ sung ý nghĩa về mức độ, khả năng, kết quả và hướng
* Ghi nhớ: sgk
III Luyện tập: (11’) 1.BT1:
a Thế là mùa xuân mong ước
Trang 10HS khác nhận xét.
GV nhận xét, kết luận
HS: Thực hiện bài tập
HS đọc đoạn văn viết
HS khác nhận xét
GV kết luận
GV: đọc cho HS nghe đoạn văn tham khảo
đã đến
-> PT chỉ quan hệ t/g
- Trong không khí không còn
ngửi thấy hơi nước lạnh lẽo + ko: chỉ sự phủ định
+ còn: chỉ sự tiếp diễn tương tự
- Cây hồng bì đã cởi bỏ hết
những cái lá già đen thủi
-> Phó từ chỉ quan hệ thời gian
- Các cành cây đều lấm tấm
màu xanh -> Phó từ chỉ sự tiếp diễn tương tự
- Những cành xoan khẳng khiu
đương trổ lá lại sắp buông toả
ra những tàn hoa sang sáng, tim
tím + đương, sắp: PT chỉ quan hệ t/g
+ lại, sắp: PT chỉ sự tiếp diễn tương tự
+ ra: PT chỉ kết quả, phương hướng
- Ngoài kia, rặng dâm bụt cũng
sắp có nụ.
+ cũng: chỉ sự tiếp diễn
+ sắp: chỉ quan hệ t/g
- Mùa xuân xinh đẹp đã về -> PT chỉ quan hệ t/g
- Thế là các bạn chim đi tránh rét cũng sắp về
+ cũng: chỉ sự tiếp diễn tươg tự + sắp: chỉ quan hệ thời gian
b Quả nhiên con kiến càng đã
xâu được sợi chỉ
- đã: PT chỉ quan hệ t/g
- được: PT chỉ kết quả
2.BT2:
Một hôm thấy chị Cốc đang kiếm mồi, DM cất giọng đọc một câu thơ cạnh khoé rồi chui tọt vào hang Chị Cốc rất bực,
đi tìm kẻ dám trêu mình Không thấy Mèn, nhưng chị Cốc thấy
DC đang loay hoay trước cửa hang Chị Cốc trút cơn giận lên
đầu DC
3.BT3:
Chính tả nghe- viết